Luận văn thạc sĩ về người không quốc tịch và pháp luật quốc tế tại Việt Nam

Luận văn thạc sĩ luật học nghiên cứu pháp luật quốc tế về người không quốc tịch và thực tiễn ở việt nam, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất giải pháp cải thiện

• Tác giả: Đào Quý Lộc
• Người hướng dẫn: Tiến Sỹ Chu Mạnh Hùng
• Trường học: Trường Đại Học Luật Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Quốc Tế
• Đề tài: Pháp Luật Quốc Tế Về Người Không Quốc Tịch Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sỹ Luật Học
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ NGƯỜI KHÔNG QUỐC TỊCH
• 1.1. Khái niệm về quốc tịch và người không quốc tịch
• 1.1.1. Khái niệm người không quốc tịch và tình trạng không quốc tịch
• 1.1.2. Nguyên nhân dẫn đến tình trạng không quốc tịch
• 1.1.2.1. Do phân biệt đối xử: bị tước quyền công dân
• 1.1.2.2. Do iat sinh
• 1.1.2.3. Do thay đổi tình trạng hộ tịch
• 1.1.2.4. Do thay đổi quốc tịch
• 1.1.2.5. Do di cư quốc tế
• 1.1.2.6. Do chuyển giao lãnh thổ
• 1.1.2.7. Do lý do chủ quan
• 1.1.3. Thực trạng người không quốc tịch hiện nay trên thế giới và một số khu vực
• 1.1.3.1. Người không quốc tịch tại khu vực Châu Phi
• 1.1.3.2. Người không quốc tịch ở khu vực Châu Á - Thái Bình Dương
• 1.1.3.3. Người không quốc tịch ở khu vực Châu Âu
• 1.1.4. Những hệ quả của tình trạng không quốc tịch
• 1.1.4.1. Ảnh hưởng đối với cá nhân và gia đình
• 1.1.4.2. Ảnh hưởng đối với xã hội và quốc gia
• 1.1.4.3. Ảnh hưởng đối với cộng đồng quốc tế
• 2. CHƯƠNG 2: PHÁP LUẬT QUỐC TẾ VÀ KHU VỰC VỀ NGƯỜI KHÔNG QUỐC TỊCH
• 2.1. Khái quát lịch sử hình thành và phát triển
• 2.2. Khuôn khổ pháp luật quốc tế về không quốc tịch
• 2.3. Các điều ước quốc tế về không quốc tịch
• 2.4. Các văn kiện quốc tế khác liên quan đến người không quốc tịch
• 2.5. Cơ chế đảm bảo thực thi đối với các văn kiện pháp luật quốc tế về người không quốc tịch
• 2.6. Hạn chế của khuôn khổ pháp luật quốc tế về không quốc tịch
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TIỄN XÂY DỰNG, THI HÀNH PHÁP LUẬT VỀ NGƯỜI KHÔNG QUỐC TỊCH Ở VIỆT NAM VÀ ĐỀ XUẤT, KIẾN NGHỊ
• 3.1. Tổng quan về tình hình người không quốc tịch ở Việt Nam trong những năm gần đây
• 3.1.1. Nhóm thứ nhất: những người tị nạn từ Campuchia
• 3.1.2. Những người di cư tự do từ Lào sang Việt Nam sống dọc tỉnh biên giới Việt Nam - Lào
• 3.1.3. Những người di cư tự do từ Trung Quốc sang Việt Nam sống tại các tỉnh biên giới phía Bắc
• 3.1.4. Những người đã thôi quốc tịch Việt Nam để nhập quốc tịch nước ngoài nhưng không nhập được quốc tịch nước đó và trở về Việt Nam sinh sống, rơi vào tình trạng không quốc tịch
• 3.2. Pháp luật Việt Nam về người không quốc tịch và quyền của người không quốc tịch
• 3.2.1. Pháp luật quốc tịch về người không quốc tịch
• 3.2.2. Quy định về quyền và nghĩa vụ của người không quốc tịch trong hệ thống pháp luật Việt Nam
• 3.3. Việc ký kết và thực hiện các điều ước quốc tế giải quyết tình trạng không quốc tịch
• 3.3.1. Tình hình thực hiện điều ước quốc tế giải quyết tình trạng không quốc tịch
• 3.3.2. Kết quả thực hiện điều ước quốc tế để giải quyết tình trạng không quốc tịch
• 3.4. Đề xuất, kiến nghị giải pháp khắc phục, hạn chế tình trạng không quốc tịch
• 3.4.1. Giải pháp hoàn thiện hệ thống pháp luật bảo đảm các quyền của người không quốc tịch
• 3.4.2. Giải pháp tăng cường hiệu quả công tác tổ chức thi hành pháp luật về quyền của người không quốc tịch
• 3.4.3. Giải pháp nâng cao nhận thức, hiểu biết về tình trạng không quốc tịch và quyền của người không quốc tịch
• 3.4.4. Giải pháp tăng cường công tác phối hợp liên ngành nhằm giải quyết tốt các vấn đề về quốc tịch từ đó hạn chế tình trạng không quốc tịch
• KẾT LUẬN

Tóm tắt

I. Tổng quan về người không quốc tịch

Khái niệm về quốc tịch và người không quốc tịch là những vấn đề cơ bản trong pháp luật quốc tế. Người không quốc tịch là những cá nhân không được công nhận là công dân của bất kỳ quốc gia nào, dẫn đến tình trạng thiếu các quyền lợi cơ bản. Nguyên nhân của tình trạng không quốc tịch có thể đến từ nhiều yếu tố, bao gồm sự phân biệt đối xử, thay đổi tình trạng pháp lý, hoặc di cư quốc tế. Theo Điều 1 Công ước về Quy chế của người không quốc tịch năm 1954, việc xác định một cá nhân là người không quốc tịch dựa trên quy định pháp luật của quốc gia đó. Tình trạng này không chỉ ảnh hưởng đến cá nhân mà còn có tác động sâu rộng đến xã hội và quốc gia, tạo ra những hệ lụy về nhân quyền và phát triển xã hội.

1.1 Khái niệm và nguyên nhân

Khái niệm về người không quốc tịch thường được xác định dựa trên sự thiếu hụt trong việc công nhận quyền công dân. Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng này, như việc bị tước quyền công dân do phân biệt đối xử, sự thay đổi trong chính sách quốc tịch, hoặc di cư mà không có sự công nhận từ quốc gia mới. Những người này thường rơi vào tình trạng khó khăn, không có quyền lợi hợp pháp và dễ bị lạm dụng. Việc thiếu quốc tịch không chỉ gây khó khăn cho cá nhân mà còn tạo ra những thách thức cho chính phủ trong việc quản lý và bảo vệ quyền lợi của những người này.

1.2 Thực trạng người không quốc tịch trên thế giới

Trên thế giới, tình trạng người không quốc tịch đang gia tăng, đặc biệt ở các khu vực xung đột như Trung Đông và Châu Phi. Các báo cáo cho thấy hàng triệu người không có quốc tịch sống trong điều kiện khó khăn, không được tiếp cận các dịch vụ cơ bản như y tế, giáo dục và việc làm. Tình trạng này gây ra những hậu quả nghiêm trọng không chỉ cho cá nhân mà còn cho cả xã hội, khi mà những người này không thể tham gia vào các hoạt động kinh tế và xã hội. Hệ quả của tình trạng không quốc tịch cũng ảnh hưởng đến an ninh và phát triển bền vững của các quốc gia.

II. Pháp luật quốc tế và khu vực về người không quốc tịch

Pháp luật quốc tế về người không quốc tịch bao gồm nhiều công ước và hiệp định nhằm bảo vệ quyền lợi của họ. Công ước năm 1954 về Quy chế của người không quốc tịch là một trong những văn kiện quan trọng nhất, quy định rõ ràng quyền lợi và nghĩa vụ của những người này. Các quốc gia thành viên có trách nhiệm thực hiện các cam kết quốc tế này, tuy nhiên, thực tế cho thấy vẫn còn nhiều thách thức trong việc thực thi. Hệ thống pháp luật của Việt Nam cũng có những quy định liên quan đến quyền lợi của người không quốc tịch, nhưng việc thực hiện còn gặp nhiều hạn chế. Cần có sự cải cách và hoàn thiện hơn nữa để bảo đảm quyền lợi cho nhóm người này.

2.1 Các công ước quốc tế

Các công ước quốc tế như Công ước năm 1954 và Công ước năm 1961 đã đặt ra những nguyên tắc cơ bản trong việc bảo vệ quyền lợi của người không quốc tịch. Những quy định này nhằm đảm bảo rằng những người này được hưởng các quyền cơ bản như quyền sống, quyền tự do và quyền bảo vệ trước sự phân biệt. Tuy nhiên, việc thực thi các quy định này tại nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam, vẫn còn gặp nhiều khó khăn do thiếu các cơ chế và chính sách phù hợp.

2.2 Hạn chế của khuôn khổ pháp luật quốc tế

Mặc dù có nhiều công ước quốc tế, nhưng khuôn khổ pháp luật về người không quốc tịch vẫn còn nhiều hạn chế. Một trong những vấn đề lớn là sự thiếu đồng bộ giữa các quy định quốc gia và quy định quốc tế, dẫn đến tình trạng không thống nhất trong việc bảo vệ quyền lợi của nhóm người này. Ngoài ra, việc thiếu sự quan tâm từ các chính phủ cũng là một rào cản lớn trong việc thực hiện các cam kết quốc tế.

III. Thực tiễn xây dựng thi hành pháp luật về người không quốc tịch ở Việt Nam

Tình hình người không quốc tịch tại Việt Nam đang trở nên nghiêm trọng, với nhiều cá nhân không có quốc tịch rõ ràng. Nguyên nhân chủ yếu đến từ việc di cư tự do và các chính sách quốc tịch chưa phù hợp. Pháp luật Việt Nam đã có những quy định liên quan đến quyền lợi của người không quốc tịch, nhưng thực tế cho thấy việc thực hiện còn nhiều bất cập. Cần có những giải pháp cụ thể để cải thiện tình hình này, bao gồm việc hoàn thiện hệ thống pháp luật và nâng cao nhận thức của cộng đồng về quyền lợi của người không quốc tịch.

3.1 Tổng quan về tình hình người không quốc tịch ở Việt Nam

Tình hình người không quốc tịch ở Việt Nam chủ yếu liên quan đến những người di cư từ các nước láng giềng như Campuchia và Lào. Nhiều người trong số họ không thể xác định được quốc tịch của mình do các vấn đề pháp lý phức tạp. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến cuộc sống của họ mà còn đặt ra thách thức cho chính quyền trong việc quản lý và bảo vệ quyền lợi của nhóm người này.

3.2 Pháp luật Việt Nam về người không quốc tịch

Pháp luật Việt Nam đã có những quy định liên quan đến người không quốc tịch, tuy nhiên, việc thực hiện còn nhiều khó khăn. Các quy định này cần được xem xét và điều chỉnh để phù hợp hơn với thực tiễn, nhằm bảo vệ quyền lợi của người không quốc tịch một cách hiệu quả. Ngoài ra, việc ký kết và thực hiện các điều ước quốc tế cũng cần được tăng cường để đảm bảo quyền lợi cho nhóm người này.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Tình trạng người không quốc tịch là một vấn đề nhân quyền và pháp lý toàn cầu với khoảng 3,2 triệu người không quốc tịch trên thế giới năm 2016, tăng lên 3,9 triệu người vào năm 2017 theo báo cáo của Cao ủy Liên hợp quốc về người tị nạn (UNHCR). Người không quốc tịch là những cá nhân không được công nhận là công dân của bất kỳ quốc gia nào theo pháp luật hiện hành, dẫn đến việc họ không được hưởng các quyền cơ bản như quyền cư trú hợp pháp, quyền tiếp cận giáo dục, y tế và các dịch vụ xã hội khác. Tình trạng này không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến cuộc sống của cá nhân mà còn tác động tiêu cực đến xã hội và quốc gia sở tại.

Luận văn tập trung nghiên cứu pháp luật quốc tế về người không quốc tịch và thực tiễn ở Việt Nam, nhằm phân tích các nguyên nhân, hệ quả và đề xuất giải pháp hoàn thiện pháp luật cũng như nâng cao hiệu quả thực thi nhằm giảm thiểu tình trạng không quốc tịch tại Việt Nam. Phạm vi nghiên cứu bao gồm các văn kiện pháp lý quốc tế, khuôn khổ pháp luật Việt Nam và khảo sát thực trạng người không quốc tịch cư trú trên lãnh thổ Việt Nam trong những năm gần đây, đặc biệt tại các tỉnh biên giới với Campuchia, Lào và Trung Quốc.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo vệ quyền con người, đảm bảo an sinh xã hội và góp phần ổn định chính trị, phát triển kinh tế - xã hội. Các chỉ số như số lượng người không quốc tịch tại Việt Nam (khoảng vài chục nghìn người theo ước tính), tỷ lệ người không có giấy tờ tùy thân, và mức độ tiếp cận dịch vụ xã hội được sử dụng làm thước đo hiệu quả của các chính sách và pháp luật hiện hành.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai khung lý thuyết chính: lý thuyết về quyền con người trong luật quốc tế và lý thuyết về quốc tịch trong luật quốc tế công. Lý thuyết quyền con người nhấn mạnh quyền có quốc tịch là quyền cơ bản, được bảo vệ bởi các công ước quốc tế như Tuyên ngôn Nhân quyền Thế giới 1948 (Điều 15), Công ước về Quyền Trẻ em 1989 và các nghị quyết của Liên hợp quốc. Lý thuyết quốc tịch tập trung vào mối quan hệ pháp lý giữa cá nhân và nhà nước, các nguyên tắc xác lập quốc tịch như nguyên tắc nơi sinh (jus soli) và nguyên tắc huyết thống (jus sanguinis), cũng như các nguyên nhân dẫn đến tình trạng không quốc tịch như phân biệt đối xử, thay đổi lãnh thổ, di cư quốc tế.

Ba khái niệm chuyên ngành được sử dụng gồm: người không quốc tịch (stateless person), công ước quốc tế về người không quốc tịch (Công ước 1954 và 1961), và quyền quốc tịch. Ngoài ra, mô hình phân tích pháp luật so sánh được áp dụng để đánh giá sự tương thích giữa pháp luật Việt Nam và các điều ước quốc tế liên quan.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu kết hợp định tính và định lượng. Nguồn dữ liệu bao gồm các văn kiện pháp lý quốc tế, pháp luật Việt Nam, báo cáo của các cơ quan nhà nước, số liệu thống kê từ UNHCR và các tổ chức quốc tế, cùng với khảo sát thực trạng tại các tỉnh biên giới Việt Nam.

Cỡ mẫu khảo sát khoảng vài trăm người không quốc tịch và người có quốc tịch không rõ ràng tại các địa phương như An Giang, Tây Ninh, Lạng Sơn, được chọn theo phương pháp chọn mẫu phi xác suất nhằm tập trung vào nhóm đối tượng đặc thù. Phân tích dữ liệu sử dụng phương pháp phân tích nội dung văn bản pháp luật, so sánh chính sách và phân tích thống kê mô tả các chỉ số thực trạng.

Timeline nghiên cứu kéo dài từ năm 2017 đến 2019, bao gồm thu thập dữ liệu, phân tích và đề xuất giải pháp.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tình trạng người không quốc tịch tại Việt Nam khá phức tạp và đa dạng: Ước tính có khoảng 24.212 người di cư tự do từ Campuchia đang cư trú tại Việt Nam, trong đó 1.556 người đang hoàn tất thủ tục xin cấp thường trú. Tại các tỉnh biên giới phía Nam, số người không quốc tịch chiếm tỷ lệ đáng kể trong cộng đồng dân cư, nhiều người không có giấy tờ tùy thân, không được đăng ký khai sinh cho con cái, dẫn đến khó khăn trong tiếp cận dịch vụ xã hội.

2. Nguyên nhân chủ yếu dẫn đến tình trạng không quốc tịch bao gồm phân biệt đối xử về dân tộc, giới tính và tôn giáo trong pháp luật quốc gia; việc không đăng ký khai sinh; thay đổi lãnh thổ; di cư quốc tế không hợp pháp; và thủ tục nhập quốc tịch phức tạp, tốn kém. Ví dụ, nhiều phụ nữ Việt Nam lấy chồng nước ngoài đã thôi quốc tịch Việt Nam nhưng không được nhập quốc tịch nước chồng, dẫn đến rơi vào tình trạng không quốc tịch.

3. Pháp luật quốc tế về người không quốc tịch đã được Việt Nam tiếp cận nhưng còn hạn chế trong thực thi: Việt Nam đã ký kết và thực hiện một số điều ước quốc tế như Công ước 1954 và 1961, tuy nhiên việc áp dụng còn chưa đồng bộ và hiệu quả chưa cao. Các quy định pháp luật trong nước chưa hoàn thiện, thiếu cơ chế phối hợp liên ngành và nhận thức của cán bộ, công chức còn hạn chế.

4. Hệ quả của tình trạng không quốc tịch ảnh hưởng nghiêm trọng đến cá nhân và xã hội: Người không quốc tịch không được hưởng quyền công dân, không có giấy tờ tùy thân, khó tiếp cận giáo dục, y tế, việc làm và các dịch vụ xã hội khác. Điều này dẫn đến nghèo đói, bất ổn xã hội, tăng nguy cơ vi phạm pháp luật và ảnh hưởng đến an ninh quốc gia.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân phân biệt đối xử trong pháp luật quốc gia là một trong những yếu tố cốt lõi khiến tình trạng không quốc tịch kéo dài và gia tăng. So sánh với các nghiên cứu quốc tế, Việt Nam cũng gặp phải những thách thức tương tự như các quốc gia trong khu vực Đông Nam Á và châu Phi, nơi mà các quy định về quốc tịch còn mang tính phân biệt và thủ tục hành chính phức tạp.

Việc chưa hoàn thiện pháp luật và thiếu cơ chế phối hợp liên ngành làm giảm hiệu quả trong việc giải quyết tình trạng không quốc tịch. Các biểu đồ thống kê có thể minh họa tỷ lệ người không quốc tịch theo khu vực, nhóm dân tộc và độ tuổi, cũng như so sánh tiến độ cấp quốc tịch cho người không quốc tịch qua các năm.

Ý nghĩa của nghiên cứu là cung cấp cơ sở khoa học để hoàn thiện chính sách, pháp luật và nâng cao nhận thức xã hội về quyền quốc tịch, góp phần bảo vệ quyền con người và ổn định xã hội.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện hệ thống pháp luật về quốc tịch và người không quốc tịch: Cần sửa đổi, bổ sung các quy định pháp luật để loại bỏ các điều khoản phân biệt đối xử, đơn giản hóa thủ tục nhập quốc tịch, đặc biệt là cho trẻ em sinh ra tại Việt Nam nhưng không có quốc tịch. Thời gian thực hiện: 1-2 năm. Chủ thể: Bộ Tư pháp, Quốc hội.

2. Tăng cường công tác phối hợp liên ngành trong quản lý người không quốc tịch: Thiết lập cơ chế phối hợp giữa các cơ quan công an, tư pháp, hộ tịch, ngoại giao và địa phương để quản lý, hỗ trợ người không quốc tịch hiệu quả hơn. Thời gian thực hiện: 6-12 tháng. Chủ thể: Bộ Tư pháp, Bộ Công an, UBND các tỉnh.

3. Nâng cao nhận thức và đào tạo cán bộ về quyền quốc tịch và người không quốc tịch: Tổ chức các khóa đào tạo, tập huấn cho cán bộ quản lý nhà nước và cộng đồng về pháp luật quốc tịch, quyền của người không quốc tịch nhằm giảm thiểu sai sót và phân biệt đối xử. Thời gian thực hiện: liên tục. Chủ thể: Bộ Tư pháp, các trường đại học luật.

4. Tăng cường công tác đăng ký khai sinh và cấp giấy tờ tùy thân cho người không quốc tịch: Đẩy mạnh công tác đăng ký khai sinh cho trẻ em, cấp giấy tờ tùy thân cho người không quốc tịch nhằm tạo điều kiện cho họ tiếp cận các quyền cơ bản. Thời gian thực hiện: 1-3 năm. Chủ thể: Bộ Tư pháp, UBND các cấp.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước về hộ tịch, quốc tịch và xuất nhập cảnh: Giúp hoàn thiện chính sách, pháp luật và nâng cao hiệu quả quản lý người không quốc tịch.

2. Các tổ chức quốc tế và phi chính phủ hoạt động trong lĩnh vực nhân quyền và di cư: Cung cấp cơ sở pháp lý và thực tiễn để xây dựng chương trình hỗ trợ người không quốc tịch tại Việt Nam.

3. Giảng viên, sinh viên ngành Luật quốc tế và Luật nhân quyền: Là tài liệu tham khảo chuyên sâu về pháp luật quốc tế và thực tiễn Việt Nam liên quan đến người không quốc tịch.

4. Nhà nghiên cứu và hoạch định chính sách xã hội: Hỗ trợ nghiên cứu, đánh giá tác động và đề xuất giải pháp chính sách liên quan đến quyền quốc tịch và người không quốc tịch.

Câu hỏi thường gặp

1. Người không quốc tịch là gì?
   Người không quốc tịch là cá nhân không được công nhận là công dân của bất kỳ quốc gia nào theo pháp luật hiện hành, dẫn đến việc họ không có quyền công dân và gặp nhiều khó khăn trong cuộc sống.

2. Tại sao người không quốc tịch lại gặp khó khăn trong việc tiếp cận dịch vụ xã hội?
   Do không có giấy tờ tùy thân và quyền công dân, người không quốc tịch thường không được đăng ký khai sinh, không có hộ khẩu, nên khó tiếp cận giáo dục, y tế, việc làm và các dịch vụ xã hội khác.

3. Việt Nam đã thực hiện những cam kết quốc tế nào về người không quốc tịch?
   Việt Nam đã ký kết Công ước 1954 về Quy chế người không quốc tịch và Công ước 1961 về Giảm thiểu tình trạng không quốc tịch, tuy nhiên việc thực thi còn hạn chế và cần được cải thiện.

4. Nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng không quốc tịch ở Việt Nam là gì?
   Nguyên nhân bao gồm phân biệt đối xử trong pháp luật quốc gia, di cư tự do qua biên giới, không đăng ký khai sinh, thay đổi lãnh thổ, và thủ tục nhập quốc tịch phức tạp.

5. Làm thế nào để người không quốc tịch có thể được cấp quốc tịch Việt Nam?
   Người không quốc tịch có thể được cấp quốc tịch Việt Nam thông qua thủ tục nhập quốc tịch theo quy định pháp luật, cần có sự hỗ trợ của các cơ quan chức năng và hoàn thiện hồ sơ pháp lý.

Kết luận

• Người không quốc tịch là nhóm đối tượng dễ bị tổn thương, không được bảo vệ đầy đủ quyền con người và quyền công dân.
• Pháp luật quốc tế đã thiết lập các công ước nhằm bảo vệ quyền của người không quốc tịch, nhưng việc thực thi tại Việt Nam còn nhiều hạn chế.
• Tình trạng không quốc tịch tại Việt Nam chủ yếu do phân biệt đối xử, di cư tự do và thủ tục hành chính phức tạp gây ra.
• Cần hoàn thiện pháp luật, tăng cường phối hợp liên ngành và nâng cao nhận thức để giảm thiểu tình trạng không quốc tịch.
• Luận văn đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm bảo vệ quyền của người không quốc tịch, góp phần ổn định xã hội và phát triển kinh tế.

Next steps: Triển khai các đề xuất hoàn thiện pháp luật và nâng cao năng lực thực thi trong vòng 1-3 năm tới.

Các cơ quan quản lý, tổ chức quốc tế và cộng đồng nghiên cứu cần phối hợp chặt chẽ để bảo vệ quyền của người không quốc tịch, đảm bảo không ai bị bỏ lại phía sau trong tiến trình phát triển bền vững của Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 TONG QUAN VỀ NGƯỜI KHÔNG QUOC TỊCH LA Khái nệm về quốc tịch và người không quốc tịch 1. Nhất niệu về quốc tick Qui bình thé giới inh thánh, phân ch thành các quốc gia ông bật bối đường tiên gói quốc gia, quốc tích tr thành căn cứ pháp ý xác ảnh nguôi dia thuộc về quốc gia Quốc tch thể biện méi quan hệ pháp lý giữa nhà nước và cá hân, đông thời thé hiện bơ cách “công dân” ia cá nhân đó Quốc tích dem lạ cả quyền và ngiấa vụ cho nhà nước và cho cá nhân, người số quốc tich Đối với công dn, quốc tich cho pháp ho được hung nhiễu quyén, trong đô có các quyển tiêu biểu như quyển được rổ lei và cơ tr tại quốc ga mình là công din, quyên tham gia vio đồi sống chính tị. Đồng thời, quốc ích côn làm phat sinh ngiĩa vụ của cá nhân với quốc gia, vi do như ngiấa vụ nộp thuổ, ngĩa vụ qin ny VỀ phía mình, nhà nước có ngiấa vụ bảo đầm các quyền cia công din và có các quyền như thu thud, yêu cầu cổng din phã trung thành với nhà mage. Mỗi Tiên hé giữa nhà nước và công dân còn cho phép nhà nước được thục hiện quyền tả hán đối với công din cia mình ngay of khi công din đó ð nước ngoài Tương tự quất tịch cũng làm phát nh thẫn quyền ti phán đối với các vụ lận din mự và đo đổ, quốc tịch được sử đụng a xác dink luật côn quốc gia nào sf được xác Ảnh: Việc có quốc tich hay mất quốc tích theo quy định pháp luật cũa mỗt quốc ga.

Theo đó, phep luật quốc ga quy dinh về méi liên hệ cụ thể giữa cá nhân và nhà nước sẽ được sử dụng df xác lập quốc ích lam phát sinh từ cách cổng din. Thông thường mốtliên hộ được các quốc gia st đụng thường dựa vào yêu tổ lãnh thổ (nơi sinh hoặc cử tri) hoặc quan hệ giữa cá nhấn với một công dân khác (huyết thông hoặc hôn nhc) VÌ mit pháp lý quốc tch lá căn cử duy nhất dB xác dinh công din ci mốt aude ga là đều tiện phép ý tên quyất để một cá nhân có thé được hang các quyên và nghĩa vụ cổng din đổi với một nhà nước. Quốc tch thể hiện mới quan hệ có tin én định cao, bin vững về mất thời gian và không bị giới hạ về mặt không gen thông aq các quy định về việc nhập, tase, rở lại quốc ích thường tất chất chế với tình hạ hủ tục phức tap. Chính vi vậy, mốt quan hộ nay không of ding bị thay đổi và chi có thể thay đổi trong nhống trường hop đặc biệt với những điều tận hết sc khất khe (in nhập, in thô, xin trở lạ quốc ích, bi tước quốc tích, ).

Đổi với mỗt cá nhân, quốc tich mang ý nga là nụ tăng buộc với chính nhà nước ma họ là công dn, những đỗi với một đất nước, quốc ích thể hiện va tr, rách nhiệm côn quốc gia dé với cổng dân cia mình cả ð trong nước và nước ngoài, khử cổng din ra nước ngoài sinh sống thi quốc gia mà cổng din đó có quốc tịch vin có nga vụ bio hồ cổng din cũa minh, Quốc tich vừa mang tinh quốc tế những lạ lá đôi tương điều chỉnh của loật pháp quốc ga, pháp lut qué tô không hạ chế hy can thiệp vào quý ảnh này Hay nói cách khác, quốc ch là nơi thể hiện chỗ quyênối cao cia quốc ge, quốc ga có thể cò quy dinh cho pháp cấp quốc ích một cách dic biệt nlumg cũng có thé ti chối chơ nhập quốc tch mắc đã cá nhân dé dip ứng diy đã các yêu cầu của pháp uất Từ mối quan hệ côn cá nhân với quốc gia, chúng ta có thể di đến khá niệm, hái quát nhất về quốc tch, theo đổ, quốc tích là mốt phạm trì chin trí pháp i, là muỗi quan hệ pháp lý đặc biệt giữa nhà mước và cá nhân, làm phát sinh quyễn và giữa vụ giữa cá nhân và nhà nước và là căn cứ pháp It để xác đựh cổng dân của mét qué gia Quốc tịch có thé được xác lập theo các cách thúc sau: (@ theo nơi sinh Gus sol); theo huyết thông Gus seni); (i) nhập quốc tịch hoc các phương thúc Xhác như đoợc thưởng quốc ích. Pháp lut cia mỗt nước sẽ quy nh 18 về việc áp dạng cách thức xác lip quốc ích theo nơi sinh hoc theo huyết thống và quy ảnh rõ a liên df nhập quốc tich Đôi với những quốc gia chỉ áp dụng nguyên ắc xác lập quốc tích theo nơi sinh, một cá nhân sẽ có quốc tịch của quốc gia khi được sinh ra trên lãnh thổ quốc ga đo, không phân biệt tí trang hồ tích của che me (a công din oặc người nước ngoài nhập củ, Ti ing quốc ga cho phép ác lập quốc tích theo huyết thông mốt người sẽ có quốc tích ki co cha hoặc me có quốc tích cia quốc gia không phân biết nơi sinh của người do. Tuy nhiên, ð một số quốc gia pháp luật quy cánh vie xá lập quốc tích theo nơi sinh hoặc huyết thẳng với những đều kiện chất chế hơn Chẳng bạn ning tú Ảnh, cá nhận có quốc tich Anh dã được sin ra tạ Ảnh và có cha mơ cử trú họp pháp tại Ảnh tử thoi đẫm người dé sinh ra Ngoài ra một số qgic ga rên thể gi cũng áp đụng đẳng thôi cả ha cách thúc xác lập quốc ích theo nơi sinh và theo huyết thẳng 1. Khai nig người king quốc tich và nh trạng không quốc tịch Theo cách hiểu đơn gin nhất thì người không quốc ích (stateless person) là người không được coi là công đân của bắt kỷ quốc gia nào theo pháp luật hiện hành.

của các quốc gia (inh trang không quốc tịch theo luậƯds jure statelemess). Cách hiểu này cũng được nữ đụng t Điều1 Công ức về Quy chế cia người không quốc tich được Dai hội đẳng Liên hop quốc thông qua tai New York ngày 28/9/1954 (sau đây goi là Công se năm 1954) Việc mất người có phi là người không quốc ích hay không có thể được xác ink dựa trên quy định pháp luật có liên quan về quốc tich của một quắc gia. Do quốc tịch thường được xác lấp đơa rên nợ tổn tạ của một méi liên hệ thực tổ giữa cá nhân và nhà nước, vi vậy việc xác định một người có phải là người không quốc tich hay không thực tra mất lin hộ của cá nhânđó đối với quốc gia xem có thie mấn đều liên để có quốc tịch theo quy định quố: gia đó hay không Néu mốt liên hệ giữa cá nhân và quốc gia không đáp ứng được điều kiện theo quy cảnh pháp luật của quốc gia trì cá nhân đỏ là nguời không quốc ích thi một cá nhân gập phii khó khăn đỂ chúng minh ring họ đáp ứng các yêu cầu gu nh bối pháp lật của các nước đỗ xé lập quốc tích, họ có nguy cơ không được coi là công din của bất kỷ quốc gia nao, Cơ sỡ để chứng ninh quốc tch có thể là từ ding l khai sin, các gây tờ chứng mình nhân thin. Những cá nhân không thể chúng mình v nguồn gốc huyết thắng có nguy cơ ở thành người không quốc tich.

Mét sổ nhóm cá nhân như người nhập cr sau nhiễu thể hệ không con giấy tờ chúng minh nhân thân, cx din te khu vực biên giới, nan nhân côn buôn bản người, dian nguôi trái pháp qua biên giới. cô nguy cơ trổ thành người không quốc tích. Ngoài trường hop không quốc tich do không thể xá lập quốc tích theo pháp luật quốc gia, cô mốt số cá nhân có quốc tịch những ở tinh trạng tương hy nhờ người không quốc tích và thường được gợi là người không quốc ích thục tổ (de facto stateless persons) Tình trang này xây ra li cá nhân ra khôi quốc gia mà họ mang qguốc tích và không thể hoặc không inh nguyện nhin sơ bảo hộ của quốc gia đỏ Nei cách khác, nh trang không quốc tích thực tổ là tình trang quốc tích không có "Caisse Neonat đ Chỉ eps JienterorgMhenstic raster gue shtional. c#EznStpjnghy muy cấp D019 10 hiệu lục Hiên nay, chưa có ar thing nhất vé quan idm trong công đồng quốc tế về trường hợp ma quốc tích trở nên không có hệu lục.

Tuy nhiên, việc một quốc gia từ chối cho mét cá nhân mang quốc tịch quốc ga trở về được coi là xác nhận tính không có hiê lực côa quốc tích đãi với cá nhân đó 1. Nguyên nhân dẫn đến tình trạng không quốc tịch 12. Dophân bit abi xt, bị ốc quyầu công dn C6 nhiều nguyn nhân khiẩn một cá nhấn rơi vio tinh trang không quốc tích và có thể khẳng định nguyên nhân chính đó là do phân biệt đối xử. Không phải ngẫu nhiên ma nhiêu ngời không quốc t:h thuộc về những nhóm ngời din tốc thiểu số, có nykhác biệt vé ngân ngữ và ching tộc, số khác là do được sinha ở một s6 quốc ga ma người me không sổ quyên chuyển gao quốc ích cho con the cổ hai "nguyên tắc huyết thống và nơi sinh, Lý do phd biển cin nợ phân tit đổi xở là do giới tinh dân tốc tôn giáo và "gân ngữ.

Trong khuôn khổ pháp luật quốc tổ thi quốc gia hoàn toàn có quyên quy, cảnh và wade cấp quốc tịch Thông thường pháp luật của các quốc ga về quốc tín sé có những quy định khác nhau giữa các chỗ thi, khi quyét ảnh người nào la công dân cũa quốc gia minh và người nào không phai công din cia mình thi các quốc gia cũng đặt ra các quy định nh yêu cầu v mat ngôn ngố, ho cing đặt ra những quy cảnh tao thuận lợi cho một nhóm người nước ngoài, người dân tộc hay tôn giáo cụ thé trong việc có được quốc tích, cũng có những quy định khác bit giữa nam và nữ. hoặc tude quốc tích cia mốt cá nhân vi lý do an ninh quốc gia. Trong nhiễu trường hop, những nự khác bit này có thể chỉnh là sợ phân biệt đối xử trục tếp hoặc gián tiép và tru chúng lại thi những quy định khác nhau này da vào lý do ching tốc hoặc giới. Bến cạnh đó, còn có nhiễu lý do khác liên quan dén việc phân bit đổi xử Ngủ quyết số AIRRC/10/35 ci Hội đông Nhân quyén đã kêu goi các quốc gia thánh viên hen chế các tiện pháp phân biệt đổi xử và phải ben hành các quy din php luật đối với việc tước quốc tích mốt cích toỷ tiên đơn trên lý do ching tộc xuâu da, giới tính ngôn ngỗ, tôn giáo, thính ti hoặc quan đểm khác biệt nguồn gốc dân tộc hoặc xã hột, tài sản, nguồn gắc gia đính đặc biệt nêu những biện pháp.