Chương 1 VAN DE CHUNG VE QUYỀN KHÁNG CAO TRONG TOTUNG DÂN SỰ: 111. Nhận thức về quyền kháng cáo. Khái niệm quyên kháng cáo Trước tiên cẩn khẳng định quyển tham gia tổ tụng la một trong những, quyển con người được nha nước ta thừa nhận va ghi nhận trong rat nhiễu các văn băn pháp luật. theo đó, quyền con người được hiểu lá những quyển tự nhiên, vốn có va khách quan của con người được ghi nhân và bao vệ trong pháp luật quốc gia vả các thỏa thuận pháp lý quốc tế.
Ở Việt Nam, quyền con người, quyển và nghĩa vụ cơ bản của công dan luôn được tôn trong va bão đâm Quyền tổ tụng là một trong những quyền như thể. Trong lĩnh vực tổ tung dân sự, từ những điều luật đâu tiên đã quy định về quyền tổ tụng của công dân. Cụ thể tại các điều "Vẻ quyển: Quy định tại Điển 4, Điều 5 “Điều 4. Quyền yêu cầu Toà án bảo vệ quyền và lợi ich hợp pháp Cá nhân co quan, tổ chức do Bộ luật này quy dink có quyên Khởi kiên vu dn dân sự; yêu cầu giải quyết việc dân sự tại Toà dn có thẩm quyễn đỗ yêu cầu Toà ân bảo về quyằn và lợi ich hop pháp cũa mình hoặc của người khác.
Quyên quyết định và tự định đoạt của đương sue 1 Đương sự có quyền quyết định việc kit lện yêu cầu Toà an có thẩm. quyén giải quyết vụ việc dan sự. Toà ám chi tin If giải quyết vụ việc dan sự. âu có đơn Mỗi kiên, đơn yêu câu của đương sự và chỉ giải quyết trong pham vì đơn khối kiện, đơn yêu cầu đó.
2 Trong quá trình giải quyết vụ việc dân sự các đương sựcó quyền chẩm ditt, thay abi các yêu cầu của mình hoặc thoä thmân với nhm một cách henguyén, không trái pháp luật và dao đức xã hột 13 Quyền tô tung của đương sự sẽ bảo dim cho đương sw cỏ phương tiện để bao vệ được quyền va lợi ích hợp pháp của mảnh trước các hảnh vi xâm pham của các chủ thể khác bằng việc tham gia tổ tụng tai Toa án. Với các quyển năng được pháp luật trao cho, cho phép các chủ thé có thé sử dung quyền năng đó như mét công cụ hữu hiệu để yêu cầu Tòa an bảo vệ quyển lợi của mình, chống lại các hành vi vi phạm của chủ thể khác. Khi một cá nhân hay cơ quan, tổ chức chơ rằng có quyển vả lợi ích bị xâm phạm thì quyền tổ tung đầu tiên được thực hiện đó là quyển khối kiến đến Tòa an có thấm quyển để yêu cau thực thi công lý. Có thé nói, quyên khởi kiện, quyên.
yêu cẩu giải quyết vụ việc dan sự là quyền tổ tụng rat quan trọng, là cơ sở pháp lý lâm phát quan hệ pháp luật t6 tung dan sự và cũng là tiên để cho các quyền tô tung khác. Day là cơ sở pháp lý quan trọng để đương sự có thé sử đụng để doi hỏi công lý, là cơ sở để người tiền hành tổ tung ý thức được bổn phận phải tôn trọng va bao dim các quyển cn ban nay. Ngoài ra, các ghỉ nhân của pháp luật tổ tung dan sự về các quyển cơ bên này còn thể hiện được bản chất của một Nha nước của dân, do dân và vi dân trong lĩnh vực từ pháp dân su. Tay theo từng giai đoạn tổ tung, pháp luất trang bi cho các đương sự những quyên td tụng khác nhau để đương sự tư do lựa chọn va quyết định có sử dụng hay không để bão vé quyên và lợi ich hop pháp cũa minh, Các quyền năng nay được trao cho đương sự có ý nghĩa trong việc chống lại sự lạm quyền, thiên vị hay sai sót của hệ thông Tòa án hoặc tao điều kiện cho các bên đương sự có cơ hội như nhau trong việc chứng minh bão vệ quyển lợi của minh, có phương tiên để chồng lại sự thiểu trung thực, gian lận hay thiếu thiện chí của bên đối phương, Một trong những quyển tổ tụng cần được lưu ý va làm rõ đó là quyền kháng cáo quy định tại Điều 189 BLTTDS 14 Quyền kháng cáo trong tổ tung dan sự la phạm tri có thể được nhìn nhân.
đuối nhiêu góc đồ khác nhau tuỷ thuộc vào vấn để nghiên cứu. Dưới góc độ là quyển con người, quyển kháng cáo thé hiện khả năng của công dân - những, nguời tham gia tổ tụng như nguyên đơn, bi đơn, người có quyển và lợi ich liên quan được bảy tô trong đơn kháng cáo sự không đồng ý của mình đổi với phán quyết của Toa án đã xét xử sơ thẩm và để nghị Toà án cấp trên trực tiếp của Toa án đã ra phán quyết đó xét xử lại theo trình tự phúc thẩm Dưới góc đô pháp lut, quyền kháng cáo được hiểu la chế định của pháp luật tổ tung dân sự bao gồm tổng thể các quy định về các chủ thể có quyền kháng cáo; thủ. tuc kháng cáo; thời han kháng cio; kháng cáo quả han; thông bảo vẻ việc kháng cáo, hậu quả của việc kháng cáo, bổ sung, thay đổi, rút kháng cáo. ‘Su hình thành va phát triển của quyền kháng cáo trong té tụng dân sự gin liên với sự hình thành va phát triển các tư tưởng, các nguyên tắc dân chủ.
vả tiến bộ của tổ tụng dân sự. Bản chất dân chủ và tiến bộ là một trong những thuộc tính quan trọng, của hệ thống từ pháp dân sự hiện đại. Sự ra đời của quyền kháng cáo trong tô tụng dan sự là nhu cầu tắt yếu khách quan xuất phát từ bản chất của tổ tụng. dân sự là bão về ngày cảng có hiệu quả hơn quyển con người bao đầm lợi ích của các bên khi tham gia tổ tung, dim báo sự công bang, minh bach trong tổ tung dan sự.
Quyển kháng cio là biểu hiện của dén chủ và công bằng, minh. bạch bão đăm pháp lý cho việc bao vệ quyển va lợi ich hợp pháp của công dân trong tổ tụng dân sự. Thể nhưng, những đôi hồi của công bằng trong xét xử không phải lúc nào cũng đạt được do nhiễu nguyên nhân nhự không cỏ sự thống nhất giữa các thảnh viên trong Hội đồng xét xử, giữa các Toa án trong. việc nhân thức va áp dụng pháp luật, đặc biết là, khi cin ap dung các quy định.
‘mang tinh chất đánh giá hoặc mang tính chất tuy nghi. Việc quy định và tiến hành thủ tục phúc thẩm, sét đến cùng lé đảm bao quyền va lợi ich hợp pháp của công dân, dim bão công bằng 24 hồi, quyển cơn nguời trong tô tung dén sự 15 Sutra đời của quyển kháng cáo còn xuất phát tir quan niệm đúng đắn của các nhà lập pháp cho rằng, nhờ xét xử phúc thẩm các vụ án khi kháng cáo, kháng nghị theo trình tự phúc thẩm Toa án cấp trên trực tiếp sẽ hạn chế được. những sai sót về xét xử của các Thẩm phán Tòa sơ thẩm cấp dui trực tiếp. Toa án cắp trên trực tiếp làm được điểu đó bởi Toa án có những Thẩm phan gidi hơn, có kanh nghiệm xét xử đúng và công bằng hơn.
Đồng théi, do Toa án cấp trên ở xa các đương sự nên không chịu sự ảnh hưởng từ phía dia phương Rõ rằng, sự ra đời của quyền kháng cáo la một nhu cầu tất yêu khách. quan của xế hội loài người phát triển đến một trình độ nhất định, gắn liên với sự hình thành và phát triển của các từ tưởng về nguyên tắc dan chủ và tiến bô của tổ tung dân sự. Ngày nay, dân chủ hóa moi mặt đời sông xã hội dang tra thành xu hướng tat yêu của các quốc gia, vi vậy, quyển được kháng cáo trong. tổ tung dân sự ngày cảng đuợc hoàn thiện va trỡ thánh một trong những hình thức, phương tiện bao đảm và bảo vệ có hiện quả quyển và lợi ích hợp pháp của các bên trong tổ tung dân sw.
Tựu trung lại, quyển kháng cáo có ý nghĩa ‘v6 cùng quan trọng thể hiện ở những điểm sau đây: ~ Mét la, quyền kháng cáo tao ra một trong những diéu kiện làm cơ sở cho việc xét xử cia Téa án cấp trên trực tiếp đối với bên án, quyết định chưa có thiệu lực pháp luật của Tòa án dưới trực tiếp. Thông qua việc xét xử phúc thẩm, Toa án cấp trên trực tiếp không chỉ kiểm tra tinh hợp pháp và tính có căn cứ của ban án, quyết đính sơ thẩm chưa có hiệu lực pháp luật mà còn phát hiện, khắc phục kip thời các thiếu sót, sai lâm về xét xử của Tòa án cấp dưới. - Hai la, quyền kháng cáo lả một trong những phương tiên hữu hiệu để ‘bao vệ kip thời quyền và lợi ích hợp pháp của các bên đương sự, đêm bao tính công bằng, khách quan. -Ba là, thông qua việc xét xử các vụ án do công dân thực hiện quyền kháng cáo, Tòa án cấp phúc thẩm góp phan đảm bảo nhận thức va áp dụng.
16 thống nhất pháp luật, nâng cao. lương xét xử, tăng cường hiệu quả giáo dục pháp luật và cũng cổ niém tin vao công lý, công bằng xã hội cho nhân dân Định nghiia quyển kháng cao la “quyển của công đân được thực hiện thông qua các hoạt động tổ tung tại Tòa án theo quy định của pháp luật at không đồng ý với bản án, quyết đmh của Tòa dn cấp sơ thẩm chưa có hiệu lực pháp Iuật. Ki đô chủ thé tham gia tổ ting có quyền yên cầu Tòa đm xem xét, xét vữ lại vụ án theo thủ tục phate thẩm, a là quyén khẳng cáo của đương ste 1. Khái niệm kháng cáo Pháp luật Việt Nam quy đính trin tự tổ tung công khai, minh bạch xét xử công bằng dựa trên các tải liệu, chứng cử có được.
Tuy nhiên, trên thực tế có thể do lý do khách quan hoặc chủ quan khiến cho bản án, quyết định sơ thấm vẫn có thể có những thiểu st, sai lâm Vi vậy, nhấm bao đâm quyền và lợi ich hợp pháp của cá nhân, cơ quan, tổ chức đẳng thời khắc phục những, thiểu sót, sai lam có thể có trong các ban án, quyết định của Tòa án cap sơ thấm thì pháp luật tổ tung dân sự của hau hết các nước đều quy định cho phép chủ thé theo quy định của pháp luật có quyển yêu cầu xét sử lại vụ án theo thủ tục phúc thẩm trừ trường hop pháp luật có quy đính khác. Như vậy, thủ tục phúc thẩm co thé nói được phát sinh dựa trên yêu cầu của chủ thé theo quy định của pháp luật. Yêu cầu nay được gọi là kháng cáo theo thi tục phúc thấm dân sự.