Đặt vấn đề Ngày nay, khi đời sống đang ngày càng được nâng cao, con người càng hướng tới sự hưởng thụ. Họ bắt đầu đi tìm giá trị tinh thần, từ du lịch, làm đẹp đến các loại hình giải trí và trong đó không thể thiếu hoa, vì thế con người thường hướng đến việc thiết kế thêm không gian xanh. Bằng cách thêm cây xanh, chậu hoa trong ngôi nhà sẽ giúp cho không gian ngôi nhà đẹp hơn, lọc không khí giúp cho sức khỏe con người tốt hơn trong môi trường sạch. Không chỉ mang lại giá trị về tinh thần, hoa cây cảnh còn có giá trị to lớn về mặt kinh tế, việc sản xuất hoa cây cảnh trở thành nghề sản xuất kinh doanh mang lại thu nhập cao cho người dân.
Dạ yến thảo bao gồm các loài, loài lai và giống lai thuộc chi dạ yến thảo Petunia spp. có tên tiếng anh là Pentunia, thuộc họ Cà – Solanaceae, có nguồn gốc từ vùng nhiệt đới, cận nhiệt đới của Nam Mỹ và được lan rộng sang các nước có khí hậu nhiệt đới và cận nhiệt đới trong đó có Việt Nam. Cây được yêu thích bởi vẻ đẹp bắt mắt và màu sắc rực rỡ, chiếm được lòng người yêu hoa ngay từ cái nhìn đầu tiên. Cây thường được trồng trong các chậu trang trí, chậu hoa treo trong nhà, trong vườn hoặc ban công để tô điểm lên một sức sống rực rỡ.
Trồng hoa và chăm sóc chúng không chỉ làm cho không gian sống trở nên sinh động tươi tắn mà còn giúp tâm hồn của mỗi người được thư thả sau những bộn bề cuộc sống. Dạ yến thảo rủ nghe tên đã cảm thấy sự mềm mại, dễ chịu và đúng với cái tên gọi của nó, dạ yến thảo rủ là loại hoa thân thảo buông rủ, phân nhánh nhiều và mọc theo chiều ngang. Lá cây hình trứng, màu xanh tươi, trên lá có lông trông rất mỡ màng. Hoa hình phễu, các cánh hoa có hình gợn sóng, hình thái đa dạng.
Cánh hoa có nhiều loại sọc, đốm với nhiều màu phong phú như tím, tím lavender, hồng, đỏ, trắng… Khi chạm vào lá và cuống hoa thấy hơi dính và có mùi thơm rất đặc biệt. 1 Hiện nay, dạ yến thảo rủ được trồng chủ yếu từ hạt, tuy nhiên giá bán hạt giống khá cao khoảng 1. Mặt khác, dạ yến thảo có hạt nhỏ và rất chậm để xử lý nhân giống bằng hạt. Tỉ lệ nảy mầm khá thấp và cây con có tỉ lệ chết cao nếu không chăm sóc tốt.
Vì vậy, giá bán cây giống dạ yến thảo hiện nay khá cao. Bên cạnh đó, dạ yến thảo có thể nhân giống bằng cành, tuy nhiên phương pháp nhân giống này có hệ số nhân giống thấp, không đồng đều, sức sống yếu và nhanh tàn nên chưa thể đáp ứng nhu cầu trồng cây với số lượng lớn, đồng loạt. Phương pháp nhân giống in vitro đang được áp dụng khá phổ biến trên nhiều đối tượng cây trồng. Một trong những ưu điểm nổi bật của phương pháp này là hệ số nhân giống cao, trong một thời gian ngắn có thể tạo ra một số lượng lớn cây giống tương đối đồng nhất, cây giống sạch bệnh, giá thành thấp… Phương pháp này rất thích hợp với các loại hoa, trong đó có hoa dạ yến thảo rủ.
Từ đó, ta bắt đầu tiến hành ứng dụng phương pháp này vào đề tài: “Nghiên cứu nhân giống in vitro một số giống dạ yến thảo rủ”. Mục đích nghiên cứu Xây dựng quy trình tối ưu nhân giống một số giống dạ yến thảo rủ từ giai đoạn nhân nhanh tới giai đoạn ra rễ trong phòng nuôi cấy mô và ra cây ngoài vườn ươm. Yêu cầu nghiên cứu - Nghiên cứu ảnh hưởng của các chất điều tiết sinh trưởng đến quá trình nhân nhanh chồi của một số giống dạ yến thảo rủ. - Nghiên cứu ảnh hưởng của các chất điều tiết sinh trưởng tới khả năng ra rễ của một số giống dạ yến thảo rủ.
- Nghiên cứu khả năng thích nghi môi trường ra ngôi đến sinh trưởng của một số giống dạ yến thảo rủ. TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU 2. Giới thiệu chung về cây dạ yến thảo 2. Vị trí phân loại, nguồn gốc và phân bố Vị trí phân loại: Ngành: Magnoliophyta Lớp: Magnoliopsida Bộ: Solanales Họ: Solanaceae Chi: Petunia Tên Việt Nam: Dạ yến thảo, Dạ yên thảo, Dã yến thảo, Yên thảo hoa… (Ngô Thị Như, 2019).
Nguồn gốc, phân bố: Dạ yến thảo là một thành viên của họ Solanaceae có nguồn gốc từ Nam Mỹ. Nó tạo thành một nhánh phân nhánh sớm và riêng biệt trong họ với số lượng nhiễm sắc thể cơ bản là x = 7 thay vì x = 12 điển hình được tìm thấy đối với hầu hết các loài thuộc họ Solanaceae, bao gồm các loại cây trồng quan trọng như cà chua, khoai tây, thuốc lá. hybrida thương mại có nguồn gốc từ các con lai giữa P. axillaris hoa trắng, thụ phấn với các loài thuộc chi P.
integrarifolia, một nhóm các loài và phân loài được ong thụ phấn có quan hệ họ hàng gần. Các giống lai đầu tiên được tạo ra bởi các nhà làm vườn châu Âu vào đầu thế kỷ XIX, có thể nhiều lần từ các kết hợp khác nhau của hai nhóm bố mẹ. Sự đa dạng kiểu hình đáng chú ý trong các loài Petunia ngày nay là kết quả của gần hai thế kỷ nhân giống diễn ra mạnh mẽ. Cây dạ yến thảo với sự đa dạng về màu sắc và hình thái, là loại cây trồng thảm phổ biến nhất thế giới với giá trị bán buôn hàng năm đạt hơn 130 triệu đô la Mỹ chỉ tính riêng tại Hoa Kỳ.
Petunia có một lịch sử lâu đời như một loài mẫu cho nghiên cứu khoa học. Đối với cộng đồng khoa học, Petunia được biết đến nhiều nhất với việc phát hiện ra RNAi. Bước đột phá này là đỉnh cao của nghiên cứu kéo dài hàng thập kỷ về sự tổng hợp và điều 3 chỉnh các sắc tố hoa và do đó sinh tổng hợp anthocyanin vẫn là một trong những con đường chuyển hóa thứ cấp được biết đến nhiều nhất ở bất kỳ loài thực vật nào. Sự phát triển, hoạt động của transposon, khả năng tự không tương thích di truyền, và tương tác với vi khuẩn, động vật ăn cỏ và thụ phấn cũng là những chủ đề tích cực sử dụng Petunia làm hệ thống mô hình., 2016) Dạ yến thảo gồm các loài thuộc chi Pentunia, liên quan chặt chẽ với cây thuốc lá, cà chua, khoai tây và ớt thuộc họ cà (Solanaceae).
Đây là một loại cây lai mà tổ tiên có từ nhiều loài khác của chi Petunia, ví dụ như: P. axillaris BSP (Large White Petunia) hoa dạng ống hẹp, màu trắng hoặc P. violace Lindl (Violet – Flowered Petunia) hoa dạng ống dài, thuỳ rộng, màu tím. Ngày nay các vườn nhà từ loài lai này còn cho ra các loại hoa kép hay cánh hoa xoè ngắn rất đẹp (Mai Thị Thảo, 2017).
Hiện nay dạ yến thảo được trồng ở khắp nơi trên thế giới, phổ biến nhất ở châu Âu và đang dần chiếm lĩnh thị trường châu Á. Chúng được trồng rộng rãi ở các bãi cỏ, khu đất trống và vườn hoa khắp nước ta. Ở miền Bắc hoa sẽ nở vào dịp hè thu, còn ở miền Nam hoa sẽ nở vào dịp tết. Chúng được phân bố trải dài từ Bắc vào Nam với nhiều màu sắc tươi tắn, lộng lẫy được trồng ở ban công hay vườn của mỗi hộ gia đình.
Cây có nhiều tên gọi khác nhau, theo Phạm Hoàng Hộ (2000) cây có tên là dã yên thảo, theo Trần Hợp (2000) cây có tên là cây hoa cà. Đặc điểm thực vật học - Thân: có lông mịn bao quanh, phân nhánh từ các nách lá thật, một nách lá có thể phân nhiều nhánh. + Dạ yến thảo rủ thuộc loại cây thân thảo mềm mại. Thân nhỏ nhắn có kích thước đường kính khoảng 5mm, chiều dài thân chỉ đạt khoảng 50 – 60cm.
Tuy thân mềm nhưng không thích hợp trồng dưới đất và cần giá đỡ như nhiều loài thân leo khác, mà dạ yến thảo thường được trồng trong những chiếc chậu và cây buông rủ xuống. 4 + Cây phân nhiều cành nhiều nhánh. Các cành rất nhỏ, mọc rậm và xen kẽ khắp thân nên nhìn cây rất xum xuê. Chúng mọc theo dạng xòe tròn xung quanh chậu trồng nên nhìn vô cùng tự nhiên.
- Lá: đơn, mọc cách, mặt trên và dưới của lá có phủ lớp lông mịn. Lá hình oval, mềm mại, mép nguyên không có răng cưa, trung bình dài 7 cm, rộng 3 cm. Những chiếc lá màu xanh bóng mọc nhiều đầy cành tạo cảm giác mát mắt. - Hoa: hoa dạ yến thảo hình phễu, tuy nhiên sự lai tạo đã cho nhiều dạng hoa khác nhau nhau: hoa cánh đơn, hoa cánh kép với mép có viền và gợn sóng.
Cánh hoa có nhiều loại có sọc, đốm với nhiều màu phong phú, bao gồm màu tím, tím cà, tím lavender, màu hồng, màu đỏ, màu trắng và vàng. Màu sắc hoa có thể thay đổi từ tía đến trắng, tía đến đỏ, đỏ đến cam, tím đến tím nhạt. Màu sắc của dạ yến thảo rủ vô cùng đa dạng, hiện nay trên thế giới có khoảng 150 loại màu sắc khác nhau và đều rất nổi bật, rực rỡ bắt mắt. Khi chạm vào lá và cuống hoa thấy hơi dính và có mùi thơm rất đặc biệt.
Một hoa đầy đủ gồm: Cuống hoa, lá đài, ống hoa, tràng hoa, ống nhị đực và bầu nhuỵ cái. + Cuống: là phần trung gian đính hoa vào nhánh, dài khoảng 4 cm, có lông tơ bao phủ và màu xanh lá cây nhạt. + Đài hoa: gồm 5 lá xếp chồng lên nhau đỡ lấy ống của hoa, chiều dài khoảng 3cm, rộng 2cm, có lông tơ bao phủ, màu xanh lá cây đậm dần từ cuống lên đỉnh. + Ống hoa: dài 3,5 cm có lông tơ bao phủ.
+ Tràng hoa: xẻ thuỳ cạn, chia làm 5 cánh, mỗi cánh có vân chính chạy dài từ chân hoa tới đỉnh cánh hoa, từ đỉnh cánh hoa đến chân hoa dài 5 cm, đường kính trung bình khoảng 7,5 cm. + Bộ nhị: mỗi nhị gồm hai bao phấn và một chỉ nhị ngắn, dài khoảng 0,9 – 1,2 cm. Phía gốc chỉ nhị dài khoảng 0,8 cm dính chặt với gân chính của cánh tạo thành hình ống nên gọi là ống nhị đực, 5 ống nhị đực tương đương với 5 cánh hoa nằm xung quanh bầu nhuỵ cái. Bao phấn hình quả thận màu vàng nhạt, phía 5 lưng có vết nứt, mỗi bao phấn chứa nhiều hạt phấn.
Hạt phấn mịn màu vàng nhạt. Chỉ nhị có cấu tạo như cuống lá, là phần trung gian giữa bao phấn và ống nhị đực. Phía dưới bao phấn có một sợi như sợi chỉ, màu tím, bao quanh chỉ nhị. Tất cả các chỉ nhị và ống nhị đực đều có màu trắng.
+ Bộ nhụỵ: gồm núm nhụy, vòi nhuỵ và bầu.