Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu
Trong xu thế tự động hóa sản xuất hiện đại và tác động của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, robot công nghiệp đóng vai trò nòng cốt nhằm gia tăng năng suất, giảm thiểu sai sót, giải quyết tình trạng thiếu hụt nhân lực và đảm bảo an toàn lao động. Trong các phân khúc robot công nghiệp, dòng robot SCARA (Selective Compliance Assembly Robot Arm) với kết cấu từ 2 đến 4 bậc tự do có ưu thế rõ rệt trong các thao tác lắp ráp nhanh, gắp - đặt và phân loại nhờ độ cứng vững cao theo trục thẳng đứng (trục Z) và độ linh hoạt tối ưu trên mặt phẳng ngang (X-Y). Nhằm đáp ứng nhu cầu tự động hóa các khâu hậu kỳ sản xuất gồm phân loại, xếp hàng và nhập kho, đề tài “Nghiên cứu, phát triển robot SCARA đa chức năng phục vụ phân loại, xếp hàng và nhập kho” được nhóm tác giả tại Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP. Hồ Chí Minh thực hiện. Đồ án tập trung nghiên cứu, cải tiến hệ cơ khí sẵn có, thiết kế lại hệ thống điều khiển và nhúng giải thuật xử lý ảnh nhận diện mã QR nhằm tạo ra một hệ thống tự động hóa hoàn chỉnh với chi phí hợp lý.
Theo văn bản đồ án, mục tiêu nghiên cứu được xác định qua 8 nhiệm vụ cụ thể:
- Nghiên cứu và thiết kế robot SCARA.
- Tính toán và lựa chọn động cơ phù hợp với cơ cấu chuyển động của robot nhằm đảm bảo hiệu suất vận hành tối ưu.
- Thiết kế bộ điều khiển đảm bảo vận hành chính xác, ổn định cho robot trong quá trình hoạt động.
- Phân tích và xác định phương trình động học thuận và động học nghịch của robot SCARA để phục vụ điều khiển.
- Nghiên cứu và xây dựng thuật toán điều khiển nhằm thực hiện các chức năng vận hành đa dạng cho robot.
- Xây dựng phần mềm điều khiển với giao diện thân thiện, tạo điều kiện thuận lợi cho giao tiếp giữa người dùng và robot.
- Phát triển chương trình nhận diện mã QR phục vụ nhận dạng sản phẩm.
- Thiết kế sản phẩm có cấu trúc tiện lợi cho việc lắp đặt, vận chuyển, hỗ trợ các ứng dụng phân loại, xếp hàng và nhập kho.
Về đối tượng và phạm vi nghiên cứu:
- Đối tượng nghiên cứu: Nguyên lý hoạt động và cấu tạo của robot SCARA 4 trục; các phương pháp điều khiển robot và xây dựng phần mềm điều khiển; ứng dụng thư viện mở hỗ trợ xử lý ảnh.
- Phạm vi không gian và cơ khí: Robot SCARA 3 bậc tự do (4 trục vận hành); bán kính hoạt động 400 mm tính từ trục cơ sở; tầm nâng hạ trục Z đạt 150 mm.
- Phạm vi đối tượng thao tác: Sản phẩm hình hộp vuông kích thước 80 mm × 80 mm × 20 mm, bề mặt phẳng, làm từ giấy hoặc nhựa, khối lượng dưới 2 kg.
- Phạm vi kho chứa: Hệ thống kho kích thước chiều dài 320 mm, chiều rộng 230 mm, chiều cao 100 mm, gồm 6 khay chứa hàng riêng biệt.
- Phạm vi giao tiếp và thời gian thực hiện: Điều khiển mở rộng qua mạng CAN; thời gian thực hiện trong 5 tháng (từ tháng 02/2025 đến tháng 07/2025).
Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu
Khung lý thuyết và mô hình toán học
Cơ sở lý thuyết của đề tài tập trung vào cơ học robot nhiều khâu chuỗi hở và các giải thuật nội suy quỹ đạo:
- Biểu diễn hình học Denavit–Hartenberg (D–H): Thiết lập hệ tọa độ cục bộ trên từng khâu động, xây dựng ma trận biến đổi thuần nhất $T_i^{i-1}$ kích thước 4×4 để xác định quan hệ vị trí và hướng giữa các khâu thông qua 4 tham số hình học: góc xoay $\theta_i$, độ tịnh tiến $d_i$, khoảng cách pháp tuyến $a_i$, và góc xoắn $\alpha_i$.
- Động học thuận và nghịch: Động học thuận tính toán vị trí, hướng đầu công cụ trong không gian Descartes từ các biến khớp; động học nghịch sử dụng phương pháp hình học giải tích để tìm nghiệm tường minh cho góc quay các khớp $\theta_1, \theta_2$ và độ dịch chuyển trục $d_3$, phục vụ định vị chính xác khi tiếp nhận tọa độ gắp hàng.
- Động lực học Lagrange: Mô hình động lực học được xây dựng theo hàm Lagrange $L = K - P$ (với $K$ là tổng động năng tịnh tiến và quay, $P$ là thế năng trọng trường). Phương trình vi phân chuyển động Euler-Lagrange xác định lực và mô-men truyền động $\tau$ yêu cầu tại các khớp:
$$\frac{d}{dt}\left(\frac{\partial L}{\partial \dot{q}_i}\right) - \frac{\partial L}{\partial q_i} = Q_i$$
- Ma trận Jacobi: Thiết lập mối quan hệ vi phân giữa vận tốc không gian làm việc và vận tốc khớp ($\dot{x} = J(q)\dot{q}$), đồng thời chuyển vị mô-men/lực thao tác từ đầu gắp về các trục truyền động ($\tau = J^T(q)F$).
- Nội suy chuyển động: Ứng dụng giải thuật nội suy tuyến tính (Linear Interpolation) chia nhỏ quỹ đạo đường thẳng thành các điểm trung gian theo thời gian thực và nội suy cung tròn (Circular Interpolation) phục vụ các chuyển động chuyển tiếp êm ái, tránh giật và quá tải cơ khí.
- Xử lý ảnh kỹ thuật số: Cơ sở phân tích ảnh dựa trên độ phân giải, tiêu cự, khẩu độ và tốc độ khung hình (FPS); sử dụng mã ma trận hai chiều QR Code (Quick Response) để mã hóa và giải mã thông tin định danh sản phẩm.
Phương pháp nghiên cứu thực tế và nguồn dữ liệu
Đồ án kết hợp các phương pháp nghiên cứu cụ thể:
- Phương pháp phân tích và tổng hợp lý thuyết: Nghiên cứu tài liệu chuyên khảo về cấu trúc SCARA, thông số kỹ thuật các dòng robot công nghiệp thương mại (Epson, Mitsubishi, Omron, Fanuc) và các tiêu chuẩn truyền động cơ khí.
- Phương pháp tính toán kỹ thuật: Thiết lập bảng tính toán mô-men quán tính, mô-men tĩnh, mô-men động và công suất động cơ trên các khâu chuyển động dựa trên khối lượng thực tế của vật liệu và tải trọng.
- Phương pháp mô phỏng số: Ứng dụng phần mềm MATLAB Simulink để mô phỏng không gian làm việc (workspace), kiểm chứng tính đúng đắn của phương trình động học thuận và động học nghịch trước khi nạp vào bộ điều khiển.
- Phương pháp thực nghiệm chế tạo: Gia công, lắp ráp, đấu nối tủ điện điều khiển, lập trình vi điều khiển STM32 và máy tính nhúng Raspberry Pi; tiến hành thử nghiệm gắp - phân loại - nhập kho trong điều kiện vận hành thực tế.
Thiết kế kỹ thuật và triển khai hệ thống
Thiết kế cơ khí và hệ thống truyền động
Kết cấu cơ khí của robot gồm 3 bậc tự do chính kết hợp thêm trục quay cơ cấu gắp, chia thành 4 khâu chuyển động chính:
- Khâu 1 (J1): Cánh tay 1 có chiều dài $l_1 = 225$ mm, khối lượng $m_1 = 4,5$ kg, góc quay từ -120° đến 135°.
- Khâu 2 (J2): Cánh tay 2 có chiều dài $l_2 = 175$ mm, khối lượng $m_2 = 3,4$ kg, góc quay từ -135° đến 135°.
- Khâu 3 (J3 - Trục Z): Chuyển động tịnh tiến nâng - hạ với hành trình 150 mm, khối lượng trục vít me $m_z = 1,5$ kg, thời gian nâng/hạ thiết kế khoảng 0,3 s.
- Cơ cấu quay trục Z/tay gắp: Góc quay hoạt động từ -135° đến 135°.
- Cơ cấu chấp hành cuối: Sử dụng phương án tay gắp hút chân không, trang bị giác hút L60-M12 kết hợp cốc hút HSP-50-2 để hút giữ phôi bề mặt phẳng tải trọng tối đa 2 kg.
Hệ thống truyền động của robot được phân hóa theo yêu cầu động lực học của từng khớp:
- Khớp quay J1 và J2: Sử dụng hộp số sóng Harmonic Drive nhằm triệt tiêu độ rơ (backlash), đạt tỉ số truyền cao trong kết cấu nhỏ gọn. Khớp J1 sử dụng Harmonic Drive model SHG-20-100-2SH (tỉ số truyền $i = 1:50$). Khớp J2 sử dụng Harmonic Drive model SHG-25-160-2SH (tỉ số truyền $i = 1:50$).
- Khớp tịnh tiến và xoay Z (J3): Dẫn động bằng cơ cấu vít me bi kết hợp truyền động đai răng (timing belt) từ động cơ bước/servo. Tỷ số truyền puly đai cho chuyển động tịnh tiến là 36/44 (puly trục động cơ 36 răng, puly trục vít me 44 răng). Tỷ số truyền puly đai cho chuyển động xoay trục Z là 30/50 (puly động cơ 30 răng, puly trục vít me 50 răng).
Bảng tổng hợp thông số động học và mô-men tính toán tại các khớp:
| Khớp chuyển động |
Dạng chuyển động |
Phạm vi hoạt động |
Chiều dài/Hành trình |
Mô-men yêu cầu ($N\cdot m$) |
Cơ cấu truyền động |
| Khớp 1 (J1) |
Quay ngang |
-120° đến 135° |
$l_1 = 225\text{ mm}$ |
54,98 |
Harmonic Drive SHG-20-100-2SH ($i = 1:50$) |
| Khớp 2 (J2) |
Quay ngang |
-135° đến 135° |
$l_2 = 175\text{ mm}$ |
9,22 |
Harmonic Drive SHG-25-160-2SH ($i = 1:50$) |
| Trục Z (Tịnh tiến) |
Tịnh tiến đứng |
0 đến 150 mm |
$h = 150\text{ mm}$ |
0,1046 |
Vít me bi + Đai răng ($i = 36/44$) |
| Trục Z (Xoay) |
Quay tròn |
-135° đến 135° |
— |
0,283 |
Vít me bi + Đai răng ($i = 30/50$) |
Thiết kế hệ thống điện và điều khiển
Hệ thống điều khiển được phân tầng theo cấu trúc máy tính nhúng - vi điều khiển:
- Khối điều khiển trung tâm và xử lý hình ảnh: Máy tính nhúng Raspberry Pi đảm nhận vai trò thu nhận hình ảnh từ Webcam HD X2 1080P, thực thi giải thuật giải mã QR code, quản lý giao diện người máy (GUI), lưu trữ dữ liệu lên Google Sheets qua Web Server và gửi lệnh quỹ đạo tổng thể.
- Khối chấp hành cấp thấp: Vi điều khiển STM32F407VGT6 (kết hợp STM32F103C8T6) chịu trách nhiệm tính toán động học nghịch tức thời, thực thi giải thuật nội suy tuyến tính, phát xung PWM/Direction điều khiển driver động cơ servo theo chu kỳ thời gian thực.
- Truyền thông nội bộ: Giao thức bus CAN kết nối giữa Raspberry Pi và STM32F407VGT6, đảm bảo tốc độ cao, độ tin cậy và khả năng chống nhiễu công nghiệp.
- Thiết bị dẫn động và cảm biến: Động cơ AC Servo Panasonic MHMD042G1U và MSMD012G1V đi kèm driver chuyên dụng; cảm biến phát hiện vật cản hồng ngoại model E3F-DS30C4 được bố trí tại băng tải để kích hoạt quá trình quét mã và gắp phôi.
Kiến trúc phần mềm và lưu đồ giải thuật
Phần mềm hệ thống được thiết kế đa luồng, phân bổ trên hai nền tảng:
- Trên Raspberry Pi: Phát triển giao diện người dùng (GUI) bằng ngôn ngữ Python với các tính năng: chế độ điều khiển thủ công từng trục (Jogging Control thread), chế độ tự động phân loại (Auto Run thread), tạo điểm dạy học (Create Points). Tiến trình giao tiếp viết bằng C quản lý luồng gửi/nhận khung truyền CAN (Receive CAN frame thread, Transmit message thread).
- Trên STM32F407VGT6: Lập trình giải mã gói tin CAN, thực thi vòng lặp điều khiển vị trí, tính toán phương trình động học ngược giải tích và nội suy vị trí các trục theo chu kỳ lấy mẫu khép kín.
- Quy trình xử lý dữ liệu kho: Khi cảm biến E3F-DS30C4 phát hiện phôi trên băng tải, Webcam HD X2 quét mã QR. Giải thuật giải mã thông tin loại hàng, xác định vị trí khay đích trong kho 6 ngăn, đồng thời kích hoạt Web Server đẩy trạng thái lưu kho lên bảng tính Google Sheets trực tuyến.
Nội dung chính theo từng chương
Chương 1: Giới thiệu
Chương mở đầu trình bày tính cấp thiết của đề tài trong xu hướng tự động hóa nhà máy thông minh; nêu bật ý nghĩa khoa học và giá trị tái sử dụng phần cứng cơ khí sẵn có để tiết kiệm chi phí; xác định rõ 8 mục tiêu nghiên cứu; thiết lập đối tượng nghiên cứu là robot SCARA 4 trục tích hợp xử lý ảnh; khoanh vùng phạm vi kỹ thuật (bán kính 400 mm, phôi dưới 2 kg, kho 6 ngăn); khái quát cơ sở phương pháp luận và bố cục 8 chương của bản đồ án.
Chương 2: Tổng quan về đề tài nghiên cứu
Nội dung chương 2 khái quát về lịch sử và định nghĩa robot công nghiệp; phân loại robot theo kết cấu (Cartesian, Cylindrical, Spherical, Articulated, Delta, SCARA) và hệ truyền động (điện, thủy lực, khí nén); phân tích cấu trúc bậc tự do, hệ tọa độ suy rộng theo quy tắc bàn tay phải và không gian làm việc; phân tích chuyên sâu về robot SCARA (lịch sử hợp tác Sankyo Seiki, Pentel, NEC từ thập niên 1980, ưu thế về độ cứng phương Z, hạn chế thao tác 3D); đánh giá thị trường robot SCARA trong nước và quốc tế (CAGR dự báo 10–15% tại Việt Nam và 8–12% trên thế giới giai đoạn 2024–2030); khảo sát chuỗi nghiệp vụ phân loại - xếp hàng - nhập kho; tổng quan lý thuyết số hóa ảnh kỹ thuật số (pixel, resolution, FPS) và tiêu chuẩn mã phản hồi nhanh QR Code.
Chương 3: Cơ sở lý thuyết
Trình bày cơ sở toán học thuần túy của động học và động lực học robot:
- Trình bày phương pháp Denavit–Hartenberg chuẩn hóa để thiết lập hệ tọa độ và ma trận biến đổi thuần nhất $T_i^{i-1}$.
- Phân tích nguyên lý bài toán động học thuận và các phương pháp giải bài toán động học nghịch (so sánh phương pháp hình học giải tích và phương pháp số lặp Newton-Raphson, Gradient Descent).
- Xây dựng phương trình vi phân chuyển động bằng phương pháp giải tích năng lượng Lagrange ($L = K - P$); thiết lập quan hệ vận tốc và lực qua ma trận Jacobi ($x' = J\dot{q}$, $\tau = J^T F$).
- Trình bày cơ sở giải thuật nội suy chuyển động trong không gian khớp và không gian làm việc, tập trung vào mô hình toán của nội suy tuyến tính chia đoạn nhỏ thời gian thực và nội suy cung tròn.
Chương 4: Thiết kế cơ khí robot SCARA
Phân tích yêu cầu kỹ thuật: tải trọng nâng 2 kg, sai số vị trí toàn vùng làm việc $\le 1$ mm, kết cấu nhẹ vững; mô tả hình học từng cụm khâu (bệ đỡ, khớp quay 1, khớp quay 2, trục tịnh tiến Z); tính toán chi tiết mô-men quán tính, mô-men tĩnh và mô-men động:
- Mô-men yêu cầu khớp J1: $M_{j1} = 54,98\text{ N}\cdot\text{m}$.
- Mô-men yêu cầu khớp J2: $M_{j2} = 9,22\text{ N}\cdot\text{m}$.
- Chuyển động xoay và tịnh tiến trục Z: $M_{Z_xoay} = 0,283\text{ N}\cdot\text{m}$, $M_{tịnh_tiến_Z} = 0,1046\text{ N}\cdot\text{m}$.
Thuyết minh việc lựa chọn hộp số sóng Harmonic Drive SHG-20-100-2SH và SHG-25-160-2SH tỉ số truyền 1:50; tính toán bộ truyền đai vít me bi tỷ số 36/44 và 30/50; tính toán lực hút chân không và lựa chọn giác hút L60-M12, cốc hút HSP-50-2.
Chương 5: Thiết kế hệ thống điện điều khiển
Trình bày sơ đồ khối phần cứng toàn hệ thống; phân tích lý do lựa chọn máy tính nhúng Raspberry Pi đóng vai trò master và vi điều khiển STM32F407VGT6 làm slave; thuyết minh đặc tính động cơ AC Servo Panasonic (MHMD042G1U, MSMD012G1V); sơ đồ tích hợp cảm biến phát hiện vật cản hồng ngoại E3F-DS30C4; thiết kế bộ nguồn công nghiệp cung cấp cho các module và sơ đồ nguyên lý đấu nối driver servo, công tắc hành trình, mạch giao tiếp mạng CAN.
Chương 6: Động học robot
Hiện thực hóa việc tính toán động học cụ thể cho mô hình SCARA của đề tài:
- Thiết lập bảng thông số Denavit–Hartenberg cho 4 trục chuyển động của robot.
- Xây dựng hệ phương trình động học thuận xác định tọa độ khâu chấp hành cuối $(x, y, z, \phi)$.
- Giải hệ phương trình động học nghịch bằng phương pháp hình học phẳng kết hợp lượng giác, đưa ra công thức nghiệm tường minh cho góc xoay $\theta_1, \theta_2$.
- Thiết lập ma trận Jacobi cho hệ 3 bậc tự do; tiến hành mô phỏng trường công tác (workspace) và kiểm chứng động học thuận/nghịch trên phần mềm MATLAB Simulink, khẳng định tính chính xác của thuật toán trước khi triển khai phần cứng.
Chương 7: Hệ thống phần mềm
Mô tả kiến trúc phân tầng phần mềm; chi tiết hóa các luồng xử lý trên Raspberry Pi gồm tiến trình giao tiếp bằng C (Receive CAN frame, Auto Run, Jogging Control) và tiến trình giao diện GUI bằng Python (Transmit/Receive message thread); quy trình xử lý hình ảnh nhận diện mã QR từ Webcam HD X2 1080P; giải thuật truyền nhận dữ liệu trạng thái kho hàng lên Google Sheets thông qua Web Server; sơ đồ lưu đồ thuật toán điều khiển vị trí và nội suy quỹ đạo trên STM32F407VGT6 (và STM32F103C8T6); hướng dẫn các chức năng giao diện điều khiển (Jogging, Create Points, Auto Run).
Chương 8: Kết quả, đánh giá và nhận xét
Tổng kết quá trình chế tạo thực tế của robot SCARA, hoàn thiện lắp ráp cơ khí và tủ điện điều khiển; trình bày kết quả thực nghiệm điều khiển vị trí theo các tọa độ định sẵn; kết quả thực nghiệm đọc mã QR trong các điều kiện làm việc; thực nghiệm chu trình phân loại và nhập kho tự động vào 6 khay chứa; đánh giá năng suất hệ thống và đề xuất các hướng mở rộng nghiên cứu trong tương lai.
Kết quả và đóng góp
Kết quả kỹ thuật đạt được
Căn cứ trên các bảng dữ liệu thực nghiệm tại Chương 8 của văn bản:
- Chế tạo hoàn chỉnh phần cứng: Nhóm tác giả đã hoàn thiện mô hình cánh tay robot SCARA 3 bậc tự do thực tế cùng tủ điện điều khiển, đáp ứng không gian làm việc bán kính 400 mm, tầm nâng hạ trục Z đạt 150 mm và mang tải trọng 2 kg.
- Vận hành hệ thống điều khiển: Thiết lập thành công mạng giao tiếp CAN giữa Raspberry Pi và STM32F407VGT6, đảm bảo chu kỳ điều khiển ổn định; phần mềm giao diện GUI Python hỗ trợ đầy đủ chế độ Jogging, thiết lập điểm dạy học (Create Points) và chạy tự động.
- Hiệu quả phân loại và lưu trữ: Hệ thống đọc mã QR ổn định thông qua Webcam HD X2 1080P, phân loại chính xác các sản phẩm hộp vuông 80 mm × 80 mm × 20 mm vào đúng 6 vị trí khay chứa trong kho hàng kích thước 320 mm × 230 mm × 100 mm; cập nhật trực tiếp dữ liệu xuất nhập kho lên Google Sheets thông qua Web Server.
- Độ chính xác và truyền động: Việc kết hợp động cơ AC Servo Panasonic và hộp số Harmonic Drive tỉ số truyền 1:50 giúp triệt tiêu độ rơ, đảm bảo sai số định vị cơ khí nằm trong giới hạn cho phép ($\le 1$ mm).
Đóng góp về mặt giải pháp và khoa học
- Tái sử dụng và tối ưu chi phí: Đồ án đã tận dụng, cải tiến và nâng cấp các chi tiết cơ khí cũ kết hợp chế tạo mới, chứng minh tính khả thi của việc tái sử dụng thiết bị nhằm tiết kiệm ngân sách chế tạo và giảm thiểu rác thải kỹ thuật.
- Kiến trúc điều khiển mở: Thay vì sử dụng các bộ điều khiển robot công nghiệp chuyên dụng đắt tiền, đồ án xây dựng giải pháp điều khiển nhúng phân tầng kết hợp Raspberry Pi và vi điều khiển STM32, tự giải thuật toán động học và nội suy, tạo nền tảng linh hoạt cho việc tùy biến và mở rộng hệ thống.
- Giá trị thực tiễn trong đào tạo: Cung cấp một mô hình thực nghiệm trực quan hoàn chỉnh phục vụ nghiên cứu và giảng dạy các môn học Robot học, Kỹ thuật vi điều khiển và Thị giác máy tính tại Khoa Cơ khí Chế tạo máy.
Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp
Hạn chế kỹ thuật
Văn bản đồ án phản ánh một số giới hạn trong phạm vi thực nghiệm:
- Giới hạn đối tượng thao tác: Hệ thống tay gắp hút chân không chỉ hoạt động hiệu quả với các phôi có bề mặt nhẵn phẳng, làm bằng giấy hoặc nhựa, kích thước cố định 80 mm × 80 mm × 20 mm và khối lượng dưới 2 kg.
- Phạm vi không gian lưu trữ: Mô hình kho hàng mới dừng lại ở quy mô thử nghiệm nhỏ gồm 6 khay chứa (kích thước tổng thể 320 mm × 230 mm × 100 mm), chưa tích hợp cơ cấu kho tự động nhiều tầng quy mô lớn.
- Điều kiện nhận diện hình ảnh: Việc quét mã QR phụ thuộc vào vị trí đặt mã trên mặt phẳng phôi và điều kiện chiếu sáng ổn định của môi trường xung quanh camera.
Hướng nghiên cứu tiếp
Theo định hướng phát triển được nêu tại Chương 8:
- Nâng cấp và tối ưu hóa giải thuật điều khiển quỹ đạo, cải thiện tốc độ di chuyển và rút ngắn chu kỳ (cycle time) phân loại sản phẩm.
- Nghiên cứu mở rộng cơ cấu tay gắp linh hoạt hơn (kết hợp kẹp cơ khí và hút chân không) để gắp được các sản phẩm có hình dạng và kích thước đa dạng.
- Tích hợp thêm các giải thuật xử lý ảnh nâng cao hoặc trí tuệ nhân tạo (AI) để nhận diện sản phẩm theo màu sắc, kích thước và phân loại khuyết tật bề mặt mà không phụ thuộc hoàn toàn vào mã QR.
- Mở rộng giao tiếp hệ thống với các phương tiện vận chuyển tự hành như AGV/AMR để hoàn thiện quy trình logistics tự động trong nhà xưởng.
Giá trị tham khảo
Bản đồ án tốt nghiệp là tài liệu tham khảo hữu ích cho:
- Đối tượng tham khảo: Sinh viên, học viên cao học và giảng viên thuộc các chuyên ngành Công nghệ Kỹ thuật Cơ điện tử, Kỹ thuật Robot, Tự động hóa và Cơ khí Chế tạo máy.
- Các nội dung có giá trị tham khảo cụ thể:
- Phương pháp tính toán động lực học và chọn động cơ: Quy trình tính toán mô-men quán tính, mô-men động và lựa chọn hộp số Harmonic Drive cùng bộ truyền đai vít me bi trong Chương 4 cung cấp tài liệu mẫu cho việc thiết kế cơ cấu robot SCARA.
- Mô hình toán học và kiểm chứng mô phỏng: Phương pháp thiết lập bảng D-H, giải phương trình động học nghịch giải tích và mô phỏng kiểm chứng trên MATLAB Simulink tại Chương 3 và Chương 6 có thể ứng dụng trực tiếp cho các đề tài điều khiển cánh tay máy chuỗi hở.
- Thiết kế hệ thống nhúng phân tầng qua mạng CAN: Kiến trúc phần mềm đa luồng kết nối Raspberry Pi và STM32F407, kết hợp đọc dữ liệu cảm biến, nhận diện mã QR và đẩy dữ liệu lên Web Server/Google Sheets trong Chương 5 và Chương 7 là giải pháp ứng dụng có tính thực tiễn cao cho các dự án IoT công nghiệp và tự động hóa kho vận.
Câu hỏi thường gặp
1. Robot SCARA trong đồ án sử dụng cơ cấu truyền động nào cho các khớp chuyển động?
Robot sử dụng hộp số sóng Harmonic Drive SHG-20-100-2SH (tỉ số truyền 1:50) cho khớp quay J1 và Harmonic Drive SHG-25-160-2SH (tỉ số truyền 1:50) cho khớp quay J2 nhằm loại bỏ độ rơ và đảm bảo độ chính xác vị trí cao. Trục thẳng đứng Z (J3) sử dụng cơ cấu vít me bi kết hợp bộ truyền đai răng, trong đó tỷ số truyền đai cho chuyển động tịnh tiến nâng hạ là 36/44 và cho chuyển động xoay là 30/50.
2. Hệ thống nhận dạng sản phẩm bằng cách nào và dữ liệu quản lý kho được lưu trữ ở đâu?
Hệ thống sử dụng Webcam HD X2 1080P gắn cố định để thu nhận hình ảnh sản phẩm khi cảm biến hồng ngoại E3F-DS30C4 phát hiện phôi. Giải thuật xử lý ảnh trên máy tính nhúng Raspberry Pi tiến hành giải mã mã QR được in trên bề mặt sản phẩm để xác định nhóm hàng và vị trí lưu kho. Dữ liệu quản lý xuất nhập kho được tự động cập nhật và lưu trữ trực tuyến trên Google Sheets thông qua Web Server.
3. Các thông số kích thước hình học và phạm vi làm việc của cánh tay robot là bao nhiêu?
Cánh tay robot có bán kính làm việc tối đa 400 mm tính từ trục cơ sở, gồm khâu 1 dài 225 mm (góc quay từ -120° đến 135°) và khâu 2 dài 175 mm (góc quay từ -135° đến 135°). Hành trình tịnh tiến theo phương thẳng đứng của trục Z là 150 mm (từ 0 đến 150 mm) và góc xoay của cơ cấu gắp tại đầu trục Z là từ -135° đến 135°.
4. Cấu trúc phần cứng điều khiển của robot được phân tầng như thế nào?
Hệ thống điều khiển gồm hai tầng chính: tầng điều khiển cấp cao sử dụng máy tính nhúng Raspberry Pi phụ trách xử lý hình ảnh từ camera, chạy giao diện người dùng GUI Python, quản lý luồng tự động và truyền thông dữ liệu đám mây; tầng điều khiển chấp hành cấp thấp sử dụng vi điều khiển STM32F407VGT6 (kết hợp STM32F103C8T6) chịu trách nhiệm tính toán động học nghịch, nội suy quỹ đạo và phát xung điều khiển driver động cơ AC Servo Panasonic. Hai tầng này liên lạc với nhau thông qua mạng giao tiếp bus CAN.
5. Đặc điểm của sản phẩm mẫu và kho chứa hàng được thiết kế thử nghiệm trong đồ án là gì?
Sản phẩm thử nghiệm là khối hình hộp vuông kích thước đáy 80 mm × 80 mm, chiều cao 20 mm, khối lượng dưới 2 kg, có bề mặt nhẵn phẳng làm bằng giấy hoặc nhựa để phù hợp với cơ cấu hút chân không (giác hút L60-M12 và cốc hút HSP-50-2). Kho chứa hàng thử nghiệm có kích thước tổng thể dài 320 mm, rộng 230 mm, cao 100 mm và được phân chia thành 6 khay chứa hàng độc lập.
Kết luận
Đồ án tốt nghiệp “Nghiên cứu, phát triển robot SCARA đa chức năng phục vụ phân loại, xếp hàng và nhập kho” của nhóm sinh viên ngành Công nghệ Kỹ thuật Cơ điện tử, Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP. Hồ Chí Minh đã hoàn thành toàn diện các mục tiêu nghiên cứu từ tính toán lý thuyết, thiết kế cơ - điện đến tích hợp phần mềm điều khiển và thị giác máy tính. Hệ thống robot SCARA 3 bậc tự do được chế tạo thực tế đã chứng minh khả năng vận hành ổn định, gắp - phân loại chính xác các sản phẩm mang mã QR vào kho hàng 6 khay với sai số vị trí dưới 1 mm và tự động đồng bộ dữ liệu quản lý. Kết quả của đề tài khẳng định tính khả thi của giải pháp điều khiển nhúng phân tầng giá thành thấp, đồng thời cung cấp một nền tảng thực nghiệm có giá trị ứng dụng và tham khảo cao cho công tác đào tạo, nghiên cứu tự động hóa công nghiệp.