phần mở đầu và kết luận, luận văn này đƣợc chia thành 4 chƣơng nhƣ sau: Chƣơng 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu và cơ sở lý luận thực tiễn về quản lý thuế Chƣơng 2. Phƣơng pháp nghiên cứu Chƣơng 3. Thực trạng hoạt động quản lý thuế trên địa bàn tỉnh Hòa Bình.
Định hƣớng và giải pháp hoàn thiện hoạt động quản lý thuế trên địa bàn tỉnh Hòa Bình. 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ THUẾ 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu 1. Những công trình nghiên cứu liên quan đến luận văn Hiện nay đã có một số tài liệu, đề tài, công trình nghiên cứu có đề cập đến vấn đề QLT dƣới các góc độ khác nhau, trong đó lien quan đến đề tài luận văn có thể kể đến các công trình sau: - “Giải pháp hoàn thiện công tác quản lý thuế ở Việt Nam trong điều kiện hiện nay”(2003) là Đề tài nghiên cứu khoa học cấp Bộ do PGS.
Nguyễn Thị Bất là chủ nhiệm đề tài. Đề tài đã hệ thống hóa những vấn đề lý thuyết cơ bản về QLT và phân tích thực trạng QLT ở Việt Nam trong điều kiện hiện nay. Đồng thời, đề tài đã đƣa ra các giải pháp mang tính đột phá, tình hình thực tiễn ở Việt Nam. Tuy nhiên nghiên cứu của đề tài chỉ dừng lại mốc thời gian năm 2003 [4].
- “Đổi mới và hoàn thiện hệ thống thu thuế ở Việt Nam” của tác giả Nguyễn Thị Mai Phƣơng (2003). Đây là đề tài nghiên cứu khoa học cấp Viện của Viện Khoa học Tài chính. Đóng góp chủ yếu của đề tài là đã khái quát thực trạng công tác Quản lý thuế Việt Nam và đánh giá thực trạng công tác Quản lý thuế trên 2 góc độ: Thực trạng công tác tổ chức bộ máy quản lý và thực trạng công tác hành thu. Từ phân tích kinh nghiệm Quản lý thuế của một số nƣớc trên thế giới và thực trạng của Việt Nam, đề tài rút ra một số bài học kinh nghiệm và nêu ra các giải pháp phù hợp với Việt Nam.
Tuy nhiên, đề tài chƣa có những giải pháp đột phá để cải thiện về công tác quản lý thuế ở Việt Nam, đồng thời đề tài nghiên cứu cũng chƣa chuyên sâu đến lĩnh vực công tác thu thuế thu nhập doanh nghiệp chỉ dừng lại đến năm 2003 [26]. - “Các giải pháp tăng cường quản lý thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu trong tiến trình gia nhập AFTA của Việt nam”, Luận án tiến sỹ Kinh tế của Nguyễn Danh Hƣng, Học viện Tài chính năm 2003. Tác giả cho rằng; để hội nhập kinh tế quốc tế, Việt Nam phải tiến hành điều chỉnh các chính sách thƣơng mại theo hƣớng tự do 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com hóa và mở cửa, chính sách thuế theo hƣớng cắt giảm thuế nhập khẩu không quá mức trần cam kết, thủ tục hải quan theo hƣớng đơn giản, minh bạch, công khai, thời gian thông quan nhanh, phù hợp với chuẩn mực quốc tế [21]. -“Một số giải pháp về quản lý chống thất thu thuế XNK trên địa bàn thành phố Đà Nẵng”, Luận văn thạc sỹ Kinh tế của Phan Duy Bình, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh năm 2000.
Tác giả đề ra nhiều giải pháp nhằm tăng cƣờng công tác thu thuế, quản lý nợ thuế và đôn đốc thu hồi nợ đọng, quản lý giá tính thuế, chống gian lận thƣơng mại và chống thất thu NSNN trên địa bàn thành phố Đà Nẵng [5]. - “Hoàn thiện công tác quản lý thuế các doanh nghiệp ngoài quốc doanh tại chi cục thuế quận Hai Bà Trưng”, Luận văn thạc sỹ Quản trị kinh doanh của Vũ Hồng Vân Trƣờng Đại học Kinh tế, ĐHQG Hà Nội, 2010. Tác giả đã khái quát một số cơ sở lý luận về thuế và công tác quản lý thuế ở Việt Nam. Phân tích và đánh giá thực trạng công tác quản lý thuế đối với các doanh nghiệp ngoài quốc doanh trên địa bàn quận Hai Bà Trƣng, từ đó đề xuất một số giải pháp để hoàn thiện công tác quản lý thuế đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh trên địa bàn Quận Hai Bà Trƣng [35].
- “Hoàn thiện hệ thống chính sách thuế của Việt Nam trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế”, Luận văn thạc sỹ kinh tế của Mai Đình Lâm, Trƣờng Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh, thực hiện năm 2006. Luận văn đã xây dựng cơ sở lý luận về hệ thống chính sách thuế của Việt Nam trong thời kỳ hội nhập kinh tế quốc tế và kiến nghị một số giải pháp nhằm hoàn thiện hệ thống thuế cho phù hợp với thông lệ quốc tế. Điểm nổi bật nhất của luận văn chính là việc tác giả đã "đi tắt, đón đầu" đƣợc xu thế hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam nhƣ là một tất yếu khách quan, chính vì vậy việc rà soát lại hệ thống chính sách thuế của Việt Nam để hoàn thiện nó là một việc mang tính quyết định đối với sự phát triển kinh tế của Việt nam trong thời kỳ hội nhập. Đặc biệt, trong phân tích thực trạng của hệ thống chính sách thuế của Việt Nam tác giả đã nêu ra đƣợc những điểm chƣa phù hợp giữa pháp luật thuế của Việt Nam với những quy định của Tổ chức Thƣơng mại Thế 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com giới (WTO) và những bất cập của hệ thống nhƣ: từng sắc thuế còn chƣa định tịnh không công bằng và bình đẳng giữa các đối tƣợng nộp thuế khác nhau; hệ thống chính sách thuế còn nhiều điểm chƣa phù hợp với thông lệ quốc tế và chƣa đảm báo tính tƣơng thích với hệ thống thuế các nƣớc trong khu vực; hệ thống thuế còn phức tạp chƣa thể hiện sự đơn giản, rõ ràng và minh bạch theo nguyên tắc hội nhập kinh tế quốc tế.
Trên cơ sở những bất cập đó tác giả đã nêu ra đƣợc những biện pháp để khắc phục tình trạng nêu trên nhƣ: ban hành các sắc thuế mới; đổi mới quy trình quản lý thuế, nâng cao quyền tự chủ đối với ngƣời nộp thuế; tăng cƣờng công tác tuyên truyền và hổ trợ pháp luật về thuế; tăng cƣờng công tác thanh tra, kiểm tra thuế, đổi mới cơ cầu bộ máy quản lý thuế [23] - “Một số biện pháp đổi mới công tác thanh tra, kiểm tra trong điều kiện thực hiện luật quản lý thuế ở Việt Nam”, Luận văn thạc sỹ Kinh tế của Hoàng Vân Anh, Học viện Tài chính, năm 2008, tác giải đƣa ra hệ thống hoá và làm rõ hoạt động kiểm tra, thanh tra Ngƣời nộp thuế trong điều kiện thực hiện Luật Quản lý thuế. Trên cơ sở đó đề xuất những định hƣớng và giải pháp đề hoàn thiện hoạt động kiểm tra, thanh tra Ngƣời nộp thuế phù hợp với thực tiễn quản lý thuế của Việt Nam [2]. - “Hoàn thiện chính sách thuế thu nhập góp phần phát triển kinh tế Việt Nam trong thời kỳ hội nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO-World Trade Organization )”, luận văn thạc sĩ của Nguyễn Thị Liên, Trƣờng Đại học kinh tế thành phố Hồ Chí Minh, năm 2007; Đề tài đã phân tích và đánh giá thực trạng áp dụng thuế thu nhập nói chung và thuế TNDN nói riêng ở Việt Nam qua các thời kỳ từ năm 1999 đến năm 2007. Việc phân tích và đánh giá thực trạng qua các thời kỳ cải cách chính sách thuế thu nhập là một điểm mới của luận văn, nó giúp chúng ta có cái nhìn tổng quan hơn về chính sách thuế thu nhập để từ đó có thể hoàn thiện chính sách thuế thu nhập theo hƣớng vừa kế thừa, vừa phát triển.
Đồng thời luận văn cũng đã tham khảo thuế thu nhập ở một số nƣớc trên thế giới nhƣ: Trung Quốc, Singapor, Thái Lan. để từ đó đƣa ra một số kiến nghị hoàn thiện thuế thu nhập ở Việt Nam trong điều kiện hội nhập WTO [24]. 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Những vấn đề đặt ra luận văn phải nghiên cứu tiếp Các công trình trên đã tiếp cận vấn đề QLT ở những góc độ khác nhau, trong những khoảng thời gian khác nhau và trên những địa bàn khác nhau.
Nhìn chung các công trình đó đã lý giải, bàn rõ về những vấn đề lý luận cơ bản liên quan đến QLT nói chung và QLT đối với từng lĩnh vực nói riêng. Đó là những tài liệu quan trọng để chúng tôi kế thừa và phát triển. Tuy nhiên, các công trình đó dƣờng nhƣ đang dừng lại ở những năm trƣớc 2010, trong khi sự biến động kinh tế xã hội vẫn tiếp diễn, theo đó hoạt động QLT cũng có nhiều thay đổi. Điều đó đặt ra yêu cầu phải tiếp tục có những công trình nghiên cứu mới.
Đặc biệt, hoạt động QLT trên địa bàn Tỉnh Hòa Bình cho đến nay chƣa có công trình khoa học nào nghiên cứu một cách hệ thống, nhất là với tƣ cách một luận văn thạc sĩ, hay tiến sĩ về. Vì vậy, đây là khoảng trống mà luận văn thạc sỹ “Quản lý thuế trên địa bàn Hòa Bình” sẽ nghiên cứu cố gắng làm rõ. Cơ sở lý luận thực tiễn về quản lý thuế 1. Khái luận về thuế 1.
Khái niệm và bản chất của thuế i). Khái niệm thuế Thuế là một phạm trù kinh tế trong lĩnh vực tài chính đƣợc biết đến gần nhƣ cùng một lúc với sự ra đời, tồn tại và phát triển của phạm trù Nhà nƣớc. Theo Mác thì “thuế là cơ sở kinh tế của bộ máy nhà nƣớc, là thủ đoạn đơn giản dể kho bạc thu đƣợc tiền hay tài sản của ngƣời dân để dùng vào việc chi tiêu của Nhà nƣớc”[25] và theo Angghen thì “để duy trì quyền lực công cộng, cần phải có sự đóng góp của công dân cho Nhà nƣớc, đó là thuế má”[1] Quan niệm về thuế của Mác và Angghen cho thấy hai ông thấy rõ và nhấn mạnh khía cạnh công dụng của thuế khóa. Còn Lênin thì cho rằng “thuế là cái mà Nhà nƣớc thu của dân nhƣng không bù lại” và “thuế cấu thành nên phần thu của Chính phủ, nó đƣợc lấy ra từ sản phẩm của đất đai và lao động trong nƣớc, xét cho cùng thì thuế đƣợc lấy ra từ tƣ bản hay thu nhập của ngƣời chịu thuế”[30].
7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Cùng với sự phát triển của nền kinh tế xã hội, khái niệm về thuế cũng đƣợc dần hoàn chỉnh hơn.