Nghiên Cứu Nhân Tố Ảnh Hưởng Đến Nhu Cầu Vốn Lưu Động Tại Các Công Ty Sản Xuất Nguyên Vật Liệu

Nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến nhu cầu vốn lưu động của công ty sản xuất nguyên vật liệu, cung cấp cái nhìn sâu sắc cho doanh nghiệp.

• Tác giả: Lô Ngọc Thùy Anh
• Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Thị Ngọc Trang
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Tp.HCM
• Chuyên ngành: Kinh Tế Tài Chính - Ngân Hàng
• Đề tài: Nghiên Cứu Nhân Tố Ảnh Hưởng Đến Nhu Cầu Vốn Lưu Động Tại Các Công Ty Sản Xuất Nguyên Vật Liệu
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2011
• Địa điểm: Tp.HCM

Mục lục chi tiết

• Trang phụ bìa
• Lời cam đoan
• Lời cảm ơn
• Danh mục các ký hiệu, chữ viết tắt
• Danh mục các bảng, các hình
• Bản tóm tắt
• Phần mở đầu
• 1. Lời mở đầu
• 2. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.2. Phạm vi nghiên cứu
• 3. Mục đích nghiên cứu
• 4. Phương pháp nghiên cứu
• 5. Các nguồn tư liệu dự kiến
• 6. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
• 7. Cấu trúc bài luận văn
• 1. Chương 1: Cơ sở lý thuyết, những xu hướng nghiên cứu trên thế giới về vốn lưu động và các bằng chứng thực nghiệm về những nhân tố tác động đến nhu cầu vốn lưu động
• 1.1. Cơ sở lý thuyết
• 1.1.1. Định nghĩa về vốn lưu động và những cách đánh giá nhu cầu vốn lưu động
• 1.1.2. Những nhân tố ảnh hưởng đến nhu cầu vốn lưu động
• 1.2. Những xu hướng nghiên cứu trên thế giới về vốn lưu động và các bằng chứng thực nghiệm về những nhân tố tác động đến nhu cầu vốn lưu động
• 1.2.1. Tóm lược các xu hướng nghiên cứu quốc tế về Vốn lưu động
• 1.2.2. Các nghiên cứu thực nghiệm về những nhân tố tác động đến Nhu cầu vốn lưu động
• 1.2.2.1. Bài nghiên cứu của Nazir, M. (2009): “Nhu cầu vốn lưu động và những nhân tố quyết định ở Pakistan”
• 1.2.2.2. Bài nghiên cứu của Matthew D. Wayne Kelly, Michael J. Highfield (2010): “Cách hoạt động của vốn lưu động thuần: cái nhìn đầu tiên”
• 1.2.2.3. Bài nghiên cứu của Amarjit Gill (2011): “Các nhân tố ảnh hưởng nhu cầu vốn lưu động ở Canada”
• 1.2.3. Tóm tắt những nghiên cứu quốc tế thuộc các xu hướng nghiên cứu khác về Vốn lưu động
• 1.2.3.1. Những nghiên cứu quốc tế về thực tiễn quản trị vốn lưu động
• 1.2.3.2. Những nghiên cứu quốc tế về tác động của quản trị vốn lưu động lên lợi nhuận
• 1.2.3.3. Những nghiên cứu quốc tế khác về vốn lưu động
• 2. Chương 2: Kiểm định những nhân tố ảnh hưởng đến nhu cầu vốn lưu động của các công ty sản xuất trong lĩnh vực nguyên vật liệu tại Việt Nam
• 2.1. Thiết lập mô hình tổng quát
• 2.2. Nguồn dữ liệu và mô tả dữ liệu
• 2.2.1. Mẫu nghiên cứu và dữ liệu
• 2.2.2. Mô tả các biến được sử dụng trong mô hình
• 2.2.3. Mô tả thống kê các biến
• 2.3. Xây dựng Mô hình hồi quy tuyến tính đa biến
• 2.3.1. Ma trận tương quan
• 2.3.2. Ước lượng và kiểm định sự phù hợp của mô hình
• 2.3.3. Diễn dịch kết quả
• 2.4. Điều kiện áp dụng và hạn chế của mô hình nghiên cứu
• 3. Chương 3: Một số khuyến nghị
• 3.1. Các khuyến nghị xuất phát từ kết quả nghiên cứu
• 3.1.1. Xuất phát từ mối quan hệ thuận chiều giữa Chu kỳ chuyển hóa tiền mặt và Nhu cầu vốn lưu động
• 3.1.2. Xuất phát từ mối quan hệ thuận chiều giữa Đòn bẩy tài chính và Nhu cầu Vốn lưu động
• 3.1.3. Xuất phát từ mối quan hệ nghịch chiều giữa Quy mô công ty và Nhu cầu Vốn lưu động
• 3.2. Các khuyến nghị xuất phát từ việc nghiên cứu những xu hướng nghiên cứu khác trên thế giới về Vốn lưu động
• Phần kết luận
• Tài liệu tham khảo
• Phụ lục
• Danh sách các công ty niêm yết trong lĩnh vực nguyên vật liệu tính đến tháng 6 năm 2011
• Cơ sở dữ liệu SPSS
• Các bảng kết quả từ chương trình SPSS được sử dụng trong luận văn

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Vốn Lưu Động Định Nghĩa và Đánh Giá

Vốn lưu động (VLĐ) là yếu tố then chốt trong hoạt động sản xuất kinh doanh của mọi doanh nghiệp, đặc biệt là các công ty sản xuất nguyên vật liệu. VLĐ không chỉ đơn thuần là dòng vốn mà còn là chìa khóa để duy trì hoạt động hàng ngày. Nó bao gồm các tài sản ngắn hạn luân chuyển liên tục: tiền mặt, nguyên vật liệu, sản phẩm dở dang, thành phẩm và các khoản phải thu. Hiểu rõ về VLĐ giúp doanh nghiệp quản lý hiệu quả dòng tiền và đảm bảo thanh khoản. Có nhiều cách đánh giá nhu cầu VLĐ, từ phương pháp truyền thống dựa trên chênh lệch tài sản và nợ ngắn hạn, đến cách tiếp cận hiện đại hơn liên kết trực tiếp VLĐ với chu kỳ chuyển hóa tiền mặt. Việc lựa chọn phương pháp phù hợp giúp doanh nghiệp xác định chính xác nhu cầu vốn và đưa ra quyết định tài chính sáng suốt. Việc quản lý VLĐ hiệu quả có vai trò quan trọng trong việc quy ết định lợi nhuận, rủi ro cũng như giá trị của công ty. Vì vậy, đây là một vấn đề thiết yếu trong chiến lược chung của DN nhằm tạo ra giá trị cho cổ đông.

1.1. Vốn Lưu Động Bản Chất và Vai Trò Trong Doanh Nghiệp

Vốn lưu động (Working Capital) là dòng vốn cần thiết để đáp ứng nhu cầu hoạt động thường xuyên của công ty. Nó thể hiện dưới dạng tài sản ngắn hạn luân chuyển: tiền mặt, hàng tồn kho, khoản phải thu. Quá trình luân chuyển bắt đầu từ tiền mặt, chuyển thành nguyên vật liệu, sản phẩm dở dang, thành phẩm, doanh số và cuối cùng quay trở lại tiền mặt. Hiểu rõ bản chất và vai trò của VLĐ giúp doanh nghiệp quản lý dòng tiền hiệu quả, đảm bảo khả năng thanh toán và duy trì hoạt động liên tục. VLĐ đóng vai trò quan trọng trong việc tạo ra doanh thu, cân bằng giữa hoạt động tạo doanh thu và thu mua nguồn lực đầu vào cho sản xuất. Quản lý tốt VLĐ là yếu tố then chốt để doanh nghiệp thành công và phát triển bền vững.

1.2. Các Phương Pháp Đánh Giá Nhu Cầu Vốn Lưu Động

Có nhiều phương pháp đánh giá nhu cầu VLĐ, mỗi phương pháp có ưu và nhược điểm riêng. Phương pháp truyền thống tính VLĐ bằng cách lấy tài sản ngắn hạn trừ đi nợ phải trả ngắn hạn. Tuy nhiên, phương pháp này có thể không phản ánh chính xác nhu cầu vốn thực tế. Một cách tiếp cận khác liên kết VLĐ trực tiếp với chu kỳ chuyển hóa tiền mặt (Cash Conversion Cycle - CCC). CCC đo lường thời gian cần thiết để chuyển đổi các khoản đầu tư vào hàng tồn kho và các nguồn lực khác thành dòng tiền từ bán hàng. Ngoài ra, các doanh nghiệp cũng có thể sử dụng các phương pháp dự báo dòng tiền hoặc phân tích tỷ số tài chính để đánh giá nhu cầu VLĐ. Lựa chọn phương pháp phù hợp giúp doanh nghiệp quản lý vốn hiệu quả và đáp ứng nhu cầu hoạt động.

II. Thách Thức Quản Lý Vốn Lưu Động Ảnh Hưởng Đến Doanh Nghiệp

Quản lý VLĐ hiệu quả là một thách thức lớn đối với các công ty sản xuất nguyên vật liệu. Sự biến động của giá nguyên vật liệu, thời gian sản xuất kéo dài và các khoản phải thu lớn có thể gây áp lực lên dòng tiền của doanh nghiệp. Việc thiếu hụt VLĐ có thể dẫn đến tình trạng chậm thanh toán cho nhà cung cấp, trì hoãn kế hoạch sản xuất và thậm chí là mất khả năng thanh toán. Ngược lại, VLĐ dư thừa có thể làm giảm hiệu quả sử dụng vốn và ảnh hưởng đến lợi nhuận. Do đó, việc tìm kiếm sự cân bằng giữa thanh khoản và hiệu quả là rất quan trọng. Các công ty cần áp dụng các biện pháp quản lý VLĐ chặt chẽ để tối ưu hóa dòng tiền và giảm thiểu rủi ro.

2.1. Các Rủi Ro Thường Gặp Trong Quản Lý Vốn Lưu Động

Quản lý VLĐ đi kèm với nhiều rủi ro tiềm ẩn. Rủi ro thanh khoản xảy ra khi doanh nghiệp không đủ tiền mặt để đáp ứng các nghĩa vụ ngắn hạn. Rủi ro hàng tồn kho phát sinh khi hàng hóa không bán được hoặc bị lỗi thời. Rủi ro tín dụng liên quan đến khả năng khách hàng không thanh toán các khoản phải thu. Ngoài ra, sự biến động của tỷ giá hối đoái và lãi suất cũng có thể ảnh hưởng đến VLĐ. Các doanh nghiệp cần nhận diện và đánh giá các rủi ro này để có biện pháp phòng ngừa và ứng phó kịp thời. Việc xây dựng hệ thống kiểm soát nội bộ hiệu quả và áp dụng các công cụ quản lý rủi ro là rất quan trọng.

2.2. Tác Động Của Chu Kỳ Kinh Tế Đến Nhu Cầu Vốn Lưu Động

Chu kỳ kinh tế có ảnh hưởng đáng kể đến nhu cầu VLĐ. Trong giai đoạn tăng trưởng, nhu cầu VLĐ thường tăng lên do doanh nghiệp cần đầu tư vào hàng tồn kho và mở rộng hoạt động. Ngược lại, trong giai đoạn suy thoái, nhu cầu VLĐ có thể giảm xuống do doanh nghiệp cắt giảm chi phí và thu hẹp sản xuất. Các doanh nghiệp cần dự báo chính xác xu hướng kinh tế và điều chỉnh chính sách quản lý VLĐ cho phù hợp. Việc quản lý VLĐ linh hoạt giúp doanh nghiệp vượt qua các giai đoạn khó khăn và tận dụng cơ hội trong giai đoạn tăng trưởng. Các DN cũng cần chú ý đến các yếu tố bên ngoài như: chính sách tiền tệ, chính sách tài khóa, tỷ giá hối đoái, lãi suất.

III. Phân Tích Chu Kỳ Chuyển Hóa Tiền Mặt và Các Yếu Tố

Chu kỳ chuyển hóa tiền mặt (CCC) là một chỉ số quan trọng để đánh giá hiệu quả quản lý VLĐ. CCC đo lường thời gian cần thiết để chuyển đổi các khoản đầu tư vào hàng tồn kho và các nguồn lực khác thành dòng tiền từ bán hàng. CCC càng ngắn, doanh nghiệp càng quản lý VLĐ hiệu quả. Có nhiều yếu tố ảnh hưởng đến CCC, bao gồm thời gian tồn kho, thời gian thu tiền từ khách hàng và thời gian trả tiền cho nhà cung cấp. Các doanh nghiệp có thể cải thiện CCC bằng cách tối ưu hóa quy trình sản xuất, quản lý hàng tồn kho hiệu quả, đàm phán điều khoản thanh toán tốt hơn với khách hàng và nhà cung cấp. Việc phân tích CCC giúp doanh nghiệp xác định các điểm nghẽn trong quy trình VLĐ và đưa ra các giải pháp cải thiện.

3.1. Tối Ưu Hóa Thời Gian Tồn Kho Phương Pháp và Lợi Ích

Thời gian tồn kho là một yếu tố quan trọng trong CCC. Tối ưu hóa thời gian tồn kho giúp doanh nghiệp giảm chi phí lưu trữ, giảm thiểu rủi ro hàng hóa bị lỗi thời và giải phóng vốn để đầu tư vào các hoạt động khác. Các phương pháp tối ưu hóa thời gian tồn kho bao gồm áp dụng hệ thống quản lý hàng tồn kho Just-in-Time (JIT), dự báo nhu cầu chính xác và cải thiện quy trình sản xuất. Việc giảm thời gian tồn kho giúp doanh nghiệp cải thiện dòng tiền, tăng lợi nhuận và nâng cao khả năng cạnh tranh.

3.2. Quản Lý Khoản Phải Thu Chính Sách và Quy Trình Hiệu Quả

Khoản phải thu là một phần quan trọng của VLĐ. Quản lý hiệu quả khoản phải thu giúp doanh nghiệp thu hồi tiền nhanh chóng và giảm thiểu rủi ro nợ xấu. Các doanh nghiệp cần xây dựng chính sách tín dụng rõ ràng, đánh giá khả năng thanh toán của khách hàng và thiết lập quy trình thu nợ hiệu quả. Việc áp dụng các biện pháp như chiết khấu thanh toán sớm và sử dụng dịch vụ bảo hiểm tín dụng cũng có thể giúp giảm thiểu rủi ro và cải thiện dòng tiền.

3.3. Đàm Phán Với Nhà Cung Cấp Kéo Dài Thời Gian Thanh Toán

Kéo dài thời gian thanh toán cho nhà cung cấp là một cách hiệu quả để cải thiện VLĐ. Tuy nhiên, việc này cần được thực hiện một cách khéo léo để không ảnh hưởng đến mối quan hệ với nhà cung cấp. Các doanh nghiệp có thể đàm phán với nhà cung cấp để kéo dài thời gian thanh toán, đặc biệt là trong giai đoạn khó khăn về tài chính. Việc xây dựng mối quan hệ tốt với nhà cung cấp và chứng minh khả năng thanh toán giúp doanh nghiệp đạt được các điều khoản thanh toán thuận lợi.

IV. Ứng Dụng Mô Hình Nghiên Cứu Phân Tích Thực Tế tại Việt Nam

Nghiên cứu thực tế tại Việt Nam cho thấy các yếu tố như chu kỳ chuyển hóa tiền mặt, đòn bẩy tài chính, quy mô công ty và ngành nghề kinh doanh có ảnh hưởng đáng kể đến nhu cầu VLĐ của các công ty sản xuất nguyên vật liệu. Tuy nhiên, một số kết quả nghiên cứu có sự khác biệt so với lý thuyết và các nghiên cứu quốc tế khác. Điều này có thể do đặc điểm riêng của nền kinh tế Việt Nam và các yếu tố đặc thù của ngành sản xuất nguyên vật liệu. Việc hiểu rõ các yếu tố ảnh hưởng đến nhu cầu VLĐ giúp các doanh nghiệp Việt Nam đưa ra các quyết định quản lý vốn phù hợp và nâng cao hiệu quả hoạt động. Các doanh nghiệp cũng cần chú trọng đến việc áp dụng các phương pháp quản lý VLĐ tiên tiến và điều chỉnh chính sách cho phù hợp với điều kiện thực tế.

4.1. Ảnh Hưởng Của Quy Mô Doanh Nghiệp Đến Nhu Cầu Vốn Lưu Động

Quy mô doanh nghiệp là một yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến nhu cầu VLĐ. Các doanh nghiệp lớn thường có nhu cầu VLĐ lớn hơn do quy mô hoạt động lớn hơn và thời gian sản xuất kéo dài hơn. Tuy nhiên, các doanh nghiệp lớn cũng có khả năng tiếp cận các nguồn tài chính dễ dàng hơn và có thể đàm phán các điều khoản thanh toán tốt hơn với nhà cung cấp. Các doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME) thường gặp khó khăn hơn trong việc quản lý VLĐ do nguồn lực hạn chế và khả năng tiếp cận tài chính khó khăn. Doanh nghiệp cần xem xét quy mô của mình để có chính sách quản lý vốn lưu động phù hợp.

4.2. Tác Động Của Đòn Bẩy Tài Chính Đến Quản Lý Vốn Lưu Động

Đòn bẩy tài chính, hay tỷ lệ nợ trên vốn chủ sở hữu, cũng có thể ảnh hưởng đến nhu cầu VLĐ. Các doanh nghiệp có đòn bẩy tài chính cao thường có nhu cầu VLĐ lớn hơn do phải trả lãi vay và các khoản nợ khác. Tuy nhiên, đòn bẩy tài chính cũng có thể giúp doanh nghiệp tăng lợi nhuận nếu sử dụng vốn vay hiệu quả. Việc quản lý đòn bẩy tài chính hợp lý giúp doanh nghiệp cân bằng giữa rủi ro và lợi nhuận và đảm bảo khả năng thanh toán.

4.3. Vai Trò Của Ngành Nghề Kinh Doanh Trong Quyết Định Vốn Lưu Động

Ngành nghề kinh doanh có vai trò quan trọng trong việc xác định nhu cầu VLĐ. Các ngành có chu kỳ sản xuất dài, yêu cầu vốn đầu tư lớn hoặc có tính mùa vụ cao thường có nhu cầu VLĐ lớn hơn. Các doanh nghiệp cần hiểu rõ đặc điểm ngành nghề của mình để có chính sách quản lý VLĐ phù hợp. Việc so sánh các chỉ số VLĐ của doanh nghiệp với các đối thủ cạnh tranh trong ngành giúp doanh nghiệp đánh giá hiệu quả quản lý vốn của mình.

V. Kết Luận và Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo Về Vốn Lưu Động

Quản lý VLĐ hiệu quả là một yếu tố then chốt để đảm bảo sự thành công và phát triển bền vững của các công ty sản xuất nguyên vật liệu. Nghiên cứu này đã xác định một số yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến nhu cầu VLĐ tại Việt Nam. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vấn đề cần được nghiên cứu sâu hơn trong tương lai. Các nghiên cứu tiếp theo có thể tập trung vào việc phân tích ảnh hưởng của các yếu tố vĩ mô, các chính sách của nhà nước và các yếu tố đặc thù của từng ngành sản xuất nguyên vật liệu đến nhu cầu VLĐ. Ngoài ra, việc nghiên cứu các phương pháp quản lý VLĐ tiên tiến và áp dụng chúng vào điều kiện thực tế của Việt Nam cũng là một hướng đi đầy tiềm năng. Điều này giúp cho các doanh nghiệp Việt Nam tăng trưởng bền vững.

5.1. Đề Xuất Các Nghiên Cứu Mở Rộng Về Quản Lý Vốn Lưu Động

Các nghiên cứu tiếp theo có thể tập trung vào việc phân tích ảnh hưởng của các yếu tố vĩ mô (lãi suất, tỷ giá hối đoái, lạm phát) đến nhu cầu VLĐ. Nghiên cứu cũng có thể xem xét ảnh hưởng của các chính sách của nhà nước (chính sách tín dụng, chính sách thuế) đến VLĐ. Việc so sánh hiệu quả quản lý VLĐ giữa các doanh nghiệp trong và ngoài nước cũng là một hướng đi thú vị. Cuối cùng, nghiên cứu có thể tập trung vào việc phát triển các mô hình dự báo nhu cầu VLĐ chính xác hơn.

5.2. Khuyến Nghị Áp Dụng Phương Pháp Quản Lý Vốn Lưu Động Hiện Đại

Các doanh nghiệp Việt Nam nên áp dụng các phương pháp quản lý VLĐ hiện đại như Just-in-Time (JIT), Lean Management và Supply Chain Management. Việc sử dụng các công cụ phần mềm quản lý VLĐ cũng giúp doanh nghiệp theo dõi và kiểm soát dòng tiền hiệu quả hơn. Doanh nghiệp cần chú trọng đến việc đào tạo và nâng cao năng lực cho đội ngũ quản lý VLĐ để có thể áp dụng các phương pháp mới một cách hiệu quả.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lý thuyết, những xu hướng nghiên cứu trên thế giới về vốn lưu động và các bằng chứng thực nghiệm về những nhân tố tác động đến nhu cầu vốn lưu động 1.1 Định nghĩa về vốn lưu động và những cách đánh giá nhu cầu vốn lưu động: • Thuật ngữ “Vốn lưu động” thường được dùng để chỉ những dòng vốn cần thiết để đáp ứng nhu cầu về tiền của các hoạt động thường ngày của một công ty. Dòng vốn này có tính chất tuần hoàn, hay nói cách khác nó dùng để nói đến những tài sản ngắn hạn mà có khả năng thay đổi loại hình từ dạng tài sản này sang dạng tài sản khác tùy thuộc vào tốc độ luân chuyển, chẳng hạn một tài sản ngắn hạn khởi đầu dưới hình thái tiền, rồi thay đổi thành nguyên vật liệu, kế đến chuyển sang sản phẩm dở dang và thành phẩm, doanh số và cuối cùng lại được ghi nhận là tiền mặt thu được từ khách hàng. • Về mặt thống kê, VLĐ có thể được xem như là chênh lệch giữa tài sản ngắn hạn và nợ phải trả ngắn hạn (không tính đến nợ vay ngắn hạn). Tuy nhiên, dựa trên tính chất tuần hoàn và luôn biến đổi của VLĐ, theo một cách tiếp cận khác, VLĐ còn có thể được xem như là khoản mục để cân bằng giữa hoạt động tạo doanh thu (income- generating activities) và hoạt động thu mua những nguồn lực đầu vào cho sản xuất kinh doanh (resources-purchasing activities).

Cách tiếp cận này nối kết VLĐ một cách trực tiếp với chu kỳ chuyển hóa tiền mặt của DN. • Trong tiếng Việt, thuật ngữ Vốn luân chuyển và Vốn lưu động được dùng tương hỗ nhau, dường như hai thuật ngữ này luôn được dùng thay thế nhau, khác nhau có thể do cách dịch hay do phương thức sử dụng riêng của từng nhà phân tích mà điều chỉnh các thành phần của nó. Tuy nhiên, do thuật ngữ Vốn luân chuyển thường được dùng để chỉ phần tài sản ngắn hạn được tài trợ bằng nguồn dài hạn, mà cách tiếp cận này không tương thích với nhu cầu sử dụng của tác giả, nên tác giả sử dụng thuật ngữ tiếng Việt 6 “Vốn lưu động” để dịch cho thuật ngữ tiếng Anh “Working capital” xuyên suốt bài luận văn này. • Những cách đánh giá nhu cầu vốn lưu động: Cách truyền thống: Nhu cầu VLĐ = các khoản phải thu + hàng tồn kho – (các khoản phải trả + những chi phí phải trả + các khoản phải trả khác) Cách tiếp cận đơn giản hơn nhằm nhấn mạnh đến hiệu quả hoạt động kinh doanh của DN: Nhu cầu VLĐ = các khoản phải thu thương mại + hàng tồn kho – các khoản phải trả thương mại Cách tiếp cận này được đề cập trong quyển “Tài chính doanh nghiệp – Những nguyên tắc và thực tiễn” (2010) của Denzil Watson và Antony Head; và nghiên cứu về VLĐ của Hill & các đồng tác giả năm 2010.2 Những nhân tố ảnh hưởng đến nhu cầu vốn lưu động: Những nhân tố ảnh hưởng đến nhu cầu vốn lưu động gồm có: • Bản chất hay đặc tính hoạt động của doanh nghiệp: Về mặt cơ bản, nhu cầu VLĐ của một công ty phụ thuộc vào bản chất của DN.

Có thể dễ dàng thấy được rằng những công ty dịch vụ công cộng cần ít VLĐ trong khi những công ty hoạt động trong lĩnh vực thương mại và tài chính thì cần lượng VLĐ rất lớn và các công ty sản xuất thì cũng cần có lượng VLĐ đáng kể. • Quy mô của doanh nghiệp/ quy mô hoạt động kinh doanh: Nhu cầu VLĐ của một công ty bị ảnh hưởng trực tiếp bởi quy mô DN hay quy mô hoạt động kinh doanh. Quy mô của DN càng lớn thì càng cần nhiều VLĐ. • Chính sách sản xuất: 7 Nhu cầu VLĐ cũng phụ thuộc vào chính sách sản xuất của một công ty.

Nếu công ty thực hiện chính sách ổn định sản xuất là trên hết bằng cách luôn tích lũy hàng tồn kho, thì nhu cầu VLĐ sẽ luôn ở mức cao. • Quy trình sản xuất/ độ dài của chu kỳ sản xuất: Trong các DN sản xuất, khối lượng VLĐ cần thiết tăng lên tương xứng trực tiếp với độ dài chu kỳ sản xuất. Chu kỳ sản xuất càng dài, thì càng cần nhiều VLĐ. • Những thay đổi mang tính thời vụ: Trong một số ngành công nghiệp nhất định, nguyên vật liệu thường không có sẵn cho cả năm (ví dụ: chế biến các loại nông sản).

Nói chung, trong các mùa cao điểm, DN cần nhiều VLĐ hơn các mùa thấp điểm. • Chu kỳ hoạt động: Hình 1.1: Sơ đồ minh họa chu kỳ hoạt động Các khoản Doanh thu phải thu Thành Tiền mặt phẩm Nguyên vật Sản phẩm liệu dở dang Độ dài của chu kỳ hoạt động có tính quyết định đến số lượng VLĐ của một công ty. Nếu chu kỳ hoạt động càng dài, thì số lượng VLĐ cần thiết càng tăng, và ngược lại. • Vòng quay hàng tồn kho: 8 Có mối quan hệ nghịch chiều ở mức độ cao giữa số lượng VLĐ và tốc độ luân chuyển các khoản mục hàng tồn kho mà có tác động đến doanh thu.

Một công ty có tốc độ vòng quay hàng tồn kho nhanh sẽ cần ít VLĐ hơn so với công ty có tốc độ vòng quay hàng tồn kho chậm. • Chính sách tín dụng: Khả năng thương lượng độ dài thời gian các khoản phải thu và các khoản phải trả của DN có ảnh hưởng đáng kể đến nhu cầu VLĐ. Nếu một DN có thể mua chịu các nguồn lực đầu vào và thu tiền mặt ngay khi bán hàng, doanh nghiệp sẽ cần ít vốn lưu động hơn rất nhiều vì có thể tạo ra tiền mặt ngay khi ghi nhận doanh thu. • Chu kỳ kinh doanh: Chu kỳ kinh doanh có ảnh hưởng đến những kế hoạch mở rộng và mức độ hoạt động kinh doanh của DN.

Trong thời kỳ bùng nổ kinh tế, nhu cầu VLĐ sẽ tăng lên do sự gia tăng trong doanh thu, giá cả hàng hóa, hay các kế hoạch mở rộng kinh doanh lạc quan của DN,… Ngược lại trong giai đoạn kinh tế khó khăn, có xu hướng sụt giảm trong các hợp đồng kinh doanh nên doanh thu sụt giảm, khó khăn trong việc thu hồi nợ và DN sẽ có nhiều VLĐ bị ách tắc trong chu kỳ hoạt động. • Khả năng tạo ra lợi nhuận của DN và chính sách cổ tức: Một số DN có khả năng tạo ra nhiều lợi nhuận hơn một vài DN khác nhờ vào chất lượng sản phẩm, kinh doanh ở thế độc quyền, …, những công ty có khả năng tạo ra lợi nhuận cao có thể tạo ra nhiều lợi nhuận bằng tiền từ hoạt động kinh doanh và đóng góp vào số lượng VLĐ. Chính sách cổ tức cũng được xem là có thể ảnh hưởng nhu cầu VLĐ. Một công ty duy trì chính sách cổ tức ổn định ở mức cao bất kể khả năng tạo ra lợi nhuận sẽ cần nhiều VLĐ hơn là một công ty giữ lại phần lớn lợi nhuận và không chi trả cổ tức ở mức cao.

• Các nhân tố khác: 9 Một vài nhân tố khác cũng có thể ảnh hưởng đến nhu cầu VLĐ là: thay đổi trong giá cả hàng hóa, hiệu quả hoạt động, khả năng của đội ngũ quản lý, những thay đổi bất thường trong nguồn cung đầu vào, kết cấu tài sản, chính sách nhập khẩu, hạn mức tín dụng được cấp bởi ngân hàng, v.2 Những xu hướng nghiên cứu trên thế giới về vốn lưu động và các bằng chứng thực nghiệm về những nhân tố tác động đến nhu cầu vốn lưu động: 1.1 Tóm lược các xu hướng nghiên cứu quốc tế về vốn lưu động: Trong quá trình tìm hiểu các nghiên cứu trên thế giới liên quan đến VLĐ, tác giả nhận thấy có thể phân chia xu hướng nghiên cứu về VLĐ như sau: • Nghiên cứu về những nhân tố tác động (quyết định) đến nhu cầu VLĐ • Nghiên cứu toàn diện về quản trị VLĐ • Nghiên cứu về các thành phần riêng biệt của quản trị VLĐ, chẳng hạn quản trị hàng tồn kho, quản trị các khoản phải trả, quản trị các khoản phải thu, các vấn đề xoay quanh chu kỳ chuyển hóa tiền mặt… • Các nghiên cứu không tập trung vào các đề tài truyền thống nêu trên Trong đó hầu hết các tác giả quốc tế đều tập trung nghiên cứu vào các vấn đề xoay quanh việc quản trị VLĐ, đặc biệt là mối quan hệ giữa quản trị VLĐ và lợi nhuận. Ở Việt Nam, người viết chỉ tìm thấy được các nghiên cứu liên quan đến VLĐ và quản trị VLĐ cho từng trường hợp DN cụ thể, và chưa tìm thấy các bài nghiên cứu mang tính tổng quát về VLĐ. Vì thế, người viết lựa chọn xu hướng nghiên cứu về những nhân tố tác động đến nhu cầu VLĐ tại Việt Nam là bước nghiên cứu đầu tiên mang tính khái quát về VLĐ, làm nền tảng cho các nghiên cứu sâu rộng hơn trong tương lai.2 Các nghiên cứu thực nghiệm về những nhân tố tác động đến nhu cầu vốn lưu động: Tác giả không tìm thấy nhiều bài nghiên cứu quốc tế liên quan đến xu hướng nghiên cứu này, nhưng có thể liệt kê một vài bài nghiên cứu tiêu biểu như sau: 1.1 Bài nghiên cứu của Nazir, M. (2009): “Nhu cầu vốn lưu động và những nhân tố quyết định ở Pakistan” • Tóm tắt mục đích và phạm vi nghiên cứu: Bài nghiên cứu này kiểm tra các nhân tố mang tính chất quyết định đến Nhu cầu VLĐ của công ty.

Với mục đích này, các tác giả thực hiện một cuộc nghiên cứu về 132 công ty sản xuất thuộc 14 nhóm ngành công nghiệp đang niêm yết trên thị trường chứng khoán Karachi (KSE) trong khoảng thời gian từ 2004-2007.