Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu
Trong cơ cấu ngành chăn nuôi tại Việt Nam, chăn nuôi lợn giữ vai trò trọng yếu trong việc cung cấp nguồn thực phẩm giàu dinh dưỡng cho xã hội, cung cấp phụ phẩm cho công nghiệp chế biến và tạo nguồn phân bón hữu cơ cho trồng trọt. Theo số liệu của Tổng cục Thống kê ngày 01/04/2010 được trích dẫn trong công trình, tổng đàn lợn cả nước đạt 27,3 triệu con, tăng 3,06% so với cùng kỳ năm 2009. Các vùng chăn nuôi tập trung lớn bao gồm Đồng bằng sông Hồng (7,2 triệu con, chiếm 27,1%), vùng Đông Bắc (4,6 triệu con, chiếm 13,7%), Đồng bằng sông Cửu Long (3,6 triệu con, chiếm 13,6%) và Bắc Trung Bộ (3,4 triệu con). Mặc dù chăn nuôi lợn đóng góp tích cực vào công tác xóa đói giảm nghèo và phát triển kinh tế hộ gia đình, tình hình dịch bệnh vẫn là trở ngại lớn đối với năng suất và chất lượng đàn vật nuôi. Bên cạnh các bệnh truyền nhiễm cấp tính, các bệnh ký sinh trùng đường tiêu hóa tiến triển âm thầm ở thể mạn tính, làm vật nuôi còi cọc, chậm lớn, tiêu tốn thức ăn và làm giảm sản lượng thịt tới 30%, đồng thời mở đường cho các bệnh truyền nhiễm kế phát xâm nhập.
Tại tỉnh Bắc Kạn nói chung và huyện Ba Bể nói riêng, điều kiện tự nhiên thuận lợi cho phát triển chăn nuôi lợn, song người chăn nuôi tại địa phương chưa quan tâm đúng mức đến công tác phòng và trị bệnh do giun đũa (Ascaris suum) gây ra. Xuất phát từ thực tiễn sản xuất tại cơ sở, đề tài "Tình hình nhiễm giun đũa ở lợn tại một số xã của huyện Ba Bể - tỉnh Bắc Kạn và áp dụng biện pháp phòng chống" được thực hiện nhằm giải quyết các nhiệm vụ khoa học sau:
- Xác định tình hình nhiễm giun đũa ở lợn tại một số xã của huyện Ba Bể, tỉnh Bắc Kạn theo các yếu tố dịch tễ học (địa phương, lứa tuổi, giống lợn, tính biệt, phương thức chăn nuôi, tình trạng vệ sinh thú y, mùa vụ trong năm và trạng thái phân).
- Xác định các triệu chứng lâm sàng của lợn khi mắc bệnh giun đũa ở các mức độ nhiễm khác nhau.
- Xác định hiệu lực tẩy trừ và độ an toàn của hai loại thuốc thương phẩm: Bio-Ivermectin và Bio-Levamisol 10%.
Đối tượng nghiên cứu là đàn lợn nuôi tại nông hộ và trang trại ở các giai đoạn từ dưới 2 tháng tuổi đến trên 6 tháng tuổi. Phạm vi nghiên cứu về mặt không gian được tiến hành tại 3 xã gồm Bành Trạch, Khang Ninh và Thượng Giáo thuộc huyện Ba Bể, tỉnh Bắc Kạn; các hoạt động xét nghiệm mẫu và thử nghiệm điều trị được thực hiện tại Trạm Thú y huyện Ba Bể. Thời gian nghiên cứu diễn ra từ ngày 25/05/2015 đến ngày 25/11/2015.
Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu
Về cơ sở khoa học, giun đũa lợn có vị trí phân loại học thuộc ngành Giun tròn (Nemathelminthes), lớp Nematoda, phân lớp Rhabditia, bộ Ascaridida, phân bộ Ascaridina, họ Ascaridoidia, giống Ascaris, loài Ascaris suum Goeze, 1782. Đây là loài ký sinh trùng đường tiêu hóa có kích thước lớn: giun đực dài 12 - 25 cm, đường kính 3 mm; giun cái dài 30 - 35 cm, đường kính 5 - 6 mm; trứng hình bầu dục ngắn kích thước 0,056 - 0,087 x 0,046 - 0,067 mm với vỏ dày 4 lớp. Vòng đời của Ascaris suum thuộc dạng trực tiếp không qua ký chủ trung gian, hoàn thành chu kỳ sinh học từ 54 - 62 ngày và tuổi thọ kéo dài từ 7 - 10 tháng. Trứng giun đũa có sức đề kháng cao ở ngoại cảnh do lớp vỏ ngoài cùng bằng protein, có thể tồn tại từ 11 tháng đến 5 năm, chịu được hóa chất khử trùng thông thường như formol 2%, creolin 3%, nhưng bị tiêu diệt bởi nhiệt độ 60°C trong 5 phút hoặc 70°C trong 1 - 10 giây.
Phương pháp nghiên cứu thực địa và phòng thí nghiệm được tác giả triển khai bao gồm:
- Phương pháp lấy mẫu: Thu thập mẫu phân theo phương pháp lấy mẫu chùm nhiều bậc, ngẫu nhiên tại các nông hộ, trại chăn nuôi tập thể và gia đình. Mẫu phân tươi được lấy tại 3 điểm (đầu, giữa, cuối) trên đống phân mới thải, khối lượng mỗi mẫu từ 20 - 30 g, chứa trong túi nilon sạch ghi đầy đủ thông tin dịch tễ. Tổng số mẫu thu thập và phân tích là 407 mẫu.
- Phương pháp xét nghiệm mẫu: Sử dụng phương pháp phù nổi Fülleborn để tìm trứng giun đũa. Dung dịch muối bão hòa được điều chế bằng cách hòa tan 380 g NaCl vào 1 lít nước sôi, để nguội xuất hiện màng muối kết tinh. Phân được nghiền hòa tan trong nước muối bão hòa, lọc qua lưới thép vào lọ chuyên dụng, đậy phiến kính 20 - 30 phút để trứng giun có tỷ trọng nhẹ hơn nổi lên bám vào phiến kính, sau đó soi dưới kính hiển vi quang học.
- Đánh giá cường độ nhiễm: Phân định cường độ nhiễm dựa trên số lượng trứng quan sát được trên một vi trường theo tiêu chuẩn định tính của Nguyễn Thị Lê và cộng sự (1996): nhiễm nhẹ (+) khi có 1 - 3 trứng/vi trường; nhiễm trung bình (++) khi có 4 - 6 trứng/vi trường; nhiễm nặng (+++) khi có 7 - 9 trứng/vi trường; nhiễm rất nặng (++++) khi có từ 9 trứng/vi trường trở lên.
- Phân loại các biến số dịch tễ: Lứa tuổi chia 4 nhóm (<2 tháng, >2 - 4 tháng, >4 - 6 tháng, >6 tháng); giống lợn chia 3 nhóm (lợn lai, lợn nội, lợn ngoại); tính biệt (đực, cái); phương thức nuôi (công nghiệp, bán công nghiệp, truyền thống); vệ sinh thú y (tốt, trung bình, kém); trạng thái phân (bình thường, tiêu chảy).
- Thử nghiệm lâm sàng và đánh giá hiệu lực thuốc: Thử nghiệm trên 60 lợn nhiễm giun đũa, chia thành 2 lô thí nghiệm đồng đều (30 lợn/lô). Lô 1 sử dụng Bio-Levamisol 10% tiêm bắp với liều 1 ml/kg thể trọng; Lô 2 sử dụng Bio-Ivermectin trộn thức ăn lỏng với liều 0,8 mg/kg thức ăn. Đánh giá độ an toàn thông qua theo dõi phản ứng phụ sau khi dùng thuốc 1 giờ; đánh giá hiệu lực tẩy trừ thông qua xét nghiệm phân kiểm tra tỷ lệ sạch trứng vào các ngày thứ 3, 5 và 7 sau khi cấp thuốc.
- Xử lý số liệu: Số liệu thu thập được tổng hợp, phân tích tỷ lệ phần trăm và tính toán hiệu lực điều trị trên phần mềm Microsoft Excel.
Nội dung chính theo từng phần của khóa luận
Bố cục khóa luận được cấu trúc thành 5 phần chuyên môn chính, bám sát trình tự của một công trình nghiên cứu chăn nuôi thú y ứng dụng:
Phần 1: Mở đầu
Phần này làm rõ tính cấp thiết của đề tài trong bối cảnh chăn nuôi lợn tại huyện Ba Bể, tỉnh Bắc Kạn đang trên đà phát triển nhưng năng suất bị kìm hãm bởi dịch bệnh giun sán. Tác giả xác định rõ ràng mục tiêu khoa học, đối tượng, phạm vi nghiên cứu cùng ý nghĩa khoa học và thực tiễn: cung cấp dữ liệu dịch tễ học chính xác về giun đũa lợn ở địa phương và lựa chọn loại thuốc tẩy trừ có hiệu quả điều trị cao nhằm chuyển giao vào sản xuất thực tế.
Phần 2: Tổng quan tài liệu
Nội dung chương tổng quan hệ thống hóa toàn diện các tài liệu khoa học trong và ngoài nước liên quan đến bệnh giun đũa lợn. Về mặt bệnh học, tài liệu phân tích chi tiết hai giai đoạn gây hại: giai đoạn ấu trùng di hành qua gan và phổi gây tổn thương xuất huyết mô, tạo ổ viêm phổi cata và hoại tử tế bào gan (tăng mức độ tổn thương phổi lên gấp 10 lần khi kết hợp với mầm bệnh suyễn lợn theo Anderdahl, 1997); giai đoạn giun trưởng thành ký sinh tại ruột non gây viêm ruột, tắc ruột, tắc ống dẫn mật và tiết độc tố ức chế hệ thần kinh trung ương. Chương này cũng tổng hợp các phương pháp chẩn đoán lâm sàng, xét nghiệm phân (Fülleborn), phản ứng biến thái nội bì và mổ khám toàn diện theo phương pháp K; đồng thời điểm kết quả nghiên cứu dịch tễ của Trịnh Văn Thịnh, Phạm Sỹ Lăng, Nguyễn Thị Kim Lan tại các vùng sinh thái ở Việt Nam và kinh nghiệm điều trị giun sán bằng cả tân dược lẫn thảo mộc truyền thống.
Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu
Trình bày chi tiết địa điểm nghiên cứu tại Trạm Thú y huyện Ba Bể và địa bàn 3 xã khảo sát. Tác giả chuẩn hóa các quy trình thao tác kỹ thuật: phương pháp lấy 407 mẫu phân ngoài thực địa, kỹ thuật pha chế dung dịch nước muối bão hòa NaCl, quy trình soi tìm trứng giun và tiêu chí xếp loại cường độ nhiễm theo 4 mức độ (+ đến ++++). Chương này cũng xây dựng bộ tiêu chí cụ thể để định danh các mức độ vệ sinh thú y (tốt, trung bình, kém), phương thức chăn nuôi (công nghiệp, bán công nghiệp, truyền thống) và phác đồ theo dõi thử nghiệm hiệu lực thuốc tẩy giun Bio-Levamisol 10% và Bio-Ivermectin trên 60 cá thể lợn bệnh.
Phần 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận
Chương kết quả phản ánh hai mảng công tác lớn của sinh viên thực tập: công tác phục vụ sản xuất thực tế và kết quả nghiên cứu chuyên đề.
Công tác phục vụ sản xuất tại huyện Ba Bể:
- Tiêm phòng vắc xin an toàn 100%: vắc xin Lở mồm long móng cho lợn (415 con, liều 2 ml/con), Dịch tả lợn (415 con, liều 2 ml/con), Tụ dấu lợn (415 con, liều 2 ml/con), Dại chó (97 con, liều 1 ml/con), Cúm gia cầm (300 con, liều 1 ml/con).
- Điều trị bệnh lâm sàng: Bệnh phân trắng lợn con điều trị 103 con, khỏi 98 con (95,15%) bằng Doxy-Tialin; Bệnh tụ huyết trùng điều trị 7 con, khỏi 6 con (85,71%) bằng Kanatianin kết hợp thuốc trợ sức; Bệnh phó thương hàn điều trị 6 con, khỏi 5 con (83,33%) bằng Marfluquyl; Bệnh ghẻ điều trị 5 con, khỏi 4 con (80,00%) bằng Ivermectin kết hợp tắm ngoài da bằng Tactick.
- Công tác chuyên môn khác: Tiêm Dextran-Fe phòng thiếu máu cho 67 lợn con, thiến 20 lợn đực không đủ tiêu chuẩn giống, tẩy giun cho 60 lợn bằng Bio-Ivermectin và Bio-Levamisol 10%.
Kết quả nghiên cứu chuyên đề dịch tễ giun đũa lợn:
Qua kiểm tra 407 mẫu phân tại 3 xã, tỷ lệ nhiễm giun đũa chung là 37,83% (154 mẫu dương tính). Số liệu phân bố dịch tễ học và các yếu tố ảnh hưởng được tổng hợp cụ thể trong bảng dưới đây:
| Yếu tố khảo sát |
Phân loại chỉ tiêu |
Số mẫu kiểm tra (mẫu) |
Số mẫu nhiễm (mẫu) |
Tỷ lệ nhiễm (%) |
Cường độ + (%) |
Cường độ ++ (%) |
Cường độ +++ (%) |
Cường độ ++++ (%) |
| Địa phương (Xã) |
Bành Trạch |
177 |
60 |
33,89 |
73,33 |
16,67 |
6,67 |
3,33 |
|
Khang Ninh |
101 |
41 |
40,59 |
63,41 |
34,14 |
2,43 |
0,00 |
|
Thượng Giáo |
129 |
53 |
41,08 |
69,81 |
24,52 |
5,67 |
0,00 |
| Lứa tuổi |
< 2 tháng |
85 |
15 |
17,64 |
60,00 |
26,67 |
13,33 |
0,00 |
|
> 2 - 4 tháng |
155 |
105 |
67,74 |
72,38 |
20,00 |
5,71 |
1,90 |
|
> 4 - 6 tháng |
121 |
28 |
23,14 |
64,28 |
32,14 |
3,57 |
0,00 |
|
> 6 tháng |
46 |
6 |
13,04 |
33,33 |
66,67 |
0,00 |
0,00 |
| Giống lợn |
Lợn lai |
201 |
93 |
46,26 |
60,21 |
30,10 |
7,52 |
2,15 |
|
Lợn nội |
114 |
33 |
28,94 |
75,75 |
21,21 |
3,03 |
0,00 |
|
Lợn ngoại |
92 |
28 |
30,43 |
85,71 |
14,28 |
0,00 |
0,00 |
| Tính biệt |
Lợn đực |
194 |
56 |
28,86 |
69,64 |
23,21 |
5,35 |
1,78 |
|
Lợn cái |
213 |
98 |
46,00 |
69,39 |
24,49 |
5,10 |
1,02 |
| Phương thức nuôi |
Công nghiệp |
132 |
18 |
13,63 |
83,33 |
16,67 |
0,00 |
0,00 |
|
Bán công nghiệp |
207 |
101 |
48,79 |
68,31 |
29,70 |
1,98 |
0,00 |
|
Truyền thống |
68 |
35 |
51,47 |
65,71 |
11,42 |
17,14 |
5,71 |
| Vệ sinh thú y |
Tốt |
208 |
15 |
7,21 |
66,67 |
33,33 |
0,00 |
0,00 |
|
Trung bình |
104 |
60 |
57,69 |
91,67 |
5,00 |
3,33 |
0,00 |
|
Kém |
95 |
79 |
83,15 |
53,16 |
36,71 |
7,59 |
2,53 |
| Thời gian (Tháng) |
Tháng 7 |
104 |
58 |
55,76 |
68,96 |
27,58 |
3,44 |
0,00 |
|
Tháng 8 |
101 |
46 |
45,54 |
63,04 |
26,08 |
8,69 |
2,17 |
|
Tháng 9 |
82 |
28 |
34,14 |
78,57 |
21,42 |
3,57 |
3,57 |
|
Tháng 10 |
75 |
13 |
17,33 |
69,23 |
23,07 |
7,69 |
0,00 |
|
Tháng 11 |
45 |
9 |
20,00 |
77,77 |
22,22 |
0,00 |
0,00 |
| Trạng thái phân |
Bình thường |
337 |
92 |
27,29 |
78,26 |
21,73 |
0,00 |
0,00 |
|
Tiêu chảy |
70 |
62 |
88,57 |
56,45 |
27,41 |
12,90 |
3,22 |
| Tính chung |
Toàn bộ mẫu |
407 |
154 |
37,83 |
69,48 |
24,02 |
5,19 |
1,29 |
Triệu chứng lâm sàng theo mức độ nhiễm:
- Nhiễm nhẹ và trung bình (+, ++): Khảo sát 144 con, có 34 con biểu hiện triệu chứng (tỷ lệ 23,61%), biểu hiện không rõ rệt ngoài hiện tượng xù lông, gầy còm, chậm lớn, rối loạn tiêu hóa nhẹ.
- Nhiễm nặng và rất nặng (+++, ++++): Khảo sát 10 con, 100% cá thể biểu hiện triệu chứng rõ rệt gồm tiêu chảy dữ dội, còi cọc, sút cân nhanh, niêm mạc nhợt nhạt, thần kinh hưng phấn và kêu nhiều.
Thử nghiệm hiệu lực điều trị của thuốc:
Kết quả thử nghiệm điều trị đối chứng giữa 2 loại thuốc trên 60 cá thể lợn bệnh được tổng hợp trong bảng sau:
| Tên thuốc thương phẩm |
Đường dùng và liều lượng |
Số lợn thử nghiệm (con) |
Sạch trứng sau 3 ngày (con / %) |
Sạch trứng sau 5 ngày (con / %) |
Sạch trứng sau 7 ngày (con / %) |
Hiệu quả tẩy sạch chung (con / %) |
Phản ứng phụ (con / %) |
Tỷ lệ chết (%) |
| Bio-Levamisol 10% |
Tiêm bắp, liều 1 ml/kg TT |
30 |
22 / 73,33 |
2 / 6,67 |
4 / 13,33 |
29 / 96,67 |
2 / 6,67 |
0,00 |
| Bio-Ivermectin |
Trộn thức ăn lỏng, liều 0,8 mg/kg thức ăn |
30 |
19 / 63,33 |
6 / 31,57 |
2 / 10,52 |
25 / 83,33 |
3 / 10,00 |
0,00 |
Thuốc Bio-Levamisol 10% đạt hiệu lực vượt trội (96,67%) do đưa qua đường tiêm bắp, thuốc hấp thu nhanh vào tuần hoàn máu và định lượng liều chính xác theo trọng lượng cá thể. Ngược lại, Bio-Ivermectin trộn vào thức ăn lỏng đạt hiệu lực thấp hơn (83,33%) do lượng thuốc hấp thu phụ thuộc vào sức ăn của từng con lợn trong đàn, dẫn đến tình trạng cá thể ăn nhiều bị phản ứng phụ (nôn mửa, sốt nhẹ, bỏ ăn) và cá thể ăn ít không đủ liều điều trị.
Các giải pháp kỹ thuật đề xuất:
Tác giả đề xuất 4 biện pháp đồng bộ:
- Quy trình tẩy giun định kỳ: Ưu tiên tẩy ngay cho lợn nhiễm nặng; tẩy giun cho lợn mẹ trước khi sinh 1 tháng để ngăn lây nhiễm sang lợn con; tẩy cho lợn thịt ở giai đoạn 2 - 3 tháng tuổi.
- Xử lý phân bằng phương pháp nhiệt sinh học: Thu gom phân hàng ngày, bổ sung lá xanh, tro bếp và vôi bột 5 - 8%, trát bùn kín bề mặt dày 10 cm. Quá trình lên men kỵ khí và hiếu khí đẩy nhiệt độ khối ủ lên 45 - 60°C trong 15 ngày, tiêu diệt hoàn toàn trứng và ấu trùng giun đũa.
- Vệ sinh chuồng trại: Đảm bảo nền chuồng luôn khô ráo, cao ráo, ấm áp về mùa đông và thoáng mát về mùa hè.
- Chăm sóc nuôi dưỡng: Nâng cao khẩu phần dinh dưỡng giai đoạn lợn non và sinh trưởng mạnh để gia tăng sức đề kháng tự nhiên.
Phần 5: Kết luận và đề nghị
Đúc kết toàn bộ các kết luận dịch tễ và hiệu lực thuốc; đề nghị chính quyền và trạm thú y địa phương tăng cường tập huấn kỹ thuật ủ phân sinh học và đưa lịch tẩy giun định kỳ vào quy trình chăn nuôi tại các xã.
Kết quả và đóng góp
Về kết quả khoa học, công trình đã xác lập hệ thống số liệu dịch tễ học thực địa chính xác về bệnh giun đũa lợn tại 3 xã thuộc huyện Ba Bể, tỉnh Bắc Kạn trong năm 2015:
- Tỷ lệ nhiễm giun đũa trung bình của đàn lợn tại địa bàn là 37,83% (154/407 con); cường độ nhiễm chủ yếu ở mức nhẹ và trung bình (chiếm tổng số 93,50% số con nhiễm).
- Lứa tuổi nhiễm cao nhất là giai đoạn >2 - 4 tháng tuổi (67,74%), kế tiếp là lứa tuổi >4 - 6 tháng tuổi (23,14%), trong khi lứa tuổi <2 tháng tuổi và >6 tháng tuổi có tỷ lệ nhiễm thấp hơn (lần lượt là 17,64% và 13,04%).
- Phương thức chăn nuôi và điều kiện vệ sinh thú y đóng vai trò quyết định đến mức độ lưu hành mầm bệnh: chăn nuôi truyền thống có tỷ lệ nhiễm cao gấp 3,77 lần chăn nuôi công nghiệp (51,47% so với 13,63%); vệ sinh thú y kém có tỷ lệ nhiễm cao gấp 11,53 lần so với vệ sinh tốt (83,15% so với 7,21%).
- Mùa vụ có độ ẩm và nhiệt độ cao (tháng 7) có tỷ lệ nhiễm cao nhất (55,76%), giảm dần về mùa khô hanh vào tháng 11 (20,00%). Lợn có biểu hiện tiêu chảy mang tỷ lệ nhiễm giun đũa lên tới 88,57%.
- Đánh giá thử nghiệm lâm sàng xác nhận Bio-Levamisol 10% dạng tiêm bắp có hiệu lực tẩy sạch đạt 96,67% với độ an toàn tuyệt đối (tỷ lệ chết 0%), cao hơn đáng kể so với Bio-Ivermectin dạng trộn thức ăn (83,33%).
Về mặt đóng góp, công trình cung cấp dẫn liệu khoa học mới về hiện trạng dịch tễ giun đũa lợn tại địa bàn miền núi huyện Ba Bể. Khi so sánh với kết quả điều tra của Trịnh Văn Thịnh (1987) với tỷ lệ nhiễm chung là 56%, tác giả chỉ ra xu hướng giảm tỷ lệ nhiễm của đàn lợn nhờ sự cải thiện trong nhận thức vệ sinh và chăm sóc thú y của người dân địa phương. Đồng thời, đề tài đã kiểm chứng thực tế và định lượng hiệu lực điều trị của hai chế phẩm thương mại, cung cấp căn cứ thực tiễn để khuyến cáo người chăn nuôi lựa chọn đúng dạng thuốc và đường dùng thuốc hiệu quả.
Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp
Về mặt hạn chế, tác giả thẳng thắn thừa nhận đây là công trình nghiên cứu bước đầu của sinh viên thực tập nên phạm vi điều tra mới dừng lại ở 3 xã (Bành Trạch, Khang Ninh, Thượng Giáo) trong một huyện miền núi; thời gian theo dõi thực địa diễn ra trong 6 tháng (từ tháng 5 đến tháng 11/2015), chưa bao quát toàn bộ chu kỳ khí hậu 12 tháng của năm. Phương pháp đánh giá cường độ nhiễm sử dụng kỹ thuật đếm trứng định tính trên vi trường kính hiển vi (Fülleborn), chưa thực hiện phương pháp đếm định lượng số trứng trên một gam phân (McMaster) hoặc mổ khám toàn diện đường tiêu hóa để định lượng chính xác số lượng giun trưởng thành trên từng cá thể.
Hướng nghiên cứu tiếp theo được gợi mở từ phạm vi nghiên cứu bao gồm: mở rộng quy mô khảo sát dịch tễ học giun sán trên toàn bộ các xã thuộc huyện Ba Bể và các vùng sinh thái lân cận của tỉnh Bắc Kạn; theo dõi biến động tỷ lệ nhiễm liên tục qua các mùa trong năm; nghiên cứu sâu hơn về sự kháng thuốc ký sinh trùng và khảo nghiệm kết hợp giữa tân dược với các bài thuốc nam truyền thống (vỏ xoan, hạt cau, sử quân tử) để giảm chi phí chăn nuôi cho người dân miền núi.
Giá trị tham khảo
Bản khóa luận là tài liệu tham khảo có giá trị học thuật và thực tiễn đối với:
- Sinh viên chuyên ngành Chăn nuôi, Thú y: Tham khảo phương pháp luận điều tra dịch tễ ký sinh trùng đường tiêu hóa ở gia súc, phương pháp lấy mẫu phân ngoài thực địa, thao tác xét nghiệm phù nổi Fülleborn và cách thức thiết kế thử nghiệm lâm sàng so sánh hiệu lực thuốc thú y.
- Cán bộ trạm thú y, khuyến nông viên cơ sở tại các huyện miền núi: Sử dụng nguồn dữ liệu dịch tễ để lập kế hoạch phòng trừ ký sinh trùng định kỳ cho đàn lợn địa phương và xây dựng tài liệu tập huấn chăn nuôi an toàn sinh học cho nông dân.
- Người chăn nuôi và chủ trang trại lợn: Vận dụng trực tiếp quy trình tẩy giun phân kỳ (cho nái trước đẻ và lợn con 2 - 3 tháng tuổi) cũng như kỹ thuật ủ phân nhiệt sinh học với vôi bột 5 - 8% để diệt mầm bệnh, bảo vệ môi trường chăn nuôi.
Câu hỏi thường gặp
1. Tỷ lệ nhiễm giun đũa ở lợn tại huyện Ba Bể tập trung cao nhất ở nhóm tuổi nào và nguyên nhân do đâu?
Theo kết quả xét nghiệm 407 mẫu phân, tỷ lệ nhiễm giun đũa cao nhất ở nhóm lợn từ >2 - 4 tháng tuổi, đạt 67,74% (105/155 mẫu). Nguyên nhân là do ở giai đoạn này lợn cai sữa, bắt đầu nuôi tập trung theo đàn (8 - 12 con/đàn), thức ăn chủ yếu tận dụng phế phẩm nông nghiệp, sức đề kháng chưa hoàn thiện và việc tiếp xúc với mầm bệnh từ nền chuồng khiến giun đũa dễ lây lan và phát triển thành giun trưởng thành đẻ trứng.
2. Điều kiện vệ sinh thú y ảnh hưởng như thế nào đến tỷ lệ và cường độ nhiễm giun đũa của đàn lợn?
Kết quả nghiên cứu cho thấy sự phân hóa rất rõ rệt: ở chuồng trại đạt vệ sinh tốt, tỷ lệ nhiễm giun đũa chỉ là 7,21% (chủ yếu ở cường độ nhẹ, không có ca nặng); ở điều kiện vệ sinh trung bình, tỷ lệ nhiễm tăng lên 57,69%; và ở điều kiện vệ sinh kém, tỷ lệ nhiễm lên tới 83,15% (trong đó cường độ nhiễm nặng và rất nặng chiếm 10,12%).
3. Tại sao thuốc Bio-Levamisol 10% lại có hiệu lực tẩy trừ cao hơn thuốc Bio-Ivermectin trong thử nghiệm của đề tài?
Bio-Levamisol 10% đạt hiệu lực tẩy sạch 96,67% (29/30 con) nhờ dùng qua đường tiêm bắp, giúp thuốc ngấm nhanh vào máu và đảm bảo chuẩn xác liều lượng 1 ml/kg thể trọng cho từng cá thể. Ngược lại, Bio-Ivermectin đạt 83,33% (25/30 con) do sử dụng đường trộn thức ăn lỏng, lượng thuốc nạp vào cơ thể phụ thuộc vào sức ăn của lợn dẫn đến việc phân bổ liều không đồng đều.
4. Mối liên hệ giữa tình trạng tiêu chảy ở lợn và sự hiện diện của trứng giun đũa được tác giả ghi nhận như thế nào?
Qua kiểm tra, nhóm lợn bị tiêu chảy có tỷ lệ nhiễm giun đũa lên tới 88,57% (62/70 mẫu), cao hơn nhiều so với nhóm lợn phân bình thường (27,29%). Điều này chỉ ra rằng giun đũa ký sinh gây viêm loét niêm mạc ruột non và rối loạn tiêu hóa; do đó đối với lợn tiêu chảy điều trị kháng sinh kéo dài không khỏi, người nuôi cần lưu ý kiểm tra và tẩy trừ giun đũa.
5. Kỹ thuật ủ phân nhiệt sinh học được tác giả khuyến cáo thực hiện với các thông số kỹ thuật nào để tiêu diệt trứng giun?
Phân chuồng thu gom hàng ngày được phối trộn cùng lá xanh, tro bếp và vôi bột với tỷ lệ 5 - 8%, đánh đống ủ nổi hoặc ủ chìm rồi trát lớp bùn kín dày 10 cm bên ngoài. Quá trình lên men sinh học nâng nhiệt độ đống ủ lên 45 - 60°C trong vòng 15 ngày, đủ để tiêu diệt triệt để trứng và ấu trùng giun đũa.
Kết luận
Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Đặng Thị Hà đã phản ánh đầy đủ bức tranh dịch tễ học bệnh giun đũa (Ascaris suum) trên đàn lợn tại huyện Ba Bể, tỉnh Bắc Kạn với tỷ lệ nhiễm chung là 37,83%, chịu ảnh hưởng sâu sắc bởi lứa tuổi nuôi, phương thức chăn nuôi và điều kiện vệ sinh chuồng trại. Thông qua thử nghiệm lâm sàng chặt chẽ, công trình khẳng định ưu thế vượt trội của thuốc tiêm Bio-Levamisol 10% (hiệu lực 96,67%) so với thuốc trộn Bio-Ivermectin (hiệu lực 83,33%) trong điều trị thực địa. Đề tài cung cấp những luận cứ khoa học thực tiễn vững chắc và giải pháp phòng trừ đồng bộ, kết hợp giữa dùng thuốc đặc hiệu, vệ sinh thú y và xử lý phân bằng nhiệt sinh học nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế cho nghề chăn nuôi lợn tại địa phương.
