Luận văn thạc sĩ về mực nước bể tháo tối ưu cho trạm bơm tiêu nước ra sông

Luận văn thạc sĩ phân tích quy hoạch và quản lý tài nguyên nước nghiên cứu xác định mực nước bể tháo nhỏ nhất hợp lý cho các, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải

• Tác giả: Đỗ Minh Thu
• Người hướng dẫn: Nguyễn Tuấn Anh
• Trường học: Hà Nội
• Chuyên ngành: Qui hoạch và Quản lý Tài nguyên nước
• Đề tài: Nghiên Cứu Xác Định Mực Nước Bể Tháo Nhỏ Nhất Hợp Lý Cho Các Trạm Bơm Tiêu Nước Ra Sông
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ kỹ thuật
• Năm xuất bản: 2010
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. Giới thiệu về phương pháp thiết kế bể tháo trạm bơm tiêu nước hiện nay
• 1.2. Phân loại bể tháo và điều kiện áp dụng
• 1.3. Các điều kiện kỹ thuật khi thiết kế bể tháo
• 1.4. Tính toán thủy lực bể tháo thẳng dòng có thiết bị nắp ống đẩy
• 1.5. Xác định mực nước bể tháo nhỏ nhất
• 1.6. Tổng quan việc ứng dụng lý thuyết tối ưu hóa vào bài toán thiết kế các công trình thủy lợi
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ KHOA HỌC ĐỂ XÂY DỰNG MÔ HÌNH
• 2.1. Lý thuyết phân tích hệ thống ứng dụng trong nghiên cứu hệ thống tưới tiêu bằng động lực
• 2.2. Mở đầu
• 2.3. Hệ thống và các đặc trưng của hệ thống
• PHỤ LỤC VÀ TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về mực nước bể tháo

Mực nước bể tháo đóng vai trò quan trọng trong thiết kế và vận hành của các trạm bơm tiêu nước. Việc xác định mực nước tối ưu không chỉ giúp tối ưu hóa hiệu suất bơm mà còn giảm thiểu chi phí xây dựng và quản lý. Theo nghiên cứu, mực nước bể tháo cần được xác định dựa trên các yếu tố như lưu lượng nước, độ sâu của kênh, và mức nước sông tại thời điểm tiêu nước. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh mực nước sông có sự dao động lớn trong mùa mưa hoặc lũ. Việc lựa chọn bể tháo có thể ảnh hưởng đến hiệu suất của trạm bơm, dẫn đến việc lãng phí năng lượng hoặc tăng chi phí xây dựng. Do đó, việc nghiên cứu và xác định mực nước bể tháo nhỏ nhất hợp lý cho các trạm bơm tiêu nước ra sông là cần thiết.

1.1. Tầm quan trọng của mực nước bể tháo

Mực nước bể tháo là yếu tố quyết định đến khả năng hoạt động của trạm bơm. Nếu mực nước bể tháo quá cao, bơm sẽ tiêu tốn nhiều năng lượng hơn để đạt được mức nước cần thiết, gây lãng phí. Ngược lại, nếu mực nước quá thấp, có thể dẫn đến tình trạng bơm không hoạt động hiệu quả, ảnh hưởng đến khả năng tiêu nước của hệ thống. Do đó, việc xác định mực nước bể tháo nhỏ nhất hợp lý là một trong những nhiệm vụ quan trọng trong thiết kế và vận hành trạm bơm. Nghiên cứu cho thấy việc tối ưu hóa mực nước bể tháo có thể tiết kiệm chi phí và nâng cao hiệu suất bơm, từ đó cải thiện hiệu quả quản lý nước trong nông nghiệp.

II. Phương pháp nghiên cứu

Để xác định mực nước bể tháo nhỏ nhất cho trạm bơm, nghiên cứu sử dụng các phương pháp phân tích hệ thống và tối ưu hóa. Phương pháp phân tích hệ thống giúp hiểu rõ các yếu tố tương tác trong hệ thống tưới tiêu, trong khi phương pháp tối ưu hóa cho phép tìm ra giá trị mực nước tối ưu nhất. Các mô hình toán học được xây dựng dựa trên các lý thuyết thủy lực và kinh tế xây dựng, nhằm đưa ra các giải pháp thiết kế hợp lý cho bể tháo. Nghiên cứu cũng ứng dụng các lý thuyết về công trình thủy lợi và quản lý nước để tối ưu hóa mực nước bể tháo, từ đó đảm bảo hiệu suất hoạt động của trạm bơm ở mức cao nhất.

2.1. Các phương pháp áp dụng

Nghiên cứu áp dụng phương pháp phân tích hệ thống để mô tả và phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến mực nước bể tháo, từ đó xác định các tham số cần thiết cho việc tối ưu hóa. Phương pháp tối ưu hóa được sử dụng để tìm ra giá trị mực nước tối ưu nhất, nhằm giảm thiểu chi phí và tăng cường hiệu quả hoạt động của trạm bơm. Bên cạnh đó, nghiên cứu cũng sử dụng các mô hình toán học để mô phỏng các tình huống khác nhau, từ đó đưa ra các giải pháp tối ưu cho việc thiết kế và vận hành bể tháo. Việc áp dụng các phương pháp này không chỉ giúp cải thiện hiệu suất của trạm bơm mà còn giúp quản lý nguồn nước hiệu quả hơn trong nông nghiệp.

III. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng

Kết quả nghiên cứu cho thấy việc xác định mực nước bể tháo nhỏ nhất hợp lý có thể mang lại nhiều lợi ích cho các trạm bơm tiêu nước. Các mô hình đã được ứng dụng thành công tại trạm bơm Đông Mỹ, cho thấy hiệu suất hoạt động được cải thiện rõ rệt. Việc áp dụng các phương pháp tối ưu hóa đã giúp giảm chi phí xây dựng và quản lý, đồng thời nâng cao hiệu quả tiêu nước. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng, việc xác định mực nước bể tháo không chỉ phụ thuộc vào các yếu tố kỹ thuật mà còn cần xem xét đến các yếu tố kinh tế và môi trường. Điều này cho thấy sự cần thiết phải có một quy trình thiết kế và vận hành khoa học, nhằm đảm bảo rằng các trạm bơm hoạt động hiệu quả và bền vững.

3.1. Ứng dụng thực tiễn

Việc ứng dụng kết quả nghiên cứu vào thực tiễn tại các trạm bơm đã chứng minh tính khả thi và hiệu quả của các phương pháp tối ưu hóa trong thiết kế bể tháo. Các trạm bơm như Đông Mỹ đã áp dụng thành công mô hình này, giúp tiết kiệm năng lượng và chi phí. Kết quả cho thấy, việc xác định mực nước bể tháo hợp lý không chỉ cải thiện hiệu suất bơm mà còn góp phần vào việc quản lý và sử dụng tài nguyên nước một cách hiệu quả hơn. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh biến đổi khí hậu và nhu cầu sử dụng nước gia tăng trong nông nghiệp.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Việc thiết kế các trạm bơm tiêu nước mưa ra sông là một trong những vấn đề kỹ thuật quan trọng trong quản lý tài nguyên nước, đặc biệt tại các vùng đồng bằng có mực nước sông dao động lớn theo mùa. Theo ước tính, các trạm bơm tiêu nước mưa thường phải đối mặt với sự biến động mực nước sông không đồng bộ với lượng mưa trong khu vực, gây khó khăn trong việc xác định mực nước bể tháo nhỏ nhất hợp lý. Hiện nay, việc xác định cao trình đáy cống xả qua đê và mực nước bể tháo nhỏ nhất chủ yếu dựa trên kinh nghiệm và ý kiến chủ quan, chưa có quy định hay hướng dẫn cụ thể nào. Điều này dẫn đến hai hệ quả chính: nếu chọn cao trình đáy cống xả quá cao sẽ gây lãng phí năng lượng bơm do nước phải bơm lên cao không cần thiết; ngược lại, nếu chọn quá thấp sẽ làm tăng chiều cao bể tháo, gây tốn kém chi phí xây dựng.

Mục tiêu của luận văn là xây dựng mô hình toán học xác định mực nước bể tháo nhỏ nhất tối ưu, nhằm cân bằng giữa chi phí xây dựng và chi phí vận hành, từ đó đề xuất phương án thiết kế hợp lý cho các trạm bơm tiêu nước ra sông. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các trạm bơm tiêu nước mưa có bể xả liền cống xả qua đê, với mực nước sông biến động lớn, điển hình là trạm bơm Đông Mỹ, huyện Thanh Trì, Hà Nội. Nghiên cứu có ý nghĩa thiết thực trong việc nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng, giảm chi phí đầu tư và quản lý, đồng thời góp phần bảo vệ môi trường và phát triển bền vững hệ thống thủy lợi.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn áp dụng hai lý thuyết chính trong nghiên cứu:

1. Lý thuyết phân tích hệ thống: Đây là phương pháp tiếp cận tổng thể, xem xét các thành phần của hệ thống trạm bơm tiêu nước như một thể thống nhất, phân tích mối quan hệ tương tác giữa các yếu tố như lưu lượng bơm, mực nước bể tháo, mực nước sông và chi phí vận hành. Lý thuyết này giúp xác định các biến đầu vào, đầu ra và trạng thái của hệ thống, từ đó xây dựng mô hình mô phỏng và tối ưu hóa.

2. Lý thuyết tối ưu hóa: Phương pháp này được sử dụng để xây dựng hàm mục tiêu nhằm tìm ra giá trị mực nước bể tháo nhỏ nhất tối ưu, sao cho tổng chi phí xây dựng và chi phí vận hành (bao gồm chi phí năng lượng bơm) là nhỏ nhất. Các bài toán quy hoạch tuyến tính và phi tuyến được áp dụng để giải quyết bài toán tối ưu có điều kiện, với các ràng buộc về lưu lượng, mực nước và vị trí đáy cống xả.

Các khái niệm chuyên ngành quan trọng bao gồm: mực nước bể tháo nhỏ nhất (Zp), cao trình đáy cống xả qua đê (Z4), lưu lượng bơm (Q), chi phí xây dựng (Cxp), chi phí quản lý hàng năm (Cq), và các chỉ tiêu kinh tế như giá trị hiện tại ròng (NPV) và hệ số nội hoàn kinh tế (IRR).

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu chính được thu thập từ trạm bơm Đông Mỹ, huyện Thanh Trì, Hà Nội, bao gồm số liệu thủy văn mực nước sông Hồng giai đoạn 1987-2006, thông số kỹ thuật máy bơm, cấu trúc bể tháo và các chi phí xây dựng, vận hành. Cỡ mẫu nghiên cứu là toàn bộ hệ thống trạm bơm Đông Mỹ với 24 máy bơm loại HL 980-12.

Phương pháp phân tích bao gồm:

• Phân tích hệ thống để xác định các biến và mối quan hệ trong hệ thống trạm bơm tiêu nước.
• Mô hình toán học xây dựng hàm mục tiêu tối ưu chi phí tổng thể, kết hợp các ràng buộc kỹ thuật và thủy lực.
• Phương pháp tối ưu hóa sử dụng kỹ thuật so sánh trực tiếp các phương án cao trình đáy cống xả và mực nước bể tháo nhỏ nhất.
• Phân tích kinh tế dựa trên các chỉ tiêu NPV, IRR và chi phí tổng để đánh giá hiệu quả các phương án.
• Timeline nghiên cứu kéo dài từ năm 2009 đến 2010, bao gồm thu thập số liệu, xây dựng mô hình, tính toán và ứng dụng mô hình cho trạm bơm Đông Mỹ.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Xác định mực nước bể tháo nhỏ nhất hợp lý (Zp): Qua mô hình toán học và phân tích thủy lực, mực nước bể tháo nhỏ nhất được xác định trong khoảng từ 0,3 đến 0,5 m, tùy thuộc vào lưu lượng bơm và cao trình đáy cống xả. Việc lựa chọn Zp trong khoảng này giúp giảm tổn thất năng lượng bơm khoảng 15-20% so với phương án chọn Zp cao hơn.

2. Ảnh hưởng của cao trình đáy cống xả (Z4): Cao trình đáy cống xả qua đê được xác định tối ưu trong khoảng từ -8 cm đến +25 cm so với mực nước bể tháo thiết kế. Nếu đặt quá thấp, chi phí xây dựng tăng lên đến 10-15% do bể tháo phải đào sâu; nếu quá cao, chi phí vận hành tăng do năng lượng bơm tiêu hao lớn.

3. Chi phí tổng hợp tối ưu: Phương án tối ưu về chi phí tổng (bao gồm chi phí xây dựng và chi phí quản lý hàng năm) giảm khoảng 12% so với phương án hiện tại của trạm bơm Đông Mỹ. Chỉ số NPV của phương án tối ưu đạt giá trị dương, chứng tỏ hiệu quả kinh tế khả thi.

4. Hiệu suất máy bơm và tổn thất thủy lực: Việc lựa chọn mực nước bể tháo nhỏ nhất hợp lý giúp duy trì hiệu suất máy bơm trên 85%, giảm thiểu hiện tượng xâm thực và tổn thất thủy lực trong bể tháo và ống đẩy.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của các phát hiện trên là do sự biến động không đồng bộ giữa mực nước sông và lượng mưa trong khu vực tiêu, dẫn đến việc thiết kế bể tháo và cống xả phải cân nhắc kỹ lưỡng để tối ưu hóa chi phí và hiệu quả vận hành. So với các nghiên cứu trước đây về tối ưu hóa trạm bơm tưới tiêu, kết quả luận văn đã mở rộng phạm vi áp dụng cho các trạm bơm tiêu nước mưa với đặc thù mực nước sông dao động lớn.

Việc sử dụng mô hình toán học kết hợp phương pháp tối ưu hóa và phân tích hệ thống cho phép đánh giá toàn diện các phương án thiết kế, từ đó đề xuất giải pháp hợp lý hơn so với phương pháp truyền thống dựa trên kinh nghiệm. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ so sánh chi phí tổng theo các phương án Zp khác nhau, bảng thống kê hiệu suất máy bơm và biểu đồ phân bố mực nước sông theo thời gian.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Áp dụng mô hình tối ưu hóa trong thiết kế trạm bơm: Các đơn vị quản lý và thiết kế công trình thủy lợi nên sử dụng mô hình toán học và phương pháp tối ưu hóa để xác định mực nước bể tháo nhỏ nhất và cao trình đáy cống xả, nhằm giảm chi phí và tăng hiệu quả vận hành. Thời gian áp dụng: ngay trong các dự án thiết kế mới và cải tạo.

2. Cập nhật quy định kỹ thuật về mực nước bể tháo: Bộ ngành liên quan cần xây dựng hướng dẫn kỹ thuật cụ thể về xác định mực nước bể tháo nhỏ nhất hợp lý cho các trạm bơm tiêu nước mưa, dựa trên kết quả nghiên cứu khoa học. Thời gian thực hiện: trong vòng 1-2 năm.

3. Nâng cấp hệ thống máy bơm và thiết bị điều khiển: Đầu tư cải tạo, thay thế các máy bơm và hệ thống điều khiển cũ nhằm nâng cao hiệu suất và giảm tổn thất năng lượng, đồng thời đảm bảo vận hành ổn định theo mực nước bể tháo tối ưu. Chủ thể thực hiện: các doanh nghiệp thủy lợi, thời gian 3-5 năm.

4. Đào tạo và nâng cao năng lực quản lý vận hành: Tổ chức các khóa đào tạo cho cán bộ kỹ thuật về phương pháp phân tích hệ thống, tối ưu hóa và vận hành trạm bơm theo mô hình mới, giúp nâng cao hiệu quả quản lý và giảm chi phí vận hành. Thời gian triển khai: liên tục hàng năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các kỹ sư thiết kế công trình thủy lợi: Giúp hiểu rõ phương pháp xác định mực nước bể tháo nhỏ nhất hợp lý, áp dụng mô hình toán học và tối ưu hóa trong thiết kế trạm bơm tiêu nước.

2. Nhà quản lý và vận hành trạm bơm: Nắm bắt các yếu tố ảnh hưởng đến chi phí vận hành và hiệu suất máy bơm, từ đó điều chỉnh vận hành phù hợp với mực nước bể tháo tối ưu.

3. Các nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành Quy hoạch và Quản lý Tài nguyên nước: Cung cấp cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu ứng dụng trong lĩnh vực thủy lợi và quản lý nước.

4. Cơ quan quản lý nhà nước về thủy lợi và tài nguyên nước: Tham khảo để xây dựng chính sách, quy định kỹ thuật và hướng dẫn thiết kế, vận hành các trạm bơm tiêu nước mưa ra sông.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao cần xác định mực nước bể tháo nhỏ nhất hợp lý?
   Việc xác định mực nước bể tháo nhỏ nhất hợp lý giúp cân bằng giữa chi phí xây dựng và chi phí vận hành, giảm tổn thất năng lượng bơm và tránh lãng phí tài nguyên, đồng thời đảm bảo hiệu quả thoát nước trong các trạm bơm tiêu.

2. Phương pháp tối ưu hóa được áp dụng như thế nào trong nghiên cứu?
   Phương pháp tối ưu hóa được sử dụng để xây dựng hàm mục tiêu chi phí tổng, kết hợp các ràng buộc kỹ thuật và thủy lực, từ đó tìm ra giá trị mực nước bể tháo và cao trình đáy cống xả sao cho chi phí là nhỏ nhất.

3. Mô hình toán học có thể áp dụng cho các trạm bơm khác không?
   Mô hình được xây dựng có tính tổng quát và có thể điều chỉnh tham số để áp dụng cho các trạm bơm tiêu nước mưa khác có đặc điểm tương tự về biến động mực nước sông và lưu lượng bơm.

4. Các chỉ tiêu kinh tế nào được sử dụng để đánh giá phương án?
   Các chỉ tiêu chính gồm giá trị hiện tại ròng (NPV), hệ số nội hoàn kinh tế (IRR) và tổng chi phí đầu tư cùng chi phí quản lý hàng năm, giúp đánh giá hiệu quả kinh tế và khả năng chấp nhận của phương án.

5. Làm thế nào để giảm tổn thất năng lượng bơm trong trạm bơm tiêu?
   Bằng cách xác định mực nước bể tháo nhỏ nhất hợp lý, thiết kế cao trình đáy cống xả phù hợp, nâng cấp máy bơm và hệ thống điều khiển, đồng thời vận hành trạm bơm theo các thông số tối ưu đã được mô hình hóa.

Kết luận

• Luận văn đã xây dựng thành công mô hình toán học xác định mực nước bể tháo nhỏ nhất hợp lý cho các trạm bơm tiêu nước mưa ra sông, áp dụng hiệu quả cho trạm bơm Đông Mỹ.
• Kết quả nghiên cứu cho thấy phương án tối ưu giúp giảm chi phí tổng khoảng 12% và tiết kiệm năng lượng bơm 15-20%.
• Phương pháp tối ưu hóa kết hợp phân tích hệ thống là công cụ hữu ích trong thiết kế và vận hành các công trình thủy lợi.
• Đề xuất các giải pháp kỹ thuật và chính sách nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, vận hành trạm bơm tiêu nước.
• Khuyến nghị triển khai áp dụng mô hình trong các dự án thiết kế mới và cải tạo trạm bơm, đồng thời cập nhật quy định kỹ thuật liên quan.

Next steps: Triển khai đào tạo, hoàn thiện hướng dẫn kỹ thuật và mở rộng nghiên cứu áp dụng cho các vùng khác. Đề nghị các cơ quan quản lý và đơn vị thiết kế phối hợp thực hiện.

Các chuyên gia, nhà quản lý và kỹ sư thủy lợi nên nghiên cứu và áp dụng mô hình tối ưu hóa trong thiết kế và vận hành trạm bơm tiêu nước để nâng cao hiệu quả và bền vững hệ thống thủy lợi.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 TONG QUAN 1. Giới thiệu về phương pháp thì kế bé tháo tram bơm tiêu nước hiện nay 1.Nhiệm vụ của bễ tháo Bể tháo là công trình quan trọng của tram bơm. Ở trạm bơm tiêu, bể thảo nối tiếp ống day với chỗ chứa nước tiêu (sông) hoặc công trình chuyển nước như đốc nước, bậc nước.dẫn đến chỗ chứa nước tiêu Bê tháo có những nhiệm vụ sau: ~ Bảo đảm dòng chảy vào kênh hoặc nơi lẤy nước thuận dòng, tổn thất it, ~ Phân phối và khống chế mực nước, bao đảm yêu câu cho các kênh tưới; ~ Ngăn được ding nước chảy ngược về ống đẩy khi đột nhiên dừng máy. Muốn thực hiện các nhiệm vụ trên khi thiết kế bể tháo cần phải đảm.

bảo các yêu cầu: - Kết cấu bể tháo phải bền vững va én định. - Kích thước và hình dang bé tháo phải đảm bảo cho dòng chảy thuận lợi về mat thủy lực và hợp lý về mặt kinh tế. ~ Tạo điều kiện thuận lợi cho quản lý, thi công và sửa chữa.Phân loại bé tháo và điều kiện áp dung Dựa vào kinh nghiệm xây dựng, nghiên cứu cũng như quản lý các tram bơm người ta đã tong kết và phân loại b tháo như sau: - Theo cách nối tiếp với kênh, bé tháo có loại thẳng đồng hay phân đồng xem hình (1.1), Bé tháo thing đồng nối với kênh dẫn có trục của kênh trùng với trục bề tháo. Bề tháo phân dòng nối tiếp với nhiều kênh dẫn nước, thường gặp khi trạm bơm phụ trách nhiều khu tưới với nhau hay trạm bơm tưới tiêu kết hợp.

Tuận văn thạc sĩ Ệ thuật Đỗ Minh Thu ~CH 160 A tt Hình 1.1- Phân loại bể tháo theo điều kiện nổi tip với kênh ~ Theo vị trí va cách nỗi tiếp với nhà máy bơm có thé chia ra hai loại bé tháo: bể tháo xây tách xa nhà máy và bể tháo xây liễn (kết hợp) với nha máy. Loại bể tháo kết hợp được dùng với trạm có cột nước thấp bơm trục đứng và dao động mực nước nguồn thấp hơn miệng ra ống đẩy. Hình thức này phải tính nề móng cẩn thận để bảo đảm lún đều và én định khi thi công xong và chú ý đến chống thắm chỗ tiếp giáp giữa bé tháo với tường nhà máy. ~ Theo phương pháp ngắt dòng chảy trở lại ống day có các loại: + Bé tháo có nắp ống đây đóng mở tự động; + Bé tháo có nắp ống day dạng xi phông; Đối với các trạm bơm có ống đây đường kính dưới 0,6m nên dùng loại nắp ống day không có đối trong, làm bằng kim loại hoặc gỗ tốt.

Miệng ra ống. day nên làm nghiêng một góc j=15 +20° so với đường thăng đứng để nắp đồng được kín miệng. Khi đường kính ông diy từ 0,7+1,2m để giảm lực va đập của nắp ống đây, đồng thời để nắp nâng lên nhẹ nhàng cần bố trí đối trọng hoặc tốt hon nữa làm kiểu nắp hình cánh bướm có bản lễ lệch tâm ở miệng ra. Bể tháo dùng thiết bị ngăn nước bằng ống đây tiện lợi, đơn giản, làm.

việc đảm bảo, nhưng nhược điểm duy nhất là tổn that thủy lực ở miệng ra lớn. Tuận văn thạc sĩ Ệ thuật Đỗ Minh Thu ~CH 160 -8- Đối với những ống đẩy có đường kính lớn hơn 2m nên dùng loại van phẳng kéo lên hạ xuống tự động bằng tdi điện thay cho nắp ống đây.Các điều kiện kỹ thuật khi thiết kế bễ tháo Kết cấu toàn bộ hay từng bộ phận riêng của bể tháo phải bền vững va 4n định. Vi vậy với mỗi bộ phận phải tính toán tinh học theo các qui phạm kỹ thuật đã ban hành. Hình dang mặt trong của bé phái đảm bảo điều kiện thủy lực cho dòng chảy vào bể thuận lợi, không sinh ra xoáy, dâng, sóng phản hdi trong bé Phải kiểm tra chiều dài đường thắm và áp lực nước thắm từ bể tháo về bể hút, cần đặt ting lọc ngược để tránh xói ngầm din dat trên đường thấm.

Cần tinh toán kiểm tra bể khi tháo cạn đẻ sửa chữa lúc nước ở ngoài kênh vẫn day, đồng thời phải kiểm tra từng khoang khi cần sửa chữa khoang. đó lúc trạm bơm làm việc. “Chiều dài gia có bờ kênh phải đảm bảo không gây xói lở. Tắt cả các kích thước của bể tháo (chiều rộng, chiều dài, chiều sâu) phải được xác định.

trên cơ sở tinh toán thủy lực, khi can phải thí nghiệm mô hình. Đồng thời phải thóa man các yêu cầu lắp ráp, sữa chữa thiết bị và quản lý được thuận lợi. Bể tháo có 2 phan: Giéng tiêu năng sát miệng ra ống đẩy và đoạn chuyển tiếp với kênh dẫn đảm bảo nước chảy vào kênh với tốc độ đều. Hình dạng phần chuyển tiếp phụ thuộc vào bề rộng của bể và của kênh phần chuyển tiếp.

Vị trí bể tháo nên đặt ở chỗ đắt nguyên, thường chiều sâu bể tháo nửa đào, nữa đắp, bể tháo sẽ được én định hơn cả. Ong đẩy nồi với bể tháo phải có mối nói chống lún và chống thắm, néu dùng ống thép phải đặt khớp nôi chống co dan vì nhiệt trước khi nối với bể tháo dé tránh việc truyền lực vào tường bể tháo do nhiệt độ thay đổi gây ra Tuận văn thạc sĩ Ệ thuật Đỗ Minh Thu ~CH 160 -6- 1.4, Tinh toán thủy lực bễ tháo thang dong có thiết bj nắp ống day Nhiệm vụ tính toán thủy lực bé tháo là: - Xúc định độ sâu ngập của miệng ra ông diy dưới mục nư óe thấp nhất trong bổ, ~ Bảo đảm dong chảy ra khỏi ống. ở trạng thai ngập lặng. ~ Xác định chiều dài giếng tiêu năng của bể tháo.

- Xác định hình dạng kích thước thêm ra từ giếng tiêu năng - Xác định chiều dài đoạn bảo vệ mái và đáy kênh tháo. - Xác định các kích thước bể tháo hợp lý Š tháo thẳng dòng có thiế ống đẩy ‘Tinh đường kính miệng ra ống day để giảm tốc độ nước khi ra khỏi ống day, đường kính miệng ra ống day lấy theo kinh nghiệm ở công thức (1.1) D,=(11z12)D (m) ay D, —đường kính miệng ra, (m) D~ đường kính ống đẩy, (m) Tinh tốc độ nước chảy ra khỏi miệng ống day theo lưu lượng ứng với mực nước nhỏ nhất ở bể tháo, công thức (1.2) Tuận văn thạc sĩ Ệ thuật Đỗ Minh Thu ~CH 160 zor (M9 412) Với Q: Lưu lượng tính toán của một máy bơm khi mực nước bể xả là nhỏ nhất Độ ngập sâu nhỏ nhất của mép trên miệng ra ống diy để bảo đảm dòng chảy ra ngập lặng được xác định theo công thức (1. 3» với điều kiện h„„„„ >0,1 (m) d3) Chiều sâu nhỏ nhất trong giếng tiêu năng của bể tháo công thức (1. Heinin= Do + Bogert P — (m) (4) day p là khoảng cách từ mép dưới miệng ra ống day đến đáy bể tháo.

‘Tuy theo cấu tạo nắp ống day của bẻ tháo khi có vật đệm chống rò thì lấy p= 0,2+0,3m. Chiều cao thêm ra của giếng tiêu năng được tinh theo công thức (1.5): by =Hginin —hụạ — (m) 45) hụ„„ — Chiểu sâu nhỏ nhất trong kênh tháo trường hợp có kênh tháo ngày sau bể tháo. Độ sâu lớn nhất của giếng tiêu năng tính theo công thức (1.6) ` (16) hạ„„„ — Chiều sâu lớn nhất trong kên| ay Z4" : mực nước bể xả lớn nhất. Độ ngập sâu lớn nhất của mép trên miệng ra ống xả ở công thức (1.8): — Dy — PP, Ragin = H gimax (18) Chiều cao dự trữ từ mực nước lớn nhất trong bể đến mép trên tường bể tháo, nếu không có điều kiện gi đặc biệt thi lay theo bảng (1.1) Tuận văn thạc sĩ Ệ thuật Đỗ Minh Thu ~CH 160 -8- Bang 1.Xác định chiều cao dự trữa [Ha lượng của tam Q (ms) | 10 | 1z10 Jnzs| >30 | a(m) | 03 | 04 | 05 | 206 Chiều cao phía trong tường bể tháo là Hạ = Huy ta d9) Chiều dài giếng tiêu năng tính theo công thức sau.

Lg = Khoa (110) Với K là hệ số phụ thuộc vào dang của thém ra khỏi giếng tiêu năng hình dang tiết diện miệng ra ống diy , hình dang và chiều cao của thềm , lấy. Xác định hệ số K Ko Hệ số K ‘Thém nghiêng Thêm đứng 9 65 4 1 58 16 15 - 1 2 ˆ 085 25 : 0,85 Các kết qua tra hệ số K tn ở va tinh toán xác định chiều dai giếng iêu năng ứng với iéng ra hình tròn, khi miệng ra hình chữ nhật thì rút bớt20%. Chiều dải đoạn kênh tháo cần bảo vệ mái và đáy theo công thức (1.11) Bios (m) rong phía trong bể tháo với đường kính ống day bằng nhau là Bb= (n-1)B+D,+2b (m) q12) Tuận văn thạc sĩ Ệ thuật Đỗ Minh Thu ~CH 160 -9- Trong đó : b - khoảng cách từ mép ông day đến trụ pin, lấy như sau: loại van tự đồng nhanh b = 0: loại van nắp cánh bướm. 0,5 m; loại nắp ống day có chốt bản lề phía trên b= d- chiều day trụ pin ở bể tháo lấy từ 0,6 + 0,8 m; n - số lượng đường ống đây nồi với bé tháo.

Chiều dai đoạn thu hep là đoạn chuyển tiếp từ bể tháo vào kênh tháo, có dạng hình thang, có đáy nhỏ là chỉ rong phía trong bể tháo, chiều dải của bể tháo (chiều cao của hình thang) .được xác định theo công thức (1.13) cory #2 (113) Với: “1; Góc thu hep tử bể tháo vào kênh tháo. Xác định mực nước bê tháo nhỏ nhất Xác định mực nước bể tháo nhỏ nhất Cách xác định Z7” a). Trung hợp bé thio cách xa cổng xã qua để Một số trạm bơm áp dụng phương án này như: Trạm bơm Hữu Bị 1(Nam Hà) xem hình (1.3), Tram bơm Van Đình (Hà Nội), Tram bơm Hạ Dục (Hà Nội) Tuận văn thạc sĩ Ệ thuật Đỗ Minh Thu ~CH 160 -10- Hình 1. Tram bơm Hữu Bị II (Nam Hà) 1.

Trạm bơm Đông Mỹ (Thanh Trì -Hà Nội) Tuận văn thạc sĩ Ệ thuật Đỗ Minh Thu ~CH 160 -1H- Mô tả hình thức bể tháo cách xa cổng xả qua dé xem hình vẽ (1.5) ae oe Hình 1.5- Sơ đồ bể tháo cách xa cổng xả qua đê Để xác định cao trình đáy kênh ta dựa vào công thức (1.15) -hnc đ15) “Trong đó: ZA Mực nước bể tháo thiết kế: ZX = “Sem hy 416) Với lực + 2ne2'”s*; Mực nước sông bình quân 5 ngày max ứng với tin suất thiết kế p= 10%: + hạ: Tôn thất cột nước qua công xả Trường hợp bé tháo cách xa cống xả qua dé thi: Za Wk nin ay) b).Trường hợp bể tháo xây liền cổng xả qua dé. Phuong án này được một số trạm bơm sử dung như: Trạm bơm Đông Mỹ. ‘Thanh Trì -Ha Nội xem hình (1.4), Trạm bơm Thạc Quả (Đông Anh - Hà Noi.