Nghiên Cứu Mức Năng Lượng Trao Đổi và Dinh Dưỡng Trong Khẩu Phần Nuôi Thỏ Thịt New Zealand

Nghiên cứu về năng lượng trao đổi và dinh dưỡng trong khẩu phần thỏ thịt New Zealand là vô cùng quan trọng. 141 trang · Học viện Nông nghiệp Việt Nam · 2016.

• Tác giả: Nguyễn Văn Đạt
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Xuân Trạch
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Chăn nuôi
• Đề tài: Nghiên Cứu Năng Lượng Trao Đổi và Dinh Dưỡng Trong Khẩu Phần Nuôi Thỏ Thịt New Zealand
• Loại tài liệu: luận án
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỤC LỤC
• 1.1. Lời cam đoan
• 1.2. Mục lục
• 1.3. Danh mục chữ viết tắt
• 1.4. Danh mục bảng
• 1.5. Danh mục hình
• 1.6. Trích yếu luận án
• 1.7. Thesis abstract
• 2. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Năng Lượng và Dinh Dưỡng Cho Thỏ Thịt

Nghiên cứu về năng lượng trao đổi và dinh dưỡng trong khẩu phần thỏ thịt New Zealand là vô cùng quan trọng. Thỏ có khả năng tiêu hóa nhiều loại thức ăn, từ rau củ quả đến phụ phẩm nông nghiệp, giúp giảm cạnh tranh với các vật nuôi khác và con người. Chăn nuôi thỏ đang phát triển nhanh chóng, đặc biệt là với các giống thỏ ngoại nhập. Tuy nhiên, việc tối ưu hóa khẩu phần ăn, đặc biệt là sử dụng nguồn thức ăn thô xanh sẵn có, vẫn còn nhiều thách thức. Nghiên cứu này tập trung vào việc xác định mức năng lượng, protein và xơ thích hợp để nâng cao hiệu quả chăn nuôi thỏ thịt.

1.1. Tầm Quan Trọng của Dinh Dưỡng Đối Với Thỏ Thịt

Dinh dưỡng đóng vai trò then chốt trong sự phát triển và năng suất của thỏ thịt. Một khẩu phần cân đối, giàu năng lượng trao đổi, protein thô, và xơ, sẽ giúp thỏ tăng trưởng nhanh, khỏe mạnh và cho chất lượng thịt tốt. Việc hiểu rõ nhu cầu dinh dưỡng của thỏ ở từng giai đoạn sinh trưởng là cơ sở để xây dựng khẩu phần ăn phù hợp, tận dụng tối đa nguồn thức ăn sẵn có và giảm chi phí sản xuất.

1.2. Giới Thiệu Giống Thỏ New Zealand và Đặc Điểm Sinh Trưởng

Giống thỏ New Zealand được ưa chuộng vì khả năng sinh trưởng nhanh, chất lượng thịt tốt và khả năng thích nghi với nhiều điều kiện chăn nuôi. Nghiên cứu này tập trung vào giai đoạn sinh trưởng của thỏ New Zealand, từ khi cai sữa đến khi đạt trọng lượng xuất chuồng. Việc xác định nhu cầu dinh dưỡng phù hợp cho giai đoạn này sẽ giúp tối ưu hóa năng suất và hiệu quả chăn nuôi.

II. Thách Thức Trong Dinh Dưỡng và Khẩu Phần Nuôi Thỏ Thịt

Mặc dù chăn nuôi thỏ có nhiều tiềm năng, nhưng vẫn còn nhiều thách thức trong việc đảm bảo dinh dưỡng và xây dựng khẩu phần ăn phù hợp. Việc sử dụng thức ăn công nghiệp có thể tốn kém và không tận dụng được nguồn thức ăn thô xanh sẵn có. Các nghiên cứu trước đây thường chỉ tập trung vào việc thử nghiệm hoặc thay thế một loại thức ăn nào đó, mà chưa xác định được khẩu phần tối ưu dựa trên khả năng đáp ứng của thỏ. Do đó, cần có những nghiên cứu chuyên sâu hơn để giải quyết những thách thức này.

2.1. Hạn Chế Của Thức Ăn Công Nghiệp và Nguồn Thức Ăn Thô Xanh

Thức ăn công nghiệp có ưu điểm là đảm bảo dinh dưỡng cân đối, nhưng lại có giá thành cao và khó tiếp cận đối với nhiều hộ chăn nuôi nhỏ lẻ. Ngược lại, thức ăn thô xanh có giá thành rẻ và dễ kiếm, nhưng thành phần dinh dưỡng lại không ổn định và khó kiểm soát. Việc kết hợp hài hòa giữa thức ăn công nghiệp và thức ăn thô xanh là một giải pháp tiềm năng, nhưng cần có nghiên cứu để xác định tỷ lệ phù hợp.

2.2. Sự Thay Đổi Thành Phần Dinh Dưỡng Theo Mùa Vụ và Vùng Miền

Thành phần dinh dưỡng của thức ăn thô xanh, như rau muống, rau lang, cỏ voi, có thể thay đổi đáng kể theo mùa vụ, vùng miền và thời gian thu hoạch. Điều này gây khó khăn cho việc xây dựng khẩu phần ăn ổn định và đáp ứng đủ nhu cầu dinh dưỡng của thỏ. Cần có những nghiên cứu để đánh giá sự biến động này và tìm ra giải pháp khắc phục.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Năng Lượng Trao Đổi Cho Thỏ Thịt

Nghiên cứu này sử dụng kết hợp nhiều phương pháp khác nhau để đánh giá hiện trạng chăn nuôi thỏ, xác định thành phần dinh dưỡng của thức ăn và xây dựng mô hình đáp ứng của thỏ đối với các thành phần dinh dưỡng chính. Các phương pháp bao gồm điều tra nông hộ, thí nghiệm tiêu hóa, thí nghiệm nuôi thỏ và phân tích thống kê. Mục tiêu là xác định được mức năng lượng trao đổi, protein thô và xơ tối ưu trong khẩu phần ăn của thỏ thịt New Zealand.

3.1. Điều Tra Hiện Trạng Chăn Nuôi Thỏ Tại Miền Bắc Việt Nam

Phương pháp điều tra nhanh nông thôn (RRA) và điều tra nông hộ theo phiếu điều tra bán cấu trúc được sử dụng để thu thập thông tin về quy mô nuôi, cơ cấu giống, nguồn thức ăn và phương thức chăn nuôi thỏ tại các tỉnh miền Bắc Việt Nam. Kết quả điều tra sẽ cung cấp cái nhìn tổng quan về thực trạng chăn nuôi thỏ và những vấn đề cần giải quyết.

3.2. Xác Định Thành Phần và Giá Trị Dinh Dưỡng Thức Ăn Thô Xanh

Các loại thức ăn thô xanh phổ biến như rau muống, rau lang, chè đại, cỏ voi, cỏ setaria và cỏ lông para được thu thập và phân tích thành phần hóa học. Thí nghiệm tiêu hóa được thực hiện để xác định giá trị năng lượng và khả năng tiêu hóa các chất dinh dưỡng của từng loại thức ăn. Kết quả này sẽ là cơ sở để xây dựng khẩu phần ăn phù hợp.

3.3. Mô Hình Hóa Đáp Ứng của Thỏ Với Dinh Dưỡng

Thí nghiệm nuôi thỏ được tiến hành với các khẩu phần có thành phần dinh dưỡng biến động lớn về năng lượng trao đổi (ME), protein thô (CP) và xơ (ADF). Tăng khối lượng (ADG) và hệ số chuyển hóa thức ăn (FCR) của thỏ được theo dõi và mô hình hóa động thái đáp ứng theo thành phần dinh dưỡng của khẩu phần. Mô hình này sẽ giúp dự đoán năng suất của thỏ theo thành phần khẩu phần và ước tính mức tối ưu các thành phần dinh dưỡng.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Ảnh Hưởng Năng Lượng Đến Sinh Trưởng Thỏ

Nghiên cứu đã đánh giá được thành phần hóa học và giá trị dinh dưỡng của một số loại thức ăn thô xanh phổ biến dùng để nuôi thỏ. Kết quả cho thấy cỏ setaria và chè đại là những loại thức ăn xanh tốt cho thỏ. Mô hình hóa đáp ứng của thỏ theo mật độ năng lượng trao đổi (ME), protein thô (CP) và xơ (ADF) của khẩu phần đã được xây dựng thành công. Mật độ ME, hàm lượng CP và ADF tối ưu trong khẩu phần nuôi thỏ đực New Zealand sinh trưởng đã được xác định.

4.1. Đánh Giá Giá Trị Dinh Dưỡng Của Thức Ăn Thô Xanh

Kết quả phân tích thành phần hóa học và thí nghiệm tiêu hóa cho thấy cỏ setaria và chè đại có hàm lượng dinh dưỡng cao và khả năng tiêu hóa tốt, phù hợp để sử dụng trong khẩu phần ăn của thỏ. Các loại thức ăn khác như rau muống và rau lang cũng có thể được sử dụng, nhưng cần bổ sung thêm các nguồn dinh dưỡng khác để đảm bảo cân đối.

4.2. Xác Định Mức Năng Lượng Trao Đổi Tối Ưu Cho Thỏ

Nghiên cứu đã xác định được mật độ năng lượng trao đổi (ME) tối ưu trong khẩu phần nuôi thỏ đực New Zealand sinh trưởng là 2135 - 2350 kcal ME/kg DM. Mức năng lượng này giúp thỏ tăng trưởng nhanh, chuyển hóa thức ăn hiệu quả và cho chất lượng thịt tốt. Việc điều chỉnh mức năng lượng trong khẩu phần theo giai đoạn sinh trưởng của thỏ là rất quan trọng.

4.3. Hàm Lượng Protein và Xơ Thích Hợp Trong Khẩu Phần

Nghiên cứu cũng xác định được hàm lượng protein thô (CP) và xơ (ADF) tối ưu trong khẩu phần nuôi thỏ đực New Zealand sinh trưởng lần lượt là 16,6% CP và 22,2% ADF trong DM. Hàm lượng protein và xơ này giúp thỏ tiêu hóa tốt, hấp thu dinh dưỡng hiệu quả và duy trì sức khỏe ổn định. Cần lưu ý rằng tỷ lệ protein và xơ trong khẩu phần cần được cân đối để đảm bảo hiệu quả chăn nuôi tốt nhất.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn và Khuyến Nghị Dinh Dưỡng Cho Thỏ Thịt

Kết quả nghiên cứu này cung cấp cơ sở khoa học cho việc xây dựng khẩu phần nuôi thỏ đực New Zealand sinh trưởng ở Việt Nam. Việc sử dụng các loại thức ăn thô xanh sẵn có kết hợp với thức ăn công nghiệp theo tỷ lệ phù hợp sẽ giúp giảm chi phí sản xuất và tăng hiệu quả kinh tế. Các khuyến nghị về mức năng lượng trao đổi, protein thô và xơ tối ưu sẽ là những thông tin quan trọng cho người chăn nuôi thỏ.

5.1. Xây Dựng Khẩu Phần Ăn Phù Hợp Với Điều Kiện Địa Phương

Người chăn nuôi thỏ nên tận dụng tối đa nguồn thức ăn thô xanh sẵn có tại địa phương, như rau muống, rau lang, cỏ voi, cỏ setaria, để giảm chi phí sản xuất. Tuy nhiên, cần phân tích thành phần dinh dưỡng của từng loại thức ăn và bổ sung thêm các nguồn dinh dưỡng khác để đảm bảo khẩu phần ăn cân đối và đáp ứng đủ nhu cầu của thỏ.

5.2. Điều Chỉnh Khẩu Phần Theo Giai Đoạn Sinh Trưởng Của Thỏ

Nhu cầu dinh dưỡng của thỏ thay đổi theo giai đoạn sinh trưởng. Do đó, cần điều chỉnh khẩu phần ăn cho phù hợp với từng giai đoạn, từ khi cai sữa đến khi đạt trọng lượng xuất chuồng. Việc cung cấp đủ năng lượng trao đổi, protein thô và xơ trong từng giai đoạn sẽ giúp thỏ phát triển tối ưu và cho năng suất cao.

VI. Kết Luận và Hướng Nghiên Cứu Dinh Dưỡng Cho Thỏ Trong Tương Lai

Nghiên cứu này đã góp phần làm sáng tỏ những vấn đề về dinh dưỡng và khẩu phần nuôi thỏ thịt New Zealand ở Việt Nam. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vấn đề cần được nghiên cứu sâu hơn, như ảnh hưởng của các yếu tố môi trường đến nhu cầu dinh dưỡng của thỏ, hoặc việc sử dụng các loại phụ phẩm nông nghiệp khác trong khẩu phần ăn. Các nghiên cứu trong tương lai nên tập trung vào việc phát triển các giải pháp dinh dưỡng bền vững và thân thiện với môi trường.

6.1. Nghiên Cứu Ảnh Hưởng Của Môi Trường Đến Dinh Dưỡng Thỏ

Các yếu tố môi trường như nhiệt độ, độ ẩm và ánh sáng có thể ảnh hưởng đến nhu cầu dinh dưỡng của thỏ. Cần có những nghiên cứu để đánh giá ảnh hưởng này và điều chỉnh khẩu phần ăn cho phù hợp với từng điều kiện môi trường cụ thể.

6.2. Sử Dụng Phụ Phẩm Nông Nghiệp Trong Khẩu Phần Thỏ

Việc sử dụng các loại phụ phẩm nông nghiệp như rơm rạ, bã mía, vỏ trấu trong khẩu phần ăn của thỏ có thể giúp giảm chi phí sản xuất và tận dụng nguồn tài nguyên sẵn có. Tuy nhiên, cần có những nghiên cứu để đánh giá giá trị dinh dưỡng và khả năng tiêu hóa của các loại phụ phẩm này, cũng như tìm ra phương pháp xử lý phù hợp để đảm bảo an toàn cho thỏ.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Công trình luận án tiến sĩ với đề tài "Nghiên cứu mức năng lượng trao đổi, protein thô và xơ thích hợp trong khẩu phần nuôi thỏ thịt New Zealand giai đoạn sinh trưởng trên cơ sở nguồn thức ăn sẵn có" do nghiên cứu sinh Nguyễn Văn Đạt thực hiện thuộc chuyên ngành Chăn nuôi (mã số: 62 62 01 05) tại Học viện Nông nghiệp Việt Nam, dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS. Nguyễn Xuân Trạch và TS. Trần Hiệp.

Tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu

Thỏ là loài gia súc có khả năng tận dụng hầu hết các loại rau, củ, quả, cỏ và phụ phẩm cây trồng, ít cạnh tranh lương thực với con người và các loài gia súc, gia cầm khác. Thỏ có đặc tính dễ nuôi, mắn đẻ (5 - 7 lứa/năm, 6 - 8 con/lứa), phù hợp với điều kiện kinh tế nông hộ. Trong xu thế giá ngũ cốc thế giới tăng cao, chủ trương của ngành nông nghiệp là đẩy mạnh phát triển gia súc ăn cỏ, đồng thời nhập khẩu các giống thỏ ngoại năng suất cao như thỏ New Zealand để cải thiện chất lượng đàn giống.

Ở các nước phát triển (châu Âu, châu Mỹ), chăn nuôi thỏ chủ yếu theo phương thức công nghiệp, sử dụng thức ăn hỗn hợp hoàn chỉnh dạng viên dựa trên các khuyến cáo tiêu chuẩn (NRC, 1977, 1991; Lebas, 2004; De Blas and Wiseman, 2010). Tuy nhiên, phương thức này không phù hợp về mặt kinh tế, sinh thái đối với chăn nuôi quy mô nông hộ ở Việt Nam do giá thành cao và không tận dụng được nguồn thức ăn thô xanh sẵn có tại chỗ. Các nghiên cứu dinh dưỡng thỏ trong nước trước đây chỉ dừng lại ở việc thử nghiệm đơn lẻ hoặc thay thế một loại thức ăn nhất định trong khẩu phần, chưa có công trình nào xác định được mức dinh dưỡng tối ưu và mô hình hóa đáp ứng của thỏ đối với các thành phần dinh dưỡng cơ bản khi sử dụng nguồn thức ăn thô xanh địa phương có giá trị dinh dưỡng biến động theo mùa vụ và vùng miền.

Mục tiêu nghiên cứu

1. Đánh giá hiện trạng chăn nuôi thỏ (quy mô, cơ cấu giống, nguồn thức ăn sử dụng) tại một số tỉnh miền Bắc Việt Nam.
2. Đánh giá chất lượng của các loại thức ăn thô xanh phổ biến dùng trong chăn nuôi thỏ thông qua thành phần hóa học và tỷ lệ tiêu hóa.
3. Mô hình hóa động thái đáp ứng của thỏ về tăng khối lượng bình quân hàng ngày (ADG) và hệ số chuyển hóa thức ăn (FCR) theo các thành phần dinh dưỡng cơ bản gồm năng lượng trao đổi (ME), protein thô (CP) và xơ không tan bởi chất tẩy axít (ADF) trong khẩu phần.
4. Xác định hàm lượng các thành phần dinh dưỡng cơ bản ME, CP và ADF phù hợp trong khẩu phần nuôi thỏ đực New Zealand sinh trưởng khi sử dụng nguồn thức ăn thô xanh.

Câu hỏi nghiên cứu

• Câu hỏi 1: Hiện trạng chăn nuôi thỏ hiện nay như thế nào về quy mô, cơ cấu giống, phương thức chăn nuôi và việc sử dụng thức ăn hỗn hợp hay thức ăn thô xanh, phụ phẩm nông nghiệp?
• Câu hỏi 2: Thành phần hóa học và giá trị dinh dưỡng của các loại thức ăn xanh phổ biến nuôi thỏ ở miền Bắc Việt Nam đạt mức độ nào?
• Câu hỏi 3: Có thể mô hình hóa đáp ứng của thỏ đối với ADG và FCR theo các thành phần ME, CP và ADF trong chất khô khẩu phần để dự đoán năng suất hoặc ước tính mức dinh dưỡng tối ưu hay không?
• Câu hỏi 4: Khi sử dụng khẩu phần phối hợp chủ yếu từ các loại thức ăn xanh, mức ME, CP và ADF trong khẩu phần ăn của thỏ bao nhiêu là phù hợp nhất?

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: Thỏ đực New Zealand giai đoạn sinh trưởng từ 1,5 đến 4 tháng tuổi; các loại thức ăn thô xanh phổ biến (rau muống, rau lang, chè đại, cỏ voi, cỏ setaria, cỏ lông para) và thóc hạt, thức ăn hỗn hợp.
• Phạm vi không gian: Thu thập số liệu chăn nuôi thỏ cả nước; điều tra trực tiếp nông hộ tại 3 tỉnh đại diện miền Bắc (Ninh Bình, Vĩnh Phúc, Bắc Giang); triển khai các thí nghiệm tại Trường Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật Vĩnh Phúc và Học viện Nông nghiệp Việt Nam.
• Phạm vi thời gian: Thu thập số liệu thứ cấp giai đoạn 2010 - 2014; thực hiện điều tra nông hộ năm 2012 và thực hiện các đợt thí nghiệm nuôi dưỡng, mổ khảo sát đến năm 2016.

---

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Các hướng nghiên cứu trong và ngoài nước

Tổng quan tài liệu của luận án hệ thống hóa các kết quả nghiên cứu trong và ngoài nước trên các hướng chính:

1. Đặc điểm sinh lý tiêu hóa và nhu cầu dinh dưỡng của thỏ:

   • Đặc điểm tiêu hóa: Thỏ là động vật dạ dày đơn có quá trình lên men vi sinh vật ở manh tràng và tập tính ăn lại phân mềm (caecotrophy) để tận dụng lại protein vi sinh vật, nước và vitamin (Lebas, 1979; Đinh Văn Bình và cs., 2007; De Blas and Wiseman, 2010).
   • Tiêu hóa xơ và vi sinh vật manh tràng: Các nghiên cứu của Gidenne (1992, 1994, 2000), Gidenne and Lebas (1987), Carabaño et al. (1988, 1997), Marounek et al. (1995), De Blas et al. (1999) chỉ ra rằng manh tràng chứa $10^{10} - 10^{12}$ vi sinh vật/g chất chứa, lên men xơ tạo axít béo bay hơi (VFA) cung cấp tới 40% năng lượng duy trì (Parker, 1976; Marty and Vernay, 1984). Việc thiếu xơ (ADF < 140 g/kg) làm chậm lưu chuyển thức ăn, gây rối loạn lên men và tăng tỷ lệ tiêu chảy.
   • Nhu cầu năng lượng, protein và xơ: Harris et al. (1985), Lebas et al. (1986), NRC (1977), INRA (1989), Xiccato and Trocino (2010), Obinne and Mereole (2010), Ali et al. (2011) đã đưa ra các khuyến cáo dinh dưỡng cho thỏ sinh trưởng: DE dao động từ 1.778 - 3.000 kcal/kg DM, CP từ 15 - 17% DM, NDF từ 30 - 35% DM.

2. Nghiên cứu sử dụng thức ăn xanh nuôi thỏ trên thế giới:

   • Các tác giả quốc tế tập trung đánh giá các loại lá, phụ phẩm nhiệt đới như bột lá sắn (Okonkwo et al., 2010; Joyce et al., 1971), rau muống và cỏ ruzi (Nakkitset, 2007; Samkol et al., 2006), chè đại (Trichanthera gigantea) (Sarwatt et al., 2003), lá dâu (Lara et al., 1998; Bamikole et al., 2005), bột lá đậu mèo (Ani, 2008).
   • Đa số nghiên cứu cho thấy việc bổ sung thức ăn xanh giàu protein cải thiện lượng ăn vào và tăng khối lượng, nhưng chưa xây dựng được công thức chuẩn hóa dựa trên các chỉ tiêu hóa học cơ bản khi phối hợp thức ăn xanh.

3. Tình hình nghiên cứu tại Việt Nam:

   • Các công trình trong nước đã thử nghiệm nhiều nguồn thức ăn xanh: thay cỏ lông para bằng rau muống (Nguyen Thi Kim Dong et al., 2006; Nguyễn Văn Thu, 2008, 2011); thay cỏ ghinê bằng rau muống (Tran Hoang Chat et al., 2005); sử dụng rau lang, cỏ ghinê và cám tổng hợp (Doan Thi Giang et al., 2006); bổ sung lá keo củi (Doan Thi Giang et al., 2007); bổ sung cỏ stylo, cỏ ghinê, cám gạo (Khuc Thi Hue and Preston, 2006); phối hợp phụ phẩm rau cải, su hào, súp lơ và thóc hạt (Nguyen Huu Tam et al., 2009); sử dụng bột lá sắn (Dư Thanh Hằng và Lê Trần Tịnh Quyên, 2012); cành lá dâm bụt (Lê Thị Lan Phương và Lê Đức Ngoan, 2008); bã đậu nành, cây địa cúc (Nguyễn Thị Kim Đông, 2009a, 2009b); cây dã quỳ (Nguyễn Thị Hồng Nhân và cs., 2010); cỏ setaria, cỏ voi, cỏ lông para (Nguyễn Xuân Trạch và cs., 2012a); khẩu phần rau lang kết hợp thóc (Nguyen Thi Duong Huyen et al., 2010).

Khoảng trống nghiên cứu luận án giải quyết

Hầu hết các nghiên cứu ở Việt Nam chỉ kiểm tra tỷ lệ thay thế cơ học giữa các loại cây thức ăn cụ thể. Do giá trị dinh dưỡng của thức ăn thô xanh biến động lớn theo mùa vụ và vùng sinh thái, các kết luận thay thế này không thể áp dụng linh hoạt khi nguồn thức ăn thay đổi. Luận án giải quyết khoảng trống này bằng cách:

• Chuyển đổi cách tiếp cận từ "đánh giá loại thức ăn cụ thể" sang "mô hình hóa mối quan hệ dinh dưỡng - đáp ứng sinh trưởng" (Nutrient - Response Models).
• Xác định mức tối ưu của ba chỉ tiêu cốt lõi: Năng lượng trao đổi (ME), Protein thô (CP) và Xơ không tan bởi chất tẩy axít (ADF) cho thỏ New Zealand sinh trưởng trên nền thức ăn thô xanh nhiệt đới.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý thuyết và khung phân tích

• Sinh lý tiêu hóa manh tràng và hiện tượng ăn phân mềm: Khung lý thuyết dựa trên đặc tính tiêu hóa của động vật dạ dày đơn ăn cỏ, trong đó manh tràng đóng vai trò lên men chất xơ và tổng hợp protein vi sinh vật; xơ khẩu phần (đặc biệt là ADF và NDF) là yếu tố điều hòa nhu động tiêu hóa và ngăn ngừa bệnh đường ruột.
• Mô hình động thái sinh trưởng Gompertz: Mô hình hóa đường cong sinh trưởng tích lũy của thỏ theo thời gian và hàm lượng dinh dưỡng tiêu thụ.
• Mô hình dinh dưỡng - đáp ứng (Nutrient - Response Models): Ứng dụng các hàm hồi quy phi tuyến bậc hai để mô tả đáp ứng của tăng khối lượng (ADG) và hệ số chuyển hóa thức ăn (FCR) theo các mức biến thiên liên tục của ME, CP và ADF trong chất khô (DM).

Phương pháp nghiên cứu thực tế

Luận án kết hợp phương pháp điều tra định tính/bán định lượng nông thôn và phương pháp thực nghiệm chăn nuôi đa nhân tố:

Nội dung nghiên cứu	Phương pháp & Bố trí thí nghiệm	Chỉ tiêu theo dõi & Kỹ thuật phân tích
1. Hiện trạng chăn nuôi thỏ	Điều tra nhanh nông thôn (RRA) kết hợp phỏng vấn nông hộ bằng phiếu điều tra bán cấu trúc tại Bắc Ninh, Bắc Giang, Vĩnh Phúc (năm 2012). Thu thập số liệu thống kê cả nước (2010 - 2014).	Quy mô đàn, cơ cấu giống (New Zealand, thỏ lai, thỏ nội), nguồn thức ăn xanh, chuồng trại, dịch bệnh, mùa vụ thu hái thức ăn.
2. Giá trị dinh dưỡng thức ăn xanh	02 thí nghiệm tiêu hóa biểu kiến trên thỏ đực New Zealand sinh trưởng đối với thức ăn giàu xơ (cỏ voi, cỏ setaria, cỏ lông para, thóc) và giàu protein (rau muống, rau lang, lá chè đại, thức ăn hỗn hợp).	Thu nhận DM, phân tích hóa học thức ăn và phân: DM, CP, CF, NDF, ADF, ADL, EE, Ash, GE; tính tỷ lệ tiêu hóa biểu kiến (TLTH%) và giá trị ME (kcal/kg DM).
3. Mô hình hóa đáp ứng dinh dưỡng	05 thí nghiệm nuôi dưỡng sinh trưởng với các tổ hợp khẩu phần có dải biến động rộng về ME, CP, ADF (ví dụ: cỏ para x chè đại; cỏ setaria x rau lang; bổ sung thóc).	Lượng ăn vào (DM), tăng khối lượng bình quân hàng ngày (ADG), hệ số chuyển hóa thức ăn (FCR), phẩm chất thân thịt. Xây dựng phương trình hồi quy phi tuyến.
4. Xác định mức dinh dưỡng tối ưu	Thí nghiệm nuôi dưỡng đa nhân tố quy mô lớn gồm 27 lô khẩu phần (bố trí nhân tố $3 \times 3 \times 3$ với 3 mức ME, 3 mức CP, 3 mức ADF) dao động quanh điểm chẩn đoán của mô hình.	Đo đạc ADG, FCR, tỷ lệ tiêu hóa các chất dinh dưỡng, tỷ lệ thịt xẻ, tỷ lệ cơ/xương, hàm lượng mỡ dắt, kiểm định tương tác $ME \times CP \times ADF$.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan tài liệu

Chương này tổng thuật toàn diện cơ sở sinh lý tiêu hóa thỏ, vai trò của hệ vi sinh vật manh tràng, sự tổng hợp protein từ nguồn nitơ amoniac ($NH_3$) nội sinh và chu trình tái thu nhận dưỡng chất qua phân mềm. Chương tổng kết các công trình quốc tế về vai trò cấu trúc xơ (NDF, ADF, ADL) và tỷ lệ tiêu hóa các thành phần xơ:

Thành phần xơ	Số quan sát ($n$)	Tỷ lệ tiêu hóa trung bình (%)	Khoảng dao động (%)
NDF	127	34	3 - 71
Axít uronic	7	58	30 - 85
Hemicellulose	127	46	0 - 82
Cellulose	52	27	1 - 59
Lignin	34	11	8 - 25

Chương cũng hệ thống hóa các chỉ tiêu nhu cầu năng lượng, protein, axit amin của INRA (1989), Lebas (2004), Xiccato and Trocino (2010); phân tích quy luật sinh trưởng theo mô hình Gompertz và rà soát các nghiên cứu thức ăn xanh tại Việt Nam giai đoạn 2000 - 2014.

Chương 2: Vật liệu và phương pháp nghiên cứu

Chương 2 mô tả chi tiết quy trình triển khai:

• Tiêu chuẩn chọn thỏ thí nghiệm: Thỏ đực New Zealand khỏe mạnh, khối lượng đồng đều ở giai đoạn 1,5 - 4 tháng tuổi.
• Quy trình lấy mẫu, chuẩn bị mẫu thức ăn xanh (thu hái đúng lứa tuổi, thái đoạn, xác định tỷ lệ chất khô).
• Kỹ thuật phân tích thức ăn theo tiêu chuẩn AOAC và phương pháp Van Soest (xác định NDF, ADF, ADL).
• Phương pháp phân tích thống kê: Xử lý số liệu bằng phần mềm thống kê, đánh giá sai số chuẩn ($SEM$), mức ý nghĩa ($P < 0,05; P < 0,01$), độ phù hợp mô hình thông qua hệ số xác định hiệu chỉnh ($R^2_{adj}$), sai số chuẩn đoán trung bình ($MPE$) và sai số chuẩn đoán tương đối ($RPE$).

Chương 3: Kết quả và thảo luận

3.1. Hiện trạng chăn nuôi thỏ

• Diễn biến đàn thỏ: Số lượng thỏ cả nước tăng trưởng qua các năm, tập trung nhiều ở các tỉnh phía Bắc và đồng bằng sông Cửu Long.
• Quy mô và cơ cấu giống: Tại 3 tỉnh điều tra (Bắc Giang, Vĩnh Phúc, Ninh Bình), chăn nuôi thỏ chủ yếu tồn tại ở quy mô nông hộ nhỏ và vừa (20 - 100 con/trại). Giống thỏ ngoại New Zealand thuần và con lai New Zealand chiếm tỷ lệ vượt trội so với giống thỏ địa phương nhờ ưu thế sinh trưởng.
• Nguồn thức ăn và chuồng trại: Chuồng nuôi chủ yếu bằng lồng sắt hoặc tre gỗ đơn giản. Hơn 85% nông hộ sử dụng thức ăn thô xanh tự nhiên và cây trồng tại chỗ (rau lang, rau muống, cỏ voi, cỏ dại, ngọn lá cây bụi) kết hợp lượng nhỏ thức ăn tinh bổ sung (thóc, cám gạo, ngô) hoặc thức ăn hỗn hợp.

3.2. Thành phần hóa học và giá trị dinh dưỡng của các loại thức ăn

• Nhóm thức ăn giàu xơ: Cỏ setaria có thành phần dinh dưỡng và tỷ lệ tiêu hóa biểu kiến các chất hữu cơ cao hơn cỏ voi và cỏ lông para; hàm lượng lignin trong cỏ setaria thấp hơn giúp nâng cao khả năng thu nhận chất khô.
• Nhóm thức ăn giàu protein: Lá chè đại (Trichanthera gigantea) và rau muống, rau lang có hàm lượng protein thô cao (18 - 25% DM), tỷ lệ tiêu hóa CP biểu kiến đạt trên 65 - 75%. Chè đại là cây thức ăn xanh cho năng suất sinh khối và giá trị protein rất ổn định.

3.3. Ảnh hưởng của mật độ năng lượng, protein và xơ - Mô hình hóa đáp ứng

• Khi thay thế dần thức ăn thô xanh giàu xơ bằng thức ăn giàu protein (như thay cỏ para bằng lá chè đại, thay cỏ setaria bằng rau lang), lượng vật chất khô thu nhận, tốc độ tăng khối lượng (ADG) tăng rõ rệt và hệ số FCR giảm.
• Kết quả mô hình hóa phương trình hồi quy phi tuyến phản ánh rõ quy luật đáp ứng dạng parabol: khi nồng độ dinh dưỡng tăng vượt quá ngưỡng thích hợp, tốc độ tăng khối lượng sẽ đi vào pha bão hòa hoặc suy giảm do rối loạn lên men manh tràng.

3.4. Xác định mức năng lượng, protein và xơ tối ưu

Thí nghiệm nuôi dưỡng 27 khẩu phần đa nhân tố cho thấy ảnh hưởng tương tác rõ rệt ($P < 0,05$) giữa mức năng lượng, protein thô và xơ đối với năng suất sinh trưởng và tỷ lệ xẻ thịt của thỏ:

Chỉ tiêu dinh dưỡng	Mức tối ưu xác định từ luận án	Tác động sinh lý & Năng suất khi đạt mức tối ưu
Năng lượng trao đổi (ME)	2.135 - 2.350 kcal/kg DM	Tối ưu hóa thu nhận DM, không gây tích lũy mỡ thừa trong xoang bụng, duy trì FCR thấp.
Protein thô (CP)	16,6% trong DM	Đáp ứng đủ nhu cầu axit amin cho sinh trưởng cơ bắp, cân đối tỷ lệ $CP/ME$, giảm bài tiết $NH_3$.
Xơ không tan trong axít (ADF)	22,2% trong DM	Đảm bảo tốc độ lưu chuyển thức ăn qua đường tiêu hóa ổn định, duy trì pH manh tràng và giảm tiêu chảy.

---

Kết quả và những đóng góp mới

Đóng góp mới về mặt khoa học

1. Cung cấp bộ số liệu thực nghiệm hoàn chỉnh về thành phần hóa học, tỷ lệ tiêu hóa biểu kiến và giá trị năng lượng trao đổi của 6 loại thức ăn xanh phổ biến tại miền Bắc Việt Nam (rau muống, rau lang, lá chè đại, cỏ voi, cỏ setaria, cỏ lông para).
2. Xây dựng thành công các phương trình toán học mô tả đường cong đáp ứng dinh dưỡng (Nutrient - Response Models) của thỏ New Zealand sinh trưởng đối với ME, CP và ADF. Đây là cơ sở khoa học chuyển đổi từ việc phối hợp khẩu phần cảm tính theo nguyên liệu sang phối hợp chính xác theo giá trị dưỡng chất trong chất khô.
3. Xác định chính xác các thông số dinh dưỡng tối ưu trong chất khô khẩu phần nuôi thỏ đực New Zealand sinh trưởng: ME đạt 2.135 - 2.350 kcal/kg DM, CP đạt 16,6% DM và ADF đạt 22,2% DM.

Đóng góp mới về mặt thực tiễn và khuyến nghị

• Đưa ra khuyến cáo khoa học về việc ưu tiên sử dụng cỏ setaria (trong nhóm giàu xơ) và lá chè đại (Trichanthera gigantea) (trong nhóm giàu protein) để thiết lập khẩu phần thô xanh bền vững cho thỏ.
• Cung cấp công cụ tính toán giúp người chăn nuôi và các cơ sở sản xuất có thể chủ động phối trộn khẩu phần từ các nguồn rau cỏ sẵn có theo mùa vụ mà vẫn đảm bảo đáp ứng chính xác nhu cầu ME, CP, ADF của thỏ thịt New Zealand.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của đề tài

• Nghiên cứu tập trung chuyên sâu trên đối tượng thỏ đực New Zealand giai đoạn sinh trưởng (1,5 - 4 tháng tuổi), chưa bao quát toàn bộ các giai đoạn sinh lý khác như thỏ cái mang thai, thỏ mẹ nuôi con hay thỏ hậu bị giống.
• Địa bàn khảo sát thực địa và nguồn thức ăn xanh tập trung chủ yếu ở khu vực sinh thái miền Bắc Việt Nam, chưa đánh giá hết sự biến động của nguồn phụ phẩm ở miền Trung và miền Nam.

Hướng nghiên cứu tiếp theo

• Ứng dụng mô hình đáp ứng dinh dưỡng để nghiên cứu xác định nhu cầu ME, CP, ADF cho thỏ New Zealand ở giai đoạn sinh sản và nuôi con.
• Mở rộng đánh giá giá trị dinh dưỡng và xây dựng khẩu phần tối ưu với các nguồn phụ phẩm nông nghiệp khác (bột lá sắn ủ chua, bã bia, thân lá đậu đỗ) trên các giống thỏ lai thương phẩm.

---

Giá trị tham khảo

• Đối với nghiên cứu sinh, học viên cao học và sinh viên ngành Chăn nuôi - Thú y: Cung cấp phương pháp luận thực nghiệm chuẩn mực về bố trí thí nghiệm tiêu hóa biểu kiến, thí nghiệm nuôi dưỡng đa nhân tố và kỹ thuật mô hình hóa hồi quy phi tuyến trong dinh dưỡng động vật.
• Đối với giảng viên và cơ sở đào tạo nông nghiệp: Làm tài liệu giảng dạy chuyên sâu về môn học Dinh dưỡng và Thức ăn gia súc, Chăn nuôi chuyên khoa (chăn nuôi thỏ).
• Đối với cán bộ khuyến nông, trang trại và hộ chăn nuôi: Cung cấp hướng dẫn cụ thể về tỷ lệ phối hợp khẩu phần thức ăn thô xanh, lựa chọn giống cây thức ăn phù hợp (cỏ setaria, chè đại) nhằm hạ giá thành chăn nuôi, giảm phụ thuộc vào thức ăn công nghiệp.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Luận án đã xác định mức ME, CP và ADF tối ưu cho thỏ đực New Zealand sinh trưởng là bao nhiêu?

Theo kết quả thí nghiệm nuôi dưỡng 27 khẩu phần đa nhân tố, mức dinh dưỡng tối ưu trong chất khô (DM) của khẩu phần cho thỏ đực New Zealand sinh trưởng (1,5 - 4 tháng tuổi) là:

• Năng lượng trao đổi (ME): 2.135 - 2.350 kcal/kg DM
• Protein thô (CP): 16,6% trong DM
• Xơ không tan bởi chất tẩy axít (ADF): 22,2% trong DM

2. Hai loại thức ăn thô xanh nào được luận án đánh giá là tốt nhất trong từng nhóm giàu xơ và giàu protein?

Trong nhóm thức ăn xanh giàu xơ, cỏ setaria được đánh giá tốt nhất do có tỷ lệ tiêu hóa chất khô và chất hữu cơ cao, hàm lượng lignin thấp hơn cỏ voi và cỏ lông para. Trong nhóm thức ăn xanh giàu protein, lá chè đại (Trichanthera gigantea) cho thấy giá trị vượt trội về hàm lượng đạm, tỷ lệ tiêu hóa protein biểu kiến cao và khả năng cho sinh khối xanh ổn định.

3. Tại sao không nên áp dụng trực tiếp tiêu chuẩn dinh dưỡng thỏ của các nước ôn đới vào điều kiện Việt Nam?

Tiêu chuẩn dinh dưỡng của ôn đới (như NRC, Lebas) chủ yếu thiết lập trên khẩu phần thức ăn hỗn hợp hoàn chỉnh dạng viên ép công nghiệp trong điều kiện khí hậu mát mẻ. Tại Việt Nam, khí hậu nhiệt đới nóng ẩm và phương thức chăn nuôi nông hộ dựa vào nguồn thức ăn thô xanh sẵn có có hàm lượng nước cao, xơ biến động. Do đó, cần có tiêu chuẩn dinh dưỡng riêng phù hợp với đặc tính sinh lý tiêu hóa khi ăn thức ăn xanh bản địa.

4. Hàm lượng ADF quá thấp hoặc quá cao sẽ ảnh hưởng như thế nào đến thỏ sinh trưởng?

• Nếu hàm lượng ADF quá thấp (< 14% DM), thức ăn lưu chuyển chậm trong đường tiêu hóa, manh tràng bị ứ đọng và biến đổi hệ vi sinh vật, dẫn đến nguy cơ tiêu chảy và tỷ lệ chết cao.
• Nếu hàm lượng ADF quá cao (> 25% DM), thức ăn thoát qua quá nhanh, làm giảm khả năng thu nhận năng lượng và protein tiêu hóa, dẫn đến giảm tốc độ tăng khối lượng (ADG) và làm tăng hệ số tiêu tốn thức ăn (FCR).

---

Kết luận

Luận án tiến sĩ của Nguyễn Văn Đạt là công trình nghiên cứu thực nghiệm có hệ thống về dinh dưỡng thỏ thịt New Zealand nuôi bằng nguồn thức ăn thô xanh tại Việt Nam. Tác giả đã làm rõ hiện trạng chăn nuôi nông hộ tại miền Bắc, phân tích giá trị dinh dưỡng của các loại cây thức ăn phổ biến và xây dựng thành công mô hình toán học mô tả đáp ứng của thỏ đối với các dưỡng chất cơ bản. Các thông số tối ưu được xác định (2.135 - 2.350 kcal ME/kg DM, 16,6% CP và 22,2% ADF) cung cấp cơ sở khoa học vững chắc và giải pháp kỹ thuật thiết thực giúp phát triển nghề chăn nuôi thỏ bền vững và hiệu quả kinh tế cao.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM NGUYỄN VĂN ĐẠT NGHIÊN CỨU MỨC NĂNG LƯỢNG TRAO ĐỔI, PROTEIN THÔ VÀ XƠ THÍCH HỢP TRONG KHẨU PHẦN NUÔI THỎ THỊT NEW ZEALAND GIAI ĐOẠN SINH TRƯỞNG TRÊN CƠ SỞ NGUỒN THỨC ĂN SẴN CÓ Chuyên ngành: Chăn nuôi Mã số: 62 62 01 05 Người hướng dẫn khoa học: 1. Nguyễn Xuân Trạch 2. Trần Hiệp NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2016 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận án là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo vệ ở bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận án đã được cám ơn, các thông tin trích dẫn trong luận án này đều được chỉ rõ nguồn gốc.

Hà Nội, ngày tháng năm 2016 Tác giả luận án Nguyễn Văn Đạt i LỜI CẢM ƠN Trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận án, tôi đã nhận được sự ủng hộ, động viên giúp đỡ hết sức quý báu của các cá nhân, tập thể. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới PGS. Nguyễn Xuân Trạch và TS. Trần Hiệp đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận án.

Tôi xin chân thành cảm ơn Ban Giám đốc Học viện Nông nghiệp Việt Nam, Ban chủ nhiệm Khoa, tập thể giảng viên Khoa Chăn nuôi, Bộ môn Chăn nuôi chuyên khoa, cán bộ Phòng thí nghiệm trung tâm - Khoa Chăn nuôi - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã ủng hộ và tạo mọi điều kiện giúp đỡ tôi hoàn thành luận án này. Tôi xin chân thành cảm ơn Ban Giám hiệu, tập thể khoa Kỹ thuật nông nghiệp, Trường Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật Vĩnh Phúc, đã quan tâm giúp đỡ tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tôi được học tập và thực hiện đề tài nghiên cứu. Xin cảm ơn bạn bè, đồng nghiệp, người thân đã động viên tôi trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận án. Hà Nội, ngày tháng năm 2016 Tác giả luận án Nguyễn Văn Đạt ii MỤC LỤC Trang Lời cam đoan.

ii Mục lục. iii Danh mục chữ viết tắt. v Danh mục bảng. vi Danh mục hình.

viii Trích yếu luận án. ix Thesis abstract .1 Tính cấp thiết của đề tài .2 Mục tiêu nghiên cứu .3 Phạm vi nghiên cứu .4 Những đóng góp mới của luận án.5 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài. Tổng quan tài liệu .1 Đặc điểm tiêu hóa ở thỏ .1 Cấu tạo và hoạt động của đường tiêu hóa .2 Quá trình tiêu hóa các chất dinh dưỡng .3 Nhu cầu dinh dưỡng của thỏ .2 Đặc điểm sinh trưởng ở thỏ .1 Đặc điểm sinh trưởng.2 Một số yếu tố ảnh hưởng đến năng suất và chất lượng thịt thỏ .3 Tình hình nghiên cứu sử dụng thức ăn xanh nuôi thỏ .1 Tình hình nghiên cứu ở nước ngoài .2 Tình hình nghiên cứu trong nước .3 Tóm tắt và định hướng nghiên cứu. Vật liệu và phương pháp nghiên cứu .1 Đối tượng nghiên cứu .2 Thời gian và địa điểm nghiên cứu .3 Nội dung nghiên cứu.1 Điều tra hiện trạng chăn nuôi thỏ nông hộ tại miền Bắc Việt Nam .2 Xác định thành phần và giá trị dinh dưỡng thức ăn .3 Đánh giá ảnh hưởng của mật độ năng lượng, protein và xơ trong khẩu iii phần đến sinh trưởng và hiệu quả chuyển hóa thức ăn .4 Xác định mức năng lượng, protein và xơ tối ưu trong khẩu phần .4 Phương pháp nghiên cứu.1 Điều tra hiện trạng chăn nuôi thỏ .2 Xác định thành phần và giá trị dinh dưỡng thức ăn.3 Đánh giá ảnh hưởng của mật độ năng lượng, protein và xơ đến sinh trưởng và chuyển hóa thức ăn .4 Xác định mức năng lượng, protein và xơ tối ưu trong khẩu phần ăn của thỏ.

Kết quả và thảo luận .1 Hiện trạng chăn nuôi thỏ .1 Diễn biến số lượng thỏ tại các vùng sinh thái .2 Hiện trạng chăn nuôi thỏ nông hộ tại các vùng nghiên cứu .2 Xác định thành phần hóa học và giá trị dinh dưỡng thức ăn.1 Thức ăn xanh giàu xơ và thóc .2 Thức ăn xanh giàu protein và thức ăn hỗn hợp .3 Ảnh hưởng của mật độ năng lượng, protein và xơ đến sinh trưởng và chuyển hóa thức ăn của thỏ .1 Ảnh hưởng của mức thay thế thức ăn thô xanh giàu xơ bằng thức ăn thô xanh giàu protein .2 Mô hình hóa đáp ứng của thỏ với mật độ năng lượng, protein và xơ của khẩu phần .4 Mức năng lượng, protein và xơ tối ưu trong khẩu phần ăn của thỏ .1 Ảnh hưởng của mức năng lượng, protein, xơ và tương tác của chúng đến thu nhận chuyển hóa thức ăn và sinh trưởng của thỏ .2 Mức năng lượng thích hợp trong khẩu phần của thỏ .3 Hàm lượng protein thích hợp trong khẩu phần của thỏ .4 Hàm lượng xơ thích hợp trong khẩu phần của thỏ. Kết luận và kiến nghị. 99 Danh mục các công trình đã công bố có liên quan đến luận án. 100 Tài liệu tham khảo.

118 iv DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Tên tiếng Anh Nghĩa tiếng Việt ADF Acid detergent fiber Xơ không tan bởi chất tẩy axít ADG Average daily gain Tăng khối lượng bình quân hàng ngày ADL Acid detergent lignin Lignin Ash Khoáng tổng số CF Crude fiber Xơ thô CP Crude protein Protein thô Cv% Coefficient of variation Hệ số biến động DM Dry matter Chất khô DE Digestible energy Năng lượng tiêu hóa DCP Digestible crude protein Protein tiêu hóa EE Ether extract Mỡ thô GE Gross energy Năng lượng thô FCR Feed conversion ratio Hệ số chuyển hóa thức ăn KL Khối lượng ME Metabolism energy Năng lượng trao đổi MPE Mean prediction error Sai số chuẩn đoán trung bình NDF Neutral detergent fiber Xơ không tan bởi chất tẩy trung tính NE Net energy Năng lượng thuần NRC National Research Council Hội đồng Nghiên cứu quốc gia (Mỹ) OM Organic matter Chất hữu cơ P Mức ý nghĩa sai khác thống kê R2 Hệ số xác định R2adj Hệ số xác định hiệu chỉnh RPE Relative prediction error Sai số chuẩn đoán tương đối SD Standard deviation Độ lệch chuẩn SEM Standard error of mean Sai số chuẩn của các giá trị trung bình SE Standard error Sai số chuẩn TDN Total digestible nutrient Tổng chất dinh dưỡng tiêu hóa TLTH Tỷ lệ tiêu hóa VFA Volatile fatty acid Axít béo bay hơi v DANH MỤC BẢNG STT Tên bảng Trang 2.1 Tỷ lệ tiêu hóa biểu kiến của các thành phần chất xơ .2 Nhu cầu năng lượng cơ bản của thỏ theo khối lượng cơ thể .3 Mức năng lượng trong khẩu phần thỏ sinh trưởng thỏ sinh sản .4 Nhu cầu dinh dưỡng của thỏ .5 Mức protein thô trong khẩu phần của các loại thỏ.6 Thành phần chất xơ trong khẩu phần của thỏ sinh trưởng và thỏ sinh sản .7 Thành phần xơ trong khẩu phần của thỏ nuôi theo phương thức chăn nuôi quy mô vừa và nhỏ .8 Thành phần hóa học của một số loại rau, phụ phẩm và ngọn lá sử dụng làm thức ăn cho thỏ .1 Sơ đồ bố trí thí nghiệm trên các loại thức ăn xanh giàu xơ .2 Sơ đồ bố trí thí nghiệm trên các loại thức ăn xanh giàu protein .3 Thành phần hóa học và giá trị dinh dưỡng của thức ăn thí nghiệm .4 Sơ đồ bố trí thí nghiệm thăm dò ảnh hưởng của hàm lượng năng lượng, protein và xơ đến sinh trưởng và hiệu quả chuyển hóa thức ăn .5 Thành phần hóa học và giá trị dinh dưỡng của thức ăn thí nghiệm .1 Diễn biến số lượng thỏ tại các vùng sinh thái qua các năm .2 Quy mô chăn nuôi thỏ tại các hộ điều tra .3 Cơ cấu giống thỏ tại các hộ điều tra.4 Nguồn thức ăn và chuồng trại chăn nuôi thỏ nông hộ .5 Hiện trạng sử dụng một số loại thức ăn trong chăn nuôi thỏ nông hộ .6 Bộ phận và mùa vụ sử dụng các loại thức ăn xanh .7 Thành phần hóa học của thức ăn xanh giàu xơ và thóc .8 Lượng vật chất khô và chất dinh dưỡng thu nhận của một số loại thức ăn xanh giàu xơ và thóc .9 Tỷ lệ tiêu hóa biểu kiến một số loại thức ăn xanh giàu xơ và thóc .10 Tăng khối lượng, hệ số chuyển hóa thức ăn xanh giàu xơ và thóc .11 Thành phần hóa học của thức ăn xanh giàu protein và thức ăn hỗn hợp .12 Lượng thu nhận một số loại thức ăn xanh giàu protein và thức ăn hỗn hợp.13 Tỷ lệ tiêu hóa biểu kiến một số loại thức ăn xanh giàu protein và thức ăn hỗn hợp .14 Tăng khối lượng của thỏ và hiệu quả chuyển hóa của thức ăn xanh giàu protein và thức ăn hỗn hợp .15 Thành phần dinh dưỡng của thức ăn thí nghiệm .16 Ảnh hưởng của tỷ lệ cỏ lông para và lá chè đại trong khẩu phần đến lượng thu nhận và tiêu hoá thức ăn của thỏ .17 Ảnh hưởng của mức thay thế cỏ setaria bằng rau lang đến thu nhận và tiêu hoá thức ăn của thỏ New Zealand .18 Ảnh hưởng của mức thay thế cỏ lông para bằng lá chè đại đến tăng khối lượng và chuyển hoá thức ăn của thỏ .19 Ảnh hưởng của mức thay thế cỏ setaria bằng rau lang đến tăng khối lượng và chuyển hoá thức ăn của thỏ New Zealand .20 Ảnh hưởng của mức thay thế cỏ lông para bằng lá chè đại đến thành phần cơ thể và thành phần thân thịt của thỏ.21 Ảnh hưởng của mức thay thế cỏ setaria bằng rau lang đến thành phần cơ thể và thân thịt của thỏ New Zealand.22 Biến động mật độ năng lượng, protein và xơ trong khẩu phần thu nhận của thỏ thí nghiệm.23 Thu nhận dinh dưỡng, tăng khối lượng và chuyển hoá thức ăn .24 Phương trình hồi quy giữa tăng khối lượng và hệ số chuyển hoá thức ăn của thỏ với mật độ ME, CP và ADF trong khẩu phần .25 Ảnh hưởng tương tác giữa năng lượng, protein và xơ đến năng suất, hiệu quả chăn nuôi .26 Ảnh hưởng của mức năng lượng đến thu nhận, tỷ lệ tiêu hóa thức ăn, tăng khối lượng, chuyển hóa thức ăn, và khả năng cho thịt của thỏ .27 Ảnh hưởng của mức protein thô đến thu nhận thức ăn, tăng khối lượng, chuyển hóa thức ăn, tỷ lệ tiêu hóa và khả năng cho thịt của thỏ .28 Ảnh hưởng của mức xơ đến thu nhận thức ăn, tăng khối lượng, chuyển hóa thức ăn, tỷ lệ tiêu hóa và khả năng cho thịt của thỏ. 96 vii DANH MỤC HÌNH STT Tên hình Trang 2.1 Sơ lược cấu tạo bộ máy tiêu hóa và hoạt động tiêu hóa của thỏ.2 Ảnh hưởng của năng lượng và xơ đến lượng thu nhận chất khô .3 Quá trình sử dụng năng lượng ở thỏ .