Nghiên cứu rủi ro cho vay tại các quỹ tín dụng nhân dân ở tỉnh Đồng Tháp

Khám phá luận văn thạc sĩ về rủi ro cho vay tại các quỹ tín dụng nhân dân tỉnh Đồng Tháp, phân tích thực trạng và giải pháp hiệu quả.

• Tác giả: Nguyễn Thị Ánh Nguyệt
• Người hướng dẫn: TS. Lê Hùng
• Trường học: Trường Đại học Ngân hàng Thành phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài chính - Ngân hàng
• Đề tài: Rủi Ro Cho Vay Tại Các Quỹ Tín Dụng Nhân Dân Trên Địa Bàn Tỉnh Đồng Tháp
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ QUỸ TÍN DỤNG NHÂN DÂN VÀ CÁC RỦI RO TÍN DỤNG TRONG HOẠT ĐỘNG CHO VAY
• 1.1. Quỹ tín dụng nhân dân
• 1.2. Rủi ro tín dụng trong hoạt động cho vay của Quỹ tín dụng nhân dân
• 1.3. Các chỉ tiêu đo lường rủi ro tín dụng trong hoạt động cho vay
• 1.4. Bài học kinh nghiệm từ một số Quỹ tín dụng nhân dân trong và ngoài nước
• 1.5. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG RỦI RO TRONG HOẠT ĐỘNG CHO VAY CỦA CÁC QUỸ TÍN DỤNG NHÂN DÂN TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH ĐỒNG THÁP
• 2.1. Khái quát về các Quỹ tín dụng nhân dân trên địa bàn tỉnh Đồng Tháp
• 2.2. Sự phát triển của hệ thống Quỹ tín dụng nhân dân trên địa bàn tỉnh Đồng Tháp giai đoạn 2014-2016
• 2.3. Kết quả hoạt động kinh doanh trong 3 năm (2014-2016)
• 2.4. Thực trạng hoạt động cho vay của các Quỹ tín dụng nhân dân trên địa bàn tỉnh Đồng Tháp giai đoạn 2014-2016
• 2.5. Những hạn chế và nguyên nhân rủi ro cho vay của các Quỹ tín dụng nhân dân trên địa bàn tỉnh Đồng Tháp
• 2.6. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP HẠN CHẾ RỦI RO CHO VAY TẠI CÁC QUỸ TÍN DỤNG NHÂN DÂN TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH ĐỒNG THÁP
• 3.1. Định hướng phát triển hệ thống Quỹ tín dụng nhân dân tại Việt Nam và trên địa bàn tỉnh Đồng Tháp
• 3.2. Giải pháp hạn chế rủi ro cho vay đối với Quỹ tín dụng nhân dân
• 3.3. Kiến nghị với các cơ quan liên quan
• 3.4. Kết luận chương 3
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về Quỹ tín dụng nhân dân

Quỹ tín dụng nhân dân (QTDND) là một hình thức tổ chức tín dụng hoạt động chủ yếu tại nông thôn, nhằm huy động và cho vay vốn cho các thành viên trong cộng đồng. Mục tiêu chính của QTDND là hỗ trợ tài chính cho các thành viên, từ đó thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương. Theo nghiên cứu, QTDND không chỉ đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp vốn cho sản xuất nông nghiệp mà còn góp phần nâng cao đời sống cho người dân. Đặc điểm nổi bật của QTDND là tính chất hợp tác, nơi mà các thành viên cùng nhau góp vốn và chia sẻ lợi ích. Điều này tạo ra một môi trường tín dụng an toàn và hiệu quả, giúp giảm thiểu rủi ro trong hoạt động cho vay. Tuy nhiên, rủi ro tài chính vẫn là một vấn đề cần được quan tâm, đặc biệt trong bối cảnh kinh tế biến động. Việc quản lý rủi ro trong hoạt động cho vay là rất cần thiết để đảm bảo sự phát triển bền vững của QTDND.

1.1. Đặc điểm hoạt động của QTDND

Hoạt động của QTDND được tổ chức theo nguyên tắc tự nguyện, bình đẳng và công bằng. Các thành viên tham gia vào QTDND không chỉ là người vay vốn mà còn là người góp vốn, từ đó tạo ra sự gắn kết chặt chẽ giữa các thành viên. QTDND thường hoạt động trong các lĩnh vực như nông nghiệp, dịch vụ và sản xuất nhỏ. Đặc biệt, QTDND có khả năng tiếp cận nhanh chóng và hiệu quả với nhu cầu vay vốn của người dân, điều này giúp tăng cường khả năng cạnh tranh với các tổ chức tín dụng khác. Tuy nhiên, nợ xấu và nợ quá hạn là những vấn đề nghiêm trọng mà QTDND phải đối mặt. Việc phân tích và đánh giá các chỉ tiêu tài chính là cần thiết để nhận diện và quản lý các rủi ro này một cách hiệu quả.

II. Thực trạng rủi ro trong hoạt động cho vay

Trong giai đoạn 2014-2016, hoạt động cho vay của các QTDND tại tỉnh Đồng Tháp đã có những bước phát triển đáng kể. Tuy nhiên, rủi ro tín dụng vẫn tồn tại và có xu hướng gia tăng. Theo số liệu thống kê, tỷ lệ nợ xấu trong hoạt động cho vay của QTDND đã tăng lên, điều này cho thấy sự cần thiết phải có các biện pháp quản lý rủi ro hiệu quả. Nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng này bao gồm việc đánh giá không chính xác khả năng trả nợ của khách hàng và sự thiếu hụt thông tin về tình hình tài chính của các thành viên. Đặc biệt, trong bối cảnh kinh tế khó khăn, nhiều thành viên không thể trả nợ đúng hạn, dẫn đến tình trạng nợ xấu gia tăng. Việc phân tích thực trạng này không chỉ giúp nhận diện các vấn đề mà còn là cơ sở để đề xuất các giải pháp khắc phục.

2.1. Nguyên nhân phát sinh rủi ro tín dụng

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến rủi ro tài chính trong hoạt động cho vay của QTDND. Một trong những nguyên nhân chính là việc thiếu thông tin đầy đủ về khách hàng. Nhiều thành viên không cung cấp thông tin tài chính chính xác, dẫn đến việc QTDND không thể đánh giá đúng khả năng trả nợ. Thêm vào đó, sự biến động của thị trường nông sản cũng ảnh hưởng đến khả năng trả nợ của các thành viên. Khi giá nông sản giảm, thu nhập của người dân giảm theo, từ đó làm tăng nguy cơ nợ xấu. Việc quản lý rủi ro trong cho vay cần được thực hiện một cách chặt chẽ hơn, bao gồm việc cải thiện quy trình thẩm định và đánh giá khách hàng.

III. Giải pháp hạn chế rủi ro cho vay

Để hạn chế rủi ro tín dụng trong hoạt động cho vay tại các QTDND trên địa bàn tỉnh Đồng Tháp, cần thực hiện một số giải pháp cụ thể. Đầu tiên, cần tăng cường công tác thẩm định và đánh giá khách hàng trước khi cho vay. Việc này không chỉ giúp giảm thiểu rủi ro mà còn nâng cao chất lượng cho vay. Thứ hai, cần xây dựng hệ thống thông tin tín dụng để theo dõi tình hình tài chính của các thành viên. Hệ thống này sẽ giúp QTDND có cái nhìn tổng quan về khả năng trả nợ của khách hàng. Cuối cùng, cần có sự hỗ trợ từ các cơ quan quản lý nhà nước để đảm bảo hoạt động cho vay của QTDND diễn ra an toàn và hiệu quả. Các chính sách hỗ trợ tài chính và kỹ thuật sẽ giúp QTDND hoạt động bền vững hơn.

3.1. Tăng cường quản lý rủi ro

Quản lý rủi ro trong hoạt động cho vay là một yếu tố quan trọng để đảm bảo sự phát triển bền vững của QTDND. Cần xây dựng các quy trình quản lý rủi ro chặt chẽ, bao gồm việc đánh giá và phân loại rủi ro, từ đó đưa ra các biện pháp phòng ngừa phù hợp. Việc đào tạo cán bộ về quản lý rủi ro cũng là một yếu tố cần thiết để nâng cao năng lực cho QTDND. Bên cạnh đó, cần có các chính sách khuyến khích các thành viên tham gia vào hoạt động của QTDND, từ đó tạo ra một môi trường tín dụng an toàn và hiệu quả.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh tỉnh Đồng Tháp có diện tích đất nông nghiệp chiếm trên 75% tổng diện tích, nhu cầu vốn tín dụng phục vụ phát triển kinh tế nông thôn ngày càng cấp thiết. Hoạt động của các Quỹ tín dụng nhân dân (QTDND) trên địa bàn tỉnh đã góp phần quan trọng thúc đẩy kinh tế tập thể, nâng cao đời sống xã viên và phát triển kinh tế xã hội địa phương. Tính đến năm 2016, trên địa bàn tỉnh có 17 QTDND hoạt động ổn định với tổng nguồn vốn đạt khoảng 629 tỷ đồng, tăng 20,47% so với năm 2014, trong đó vốn huy động chiếm 81,69%. Tổng dư nợ cho vay đạt hơn 530 tỷ đồng, tăng trưởng tín dụng 22,78% so với năm 2014, với tỷ lệ nợ xấu được kiểm soát ở mức 1,24%.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là đánh giá thực trạng rủi ro tín dụng trong hoạt động cho vay của các QTDND trên địa bàn tỉnh Đồng Tháp giai đoạn 2014-2016, từ đó đề xuất các giải pháp hạn chế rủi ro nhằm nâng cao chất lượng hoạt động cho vay, đảm bảo an toàn và phát triển bền vững hệ thống QTDND. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các rủi ro tín dụng chủ yếu trong cho vay thành viên cá nhân, với dữ liệu thu thập từ báo cáo giám sát của Ngân hàng Nhà nước chi nhánh Đồng Tháp và các QTDND trong giai đoạn 2014-2016.

Nghiên cứu có ý nghĩa thiết thực trong việc hỗ trợ các QTDND nâng cao năng lực quản lý rủi ro, góp phần phát triển kinh tế nông thôn, đồng thời cung cấp cơ sở khoa học cho các cơ quan quản lý nhà nước trong việc hoàn thiện chính sách và giám sát hoạt động tín dụng hợp tác xã.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng các lý thuyết về rủi ro tín dụng trong hoạt động cho vay, bao gồm:

• Khái niệm Quỹ tín dụng nhân dân (QTDND): QTDND là tổ chức tín dụng hợp tác do các cá nhân, hộ gia đình tự nguyện thành lập nhằm huy động vốn tại chỗ và cho vay nội bộ, với mục tiêu tương trợ phát triển sản xuất, kinh doanh và cải thiện đời sống xã viên.

• Phân loại rủi ro tín dụng: Rủi ro tín dụng được chia thành rủi ro giao dịch (bao gồm rủi ro lựa chọn, rủi ro đảm bảo, rủi ro nghiệp vụ) và rủi ro danh mục (rủi ro nội tại và rủi ro tập trung).

• Chỉ tiêu đo lường rủi ro tín dụng: Bao gồm tỷ lệ dư nợ trên vốn huy động, tỷ lệ nợ xấu trên tổng dư nợ, hệ số thu nợ và tỷ lệ dự phòng rủi ro cụ thể trên nợ xấu. Các chỉ tiêu này phản ánh hiệu quả sử dụng vốn, chất lượng danh mục cho vay, khả năng thu hồi nợ và dự phòng tổn thất.

• Nguyên tắc hoạt động của QTDND: Tự nguyện, dân chủ, tự chủ, tự chịu trách nhiệm và hợp tác phát triển cộng đồng, đảm bảo bù đắp chi phí và tích lũy để phát triển.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu hỗn hợp, bao gồm:

• Nguồn dữ liệu: Số liệu thứ cấp được thu thập từ báo cáo giám sát của Ngân hàng Nhà nước chi nhánh Đồng Tháp, báo cáo tài chính của 17 QTDND trên địa bàn giai đoạn 2014-2016, các văn bản pháp luật liên quan và tài liệu nghiên cứu học thuật.

• Phương pháp phân tích: Phân tích thống kê mô tả để đánh giá thực trạng hoạt động cho vay và rủi ro tín dụng; phân tích định lượng các chỉ tiêu tài chính như tỷ lệ nợ xấu, tỷ lệ dư nợ trên vốn huy động, hệ số thu nợ; phân tích định tính để nhận diện nguyên nhân rủi ro và đánh giá các biện pháp quản trị rủi ro hiện hành.

• Cỡ mẫu và chọn mẫu: Toàn bộ 17 QTDND đang hoạt động ổn định trên địa bàn tỉnh Đồng Tháp được nghiên cứu nhằm đảm bảo tính đại diện và toàn diện.

• Timeline nghiên cứu: Dữ liệu được thu thập và phân tích trong khoảng thời gian từ năm 2014 đến năm 2016, phù hợp với phạm vi nghiên cứu và mục tiêu đánh giá thực trạng.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tăng trưởng nguồn vốn và dư nợ cho vay: Tổng nguồn vốn của 17 QTDND đạt khoảng 629 tỷ đồng năm 2016, tăng 20,47% so với năm 2014. Vốn huy động chiếm tỷ trọng cao, trên 81% tổng nguồn vốn, thể hiện hiệu quả trong huy động vốn tại chỗ. Dư nợ cho vay đạt hơn 530 tỷ đồng, tăng trưởng 22,78% so với năm 2014, phản ánh nhu cầu vay vốn ngày càng tăng của thành viên.

2. Chất lượng tín dụng được kiểm soát tốt: Tỷ lệ nợ xấu trung bình của các QTDND trên địa bàn duy trì ở mức thấp, khoảng 1,24% năm 2016, giảm nhẹ so với 1,43% năm 2014. Hệ số thu nợ duy trì ở mức cao, gần 100%, cho thấy hiệu quả trong công tác thu hồi nợ.

3. Các rủi ro tín dụng tồn tại: Mặc dù tỷ lệ nợ xấu thấp, nhưng vẫn có một số QTDND có xu hướng tăng nợ xấu và tồn tại các rủi ro như cho vay vượt hạn mức, cho vay sai mục đích, tài sản đảm bảo không được định giá chính xác. Ví dụ, một số QTDND tại các tỉnh khác như Hưng Yên và An Giang đã gặp phải các sai phạm nghiêm trọng dẫn đến nợ xấu tăng cao và mất khả năng chi trả.

4. Nguyên nhân rủi ro: Bao gồm năng lực quản lý điều hành còn hạn chế, sai phạm trong quy trình cho vay, thiếu kiểm tra giám sát chặt chẽ, sử dụng vốn vay sai mục đích, và ảnh hưởng từ các yếu tố khách quan như biến động kinh tế xã hội.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy các QTDND trên địa bàn Đồng Tháp đã phát huy tốt vai trò huy động vốn tại chỗ và cung cấp tín dụng cho thành viên, góp phần phát triển kinh tế nông thôn. Tỷ lệ nợ xấu thấp và hệ số thu nợ cao phản ánh chất lượng tín dụng được duy trì ổn định. Tuy nhiên, các rủi ro tín dụng vẫn tiềm ẩn do hạn chế trong quản trị rủi ro và kiểm soát nội bộ.

So sánh với các nghiên cứu tại các tỉnh khác, như Hưng Yên và An Giang, cho thấy nếu không kiểm soát tốt, QTDND dễ rơi vào tình trạng mất an toàn tài chính, nợ xấu tăng cao và thậm chí mất khả năng chi trả. Điều này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc thực hiện nghiêm túc quy trình cho vay, nâng cao năng lực cán bộ và tăng cường giám sát.

Dữ liệu có thể được trình bày qua các biểu đồ thể hiện xu hướng tăng trưởng nguồn vốn, dư nợ cho vay, tỷ lệ nợ xấu và hệ số thu nợ qua các năm 2014-2016 để minh họa rõ nét thực trạng và biến động rủi ro tín dụng.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường huy động và cân đối nguồn vốn: QTDND cần đẩy mạnh các hình thức huy động vốn đa dạng, phù hợp với nhu cầu của thành viên, nhằm đảm bảo nguồn vốn ổn định và giảm phụ thuộc vào vốn vay bên ngoài. Mục tiêu tăng vốn huy động ít nhất 10% mỗi năm trong giai đoạn 2021-2025, do Ban quản lý QTDND chủ trì thực hiện.

2. Thực hiện nghiêm quy trình, điều kiện cho vay: Áp dụng chặt chẽ quy trình thẩm định, phê duyệt và giải ngân vốn vay, đảm bảo đánh giá đầy đủ năng lực trả nợ và mục đích sử dụng vốn của thành viên. Đào tạo cán bộ tín dụng nâng cao năng lực thẩm định trong vòng 12 tháng tới, do phòng tín dụng và Ban giám đốc phối hợp thực hiện.

3. Nâng cao chất lượng định giá tài sản đảm bảo: Xây dựng bộ tiêu chuẩn định giá tài sản bảo đảm theo thị trường, thường xuyên cập nhật giá trị tài sản để giảm thiểu rủi ro mất giá. Triển khai áp dụng trong 6 tháng tới, do bộ phận thẩm định tài sản và Ban kiểm soát chịu trách nhiệm.

4. Nâng cao năng lực cán bộ, nhân viên: Tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu về quản trị rủi ro tín dụng, kỹ năng kiểm tra giám sát và xử lý nợ xấu. Mục tiêu hoàn thành ít nhất 2 khóa đào tạo mỗi năm, do Ban nhân sự phối hợp với các tổ chức đào tạo chuyên ngành thực hiện.

5. Kiến nghị hỗ trợ từ cơ quan quản lý nhà nước: Đề xuất Ngân hàng Nhà nước chi nhánh Đồng Tháp tăng cường giám sát, hỗ trợ kỹ thuật và chính sách ưu đãi vốn cho QTDND; đồng thời phối hợp với Ủy ban nhân dân địa phương trong việc tạo điều kiện phát triển kinh tế tập thể và hỗ trợ xử lý nợ xấu.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Ban lãnh đạo và cán bộ quản lý QTDND: Nghiên cứu giúp nâng cao nhận thức về rủi ro tín dụng, cải thiện quy trình cho vay và quản trị rủi ro, từ đó nâng cao hiệu quả hoạt động và phát triển bền vững.

2. Ngân hàng Nhà nước và cơ quan quản lý tín dụng: Cung cấp cơ sở khoa học để hoàn thiện chính sách, quy định và giám sát hoạt động QTDND, góp phần đảm bảo an toàn hệ thống tín dụng hợp tác.

3. Các nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành Tài chính – Ngân hàng: Tham khảo tài liệu nghiên cứu thực tiễn về rủi ro tín dụng trong mô hình tín dụng hợp tác, phục vụ cho các đề tài nghiên cứu và luận văn.

4. Các tổ chức tín dụng hợp tác và kinh tế tập thể: Áp dụng các giải pháp quản trị rủi ro và kinh nghiệm thực tiễn để nâng cao chất lượng tín dụng, phát triển hoạt động tín dụng hợp tác tại địa phương.

Câu hỏi thường gặp

1. Rủi ro tín dụng trong QTDND là gì?
   Rủi ro tín dụng là khả năng xảy ra tổn thất do khách hàng vay vốn không thực hiện hoặc không có khả năng thực hiện nghĩa vụ trả nợ theo cam kết, ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động cho vay và tài chính của QTDND.

2. Các chỉ tiêu nào dùng để đo lường rủi ro tín dụng?
   Các chỉ tiêu chính gồm tỷ lệ dư nợ trên vốn huy động, tỷ lệ nợ xấu trên tổng dư nợ, hệ số thu nợ và tỷ lệ dự phòng rủi ro cụ thể trên nợ xấu. Ví dụ, tỷ lệ nợ xấu dưới 2% được xem là mức an toàn cho QTDND.

3. Nguyên nhân chính dẫn đến rủi ro tín dụng trong QTDND?
   Bao gồm năng lực quản lý hạn chế, đánh giá khách hàng không đầy đủ, sử dụng vốn vay sai mục đích, tài sản đảm bảo không chính xác, và các yếu tố khách quan như biến động kinh tế xã hội.

4. Làm thế nào để hạn chế rủi ro tín dụng trong QTDND?
   Thực hiện nghiêm quy trình cho vay, nâng cao năng lực cán bộ, định giá tài sản đảm bảo chính xác, tăng cường giám sát và trích lập dự phòng rủi ro đầy đủ.

5. Vai trò của QTDND trong phát triển kinh tế nông thôn là gì?
   QTDND cung cấp nguồn vốn tín dụng tại chỗ, hỗ trợ sản xuất kinh doanh, cải thiện đời sống xã viên, góp phần xóa đói giảm nghèo và ổn định xã hội ở khu vực nông thôn.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa các lý thuyết về rủi ro tín dụng và áp dụng vào phân tích thực trạng hoạt động cho vay của 17 QTDND trên địa bàn tỉnh Đồng Tháp giai đoạn 2014-2016.
• Kết quả cho thấy QTDND đã phát huy vai trò huy động vốn và cung cấp tín dụng hiệu quả, với tỷ lệ nợ xấu thấp và hệ số thu nợ cao.
• Tuy nhiên, vẫn tồn tại các rủi ro tín dụng do hạn chế trong quản trị, kiểm soát và ảnh hưởng từ các yếu tố khách quan.
• Đề xuất các giải pháp thiết thực nhằm nâng cao năng lực quản lý rủi ro, đảm bảo an toàn và phát triển bền vững hệ thống QTDND.
• Khuyến nghị các cơ quan quản lý nhà nước tăng cường hỗ trợ, giám sát và hoàn thiện chính sách để thúc đẩy hoạt động tín dụng hợp tác tại địa phương.

Next steps: Triển khai các giải pháp đề xuất trong vòng 1-3 năm tới, đồng thời tiếp tục nghiên cứu mở rộng phạm vi và đối tượng nghiên cứu để cập nhật thực trạng mới.

Các QTDND và cơ quan quản lý cần phối hợp chặt chẽ để nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro, đảm bảo hoạt động tín dụng an toàn, góp phần phát triển kinh tế xã hội bền vững tại Đồng Tháp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Lý luận cơ bản về Quỹ tín dụng nhân dân và các rủi ro tín dụng trong hoạt động cho vay Chương 2: Thực trạng rủi ro trong cho vay của các Qũy tín dụng nhân dân trên địa bàn tỉnh Đồng Tháp (2014 – 2016) Chương 3: Giải pháp hạn chế rủi ro cho vay tại các Quỹ tín dụng nhân dân trên địa bàn tỉnh Đồng Tháp 8. Đóng góp của đề tài Góp phần hệ thống những lý luận cơ bản về các chỉ tiêu đánh giá rủi ro tín dụng trong hoạt động cho vay của các QTDND. Thông qua kết quả phân tích, đánh giá về thực trạng rủi ro hoạt động cho vay tại các QTDND trên địa bàn tỉnh Đồng Tháp, rút ra được những hạn chế, rủi ro còn tồn tại, tiềm ẩn, từ đó đưa ra những nguyên nhân của hạn chế đó và đề xuất các giải pháp thiết thực, hiệu quả góp phần hạn chế rủi rotín dụng trong hoạt động cho vay, nâng cao chất lượng hoạt động cho vay để hoạt động cho vay tại các QTDND trên địa bàn tỉnh Đồng Tháp nói riêng và hệ thống các QTDND nói chung đảm bảo hoạt động an toàn, hiệu quả và phát triển bền vững. z 1 CHƢƠNG 1 LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ QUỸ TÍN DỤNG NHÂN DÂN VÀ CÁC RỦI RO TÍN DỤNG TRONG HOẠT ĐỘNG CHO VAY 1.

Quỹ tín dụng nhân dân 1.1 Khái niệm, tính chất và mục tiêu hoạt động 1.1 Khái niệm Phong trào Hợp tác xã (HTX) nói chung và HTX tín dụng nói riêng khởi phát từ cuối thế kỷ XIX ở Châu Âu và lan rộng trên phạm vi toàn thế giới. Ngày nay, HTX hoạt động và phát triển mạnh trong nhiều lĩnh vực khác nhau ở các nước trên thế giới. Chính phủ các nước thừa nhận công khai sự đóng góp đặc biệt cả về số lượng và chất lượng của phong trào HTX đối với kinh tế và xã hội của đất nước, thông qua việc phục vụ nhu cầu của các TV (TV) và cộng đồng, góp phần vào phát triển đất nước, giảm nghèo, tạo việc làm, phát triển cộng đồng và nông thôn, phát triển xã hội, HTX cũng là ví dụ điển hình của việc quản lý một cách dân chủ, góp phần tạo ra sự bình đẳng, công bằng xã hội và dân chủ. Để củng cố và tổ chức lại hoạt động các TCTD hợp tác, nhằm huy động vốn trong nhân dân góp phần thúc đẩy kinh tế nông thôn phát triển.

Ngày 27/07/1993 Thủ tướng Chính Phủ đã ban hành Quyết định số 390/TTg về việc thí điểm thành lập QTDND. Các QTDND được thành lập theo Quyết định này hoạt động theo Quy chế tổ chức và hoạt động do Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt nam (NHNN VN) ban hành tại Quyết định số 155/QĐ.NH17 ngày 16/08/1993 và Thông tư 04/2015/TT-NHNN ngày 31/3/2015. Vậy, theo Luật Tổ chức tín dụng (TCTD) năm 2010 định nghĩa: “QTDND là TCTD do các pháp nhân, cá nhân và hộ gia đình tự nguyện thành lập dưới hình thức HTX để thực hiện một số hoạt động ngân hàng theo quy định của Luật này và Luật HTX nhằm mục tiêu chủ yếu là tương trợ nhau phát triển sản xuất, kinh doanh và đời sống.2 Tính chất hoạt động Tính chất hoạt động của QTDND được thể hiện rõ đó là một pháp nhân được thành lập trên cơ sở tự nguyện và là một loại hình TCTD được làm một số nghiệp z 2 vụ ngân hàng thương mại theo quy định, cho vay TV trên cơ sở tín nhiệm với nguyên tắc hoàn trả cả vốn và lãi một cách vô điều kiện.3 Mục tiêu hoạt động Mục tiêu hoạt động theo quy định tại Điều 2 của Nghị định số 48/2001/NĐ- CP, ngày 13 tháng 8 năm 2011 của Chính phủ về tổ chức và hoạt động của Qũy tín dụng nhân dân có ghi rõ: “QTDND là loại hình TCTD hợp tác hoạt động theo nguyên tắc tự nguyện, tự chủ, tự chịu trách nhiệm về kết quả hoạt động, thực hiện mục tiêu chủ yếu là tương trợ giữa các TV, nhằm phát huy sức mạnh của tập thể và của từng TV giúp nhau thực hiện có hiệu quả các hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ và cải thiện đời sống. Hoạt động của QTDND phải bảo đảm bù đắp chi phí và có tích lũy để phát triển.” QTDND được thành lập và hoạt động theo Luật HTX, Luật các TCTD và các quy định khác của pháp luật có liên quan.

Quy chế tổ chức và hoạt động do Thống đốc NHNN VN ban hành. Trong hoạt động, QTDND phải bảo đảm bù đắp chi phí và có tích lũy để phát triển. Để thực hiện được mục tiêu tương trợ, giúp đỡ nhau giữa các TV, cũng như bảo toàn được nguồn vốn và có tích luỹ để phát triển, các QTDND đã huy động vốn trong TV và người dân trên địa bàn, cho các TV vay vốn (ngắn hạn, trung và dài hạn) để phát triển sản xuất, kinh doanh, dịch vụ và tiêu dùng, đã giúp TV cải thiện, nâng cao đời sống, nhiều hộ gia đình thoát nghèo, làm ăn phát triển; từng bước đẩy lùi nạn cho vay nặng lãi ở nông thôn.2 Nguyên tắc tổ chức Tự nguyện: mọi cá nhân, hộ gia đình, pháp nhân và các đối tượng khác có đủ điều kiện theo quy định đều có thể trở thành TV QTDND. TV có quyền ra khỏi QTDND theo quy định của điều lệ QTDND.

Dân chủ, bình đẳng và công khai: TV QTDND có quyền tham gia quản lý, kiểm tra, giám sát QTDND và có quyền ngang nhau trong biểu quyết. z 3 Tự chủ, tự chịu trách nhiệm và cùng có lợi: QTDND tự chủ và tự chiọu trách nhiệm về lết quả hoạt động kinh doanh của mình, tự quyết định về phân phối thu nhập,đảm bảo thực hiện xong nghĩa vụ nộp thuế và trang trải các khoản lỗ của QTDND , lãi được trích một phần vào các quỹ của QTDND, một phần chia theo vốn góp và công sức đóng góp của TV, phần còn lại chia cho TV theo mức độ sử dung dịch vụ của QTDND. Hợp tác và phát triển cộng đồng: TV phải phát huy tinh thần xây dựng tập thể và hợp tác với nhau trong QTDND, trong cộng đồng và xã hội, hợp tác ra các QTDND ở trong nước và ngoài nước theo quy định của pháp luật.3 Vai trò, chức năng của Qũy tín dụng nhân dân 1.1 Vai trò Hệ thống QTDND có quy mô hoạt động rất nhỏ so với các ngân hàng thương mại nhưng hoạt động của hệ thống này vẫn tồn tại, phát triển tốt, ngày càng thu hút đông đảo TV và nhận được sự ủng hộ các cấp chính quyền là do mục tiêu hoạt động và đặc biệt là vai trò của hệ thống QTDND đối với sự phát triển kinh tế - xã hội ở nông thôn và đây chính là điểm quyết định, đảm bảo cho sự tồn tại, hoạt động ngày càng hiệu quả của các QTDND. Với mục tiêu chủ yếu là tương trợ giữa các TV thực hiện có hiệu quả các hoạt động sản xuất, kinh doanh dịch vụ và cải thiện đời sống, vì vậy, vai trò của QTDND có ý nghĩa rất quan trọng cho sự phát triển của kinh tế, xã hội ở địa phương, cụ thể: - Tương trợ TV góp phần phát triển kinh tế, xã hội địa phương: QTDND thu hút các nguồn vốn tạm thời nhàn rỗi của mọi tầng lớp dân cư, của mọi tổ chức để tập trung thành một khối lượng vốn tín dụng ngày càng nhiều, nhằm cung ứng cho các nhu cầu vay vốn trong nội bộ TV của mình.

Ngoài việc tự tạo vốn bằng góp vốn xác lập tư cách TV và vốn góp thường xuyên của TV, huy động tiền gửi, QTDND còn có khả năng tiếp nhận các nguồn vốn khác, như: đi vay, nhận vốn ủy thác… để mở rộng quy mô và khối lượng cung ứng vốn tín dụng phục vụ TV. Tổ chức cho vay vốn đối với TV của mình, góp phần trợ giúp TV phát triển sản xuất kinh doanh, tiêu dùng, cải thiện đời sống và tham gia tích cực vào việc thực hiện z 4 chương trình giảm nghèo tại địa phương, góp phần xóa đói, giảm nghèo, tạo việc làm, thu nhập, ổn định đời sống cho các TV. - Cung cấp các sản phẩm dịch vụ đa dạng: Bên cạnh hoạt động tín dụng, QTDND từng bước thực hiện các dịch vụ ngân hàng hiện đại khác, trước hết là làm trung gian thanh toán, dịch vụ chuyển tiền,. làm các dịch vụ tài chính khác ở nông thôn gắn với quy mô, thực lực trong quá trình phát triển, nhằm phục vụ tốt hơn cho nhu cầu của TV.

- Thông qua chức năng trung gian tín dụng, QTDND trực tiếp xây dựng khối đoàn kết, tương trợ cộng đồng; góp phần ngăn chặn, đẩy lùi tệ cho vay nặng lãi; góp phần tích cực vào việc ổn định thị trường tiền tệ, góp phần bảo đảm công bằng xã hội. - QTDND đóng góp một cách đáng kể các khoản thuế hàng năm cho ngân sách địa phương, trực tiếp tham gia vào các chương trình phát triển kinh tế xã hội ở xã phường, hỗ trợ đắc lực nhất cho các hộ gia đình, các doanh nghiệp vừa và nhỏ một cách kịp thời, tạo ra nhiều việc làm và đóng góp vào tăng trưởng kinh tế. - Góp phần cùng Nhà nước thực hiện chính sách nông nghiệp, nông thôn và nông dân, thúc đẩy nhanh tiến trình công nghiệp hóa – hiện đại hóa nông nghiệp và nông thôn.2 Chức năng - Chức năng trung gian tài chính + Khi thực hiện chức năng trung gian tài chính, QTDND đóng vai trò là "cầu nối" giữa người dư thừa vốn và người có nhu cầu về vốn. Thông qua việc huy động các khoản tiền tạm thời nhàn rỗi trong nền kinh tế, QTDND hình thành nên quỹ cho vay để cung cấp nguồn vốn cho nền kinh tế.

+ Với chức năng trung gian tài chính, QTDND đã góp phần tạo lợi ích cho tất cả các bên tham gia: người gửi tiền, QTDND và người đi vay, đồng thời thúc đẩy sự phát triển của nền kinh tế. Đối với người gửi tiền, họ thu được lợi từ khoản vốn tạm thời nhàn rỗi của mình dưới hình thức lãi tiền gửi mà QTDND trả cho họ. Hơn nữa, QTDND còn đảm bảo cho họ sự an toàn về khoản tiền gửi bằng bảo hiểm tiền gửi. Đối với người đi vay, họ sẽ thoả mãn được nhu cầu vốn để phục vụ sản xuất kinh doanh, chi tiêu, thanh toán mà không phải chi phí nhiều về sức lực, thời gian cho việc tìm kiếm nơi cung ứng vốn tiện lợi, chắc chắn và hợp pháp.

Đối với QTDND, họ sẽ tìm kiếm được lợi nhuận cho mình từ chênh lệch giữa lãi suất cho vay và lãi suất tiền gửi. Lợi nhuận này để bù đắp các chi phí hoạt động và đảm bảo duy trì sự tồn tại và phát triển của các QTDND theo đúng mục tiêu, tôn chỉ hoạt động của mình.