Luận văn thạc sĩ về nghề thêu ren An Hòa tại huyện Thanh Liêm, tỉnh Hà Nam (1986-2010)

Phân tích toàn diện nghề thêu ren An Hòa, Thanh Liêm, Hà Nam (1986-2010), đề xuất mô hình mới, nâng cao hiệu quả ứng dụng trong chuyên ngành

• Tác giả: Trần Thị Hường
• Người hướng dẫn: PGS. Trương Thị Tiến
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Lịch sử Việt Nam
• Đề tài: Nghề Thêu Ren An Hòa, Huyện Thanh Liêm, Tỉnh Hà Nam (1986 - 2010)
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: NGHỀ THÊU REN AN HÒA ĐẦU NHỮNG NĂM ĐỔI MỚI (1986- 1995)
• 1.1. Khái quát về nghề thêu ren An Hòa trước đổi mới
• 1.2. Khái quát về làng An Hòa
• 1.3. Sự hình thành và tồn tại của nghề thêu ren An Hòa trước năm
• 1.4. Sự thăng trầm của nghề trong những năm 1986 - 1995
• 1.4.1. Hình thức tổ chức sản xuất
• 1.4.2. Hoạt động sản xuất
• 1.4.3. Lao động tham gia làm nghề thêu ren
• 1.4.4. Vốn và thị trường tiêu thụ
• 1.5. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: SỰ PHÁT TRIỂN CỦA NGHỀ THÊU REN AN HÒA TRONG NHỮNG NĂM 1996- 2010
• 2.1. Những nhân tố thuận lợi mới cho sự phát triển nghề
• 2.2. Sự phát triển của nghề thêu ren An Hòa trong cơ chế mới
• 2.2.1. Hình thức tổ chức sản xuất
• 2.2.2. Hoạt động sản xuất
• 2.2.3. Lao động tham gia làm nghề thêu ren
• 2.2.4. Về nguồn vốn và thị trường tiêu thụ
• 2.3. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ NHẬN XÉT VÀ KIẾN NGHỊ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN
• 3.1. Một số nhận xét đánh giá
• 3.1.1. Đặc điểm chính của nghề thêu ren làng An Hòa
• 3.1.2. Những thay đổi chính của nghề thêu ren làng An Hòa trong cơ chế mới
• 3.1.3. Vai trò của nghề thêu ren đối với sự phát triển của làng An Hòa
• 3.2. Một số khó khăn và kiến nghị giải pháp
• 3.2.1. Một số khó khăn
• 3.2.2. Kiến nghị giải pháp để phát triển nghề thêu ren
• 3.3. Tiểu kết chương 3
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Nghề thêu ren An Hòa đầu những năm đổi mới 1986 1995

Nghề thêu ren An Hòa, một trong những nghề truyền thống nổi bật của tỉnh Hà Nam, đã có lịch sử hình thành và phát triển từ hơn 100 năm trước. Trước năm 1986, nghề thêu ren ở An Hòa đã có những bước phát triển nhất định, nhưng cũng phải đối mặt với nhiều thách thức. Trong giai đoạn này, nghề thêu ren không chỉ là nguồn thu nhập chính của người dân mà còn là biểu tượng văn hóa của làng. Theo nghiên cứu, nghề thêu ren An Hòa đã đóng góp đáng kể vào nền kinh tế địa phương, tạo việc làm cho hàng trăm lao động. Tuy nhiên, sự phát triển của nghề cũng gặp phải những khó khăn do thiếu vốn đầu tư và thị trường tiêu thụ không ổn định. Những yếu tố này đã ảnh hưởng đến sự tồn tại và phát triển của nghề thêu ren trong giai đoạn đầu đổi mới.

1.1 Khái quát về nghề thêu ren An Hòa trước đổi mới

Nghề thêu ren An Hòa đã hình thành từ những năm cuối thế kỷ 19, với những sản phẩm mang tính nghệ thuật cao. Làng An Hòa, nơi có nghề thêu ren, đã trở thành một trong những địa điểm nổi tiếng về sản xuất hàng thủ công mỹ nghệ. Theo các tài liệu lịch sử, nghề thêu ren không chỉ đáp ứng nhu cầu tiêu dùng trong nước mà còn xuất khẩu ra nước ngoài. Tuy nhiên, trong giai đoạn này, nghề thêu ren cũng phải đối mặt với sự cạnh tranh từ các sản phẩm công nghiệp và hàng hóa ngoại nhập. Điều này đã dẫn đến sự suy giảm trong sản xuất và thu nhập của người lao động trong làng. Sự thiếu hụt về vốn và công nghệ cũng là một trong những nguyên nhân chính khiến nghề thêu ren An Hòa gặp khó khăn trong giai đoạn này.

1.2 Sự hình thành và tồn tại của nghề thêu ren An Hòa trước năm 1986

Trước năm 1986, nghề thêu ren An Hòa đã có những bước phát triển đáng kể. Nghề này không chỉ tạo ra sản phẩm phục vụ nhu cầu tiêu dùng mà còn góp phần bảo tồn văn hóa truyền thống của địa phương. Các nghệ nhân thêu ren An Hòa đã phát triển nhiều kỹ thuật thêu độc đáo, tạo ra những sản phẩm có giá trị nghệ thuật cao. Tuy nhiên, do thiếu sự hỗ trợ từ chính quyền và các tổ chức, nghề thêu ren đã gặp nhiều khó khăn trong việc duy trì và phát triển. Nhiều nghệ nhân đã phải chuyển sang nghề khác để kiếm sống, dẫn đến sự mai một của nghề thêu ren. Sự tồn tại của nghề thêu ren An Hòa trong giai đoạn này phụ thuộc vào lòng yêu nghề và sự kiên trì của những người thợ thêu.

1.3 Sự thăng trầm của nghề trong những năm 1986 1995

Giai đoạn 1986-1995 là thời kỳ chuyển mình của nghề thêu ren An Hòa. Sau khi Việt Nam thực hiện chính sách đổi mới, nghề thêu ren bắt đầu có những dấu hiệu phục hồi. Nhiều cơ sở sản xuất được thành lập, tạo ra việc làm cho người lao động. Tuy nhiên, nghề thêu ren vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức, như sự cạnh tranh từ hàng hóa ngoại nhập và sự thay đổi trong nhu cầu tiêu dùng. Các nghệ nhân thêu ren đã phải tìm cách đổi mới sản phẩm và cải tiến kỹ thuật để đáp ứng yêu cầu của thị trường. Sự phát triển của nghề thêu ren trong giai đoạn này không chỉ góp phần nâng cao thu nhập cho người dân mà còn bảo tồn giá trị văn hóa truyền thống của làng An Hòa.

II. Sự phát triển của nghề thêu ren An Hòa trong những năm 1996 2010

Giai đoạn 1996-2010 đánh dấu sự phát triển mạnh mẽ của nghề thêu ren An Hòa. Nhiều yếu tố thuận lợi đã tạo điều kiện cho nghề thêu ren phát triển, bao gồm sự hỗ trợ từ chính quyền địa phương và nhu cầu tiêu thụ sản phẩm thêu ren ngày càng tăng. Các cơ sở sản xuất thêu ren đã được đầu tư nâng cấp, cải tiến công nghệ, giúp nâng cao chất lượng sản phẩm. Theo thống kê, số lượng lao động tham gia vào nghề thêu ren tăng lên đáng kể, góp phần cải thiện đời sống cho người dân. Tuy nhiên, nghề thêu ren cũng phải đối mặt với những thách thức mới, như yêu cầu về chất lượng sản phẩm ngày càng cao và sự cạnh tranh từ các sản phẩm thủ công khác.

2.1 Những nhân tố thuận lợi mới cho sự phát triển nghề

Trong giai đoạn 1996-2010, nghề thêu ren An Hòa đã nhận được sự quan tâm từ chính quyền địa phương và các tổ chức xã hội. Nhiều chương trình hỗ trợ đã được triển khai nhằm nâng cao năng lực sản xuất và tiếp cận thị trường cho các cơ sở sản xuất thêu ren. Sự phát triển của công nghệ thông tin và thương mại điện tử cũng đã mở ra nhiều cơ hội mới cho việc tiêu thụ sản phẩm thêu ren. Các nghệ nhân thêu ren đã có thể quảng bá sản phẩm của mình đến với khách hàng trong và ngoài nước thông qua các trang mạng xã hội và các trang thương mại điện tử. Điều này đã giúp nâng cao giá trị sản phẩm và tạo ra nhiều cơ hội việc làm cho người lao động trong làng.

2.2 Sự phát triển của nghề thêu ren An Hòa trong cơ chế mới

Sự phát triển của nghề thêu ren An Hòa trong giai đoạn này không chỉ thể hiện qua số lượng sản phẩm mà còn qua chất lượng sản phẩm. Các cơ sở sản xuất đã chú trọng đến việc nâng cao chất lượng sản phẩm, từ khâu thiết kế đến sản xuất. Nhiều sản phẩm thêu ren An Hòa đã được xuất khẩu sang các thị trường khó tính như châu Âu và Mỹ. Điều này không chỉ giúp tăng thu nhập cho người lao động mà còn nâng cao uy tín của nghề thêu ren An Hòa trên thị trường quốc tế. Tuy nhiên, để duy trì và phát triển bền vững, nghề thêu ren cần phải tiếp tục đổi mới và cải tiến kỹ thuật sản xuất.

2.3 Về nguồn vốn và thị trường tiêu thụ

Trong giai đoạn 1996-2010, nguồn vốn đầu tư cho nghề thêu ren An Hòa đã tăng lên đáng kể. Nhiều cơ sở sản xuất đã tiếp cận được các nguồn vốn vay ưu đãi từ ngân hàng và các tổ chức tài chính. Điều này đã giúp các cơ sở sản xuất có điều kiện mở rộng quy mô sản xuất và nâng cao chất lượng sản phẩm. Thị trường tiêu thụ sản phẩm thêu ren cũng ngày càng mở rộng, không chỉ trong nước mà còn xuất khẩu ra nước ngoài. Tuy nhiên, các cơ sở sản xuất cũng phải đối mặt với sự cạnh tranh gay gắt từ các sản phẩm thủ công khác và hàng hóa ngoại nhập. Do đó, việc tìm kiếm thị trường tiêu thụ ổn định và bền vững là một trong những thách thức lớn đối với nghề thêu ren An Hòa.

III. Một số nhận xét và kiến nghị giải pháp phát triển

Nghề thêu ren An Hòa đã trải qua nhiều thăng trầm trong lịch sử phát triển của mình. Tuy nhiên, với sự nỗ lực của các nghệ nhân và sự hỗ trợ từ chính quyền, nghề thêu ren đã có những bước phát triển đáng kể trong giai đoạn 1996-2010. Để phát triển bền vững nghề thêu ren An Hòa trong tương lai, cần có những giải pháp cụ thể nhằm khắc phục những khó khăn hiện tại.

3.1 Một số nhận xét đánh giá

Nghề thêu ren An Hòa có những đặc điểm riêng biệt, không chỉ về kỹ thuật thêu mà còn về văn hóa và lịch sử. Nghề thêu ren đã góp phần tạo ra nhiều sản phẩm có giá trị nghệ thuật cao, đồng thời tạo việc làm cho hàng trăm lao động trong làng. Tuy nhiên, nghề thêu ren cũng đang phải đối mặt với nhiều thách thức, như sự cạnh tranh từ hàng hóa ngoại nhập và yêu cầu ngày càng cao về chất lượng sản phẩm. Để duy trì và phát triển nghề thêu ren, cần có sự quan tâm từ chính quyền và các tổ chức xã hội.

3.2 Một số khó khăn và kiến nghị giải pháp

Một trong những khó khăn lớn nhất mà nghề thêu ren An Hòa đang phải đối mặt là thiếu vốn đầu tư và công nghệ. Để phát triển bền vững, cần có các chính sách hỗ trợ từ chính quyền địa phương, như cung cấp vốn vay ưu đãi và đào tạo nghề cho người lao động. Bên cạnh đó, cần tăng cường quảng bá sản phẩm thêu ren An Hòa đến với thị trường trong và ngoài nước, nhằm nâng cao giá trị sản phẩm và tạo ra nhiều cơ hội việc làm cho người dân. Việc xây dựng thương hiệu cho sản phẩm thêu ren An Hòa cũng là một trong những giải pháp quan trọng để nâng cao sức cạnh tranh trên thị trường.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Nghề thêu ren An Hòa, huyện Thanh Liêm, tỉnh Hà Nam, là một trong những nghề thủ công truyền thống có lịch sử hơn 100 năm, bắt đầu từ năm 1893. Qua các giai đoạn lịch sử, nghề thêu ren đã trải qua nhiều thăng trầm, đặc biệt trong giai đoạn đổi mới từ 1986 đến 2010. Theo số liệu năm 2010, làng An Hòa có 557 hộ với 2237 nhân khẩu, trong đó 96% số hộ tham gia làm nghề thêu ren, đóng góp trên 70% giá trị sản xuất hàng hóa của làng. Thu nhập bình quân của người lao động làm nghề thêu đạt khoảng 10,2 triệu đồng/người/năm, cao hơn nhiều so với thu nhập từ nông nghiệp.

Nghiên cứu tập trung phân tích sự hình thành, phát triển và những biến động của nghề thêu ren trong giai đoạn 1986-2010, đồng thời đánh giá vai trò kinh tế - xã hội của nghề đối với địa phương. Mục tiêu cụ thể là khảo sát hình thức tổ chức sản xuất, hoạt động sản xuất, lao động tham gia, nguồn vốn và thị trường tiêu thụ. Phạm vi nghiên cứu giới hạn tại làng An Hòa, xã Thanh Hà, huyện Thanh Liêm, tỉnh Hà Nam, trong khoảng thời gian từ năm 1986 đến 2010.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo tồn và phát triển nghề truyền thống, góp phần nâng cao thu nhập, giải quyết việc làm cho lao động nông thôn, đồng thời thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Kết quả nghiên cứu cũng cung cấp cơ sở khoa học cho các chính sách phát triển nghề và làng nghề truyền thống tại địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết về làng nghề truyền thống và nghề thủ công truyền thống. Theo đó, làng nghề truyền thống được định nghĩa là làng có nghề thủ công lâu đời, với sản phẩm mang tính truyền thống, có giá trị kinh tế và văn hóa cao, đồng thời tạo nguồn thu nhập chủ yếu cho người dân. Nghề truyền thống là nghề đã hình thành trên 50 năm, tạo ra sản phẩm độc đáo, mang bản sắc văn hóa dân tộc và được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.

Khung lý thuyết còn bao gồm mô hình tổ chức sản xuất trong làng nghề, phân loại các hình thức tổ chức như hộ gia đình, hợp tác xã, tổ hợp sản xuất và doanh nghiệp tư nhân. Các khái niệm chính gồm: hình thức tổ chức sản xuất, quy trình sản xuất thủ công, thị trường tiêu thụ sản phẩm thủ công, và vai trò của lao động trong nghề truyền thống.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu lịch sử kết hợp với phương pháp điều tra thực tế, phỏng vấn và khảo sát. Nguồn dữ liệu chính bao gồm số liệu thống kê từ các cơ quan như Sở Công Thương Hà Nam, Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Hà Nam, Cục Thống kê tỉnh Hà Nam, phòng Thống kê huyện Thanh Liêm và UBND xã Thanh Hà. Ngoài ra, tác giả đã khảo sát trực tiếp các hộ gia đình, doanh nghiệp, tổ hợp sản xuất tiêu biểu như DNTN Hoàng Điểm, Công ty TNHH An Phương, Công ty xuất nhập khẩu thương mại Thành Nam, Công ty TNHH Hưng Lâm.

Cỡ mẫu khảo sát gồm 557 hộ dân trong làng, trong đó 536 hộ tham gia nghề thêu ren. Phương pháp chọn mẫu chủ yếu là chọn mẫu toàn bộ các hộ làm nghề trong làng để đảm bảo tính đại diện. Phân tích dữ liệu sử dụng phương pháp mô tả thống kê, so sánh tỷ lệ phần trăm và phân tích định tính dựa trên phỏng vấn sâu và quan sát thực tế. Thời gian nghiên cứu kéo dài từ năm 2013 đến 2014, tập trung vào giai đoạn 1986-2010.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Hình thức tổ chức sản xuất đa dạng và phát triển: Năm 2010, trong 557 hộ dân, có 536 hộ (96%) tham gia nghề thêu ren. Hình thức tổ chức chủ yếu là hộ gia đình (chiếm đa số), bên cạnh đó có sự phát triển của hợp tác xã, tổ hợp sản xuất và doanh nghiệp tư nhân. Số lượng doanh nghiệp tư nhân tăng từ 3 năm 2006 lên 12 năm 2010, công ty TNHH từ 5 lên 16, tổ hợp sản xuất từ 3 lên 20.

2. Hoạt động sản xuất được hiện đại hóa và mở rộng: Quy trình sản xuất đã kết hợp giữa kỹ thuật truyền thống và công nghệ hiện đại như máy thêu công nghiệp, máy pha cắt, máy in mẫu. Năm 2010, làng nghề có 38 máy may công nghiệp, 20 máy vắt sổ, 15 máy vắt giặt là, 150 bàn là công nghiệp, 10 dàn máy vi tính. Sản phẩm đa dạng, đáp ứng nhu cầu thị trường trong nước và xuất khẩu sang các nước như Anh, Pháp, Mỹ, Tây Ban Nha.

3. Nguồn vốn và thị trường tiêu thụ được mở rộng: Vốn sản xuất chủ yếu là vốn tự có và vay ngân hàng, đồng thời nhận được sự hỗ trợ từ các dự án đầu tư trong và ngoài nước với tổng vốn đầu tư khoảng 5 tỷ đồng. Thị trường tiêu thụ mở rộng ra nhiều nước châu Âu, Mỹ, Nhật Bản, và các thị trường khó tính khác. Kim ngạch xuất khẩu tăng trưởng ổn định, góp phần nâng cao thu nhập bình quân người lao động lên khoảng 10,2 triệu đồng/năm.

4. Lao động tham gia nghề có trình độ và kỹ năng được nâng cao: Lao động chủ yếu là người dân địa phương, có sự đào tạo nghề bài bản hơn, kết hợp truyền nghề truyền thống với các chương trình đào tạo kỹ thuật hiện đại. Số lao động chính thức tại các doanh nghiệp khoảng 10 người, hợp đồng với hơn 1000 lao động thời vụ tại các hộ gia đình.

Thảo luận kết quả

Sự đa dạng trong hình thức tổ chức sản xuất đã tạo điều kiện cho nghề thêu ren An Hòa phát triển bền vững, phù hợp với cơ chế thị trường. Việc áp dụng công nghệ hiện đại giúp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm, đáp ứng yêu cầu ngày càng khắt khe của thị trường xuất khẩu. So với giai đoạn trước đổi mới, thu nhập và quy mô sản xuất đã tăng đáng kể, thể hiện qua số liệu tăng trưởng doanh nghiệp và lao động.

Kết quả này tương đồng với các nghiên cứu về phát triển làng nghề truyền thống trong bối cảnh công nghiệp hóa hiện đại hóa, cho thấy vai trò quan trọng của chính sách hỗ trợ và đổi mới công nghệ. Tuy nhiên, nghề vẫn đối mặt với thách thức về vốn đầu tư, trình độ kỹ thuật chưa đồng đều và sự cạnh tranh từ hàng nhập khẩu. Biểu đồ thể hiện sự tăng trưởng số lượng doanh nghiệp và lao động qua các năm sẽ minh họa rõ nét xu hướng phát triển này.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đào tạo và nâng cao kỹ năng lao động: Tổ chức các khóa đào tạo kỹ thuật thêu hiện đại, quản lý sản xuất và marketing cho người lao động và chủ doanh nghiệp nhằm nâng cao chất lượng sản phẩm và năng lực cạnh tranh. Thời gian thực hiện trong 2 năm, do Sở Lao động phối hợp với các doanh nghiệp và hiệp hội nghề thêu đảm nhiệm.

2. Hỗ trợ vốn và đầu tư công nghệ: Cơ quan quản lý địa phương cần phối hợp với ngân hàng và các tổ chức tài chính để tạo điều kiện vay vốn ưu đãi cho các hộ gia đình và doanh nghiệp đầu tư máy móc hiện đại, mở rộng quy mô sản xuất. Mục tiêu tăng tỷ lệ doanh nghiệp ứng dụng công nghệ mới lên 70% trong 3 năm tới.

3. Mở rộng thị trường tiêu thụ và xúc tiến thương mại: Tăng cường các hoạt động xúc tiến thương mại, tham gia hội chợ trong và ngoài nước, xây dựng thương hiệu sản phẩm thêu ren An Hòa nhằm đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, giảm phụ thuộc vào thị trường truyền thống. Thời gian triển khai liên tục, do Sở Công Thương và Hiệp hội nghề thêu phối hợp thực hiện.

4. Quy hoạch và phát triển cụm công nghiệp làng nghề: Xây dựng khu công nghiệp tập trung cho các doanh nghiệp và hộ sản xuất thêu ren nhằm tạo điều kiện thuận lợi về hạ tầng, giảm ô nhiễm môi trường và nâng cao hiệu quả sản xuất. Dự kiến hoàn thành trong 5 năm, do UBND huyện Thanh Liêm chủ trì.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản lý và hoạch định chính sách: Luận văn cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng các chính sách phát triển nghề truyền thống, hỗ trợ làng nghề, góp phần phát triển kinh tế nông thôn bền vững.

2. Các doanh nghiệp và hộ sản xuất nghề thêu ren: Tham khảo để hiểu rõ về lịch sử phát triển, quy trình sản xuất, cũng như các giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh và mở rộng thị trường.

3. Nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành lịch sử, văn hóa và kinh tế nông thôn: Tài liệu tham khảo quý giá về nghề thủ công truyền thống, sự biến đổi kinh tế xã hội và phát triển làng nghề trong bối cảnh đổi mới.

4. Các tổ chức hỗ trợ phát triển nghề và làng nghề: Cơ sở để thiết kế các chương trình đào tạo, hỗ trợ vốn, xúc tiến thương mại và bảo tồn giá trị văn hóa nghề truyền thống.

Câu hỏi thường gặp

1. Nghề thêu ren An Hòa có lịch sử hình thành từ khi nào?
   Nghề thêu ren An Hòa được hình thành từ năm 1893, do ông Nguyễn Đình Thản truyền dạy và phát triển trong làng, trở thành nghề truyền thống với hơn 100 năm lịch sử.

2. Hình thức tổ chức sản xuất chủ yếu của nghề thêu ren hiện nay là gì?
   Hình thức chủ yếu là hộ gia đình, kết hợp với các doanh nghiệp tư nhân, hợp tác xã và tổ hợp sản xuất, tạo thành mạng lưới sản xuất đa dạng và linh hoạt.

3. Nguồn nguyên liệu cho nghề thêu ren chủ yếu được cung cấp từ đâu?
   Nguyên liệu gồm vải và chỉ được nhập khẩu từ các nước như Italia, Nhật Bản, Hồng Kông, Pháp, đồng thời có nguồn cung trong nước từ các doanh nghiệp dệt Nam Định, Hà Nội, TP Hồ Chí Minh.

4. Thị trường tiêu thụ sản phẩm thêu ren An Hòa hiện nay ra sao?
   Sản phẩm được xuất khẩu sang nhiều thị trường khó tính như EU, Mỹ, Nhật Bản, đồng thời tiêu thụ trong nước qua các kênh phân phối hiện đại và truyền thống.

5. Những khó khăn lớn nhất mà nghề thêu ren An Hòa đang gặp phải là gì?
   Khó khăn gồm thiếu vốn đầu tư, trình độ kỹ thuật chưa đồng đều, cạnh tranh với hàng nhập khẩu, và yêu cầu ngày càng cao của thị trường về chất lượng và mẫu mã sản phẩm.

Kết luận

• Nghề thêu ren An Hòa có lịch sử hơn 100 năm, đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội địa phương.
• Giai đoạn 1986-2010 chứng kiến sự chuyển đổi mạnh mẽ về hình thức tổ chức sản xuất, áp dụng công nghệ hiện đại và mở rộng thị trường tiêu thụ.
• Thu nhập bình quân người lao động làm nghề đạt khoảng 10,2 triệu đồng/năm, góp phần nâng cao đời sống và giảm tỷ lệ hộ nghèo xuống còn 3%.
• Luận văn đề xuất các giải pháp thiết thực về đào tạo, hỗ trợ vốn, xúc tiến thương mại và quy hoạch cụm công nghiệp làng nghề nhằm phát triển bền vững nghề thêu ren.
• Các bước tiếp theo cần tập trung vào triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời tiếp tục nghiên cứu mở rộng phạm vi và nâng cao chất lượng sản phẩm để đáp ứng yêu cầu thị trường trong nước và quốc tế.

Mời các nhà quản lý, doanh nghiệp và nhà nghiên cứu quan tâm tham khảo và áp dụng kết quả nghiên cứu nhằm phát huy giá trị nghề thêu ren An Hòa trong tương lai.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Nghề thêu ren An Hòa đầu những năm đổi mới (1986- 1995) Chương 2: Sự phát triển của nghề thêu ren An Hòa trong những năm 1996-2010 Chương 3: Một số nhận xét về nghề thêu ren An Hòa và kiến nghị giải pháp 12 z Chƣơng 1 NGHỀ THÊU REN AN HÒA ĐẦU NHỮNG NĂM ĐỔI MỚI (1986- 1995) 1.1 Khái quát về nghề thêu ren An Hòa trƣớc đổi mới Một số khái niệm về nghề và làng nghề truyền thống Khái niệm làng nghề truyền thống Theo nhà nghiên cứu Bùi Văn Vượng thì làng nghề truyền thống là làng cổ truyền làm nghề thủ công. Ở đấy không nhất thiết tất cả dân làng đều sản xuất hàng thủ công. Người thợ thủ công nhiều trường hợp cũng đồng thời là người làm nghề nông (nông dân). Nhưng yêu cầu chuyên môn hoá cao đã tạo ra những người thợ chuyên sản xuất hàng nghề truyền thống ngay tại làng quê của mình… [39, tr.13] Làng nghề truyền thống là làng nghề có lịch sử hình thành và phát triển lâu đời, sản phẩm có tính truyền thống, có uy tín trên thị trường, có giá trị kinh tế và văn hóa cao.28] Như vậy, có thể đưa ra một định nghĩa chung nhất về làng nghề truyền thống như sau: làng nghề truyền thống là những làng (thôn) có một hay nhiều nghề thủ công truyền thống được tách ra khỏi nông nghiệp để sản xuất kinh doanh và đem lại nguồn thu nhập chủ yếu.

Những nghề thủ công đó được truyền từ đời này sang đời khác, thường là nhiều thế hệ. Cùng với thử thách của thời gian, các làng nghề thủ công này đã trở thành nghề nổi trội, một nghề cổ truyền, tinh xảo, với một tầng lớp thợ thủ công chuyên nghiệp hay bán chuyên nghiệp đã chuyên tâm sản xuất, có quy trình công nghệ nhất định và sống chủ yếu bằng nghề đó. Sản phẩm làm ra có tính mỹ nghệ và trở thành hàng hóa trên thị trường.15] Ở Hà Nam, để được công nhận là làng nghề truyền thống thì phải đảm bảo các điều kiện sau: 13 z - Chấp hành tốt các chủ trương, chính sách của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước, các quy định của địa phương. - Số lao động của làng làm nghề truyền thống có ít nhất 30% tổng số lao động của làng.

- Giá trị sản xuất của làng nghề chiếm tỷ trọng trên 50% so với tổng giá trị sản xuất của làng.28] Năm 2004, làng nghề thêu ren An Hòa đã được UBND Tỉnh Hà Nam công nhận là làng nghề truyền thống theo quyết định số 208/QĐ- UB ngày 09/02/2004 với các tiêu chí như: hoạt động sản xuất nghề thêu ren có lịch sử hình thành và phát triển hơn 100 năm (1893). Số lao động tham gia làm nghề thêu ren của làng An Hòa chiếm 95% và trên 90% số hộ trong làng. Giá trị sản xuất của làng nghề chiếm tỷ trọng trên 70% so với tổng giá trị sản xuất hàng hóa của làng. Làng An Hòa luôn chấp hành tốt đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách và pháp luật của Nhà nước, các quyết định, sự chỉ đạo của địa phương.

Khái niệm nghề truyền thống Nghề thủ công ra đời từ thưở bình minh của lịch sử loài người, khi mà con người có nhu cầu về ăn, mặc, ở và những vật dụng cho cuộc sống. Từ thưở ban đầu ấy, tất cả vật dụng đều đơn giản, thô sơ. Trải qua hàng nghìn năm lịch sử, nghề thủ công vẫn trường tồn cùng lịch sử dân tộc và tiếp tục phát triển cả về sau này. Nghề thủ công có nhiều tên gọi khác như: nghề truyền thống, nghề cổ truyền, nghề phụ, nghề tiểu thủ công nghiệp… bao gồm rất nhiều nghề: chạm khắc gỗ, làm bánh dày, làm mây tre đan, làm nón, khảm trai, dệt lụa, thêu, kim hoàn, làm quạt giấy….

Theo Thông tư số 116/2006 TT- BNN trong phần giải thích từ ngữ thì: Nghề truyền thống là nghề đã được hình thành từ lâu đời, tạo ra những sản phẩm độc đáo, có tính riêng biệt, được lưu truyền và phát triển đến ngày nay hoặc có nguy cơ mai 14 z một, thất truyền. Để trở thành một nghề thủ công truyền thống cần có những tiêu chí sau: nghề đã xuất hiện tại địa phương từ trên 50 năm, nghề tạo ra những sản phẩm mang bản sắc văn hóa dân tộc, nghề gắn với tên tuổi của một hay nhiều nghệ nhân hoặc tên tuổi làng nghề. Nghề thêu ren ở An Hòa được coi là nghề thủ công truyền thống với đầy đủ các tiêu chí của một nghề truyền thống như: có lịch sử hình thành và phát triển hơn 100 năm (nghề đã xuất hiện tại địa phương từ năm 1893), sản xuất tập trung không chỉ tạo thành làng nghề mà còn hình thành xã nghề, nghề gắn với tên tuổi của nhiều nghệ nhân và tên tuổi làng nghề; sản phẩm tiêu biểu và độc đáo mang bản sắc văn hóa dân tộc; là nghề nghiệp nuôi sống một bộ phận dân cư của cộng đồng, có đóng góp đáng kể vào ngân sách địa phương. Cũng giống như bao làng nghề truyền thống ở Việt Nam, nghề thêu ren An Hòa gắn liền với điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội của địa phương.1 Khái quát về làng An Hòa Về điều kiện tự nhiên Xã Thanh Hà là một xã đồng bằng thuộc châu thổ sông Hồng nằm ở vị trí trung tâm huyện Thanh Liêm, tỉnh Hà Nam, là địa bàn giáp ranh của 5 xã và 1 thành phố.

- Phía Đông giáp xã Liêm Tiết và xã Liêm Cần - Phía Nam giáp xã Thanh Phong và xã Thanh Lưu - Phía Tây giáp xã Thanh Tuyền - Phía Bắc giáp thành phố Phủ Lý Thanh Hà nằm trong khu vực có địa hình thấp, trũng của huyện Thanh Liêm, là xã đồng bằng có địa hình tương đối bằng phẳng. 15 z Làng nghề thêu ren An Hoà thuộc xã Thanh Hà, huyện Thanh Liêm, tỉnh Hà Nam có vị trí địa lý khá thuận lợi trong việc lưu thông hàng hoá: nằm gần trung tâm huyện Thanh Liêm, có đường Quốc lộ 1A và đường liên huyện chạy dọc theo chiều dài xã, cách đường Quốc lộ 21A và thị xã Phủ Lý 3 km về phía Nam (trung tâm tỉnh Hà Nam), cách thủ đô Hà Nội khoảng 63 km về phía Nam. Vì vậy, có thể thấy An Hòa có nhiều lợi thế để phát triển sản xuất và giao lưu trao đổi hàng hóa. Khí hậu xã Thanh Hà nằm trong vùng đồng bằng sông Hồng nên có đầy đủ các đặc trưng của khí hậu vùng đồng bằng sông Hồng, đó là nhiệt đới gió mùa và được chia làm 4 mùa: xuân, hạ, thu, đông.

Nhiệt độ trung bình năm là 240C, nhiệt độ cao nhất lên đến 39,80C. Chế độ mưa ở Thanh Hà thay đổi nhiều trong năm, tổng lượng mưa trung bình trong năm là 1582mm, độ ẩm trung bình năm khoảng 82,42%. Đặc điểm khí hậu đã tạo điều kiện thuận lợi cho việc phát triển nhiều loại cây trồng và trồng được nhiều vụ trong năm. Tuy nhiên, xã cũng gặp một số khó khăn do độ ẩm không khí quá cao làm phát sinh nhiều loại sâu bệnh, dịch bệnh.

Đất đai, địa hình thổ nhưỡng Tổng diện tích đất tự nhiên là 127,28 ha, trong đó đất nông nghiệp là 85,67 ha, diện tích đất phi nông nghiệp là 41,61 ha (diện tích đất ở: 15,26 ha, diện tích đất chuyên dùng: 22,54 ha.), diện tích nông nghiệp bình quân/đầu người là 432m2. Tuy nhiên, hiện nay diện tích đất nông nghiệp có xu hướng ngày càng giảm, nguyên nhân là do quá trình đô thị hóa chuyển mục đích đất nông nghiệp sang đất chuyên dùng (trong khi đó dân số lại tăng ở mức cao 2%/năm). Nên lao động dư thừa từ nông nghiệp rất lớn và tăng nhanh, đó là 16 z một trong những nguyên nhân chính thúc đẩy sự phát triển của nghề thêu ren truyền thống. Điều kiện kinh tế - xã hội An Hòa là một thôn đông dân, theo số liệu thống kê năm 2010 thì An Hòa có 557 hộ gồm 2237 nhân khẩu, trong đó có 1.

Phân bố dân số tập trung theo 4 xóm, 100% số hộ trong làng theo đạo Phật. Tổng diện tích canh tác là 85 ha, lao động nông nghiệp vẫn giữ tỷ trọng khá cao trong cơ cấu lao động. Làng An Hòa có nghề truyền thống thêu ren xuất khẩu rất phát triển, giải quyết được việc làm cho hàng ngàn lao động mỗi năm góp phần nâng cao thu nhập cho người dân. Số hộ trong làng tham gia làm nghề thêu ren chiếm tỷ lệ 96%, số hộ còn lại làm nghề mộc, nề, cơ khí, say sát, vận chuyển, buôn bán dịch vụ thương mại, ăn uống giải khát.

Qua bao thăng trầm, nhờ có nghề thêu ren phát triển mà An Hòa đã trở thành làng có tổng thu ngân sách cao nhất xã Thanh Hà. Làng An Hoà là trung tâm phát triển kinh tế của xã Thanh Hà, năm 2010 mức thu nhập bình quân của người lao động làm thêu cao nhất xã 850.000 đồng/người/tháng, đạt 10,2 triệu đồng/người/năm. An Hòa được mệnh danh là làng tỷ phú vì có nhiều người giàu lên nhờ sản xuất, kinh doanh hàng thêu ren như ông Lê Công Kha, Nguyễn Xuân Thường, Lê Tiến Thăng…. An Hòa là làng dẫn đầu trong toàn xã đặc biệt về xây dựng cơ sở hạ tầng tập thể và hộ gia đình toàn diện, phong phú và có nhiều công trình lớn như đình An Hòa.

Chương trình xóa đói giảm nghèo đem lại hiệu quả tích cực, hộ khá và giàu tăng lên, cơ bản xóa đói, phong trào xóa nhà tranh trong thôn đã hoàn thành cách đây 10 năm, tỷ lệ hộ nghèo trong làng giảm xuống còn 3%. Tính đến năm 2010, trong làng số hộ có nhà mái bằng chiếm tỷ lệ 56%, trong đó số hộ có nhà 2 tầng trở lên là 15%. Số hộ dùng điện thoại cố định và di động 17 z chiếm tỷ lệ 35%, trong thôn có 200 xe máy, 2 ô tô, 5 xe công nông, 100% số hộ có ti vi và rađiô cát sét, trang thiết bị như giường tủ, salông, tủ lạnh, điều hòa… hầu hết các hộ trong làng đều mua sắm đầy đủ. Hệ thống giao thông nông thôn 100% được bê tông hóa; hệ thống công trình phúc lợi như nhà trẻ, lớp mẫu giáo, nhà văn hóa, trường học đều được xây dựng mái bằng đủ tiêu chuẩn của Bộ đại học và trung học quy định.

Các năm đều được UBND tỉnh công nhận là làng văn hóa. Các chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước như thuế, nghĩa vụ phúc lợi, công ích, công tác tuyển quân, phong trào xây dựng quỹ tình nghĩa, người tàn tật, quỹ vì người nghèo, quỹ khuyến học. và các phong trào đoàn thể quần chúng đều dẫn đầu trong toàn xã.