Đặt vấn đề Hiện nay, cùng với sự phát triển nhanh chóng của kinh tế – xã hội, nhu cầu về thẩm mỹ của con người ngày càng được chú trọng. Việc sử dụng cây cảnh để trang trí nội thất văn phòng, quán cà phê, căn hộ gia đình đang rất thịnh hành. Ở Việt Nam, dòng cây lá kiểng nói chung và cây Trầu bà cánh én nói riêng là loại cây cảnh có hình dạng lá đẹp, màu sắc xanh tươi không những mang vẻ đẹp trang nhã, mà còn giúp cho không gian xanh thêm sang trọng. Trầu bà cánh én có tên khoa học là Philodendron Florida được tạo ra bằng cách lai hai loài là Philodendron pedatum và Philodendron squamiferum đều thuộc chi Philodendron Schott, họ Araceae (Carlton, 1956).
Trầu bà cánh én là cây lai do đó mang những đặc tính tối ưu của cây bố mẹ đồng thời mang đặc điểm nổi trội về màu sắc và cấu trúc lá. Lá của cây thuộc dạng xẻ thuỳ, các lá trên một cây có hình dạng không hoàn toàn giống nhau và màu sắc thay đổi tuỳ vào từng giai đoạn phát triển của lá. Cây có tỉ lệ sống cao, dễ chăm sóc. Với những đặc trưng trên nên cây Trầu bà cánh én có giá trị cao trong thị trường cây cảnh.
Ở thời điểm hiện tại cây Trầu bà Cánh én được bán với giá dao động từ 245.000 đồng/chậu, kích thước chậu 15 cm và chiều cao cây tính từ thân chậu khoảng 35 – 40 cm (Lịch sử giá, Trầu bà cánh én – Philodendron Florida). Trên thị trường thế giới, một loại biến thể là Philodendron Florida Ghost có giá trị rất cao lên tới 159 $ (26 results for “Philodendron Florida”). Vì vậy, cây có tiềm năng lớn về giá trị kinh tế cho người trồng nếu có thể xuất khẩu sang thị trường nước ngoài. Trong sản xuất thủ công tại nhà vườn, cây Trầu bà cánh én được nhân giống bằng phương pháp thông dụng như: từ hạt giống, giâm cành, ghép cành tạo bầu,… Tuy nhiên, các phương pháp nhân giống này cho hệ số nhân giống thấp, tốn nhiều thời gian và công sức, dễ mang mầm bệnh từ cây mẹ, số lượng 1 cây giống cung cấp ra thị trường còn hạn chế chưa đáp ứng được nhu cầu tiêu thụ cao của thị trường.
Do vậy, việc áp dụng phương pháp nhân giống in vitro là giải pháp hiệu quả để giải quyết những vấn đề trên. Kỹ thuật này có nhiều ưu điểm nổi bật như hệ số nhân cao, cây con hoàn toàn sạch bệnh, đồng nhất về kiểu hình, ổn định về tính di truyền. Trong quy trình nhân giống in vitro vật liệu ban đầu được sử dụng với số lượng nhỏ nhưng có thể tạo ra được số lượng lớn cây giống trong thời gian ngắn so với phương pháp nhân giống truyền thống. Hiện nay, chưa có công bố chính thức nào về nghiên cứu nhân giống in vitro cây Trầu bà cánh én ở Việt Nam cũng như trên thế giới.
Dựa vào những cơ sở lý thuyết và thực tế trên, tôi đã tiến hành đề tài: “Nghiên cứu nhân giống in vitro cây Trầu bà cánh én (Philodendron Florida)”. Mục đích Khảo sát sự ảnh hưởng của các chất điều tiết sinh trưởng đến khả năng nhân nhanh chồi và tạo rễ của cây Trầu bà cánh én trong điều kiện in vitro. Yêu cầu - Xác định nồng độ thích hợp của tổ hợp chất điều tiết sinh trưởng nhóm cytokinin và auxin (BA + α-NAA, Kinetin + α-NAA) đến khả năng nhân nhanh chồi in vitro của cây. - Xác định nồng độ thích hợp của tổ hợp chất điều tiết sinh trưởng nhóm cytokinin và chất hữu cơ (BA + nước dừa) đến khả năng nhân nhanh chồi in vitro của cây.
- Xác định nồng độ thích hợp của than hoạt tính, α-NAA, IAA đến khả năng tạo rễ của chồi in vitro cây Trầu bà cánh én. Ý nghĩa khoa học 2 Là cơ sở dữ liệu nhằm bổ sung thêm thông tin phục vụ các nghiên cứu khoa học về cây Trầu bà cánh én và các cây trồng họ Ráy. Ý nghĩa thực tiễn - Ứng dụng thành công công nghệ nhân giống in vitro cây Trầu bà cánh én nhằm đáp ứng nhu cầu thị trường cả về chất lượng và số lượng. - Chủ động sản xuất cây giống theo quy trình nhân giống in vitro mà không phụ thuộc vào nguồn cây giống nhập khẩu.
TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Giới thiệu chung về cây Trầu bà cánh én 2. Nguồn gốc Cây Trầu bà cánh én có tên khoa học là Philodendron Florida, được tạo ra vào năm 1950 bằng cách lai giữa Philodendron pedatum với Philodendron squamiferum tại Bamboo Nursery ở Florida (Mỹ) bởi nhà thực vật học nổi tiếng Robert McColley (Carlton, 1956). Cây Trầu bà cánh én (Philodendron Florida) (Nguồn facebook.vn/posts/3171357073090837) Philodendron pedatum là một loài thực vật có hoa thuộc họ Ráy (Araceae) được mô tả khoa học đầu tiên năm 1841.
Ngoài ra loài cây này được biết đến với những tên khác như: Philodendron quericifolium, Philodendron laciniatum, Philodendron amazonicum, Philodendron laciniosum, Caladium pedatum, Dracontium laciniatum. Chúng phân bố rộng rãi và có thể tìm thấy trong các khu vực rừng mưa từ cực nam của Trung Mỹ trên khắp Colombia, Venezuela, Guiana Shield và Brazil. Ở phía Tây của Nam Mỹ, Philodendron 4 pedatum có thể được tìm thấy qua Ecuador, Peru và Bolivia. Hình dạng lá xẻ nhiều thuỳ, khi trưởng thành có chiều dài từ 16 – 18 cm.
Các lóng dài từ 8 – 15 cm, phiến lá của Philodendron pedatum có màu xanh lục từ trung bình đến xanh đậm pha chút màu hạt dẻ hoặc nâu. Hoa của loại thuộc dạng cụm hoa cau, đến thời gian sinh sản sẽ tạo ra cả hoa đực, hoa cái và hoa bất dục đực (Philodendron pedatum (Hook. Cây Philodendron pedatum (Nguồn http://legacy.org/Image/40257) Philodendron squamiferum được mô tả khoa học vào năm 1845, chúng phân bố chủ yếu trong các khu rừng mưa của Guiana thuộc Pháp, Suriname, Brazil, Ecuador, Colombia, Venezuela và Peru. Philodendron squamiferum thường có 5 thuỳ, có thể phát triển nhiều hơn (hoặc ít hơn) khi nó trưởng thành.
Khi trưởng thành, chiều dài lá có kích thước lên tới 30 cm, bề mặt trên của lá có màu xanh lục bóng nhưng bề mặt dưới của lá có màu xanh xám nửa bóng. Cuống lá của loài Philodendron squamiferum có màu đỏ tươi và xuất hiện lông bao phủ (Philodendron squamiferum Poepp. Cây Philodendron squamiferum (Nguồn https://www. Hệ thống phân loại thực vật Dựa theo Cơ sở Thông tin Đa dạng Sinh học Toàn cầu GBIF, cây Trầu bà cánh én được phân loại như sau: Giới (Kingdom) : Plantae Ngành (Phylum) : Tracheophyta Lớp (Classis) : Liliopsida Bộ (Ordo) : Alismatales Họ (Familia) : Araceae Chi (Genus) : Philodendron Schott Loài (Species) : Philodendron Florida 2.
Đặc điểm hình thái của cây Trầu bà cánh én Trầu bà cánh én là một loài cây thuộc chi Trầu bà (Philodendron Schott) nên cũng mang những đặc điểm đặc trưng của chi này. Philodendron Schott là 6 chi thực vật một lá mầm có 780 loài (Govaerts và cs., 2002) với các đặc điểm lá khác nhau như xẻ thuỳ, lông chim, hình bầu dục, hình ngọn giáo,. Trên cùng một cây có cả lá non và lá trưởng thành, chúng dễ dàng được phân biệt qua màu sắc. Lá non có màu xanh nhạt hoặc trắng kem, lá trưởng thành có màu xanh đậm.
Hai loại lá khác nhau về hình thái, lá non trải qua một quá trình biến đổi để trở thành lá trưởng thành. Các lá non ban đầu sẽ có hình dạng giống hình trái tim, sau khi trưởng thành lá sẽ biến đổi dần sang hình dạng xẻ thuỳ với kích thước lớn hơn (Wikipedia Contributors, 2021). Philodendron Florida có ba dạng biến thể thường thấy là: Philodendron Florida Green, Philodendron Florida Ghost và Philodendron Florida Variegata. Chúng chủ yếu được phân biệt qua màu sắc của lá.
Philodendron Florida Green: lá non có màu xanh nhạt và chuyển thành màu xanh đậm khi lá trưởng thành. Philodendron Florida Green (Nguồn https://www.com/pin/812829432730197419/) 7 Philodendron Florida Ghost: lá non có màu trắng hoặc trắng kem. Khi chúng già đi một chút, lá chuyển sang màu vàng xanh và chuyển sang màu xanh đậm khi lá trưởng thành. Philodendron Florida Ghost (Nguồn https://www.com/hoa-kieng-lang-hoa-sa- dec/trong-trau-ba-canh-en-philodendron-florida-ghost.html) Philodendron Florida Variegata: lá cây Trầu bà cánh én đột biến lúc non sẽ có màu xanh hơi ửng vàng, khi lớn hơn một chút sẽ chuyển sang màu vàng và lúc trưởng thành hoàn toàn sẽ chuyển thành màu trắng kem.
Philodendron Florida Variegata (Nguồn facebook.vn/posts/3158746591018552) Tất cả Philodendron sp. Aroid là một loài thực vật sinh sản thông qua việc tạo ra một cụm hoa được khoa học gọi là spathe và spadix. Spadix là một trục trụ dài có thể tạo ra những bông hoa nhỏ mọc dọc trên đó. Spathe là chiếc lá đã được biến đổi bao quanh spadix.
Khi sẵn sàng sinh sản, spadix tạo ra cả hoa đực, hoa cái và hoa bất dục đực. Trong một buồng ở gốc của chồi Philodendron được gọi là buồng hoa, các hoa cái và hoa đực bất dục được ẩn giấu đi. Những bông hoa đực ở xa hơn trên spadix tạo ra phấn hoa và những bông hoa cái được thiết kế để có thể tiếp nhận phấn hoa. Trên spadix của loài Philodendron các bông hoa được chia thành các khu khác nhau để cây không tự thụ phấn.
Phương pháp thụ phấn trong tự nhiên được côn trùng là loài Bọ hung thuộc chi Cyclocephala mang hạt phấn từ hoa đực trên cây này sang bao hoa cái của cây khác. Tuy nhiên, sẽ khó thấy chúng nở hoa vì loài này hiếm khi hoặc sẽ mất một thời gian rất dài để ra hoa (Philodendron pedatum (Hook. Hoa của Philodendron squamiferum (Nguồn https://www.com/pin/735283076646225666/) Rễ cây Trầu bà cánh én có hai loại là rễ dưới đất và rễ thở (rễ trên không). Cây xuất hiện các rễ thở mọc ngược lên trên giá thể để lấy oxi, nước và chất dinh dưỡng.
Các rễ này có kích thước càng lớn nếu bám được vào các chất nền hay các trụ giúp cây có thể leo (Wikipedia Contributors, 2021). Rễ cây Trầu bà cánh én 10 2. Đặc điểm sinh thái học của cây Trầu bà cánh én Theo Gardeningit, một trang web chuyên về chăm sóc cây cảnh và các loại cây thuộc Philodendron sp. đã đưa ra những đặc điểm sinh thái học của cây Trầu bà cánh én như sau: Nhiệt độ: Cây sinh trưởng, phát triển tốt nhất ở nhiệt độ 200C – 300C, đòi hỏi độ ẩm cao.
Cây đặc biệt nhạy cảm với môi trường lạnh, nhiệt độ thấp hơn 100C hay có sương giá có thể làm cây chết. Ánh sáng: Tránh ánh nắng trực tiếp vì khi phơi nắng trực tiếp có thể làm cây bị cháy lá. Để cây phát triển tốt nhất nên đặt cây ở nơi có ánh sáng gián tiếp hoặc khuếch tán. Nếu không có đủ ánh sáng tự nhiên trong nhà, có thể sử dụng ánh sáng nhân tạo để thay thế.
Cây thích nghi tốt nơi râm mát nhưng lá phát triển khỏe ở nơi có ánh nắng trung bình. Ngoài ra, để các bộ phận của cây ở vị trí đều có thể nhận được lượng ánh sáng như nhau.