Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Ngành chăn nuôi lợn tại Việt Nam giữ vị trí truyền thống quan trọng trong cơ cấu nông nghiệp. Cùng với việc ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật về giống, dinh dưỡng và thú y, đàn lợn cả nước đã gia tăng nhanh về số lượng lẫn chất lượng nhằm cung cấp thực phẩm trong nước và hướng tới xuất khẩu. Tuy nhiên, rủi ro dịch bệnh vẫn là trở ngại lớn làm giảm năng suất thịt và hiệu quả kinh tế, trong đó hội chứng bệnh phân trắng ở lợn con theo mẹ là một trong những bệnh lý phổ biến và gây thiệt hại nặng nề nhất. Theo các nghiên cứu thú y được tác giả viện dẫn (Phạm Sỹ Lăng, Phan Địch Lân, Trương Văn Dung, 1997), căn bệnh này chủ yếu do trực khuẩn Escherichia coli (E. coli) gây ra, thường bùng phát trong những ngày đầu sau khi sinh và suốt giai đoạn bú sữa. Dù ít khi phát triển thành các ổ dịch ồ ạt trên diện rộng, tỷ lệ mắc bệnh cục bộ trong từng ổ đẻ lại tương đối cao; lợn con nếu không được can thiệp kịp thời có nguy cơ tử vong cao hoặc sống sót trong tình trạng còi cọc, chậm lớn, làm suy giảm phẩm chất đàn giống. Tại địa bàn huyện Bình Liêu, tỉnh Quảng Ninh, công tác khống chế bệnh phân trắng lợn con tại các mô hình chăn nuôi trang trại tập trung vẫn gặp nhiều khó khăn do diễn biến phức tạp của môi trường tiểu khí hậu và mầm bệnh.

Xuất phát từ thực tiễn trên, đề tài khóa luận "Nghiên cứu xác định tình hình nhiễm bệnh phân trắng ở lợn con giai đoạn sơ sinh đến 28 ngày tuổi nuôi tại trại Chương Mai, xã Hoành Mô, huyện Bình Liêu, tỉnh Quảng Ninh và hiệu quả điều trị bệnh" được thực hiện nhằm giải quyết các mục tiêu và nhiệm vụ cụ thể:

Mục tiêu chung của đề tài:

  1. Điều tra tình hình nhiễm bệnh phân trắng ở đàn lợn con nuôi tại trại lợn Chương Mai, xã Hoành Mô, huyện Bình Liêu, tỉnh Quảng Ninh.
  2. Thử nghiệm một số phác đồ điều trị bệnh lâm sàng và xác định phác đồ mang lại hiệu quả cao hơn.
  3. Đưa ra các khuyến cáo thực tiễn cho người chăn nuôi về tình hình cảm nhiễm bệnh và hiệu lực của các loại thuốc điều trị.
  4. Xây dựng cơ sở thực tiễn giúp người chăn nuôi áp dụng đồng bộ các giải pháp phòng và trị hội chứng bệnh phân trắng ở lợn con.

Nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể của tác giả:

  1. Nắm chắc cơ sở lý thuyết chuyên ngành và hoàn thiện kỹ năng thực hành chẩn đoán, điều trị bệnh thú y.
  2. Điều tra, theo dõi và thu thập số liệu về tình hình mắc bệnh phân trắng ở lợn con theo các biến số môi trường và lứa tuổi.
  3. Đánh giá toàn diện các yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát sinh bệnh phân trắng lợn con tại cơ sở thực tập.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

  • Đối tượng nghiên cứu: Đàn lợn con theo mẹ giai đoạn từ sơ sinh đến 28 ngày tuổi; hai loại thuốc kháng sinh điều trị khảo nghiệm gồm Tylo.C và Doxy - Tialin.
  • Phạm vi không gian: Trại chăn nuôi lợn Chương Mai thuộc xã Hoành Mô, huyện Bình Liêu, tỉnh Quảng Ninh.
  • Phạm vi thời gian: Công tác điều tra, theo dõi thực nghiệm được triển khai từ tháng 12/2014 đến tháng 05/2015.

Cơ sở khoa học và phương pháp nghiên cứu

Khóa luận xây dựng nền tảng lý luận dựa trên các đặc điểm sinh lý học, miễn dịch học của gia súc non và vi sinh vật học thú y chuyên sâu:

  • Đặc điểm sinh lý tiêu hóa và cơ chế giảm toan (hypoclohydric): Dẫn giải công trình của Đoàn Thị Băng Tâm (1987), tác giả chỉ rõ lợn con dưới một tháng tuổi có dịch vị dạ dày hoàn toàn thiếu axit clohydric (HCl) tự do do lượng tiết ra nhanh chóng bị liên kết với niêm dịch. Thiếu HCl tự do khiến dịch vị mất đi hàng rào sát trùng tự nhiên, đồng thời men pepsinogen không được hoạt hóa thành men pepsin để phân giải protein phức tạp; hoạt động tiêu hóa lúc này phụ thuộc vào lipaza và kimuzin. Tình trạng này khiến sữa bị kết tủa dạng cazein khó tiêu, tạo cơ hội cho vi sinh vật xâm nhập đường ruột bùng phát.
  • Đặc điểm điều tiết thân nhiệt và miễn dịch thụ động: Lợn con sơ sinh có trung khu điều hòa thân nhiệt ở vỏ não chưa hoàn thiện, lớp mỡ dưới da rất mỏng (chỉ chiếm khoảng 1% thể trọng) và dự trữ glycogen thấp nên rất nhạy cảm với khí hậu lạnh ẩm. Về mặt miễn dịch (Lê Văn Năm, 2010; Phan Đình Thắm, 1995), lợn con sinh ra hoàn toàn không có kháng thể trong máu mà phụ thuộc vào việc hấp thu $\gamma$-globulin từ sữa đầu của lợn mẹ qua cơ chế ẩm bào trong 24 giờ đầu sau sinh (hàm lượng $\gamma$-globulin có thể đạt 20,3 mg/100 ml). Nếu không được bú sữa đầu kịp thời, lợn con phải đợi đến 20–25 ngày tuổi mới có khả năng tự tổng hợp kháng thể.
  • Vi sinh vật học vi khuẩn E. coli: Là trực khuẩn Gram âm hiếu khí và kỵ khí tùy tiện, kích thước $0{,}6 \times 2\text{--}3,\mu\text{m}$, phát triển tối ưu ở $37^\circ\text{C}$ và $\text{pH} = 7{,}4$. Vi khuẩn sản sinh hai nhóm độc tố gồm nội độc tố (gắn chặt ở thành tế bào) và ngoại độc tố (enterotoxin gồm độc tố chịu nhiệt ST và không chịu nhiệt LT theo Smith và Halls, 1967). Kháng nguyên của vi khuẩn gồm kháng nguyên thân O, kháng nguyên lông H và kháng nguyên bề mặt K (gồm các typ L, A, B).

Phương pháp nghiên cứu được triển khai kết hợp giữa điều tra dịch tễ thực địa và thử nghiệm lâm sàng so sánh:

  • Phương pháp chọn mẫu điều tra: Theo dõi liên tục 34 đàn lợn đẻ tại trại với tổng số 371 lợn con sơ sinh, ghi nhận ca bệnh theo từng dãy chuồng, từng tuần tuổi và theo dõi tiến trình lâm sàng.
  • Phương pháp thử nghiệm phân lô so sánh: Bố trí thử nghiệm điều trị trên đàn lợn con từ sơ sinh đến 28 ngày tuổi sinh ra từ lợn nái giống Landrace (lứa đẻ 2–3), con lai $F_1$ (ngoại $\times$ ngoại), chia thành 2 lô đồng đều về điều kiện chăm sóc:
    • Lô 1: Gồm 5 lợn nái, 35 lợn con; sử dụng thuốc Tylo.C (thành phần chứa Tylosin 70 mg/ml), tiêm bắp với liều 1 ml/5–7 kg thể trọng/ngày, liệu trình 3–4 ngày liên tục.
    • Lô 2: Gồm 5 lợn nái, 40 lợn con; sử dụng thuốc Doxy - Tialin (thành phần chứa Tiamulin HF 4000 mg, Doxycycline HCl 5000 mg/100 ml), tiêm sâu bắp thịt với liều 1 ml/5–7 kg thể trọng/ngày, liệu trình 3–5 ngày liên tục.
  • Phương pháp theo dõi sinh trưởng và chỉ tiêu tính toán: Sử dụng một loại cân cố định để cân lợn vào sáng sớm tại các mốc sơ sinh, 7 ngày, 14 ngày, 21 ngày và 28 ngày tuổi. Các chỉ tiêu gồm sinh trưởng tuyệt đối ($A = \frac{W_1 - W_0}{t_1 - t_0}$, tính bằng g/con/ngày) và sinh trưởng tương đối ($R$, tính bằng %).
  • Xử lý số liệu: Dữ liệu thu thập được phân tích theo phương pháp thống kê sinh vật học trong chăn nuôi (dẫn theo tài liệu của Nguyễn Văn Thiện, 2000) thông qua phần mềm Microsoft Excel và Minitab.

Nguồn dữ liệu của công trình bao gồm số liệu thống kê sổ sách hành chính của trại Chương Mai về đàn giống qua các năm 2013, 2014 và 5 tháng đầu năm 2015, kết hợp hệ thống số liệu sơ cấp do tác giả trực tiếp theo dõi, cân đo, ghi chép lâm sàng tại chuồng trại trong suốt 6 tháng thực tập.

Nội dung chính theo từng phần của khóa luận

Phần 1: Mở đầu

Tác giả xác định tính cấp thiết của việc kiểm soát dịch bệnh đường tiêu hóa trên đàn lợn con tại huyện Bình Liêu, tỉnh Quảng Ninh. Đặt ra 4 mục tiêu cụ thể, làm rõ ý nghĩa khoa học trong việc xây dựng cơ sở dữ liệu dịch tễ địa phương và ý nghĩa thực tiễn giúp người chăn nuôi nâng cao hiệu lực dùng thuốc, giảm thiểu thiệt hại kinh tế.

Phần 2: Tổng quan tài liệu

Phần này hệ thống hóa các tài liệu nghiên cứu trong và ngoài nước:

  • Phân tích cơ sở sinh lý: sự khủng hoảng sinh trưởng ở tuần thứ 3 do sữa mẹ bắt đầu giảm và lợn con thiếu hụt lượng sắt dự trữ (nhu cầu cần 7–11 mg sắt/ngày nhưng sữa mẹ chỉ cung cấp khoảng 2 mg/ngày, dẫn đến cạn kiệt sắt dự trữ từ ngày thứ 18).
  • Tổng quan vi sinh vật học: hình thái, đặc tính nuôi cấy trên các môi trường thạch thường, Endo, EMB, Istrati; đặc tính sinh hóa (lên men glucose, galactose, mantose, làm đông vón sữa tươi, phản ứng MR dương tính, VP âm tính); cấu trúc kháng nguyên O, H, K và các yếu tố gây độc của E. coli.
  • Phân tích nguyên nhân gây bệnh phân trắng: tổ hợp các yếu tố bẩm sinh (dinh dưỡng của lợn mẹ), sinh lý lợn con (thiếu HCl tự do, cơ quan điều nhiệt chưa hoàn chỉnh), dinh dưỡng thức ăn, vi khuẩn E. coli cường độc, sai sót chăm sóc (chuồng ẩm ướt, không úm ấm, vệ sinh cắt rốn kém, nái bị viêm vú - viêm tử cung) và tác động của thời tiết mưa phùn, gió rét.
  • Trình bày triệu chứng lâm sàng điển hình, bệnh tích mổ khám ở đường tiêu hóa (dạ dày ứ hơi và sữa chưa tiêu, ruột non xuất huyết, thoái hóa gan màu đất sét), phương pháp chẩn đoán qua lâm sàng và độ pH kiềm của phân, cùng các hướng phòng trị bệnh bằng vệ sinh, vaccine và kháng sinh.

Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Trình bày cụ thể đối tượng nghiên cứu (lợn con theo mẹ từ sơ sinh đến 28 ngày tuổi), địa bàn nghiên cứu (trại Chương Mai, Hoành Mô, Bình Liêu, Quảng Ninh) và thời gian thực hiện (12/2014–05/2015). Quy định chi tiết các nội dung: khảo sát quy mô đàn, điều tra tỷ lệ nhiễm bệnh theo dãy chuồng, lứa tuổi, triệu chứng bệnh lý, phương pháp bố trí thí nghiệm phân lô so sánh hai phác đồ kháng sinh Tylo.C và Doxy - Tialin, cùng các công thức toán sinh học dùng để tính toán chỉ tiêu khối lượng và tốc độ sinh trưởng.

Phần 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Nội dung chương này bao gồm hai mảng lớn:

  • Công tác phục vụ sản xuất: Tác giả tham gia trực tiếp các khâu kỹ thuật chăn nuôi và thú y tại trại như tiêm phòng vaccine (dịch tả lợn, tai xanh, lở mồm long móng), đỡ đẻ, bấm nanh, cắt đuôi, tiêm sắt Dextran-Fe, thiến đực, thụ tinh nhân tạo và điều trị các bệnh viêm tử cung, phó thương hàn, phân trắng lợn con.
  • Kết quả thực hiện chuyên đề khoa học:
    • Tình hình phát triển đàn lợn của trại: Số liệu thống kê từ năm 2013 đến tháng 5/2015 cho thấy đàn lợn tăng trưởng mạnh về mọi loại lợn.
    • Tình hình nhiễm bệnh phân trắng theo dãy chuồng: Theo dõi 34 đàn với 371 lợn con tại 3 dãy chuồng; tỷ lệ mắc chung toàn trại là 32,35% số đàn và 20,22% số con. Dãy số 3 có tỷ lệ mắc cao nhất do nằm đầu hướng gió và nền chuồng ẩm ướt, khó làm vệ sinh.
    • Tình hình nhiễm bệnh phân trắng theo lứa tuổi: Khảo sát chi tiết qua 4 tuần tuổi cho thấy tỷ lệ bệnh tăng từ tuần thứ 1, đạt đỉnh ở tuần thứ 2, sau đó giảm dần ở tuần thứ 3 và xuống mức thấp nhất ở tuần thứ 4.
    • Đặc điểm triệu chứng lâm sàng và thử nghiệm điều trị: Khảo sát các biểu hiện phân lỏng trắng xám, mùi tanh khắm, sụt cân, da nhăn nheo và thử nghiệm hai phác đồ thuốc kháng sinh chuyên biệt Tylo.C và Doxy - Tialin để đánh giá hiệu lực lâm sàng.

Phần 5: Kết luận, tồn tại và đề nghị

Đưa ra kết luận tổng hợp về kinh nghiệm thực tế, chuyên môn tay nghề đạt được sau đợt thực tập; kiến nghị chính quyền và ngành thú y địa phương tăng cường công tác kiểm soát giết mổ, kiểm dịch động vật, xử lý vi phạm pháp lệnh thú y, đầu tư trang thiết bị chẩn đoán và hỗ trợ vốn, con giống chất lượng cho người chăn nuôi.

Kết quả và đóng góp của nghiên cứu

Công trình đã ghi nhận các kết quả định lượng cụ thể qua các bảng số liệu thực địa:

Quy mô phát triển đàn lợn tại Trại Chương Mai (2013 – tháng 5/2015):

STT Loại lợn Năm 2013 (con) Năm 2014 (con) Tháng 5/2015 (con)
1 Đực giống 3 3 4
2 Lợn nái 50 55 80
3 Lợn con 350 390 535
4 Lợn thịt 440 495 715
Tổng số 843 943 1.334

Tổng đàn lợn tăng thêm 491 con (từ 843 con lên 1.334 con), trong đó đàn nái sinh sản tăng thêm 30 con và đàn lợn con sản xuất ra tăng thêm 185 con so với năm 2013.

Tình hình mắc bệnh phân trắng lợn con theo dãy chuồng nuôi:

Dãy chuồng Số đàn theo dõi Số đàn mắc bệnh Tỷ lệ mắc (%) Số lợn điều tra Số lợn mắc bệnh Tỷ lệ mắc (%)
1 9 3 33,33 100 20 20,00
2 11 3 27,27 121 23 19,00
3 14 5 35,71 150 32 21,33
Tổng cộng 34 11 32,35 371 75 20,22

Tỷ lệ mắc bệnh ở dãy số 3 cao nhất (21,33% số con) do nằm đầu hướng gió gây lạnh và nền chuồng khó thoát ẩm; dãy số 2 nằm ở giữa có tỷ lệ thấp nhất (19,00% số con) nhờ tiểu khí hậu ổn định.

Tình hình nhiễm bệnh phân trắng lợn con theo các tuần tuổi:

Tuần tuổi Số đàn điều tra Số đàn mắc bệnh Tỷ lệ mắc (%) Số lợn điều tra Số lợn mắc bệnh Tỷ lệ mắc (%)
1 10 3 30,00 110 27 24,55
2 9 5 55,55 98 33 33,67
3 8 2 25,00 87 11 12,64
4 7 1 14,29 76 4 5,26
Tổng cộng 34 11 32,35 371 75 20,22

Bệnh bùng phát mạnh nhất ở tuần tuổi thứ 2 (đạt 33,67% số con và 55,55% số đàn mắc bệnh), nguyên nhân do kháng thể thụ động từ sữa mẹ suy giảm trong khi hệ thống miễn dịch chủ động của lợn con chưa hoàn thiện, kết hợp với hành vi liếm láp nền chuồng khi bắt đầu tập ăn.

Kết quả thực hiện công tác phục vụ sản xuất và điều trị bệnh tại cơ sở:

STT Nội dung công việc Đơn vị tính Số lượng thực hiện Kết quả đạt / khỏi Tỷ lệ (%)
I Tiêm phòng vaccine
1 Phó thương hàn lợn Con 50 50 100,00
2 Tụ huyết trùng lợn Con 70 70 100,00
3 Dịch tả lợn Con 160 160 100,00
4 Cúm gia cầm Con 250 250 100,00
5 Dại chó Con 100 100 100,00
II Điều trị bệnh
1 Phân trắng lợn con Con 107 103 96,26
2 Phó thương hàn lợn Con 7 6 85,71
3 Viêm tử cung lợn nái Con 5 4 80,00
4 Tụ huyết trùng trâu, bò Con 4 4 100,00
5 LMLM trâu, bò Con 6 5 83,33
III Thao tác kỹ thuật khác
1 Tiêm Dextran-Fe cho lợn con Con 60 60 100,00
2 Thụ tinh nhân tạo cho lợn nái Con 10 10 100,00
3 Thiến lợn đực Con 15 15 100,00
4 Thiến chó đực Con 4 4 100,00
5 Phun thuốc sát trùng $\text{m}^2$ 200 200 100,00

Giải pháp và kiến nghị tác giả đề xuất:

  • Quản lý tiểu khí hậu: Thiết kế che chắn hướng gió lùa cho các dãy chuồng ngoài biên, nâng cấp sàn chuồng đảm bảo thoát nước nhanh, khô ráo và giữ ấm cho lợn con bằng chụp sưởi vào mùa lạnh.
  • Quy trình chăm sóc: Bắt buộc cho lợn con bú sữa đầu trong 24 giờ đầu sau sinh; bổ sung sắt (tiêm Dextran-Fe) sớm để bù đắp thiếu hụt huyết sắc tố; tập ăn sớm đúng kỹ thuật để kích thích tiết dịch vị và rút ngắn giai đoạn thiếu HCl tự do.
  • Thú y dự phòng: Tiêm phòng đầy đủ vaccine cho lợn nái trước khi đẻ 4–6 tuần để truyền kháng thể qua sữa mẹ; áp dụng nghiêm ngặt quy trình vệ sinh chuồng đẻ, sát trùng rốn bằng cồn Iod ngay sau sinh và xử lý triệt để hội chứng viêm vú, viêm tử cung ở lợn mẹ.

Đóng góp của khóa luận: Khóa luận đã cung cấp hệ thống dữ liệu thực nghiệm chuẩn xác về dịch tễ học bệnh phân trắng lợn con tại một địa bàn miền núi biên giới cụ thể (huyện Bình Liêu, tỉnh Quảng Ninh). Kết quả làm sáng tỏ mối liên hệ mật thiết giữa vị trí tiểu khí hậu chuồng nuôi, lứa tuổi cảm nhiễm cao nhất (tuần thứ 2) với các đặc điểm sinh lý học non nớt của lợn con, cung cấp cơ sở tin cậy cho việc xây dựng phác đồ phòng trị tổng hợp tại địa phương.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của nghiên cứu:

  • Nghiên cứu chỉ được thực hiện trên quy mô một cơ sở chăn nuôi tập trung duy nhất (Trại lợn Chương Mai, xã Hoành Mô, huyện Bình Liêu, tỉnh Quảng Ninh), do đó các kết quả dịch tễ mang tính đại diện cao cho điều kiện tiểu vùng cụ thể này nhưng cần được kiểm chứng thêm khi áp dụng cho các mô hình nuôi nông hộ phân tán.
  • Thời gian nghiên cứu kéo dài 6 tháng (từ tháng 12/2014 đến tháng 05/2015), chủ yếu trải qua vụ Đông Xuân chuyển sang đầu Hè, chưa bao quát được toàn diện biến động dịch tễ của bệnh phân trắng vào các tháng mùa mưa bão và nắng nóng đỉnh điểm của vụ Hè Thu.
  • Giới hạn nghiên cứu tập trung trên đàn lợn con theo mẹ từ sơ sinh đến 28 ngày tuổi của giống lợn lai $F_1$ (ngoại $\times$ ngoại) từ nái Landrace, chưa so sánh đối chứng trên các tổ hợp lai hoặc giống bản địa khác.

Hướng nghiên cứu tiếp theo được văn bản gợi mở:

  • Tiếp tục mở rộng phạm vi theo dõi dịch tễ học bệnh phân trắng lợn con qua tất cả các mùa trong năm trên địa bàn nhiều xã thuộc huyện Bình Liêu để xác lập quy luật mùa vụ hoàn chỉnh.
  • Thực hiện các xét nghiệm vi sinh chuyên sâu trong phòng thí nghiệm nhằm phân lập các chủng E. coli thực địa, xác định các typ kháng nguyên (O, K, H) và lập kháng sinh đồ để theo dõi biến động kháng thuốc của vi khuẩn đối với các dòng kháng sinh thông dụng tại địa phương.

Giá trị tham khảo

Bản khóa luận là tài liệu tham khảo có giá trị học thuật và ứng dụng thực tiễn cho nhiều nhóm đối tượng:

  • Sinh viên và học viên chuyên ngành Chăn nuôi, Thú y: Cung cấp phương pháp luận chuẩn mực về bố trí thí nghiệm phân lô so sánh điều trị lâm sàng trên đàn gia súc, phương pháp điều tra chọn mẫu dịch tễ học thực địa và cách tính toán các chỉ tiêu sinh trưởng tuyệt đối, tương đối trong chăn nuôi.
  • Kỹ thuật viên trang trại và bác sĩ thú y cơ sở: Cung cấp quy trình can thiệp ngoại khoa thú y cụ thể (kỹ thuật thiến đực thắt chỉ thừng dịch hoàn, kỹ thuật phối giống nhân tạo bằng dẫn tinh quản đầu xoắn/đầu tròn, phác đồ điều trị viêm tử cung kết hợp Nova-moxin 20%, Oxytocine và thụt rửa lá chè xanh).
  • Người chăn nuôi lợn sinh sản: Nắm vững quy luật phát sinh bệnh phân trắng để chủ động che chắn chuồng trại, bố trí đèn sưởi ấm, tiêm phòng vaccine cho nái trước đẻ và bổ sung sắt đúng thời điểm giúp hạn chế tối đa tỷ lệ mắc bệnh và còi cọc ở lợn con.

Phần đáng tham khảo nhất trong văn bản: Bảng số liệu phân tích dịch tễ theo 4 tuần tuổi (Bảng 4.4) kết hợp với các luận giải sinh lý học chuyên sâu về sự thiếu hụt axit clohydric tự do và động thái suy giảm kháng thể $\gamma$-globulin sữa mẹ.

Câu hỏi thường gặp

1. Quy mô đàn lợn tại Trại Chương Mai biến động như thế nào trong giai đoạn từ năm 2013 đến tháng 5/2015?

Theo số liệu thống kê tại Bảng 4.2 của khóa luận, đàn lợn của trại có sự tăng trưởng liên tục qua các năm:

  • Năm 2013: Tổng đàn có 843 con (gồm 3 đực giống, 50 nái, 350 lợn con và 440 lợn thịt).
  • Năm 2014: Tổng đàn tăng lên 943 con (gồm 3 đực giống, 55 nái, 390 lợn con và 495 lợn thịt).
  • Đến tháng 5/2015: Tổng đàn đạt 1.334 con (gồm 4 đực giống, 80 nái, 535 lợn con và 715 lợn thịt). Sau hơn 2 năm, tổng đàn của trại đã tăng thêm 491 con.

2. Tỷ lệ mắc bệnh phân trắng ở lợn con tại Trại Chương Mai phân bố ra sao giữa các dãy chuồng nuôi?

Theo Bảng 4.3, tổng số 34 đàn với 371 lợn con được theo dõi tại 3 dãy chuồng cho kết quả:

  • Dãy 1: 3/9 đàn mắc bệnh (33,33%), 20/100 lợn con mắc bệnh (20,00%).
  • Dãy 2: 3/11 đàn mắc bệnh (27,27%), 23/121 lợn con mắc bệnh (19,00%).
  • Dãy 3: 5/14 đàn mắc bệnh (35,71%), 32/150 lợn con mắc bệnh (21,33%). Tỷ lệ mắc bệnh chung toàn trại là 32,35% số đàn và 20,22% số con. Dãy số 3 có tỷ lệ mắc cao nhất do nằm ở đầu hướng gió khiến chuồng lạnh và nền chuồng khó thoát ẩm; dãy số 2 có tỷ lệ thấp nhất nhờ nằm ở giữa, tiểu khí hậu ấm và ổn định hơn.

3. Tại sao lợn con ở tuần tuổi thứ 2 lại có tỷ lệ mắc bệnh phân trắng cao nhất?

Số liệu Bảng 4.4 ghi nhận tuần tuổi thứ 2 có tỷ lệ mắc bệnh cao nhất (33,67% số con và 55,55% số đàn). Tác giả chỉ ra hai nguyên nhân chính:

  • Thứ nhất, hàm lượng dinh dưỡng và lượng kháng thể thụ động $\gamma$-globulin từ sữa mẹ truyền sang lợn con bị suy giảm rõ rệt sau tuần đầu, trong khi hệ thống miễn dịch tự thân của lợn con chưa đủ khả năng tự sản sinh kháng thể để chống lại mầm bệnh.
  • Thứ hai, ở giai đoạn này lợn con tăng cường vận động, sinh trưởng nhanh và bắt đầu có tập tính liếm láp thức ăn rơi vãi, tập ăn thức ăn bổ sung trên nền chuồng, tạo cơ hội cho vi khuẩn E. coli tồn tại ngoài môi trường xâm nhập trực tiếp vào đường tiêu hóa.

4. Hai phác đồ kháng sinh được thiết kế thử nghiệm điều trị bệnh phân trắng trong khóa luận gồm những thuốc gì và liều lượng ra sao?

Hai phác đồ được bố trí thử nghiệm phân lô so sánh gồm:

  • Phác đồ 1 (Tylo.C): Thành phần chứa Tylosin 70 mg/ml; tiêm bắp với liều 1 ml/5–7 kg thể trọng/ngày (hoặc 1 ml/7 kg thể trọng), tiêm liên tục từ 3–4 ngày.
  • Phác đồ 2 (Doxy - Tialin): Thành phần gồm Tiamulin HF 4000 mg kết hợp Doxycycline HCl 5000 mg/100 ml; tiêm sâu bắp thịt với liều 1 ml/5–7 kg thể trọng/ngày, tiêm liên tục từ 3–5 ngày.

5. Kết quả thực hiện công tác tiêm phòng và điều trị bệnh phục vụ sản xuất của tác giả tại trại đạt hiệu quả như thế nào?

Theo Bảng 4.1 của khóa luận:

  • Công tác tiêm phòng đạt tỷ lệ bảo hộ an toàn 100% trên toàn bộ đàn vật nuôi được tiêm (50 con lợn tiêm phó thương hàn, 70 con lợn tiêm tụ huyết trùng, 160 con lợn tiêm dịch tả, 250 con gia cầm tiêm cúm và 100 con chó tiêm dại).
  • Công tác điều trị bệnh thực tế đạt tỷ lệ khỏi bệnh cao: điều trị bệnh phân trắng lợn con khỏi 103/107 con (đạt 96,26%); bệnh phó thương hàn lợn khỏi 6/7 con (85,71%); bệnh viêm tử cung lợn nái khỏi 4/5 con (80,00%); bệnh tụ huyết trùng trâu bò khỏi 4/4 con (100%) và bệnh lở mồm long móng trâu bò khỏi 5/6 con (83,33%).

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của sinh viên Lý Thanh Tài đã phản ánh toàn diện tình hình nhiễm bệnh phân trắng trên đàn lợn con từ sơ sinh đến 28 ngày tuổi tại trại Chương Mai, xã Hoành Mô, huyện Bình Liêu, tỉnh Quảng Ninh với tỷ lệ mắc bệnh chung là 20,22% số con và 32,35% số đàn. Công trình đã chứng minh một cách khoa học quy luật phát sinh bệnh theo lứa tuổi với đỉnh điểm cảm nhiễm bùng phát ở tuần tuổi thứ 2 (33,67%), đồng thời khẳng định vai trò quyết định của điều kiện vệ sinh nền chuồng và hướng gió tiểu khí hậu đối với sự khởi phát mầm bệnh E. coli. Thông qua việc kết hợp chặt chẽ giữa nghiên cứu chuyên đề và công tác thú y phục vụ sản xuất thực tế, tác giả đã ứng dụng thành công các phác đồ điều trị kháng sinh chuyên biệt đạt tỷ lệ chữa khỏi bệnh phân trắng lên tới 96,26%, đóng góp những số liệu dịch tễ và giải pháp kỹ thuật hữu ích cho sự phát triển bền vững của ngành chăn nuôi lợn tại địa phương.