Đặt vấn đề Hoa đồng tiền gồm các loài, các giống thuộc chi Gerbera, phổ biến là loài Gerbera jamesonii Hook, tên tiếng Anh là Gerbera. Được mọi người gọi với cái tên thân thuộc là cúc đồng tiền, là một chi thực vật trong họ cúc. Loài hoa này được tìm thấy đầu tiên ở Nam Phi, cho đến bây giờ thì nó được trồng phổ biến trên toàn thế giới. Hoa rất đặc biệt với sự kết hợp theo cụm của hoa gồm hàng trăm bông hoa lẻ.
Chính vì vậy mà chúng ta không thể chiết để ươm trồng như những cây khác mà ta chỉ có thể mua cây giống hoa đồng tiền lùn hoặc hạt giống của đồng tiền lùn về trồng. Đồng tiền lùn có chiều cao hoa thấp phù hợp với việc trang trí ban công nhà bạn hay nơi bạn làm việc đặt một chậu đồng tiền thì sẽ tạo cho bạn một tâm trạng làm việc thoải mái hiệu quả và năng suất hơn. Hay khu sân vườn mà được bao quanh bởi những sắc hoa đồng tiền sẽ làm ngôi nhà bạn tràn ngập sắc màu hạnh phúc, kiêu hãnh. Cây giống đồng tiền lùn là một trong những loài hoa được yêu quý và lựa chọn làm quà tặng nhau dịp đầu xuân năm mới, hay những dịp sinh nhật, tặng ngày lễ cho đối phương.
Sự tươi sáng của loài hoa này khiến bất kỳ ai nhìn ngắm đều cảm thấy yêu đời, yêu cuộc sống mang lại niềm vui, niềm hạnh phúc, mang vẻ đẹp sự kiêu kỳ như loài hoa ấy và tiền tài, tài lộc quanh mình. Hiện nay cây hoa đồng tiền được nhân giống chủ yếu bằng phương pháp gieo hạt và tách chồi nhưng các phương pháp trên chưa thực sự đem lại hiệu quả về mặt nhân giống, tỉ lệ cây chết và hiệu số nhân giống thấp, độ đồng đều và sức sống kém, các giống hoa trong sản xuất được người trồng nhập về từ nhiều nguồn khác nhau không qua khảo nghiệm đánh giá một cách hệ thống cho nên năng suất, phẩm chất hoa chưa đáp ứng được thị hiếu người tiêu dùng. Nhưng hiện nay phương pháp nhân giống in vitro đang được áp phổ biến trên các loại 1 cây trồng, phương pháp này đem lại hiệu quả tốt, hệ số nhân giống cao, sức chống chịu tốt, giữ được đặc tính từ cây mẹ, ra hoa bền, độ đồng đều cao…. Phương pháp này áp dụng rất tốt trên cây hoa đồng tiền.
Xuất phát từ thực tế trên, để góp phần vào công tác chọn tạo giống cũng như hoàn thiện quy trình kỹ thuật thâm canh nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả sản xuất hoa đồng tiền, chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài “Nghiên cứu nhân giống in vitro một số giống đồng tiền lùn”. Mục đích nghiên cứu Xây dựng quy trình tối ưu nhân giống một số giống đồng tiền lùn từ giai đoạn nhân nhanh tới giai đoạn ra rễ trong phòng nuôi cấy mô và ra cây ngoài vườn ươm. Yêu cầu nghiên cứu - Nghiên cứu ảnh hưởng của các chất điều tiết sinh trưởng đến quá trình nhân nhanh chồi của một số giống đồng tiền lùn. - Nghiên cứu ảnh hưởng của các chất điều tiết sinh trưởng tới khả năng ra rễ của một số giống đồng tiền lùn.
- Đánh giá khả năng sinh trưởng và phát triển của một số giống đồng tiền lùn ra ngoài vườn ươm. TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU 2. Giới thiệu chung về cây hoa đồng tiền 2. Vị trí phân loại, nguồn gốc và phân bố Vị trí phân loại: Giới: Plantae (Thực vật) Ngành: Magnoliophyta Lớp: Magnoliopsida (lớp 2 lá mầm) Bộ: Asterales Phân họ: Mutisioideae Chi: Gerbera; L.,1785 Tên khoa học: Gerbera (Tên gọi Gerbera được đặt theo tên nhà tự nhiên học người Đức Traugott Gerber, một người bạn của Carolus Linnaeus.) Tên Việt Nam: Đồng tiền hoặc Cúc đồng tiền.
Nguồn gốc, phân bố: Có khoảng 30-100 sống hoang dã, phân bố ở Nam Mỹ, châu Phi đại lục, Madagascar và vùng nhiệt đới châu Á. Miêu tả khoa học đầu tiên về chi Gerbera đã được J.Hooker thực hiện trong tạp trí thực vật curtis năm 1889 khi ông miêu tả Gerbera jamesonii, một loài ở Nam Phi được biết dưới tên gọi cúc Transvaal hay cúc Barberton. Ở Việt Nam hoa đồng tiền được trồng phổ biến rộng rãi (Hoàng Văn Nam, 2011). Đặc điểm thực vật học Cây hoa đồng tiền là loại cây thân thảo, có đặc điểm như sau: Thân, lá: Thân ngầm, không phân cành mà chỉ đẻ nhánh, lá và hoa phát triển từ thân.
Lá mọc chếch so với mặt đất một góc 15 – 45o, hình dáng lá thay đổi theo giống và sự sinh trưởng của cây, từ hình trứng thuôn đến hình thuôn dài. Lá dài từ 15 - 25 cm, rộng 5 - 8 cm, có hình lông chim, xẻ thuỳ nông hoặc sâu, mặt lưng lá có lớp lông nhung. 3 Rễ: Rễ đồng tiền thuộc dạng rễ chùm, phát triển khoẻ, rễ hình ống, ăn ngang và nổi phía trên mặt luống, rễ thường vươn dài tương ứng với diện tích lá toả ra. Hoa: đồng tiền do hai loại hoa nhỏ hình lưỡi và hình ống tạo thành, là loại hoa tự đầu trạng dị giao.
Hoa hình lưỡi tương đối lớn mọc ở phía ngoài xếp thành vòng hoặc vài vòng nhỏ, hoa hình ống xếp thành các vòng ở phía trong, do sự thay đổi hình thái và màu sắc nên được gọi là mắt hoa hoặc tâm hoa, rất được chú trọng. Trong quá trình hoa nở, hoa hình lưỡi nở trước, hoa hình ống nở theo thứ tự ngoài vào trong theo từng vòng một. Quả: quả đồng tiền thuộc dạng quả bế có lông, không có nội nhũ, hạt nhỏ, một gam hạt có khoảng 280 - 300 hạt. Yêu cầu sinh thái Ánh sáng: Hoa đồng tiền là loại hoa ưa sáng.
Nếu cây được trồng và chăm sóc ở điều kiện đầy đủ ánh sáng, sẽ giúp cho cây sinh trưởng phát triển tốt, hoa nhiều, hoa bền. Nhưng cây cũng rất mẫn cảm với ánh sáng mạnh, vì vậy những hôm nắng nóng có thể làm giàn che hoặc dùng lưới đen, nhằm hạn chế ảnh hưởng trực tiếp của ánh sáng. Nếu trồng ở khu vực thiếu ánh sáng, sinh trưởng và phát triển của hoa đồng tiền bị hạn chế, ra hoa ít, cây có màu xanh đậm, dễ nhiễm các loại sâu bệnh hại. Gió, nhiệt độ: Nhiệt độ là một trong những yếu tố quan trọng nhất quyết định sự sinh trưởng, phát triển, nở hoa và chất lượng hoa đồng tiền.
Đa số các giống đồng tiền được trồng hiện nay đều ưa khí hậu mát mẻ, nhiệt độ để cây phát triển tốt dao động từ 15 - 25oC. Nhiệt độ lý tưởng để ra hoa là 22oC, lá nõn mở là 22 - 25oC. Tuy nhiên cây có thể chịu được nhiệt độ từ 13 - 32oC, một số giống chịu nhiệt độ cao hơn 30 – 40oC. 4 Nếu nhiệt độ dưới 15oC và cao hơn 27oC kéo dài cây sẽ sinh trưởng chậm, thời gian ra hoa kéo dài dẫn đến năng suất bị giảm, đồng thời hoa nhỏ, bị biến dạng, màu sắc nhợt nhạt, nhất là ở nhiệt độ quá thấp hoặc quá cao (nhiệt độ <12oC và >35oC).
Đất: Đồng tiền không đòi hỏi khắt khe về đất, tuy nhiên để thâm canh có hiệu quả cần chú ý một số đặc điểm sau: Cây đồng tiền thích hợp với đất tơi xốp, nhiều mùn, thoáng khí, khả năng giữ nước và thoát nước tốt, không bị đọng nước trong mùa mưa, tốt nhất là đất thịt pha cát. Đất trồng đồng tiền cần thoát nước tốt, mực nước ngầm thấp và ổn định. Mực nước ngầm cao thường đọng nước, rễ cây dễ bị thối và bị bệnh, nên cần hệ thống thoát nước tốt. Xung quanh đào rãnh thoát nước sâu từ 0,7 - 1m và lên luống cao, tuyệt đối không trồng ở nơi đất trũng.
Độ pH dao động từ 5,5 - 6,5, pH tối thích từ 6 - 6,5. Nếu đất kiềm có thể bón phân chứa lưu huỳnh để giảm thấp độ pH, đất chua bón bổ sung vôi để điều tiết độ chua, đất thịt nặng bón tăng lượng hữu cơ (vỏ trấu, lá cây mục) để tăng độ tơi xốp. Đất cát giữ nước kém và đất giữ ẩm cao không thích hợp cho trồng đồng tiền. Nước: Là cây trồng tiêu hao tương đối nhiều nước.
Là cây trồng cạn, nhưng do sinh khối lớn, bộ lá to tiêu hao nhiều nước nên là cây không chịu được hạn và cũng không ưa ngập úng. Độ ẩm thích hợp cho sinh trưởng và phát triển của hoa đồng tiền là 60 - 70%, độ ẩm không khí 55 – 65%. Tùy thuộc vào mùa vụ khác nhau nhu cầu về độ ẩm để cây phát triển cũng khác nhau. Vào mùa đông khi cường độ ánh ánh yếu, độ ẩm cao nên rất dễ mắc các bệnh về nấm, sâu bệnh hại.
Vì vậy ban ngày nên giữ độ ẩm khoảng dưới 70%, ban đêm độ ẩm dưới 85%. 5 Tùy vào giai đoạn sinh trưởng khác nhau, nhu cầu về ẩm độ nó cũng là khác nhau. + Hoa đồng tiền ở giai đoạn cây con cần độ ẩm cao 90 – 95%. + Giai đoạn cây phát triển và lớn yêu cầu độ ẩm khoảng 75 – 80%.
+ Giai đoạn ra hoa thích hợp ở ngưỡng độ ẩm 65 – 70%. + Giai đoạn thu hoạch tránh độ ẩm quá cao, gây ảnh hưởng đến vết cắt. Dễ bị sâu bệnh hại xâm nhiễm. Khi trồng hoa hồng tiền vào mùa hè, hoặc vào mùa mưa.
Cần thiết kế vườn trồng có mái che, hạn chế tác động trực tiếp của nước mưa, và ánh nắng quá gắt gây ảnh hưởng không tốt đến sự phát triển của hoa và khiến hoa dễ bị dập nát. Nhân giống vô tính in vitro ở thực vật 2. Khái niệm Nhân giống vô tính là hình thức nhân giống thông qua các cơ quan dinh dưỡng (thân, lá, vỏ, củ.) bao gồm các phương pháp giâm cành, chiết cành, mắt ghép và nuôi cấy in vitro. Trong đó nuôi cấy in vitro được coi là phương pháp hữu hiệu nhất.
Nhân giống vô tính in vitro được tiến hành trên nguyên tắc cắt nuôi đoạn thân có mang chồi ở nách lá, đoạn rễ hay mảnh củ, cánh hoa, có kích thước nhỏ phù hợp với điều kiện vô trùng của ống nghiệm (Ngô Xuân Bình & Nguyễn Thị Thúy Hà, 2000). Phương pháp nhân giống in vitro đã bổ sung cho các kỹ thuật nhân giống vô tính cổ điển như giâm, chiết, ghép tách dòng một kĩ thuật tiến bộ với những ưu điểm như: Tốc độ nhân giống cao từ 33 đến 1012 một năm, ví dụ trong 1 ml dung dịch môi trường có từ 100.
