Luận văn thạc sĩ công nghệ môi trường nghiên cứu các mô hình khử trihalomethanes thms trong nguồn nước cấp

Luận văn thạc sĩ công nghệ môi trường nghiên cứu các mô hình khử trihalomethanes (THMs) trong nguồn nước cấp, đảm bảo chất lượng nước an toàn.

• Tác giả: Lê Thị Thu Thanh
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Ngọc Quỳnh
• Trường học: Đại học Bách Khoa, Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Công nghệ Môi trường
• Đề tài: Nghiên cứu các mô hình khử trihalomethanes (THMs) trong nguồn nước cấp
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH
• MỞ ĐẦU
• Tính cấp thiết của đề tài
• Mục tiêu nghiên cứu
• Mô hình thực hiện
• Nội dung nghiên cứu
• Phạm vi và giới hạn của đề tài
• Ý nghĩa và tính mới của đề tài
• Phương pháp nghiên cứu
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. Tổng quan về THMs
• 1.1.1. Tác động của THMs lên sức khỏe con người
• 1.1.2. Sự hình thành THMs và các yếu tố ảnh hưởng
• 1.1.3. Các quá trình ứng dụng giảm thiểu nồng độ THMs trong nước
• 1.2. Cơ sở lý thuyết các quá trình xử lý THMs
• 1.2.1. Quá trình tách khí - Air stripping
• 1.2.2. Quá trình hấp phụ than hoạt tính (GAC)
• 1.3. Những kết quả nghiên cứu trên thế giới
• 1.3.1. Quá trình tách khí (AS)
• 1.3.2. Quá trình hấp phụ than hoạt tính dạng hạt (GAC)
• 1.3.3. Khảo sát nồng độ THMs trên mạng lưới phân phối
• 1.4. Nhà máy nước Tân Hiệp - TP. Hồ Chí Minh
• 1.4.1. Phân vùng cấp nước của Nhà máy nước Tân Hiệp
• 1.4.2. Chất lượng nước trên đường ống tại TP.HCM
• 2. CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Nội dung nghiên cứu
• 2.1.1. Nội dung 1: Khảo sát chất lượng nước trên mạng lưới phân phối của nhà máy xử lý nước Tân Hiệp
• 2.1.2. Nội dung 2: Nghiên cứu quá trình xử lý THMs tại phòng thí nghiệm
• 2.1.3. Nội dung 3: Khảo sát khả năng xử lý THMs tại nhà dân bằng cột GAC
• 2.2. Phương pháp phân tích
• 2.2.1. Phân tích THMs
• 2.2.2. Phân tích các chỉ tiêu khác
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Nội dung 1: Khảo sát chất lượng nước trên mạng lưới phân phối của nhà máy xử lý nước Tân Hiệp
• 3.1.1. Các chỉ tiêu chất lượng nước và nồng độ THMs tại nhà máy
• 3.1.2. Các chỉ tiêu chất lượng nước và nồng độ THMs trên mạng lưới phân phối của nhà máy nước Tân Hiệp
• 3.1.3. Mối quan hệ giữa THMs với các chỉ tiêu chất lượng nước
• 3.2. Nội dung 2: Khảo sát khả năng xử lý THMs của ba mô hình AS, đun sôi và GAC
• 3.2.1. Cột tách khí (AS)
• 3.2.2. Mối quan hệ giữa hiệu quả xử lý THMs và các thông số vận hành
• 3.2.3. Thí nghiệm đối với GAC
• 3.3. Nội dung 3: Khảo sát khả năng xử lý THMs tại nhà dân
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT LUẬN - KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Nghiên cứu mô hình khử THMs trong nước cấp

Luận văn tập trung vào nghiên cứu mô hình khử THMs trong nước cấp, đặc biệt là tại nhà máy nước Tân Hiệp. Nghiên cứu này nhằm đánh giá hiệu quả của các phương pháp xử lý THMs trong nước, bao gồm công nghệ khử THMs như cột tách khí (AS), đun sôi, và than hoạt tính (GAC). Kết quả cho thấy nồng độ THMs trong nước cấp dao động từ 391 đến 937 µg/L, vượt quá tiêu chuẩn QCVN 01:2009/BYT. Nghiên cứu cũng chỉ ra mối quan hệ giữa nồng độ THMs với các chỉ tiêu chất lượng nước như DOC, DN, và chlorine-kết hợp.

1.1. Mô hình xử lý THMs

Nghiên cứu đã thực hiện mô hình xử lý THMs bằng cột tách khí (AS) và cột GAC. Kết quả cho thấy hiệu quả loại bỏ THMs của cột GAC đạt trung bình 25% sau 110 ngày vận hành. Phương pháp đun sôi cũng được khảo sát, với hiệu quả loại bỏ THMs đạt 83% sau 15 phút. Nghiên cứu này đã chứng minh tính khả thi của các công nghệ xử lý nước trong việc giảm thiểu THMs trong nước cấp.

1.2. Ứng dụng thực tế

Nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn cao trong việc cải thiện chất lượng nước sạch tại các khu vực đô thị. Các mô hình xử lý được đề xuất có thể áp dụng rộng rãi tại các hộ gia đình, giúp giảm thiểu nguy cơ ảnh hưởng sức khỏe do THMs gây ra. Đây là một bước tiến quan trọng trong lĩnh vực công nghệ môi trường tại Việt Nam.

II. Khảo sát chất lượng nước và THMs

Nghiên cứu đã tiến hành khảo sát chất lượng nước trên mạng lưới phân phối của nhà máy nước Tân Hiệp từ tháng 8 đến tháng 11 năm 2012. Kết quả cho thấy nồng độ THMs dao động từ dưới mức phát hiện đến 1662 µg/L, với 49% mẫu vượt quá tiêu chuẩn cho phép. Nghiên cứu cũng chỉ ra mối quan hệ giữa nồng độ THMs với các chỉ tiêu chất lượng nước như DOC, DN, và chlorine-kết hợp.

2.1. Phân tích mối quan hệ

Nghiên cứu đã sử dụng phương pháp phân tích thống kê để xác định mối quan hệ giữa nồng độ THMs và các chỉ tiêu chất lượng nước. Kết quả cho thấy nồng độ THMs có mối tương quan thuận với DOC, DN, và chlorine-kết hợp. Phương trình ước tính nồng độ THMs đạt hệ số R2 là 0.66, với mức ý nghĩa p < 0.0001.

2.2. Đánh giá hiệu quả xử lý

Nghiên cứu đã đánh giá hiệu quả của các phương pháp xử lý THMs như cột tách khí (AS), đun sôi, và than hoạt tính (GAC). Kết quả cho thấy hiệu quả loại bỏ THMs của cột GAC đạt trung bình 25% sau 110 ngày vận hành. Phương pháp đun sôi cũng được khảo sát, với hiệu quả loại bỏ THMs đạt 83% sau 15 phút.

III. Công nghệ xử lý nước và ứng dụng

Nghiên cứu đã đề xuất các công nghệ xử lý nước hiệu quả để giảm thiểu THMs trong nước cấp. Các phương pháp như cột tách khí (AS), đun sôi, và than hoạt tính (GAC) đã được khảo sát và đánh giá. Kết quả cho thấy các phương pháp này có tiềm năng lớn trong việc cải thiện chất lượng nước sạch tại các khu vực đô thị.

3.1. Công nghệ khử THMs

Nghiên cứu đã tập trung vào công nghệ khử THMs như cột tách khí (AS), đun sôi, và than hoạt tính (GAC). Kết quả cho thấy hiệu quả loại bỏ THMs của cột GAC đạt trung bình 25% sau 110 ngày vận hành. Phương pháp đun sôi cũng được khảo sát, với hiệu quả loại bỏ THMs đạt 83% sau 15 phút.

3.2. Ứng dụng thực tế

Nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn cao trong việc cải thiện chất lượng nước sạch tại các khu vực đô thị. Các mô hình xử lý được đề xuất có thể áp dụng rộng rãi tại các hộ gia đình, giúp giảm thiểu nguy cơ ảnh hưởng sức khỏe do THMs gây ra. Đây là một bước tiến quan trọng trong lĩnh vực công nghệ môi trường tại Việt Nam.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Nguồn nước mặt hiện cung cấp tới 70% tổng lượng nước sinh hoạt đô thị tại Việt Nam, trong đó Nhà máy nước Tân Hiệp với công suất 300.000 m³/ngày đêm giữ vai trò cấp nước thiết yếu cho hơn 3 triệu người dân tại khu vực phía Tây và Tây Nam Thành phố Hồ Chí Minh. Tuy nhiên, sự suy giảm chất lượng nước thô tại lưu vực sông Sài Gòn do ô nhiễm hữu cơ gia tăng với hàm lượng carbon hữu cơ tổng (TOC) dao động từ 2,9 đến 4,1 mg/L đã buộc quy trình xử lý phải tiêu tốn một lượng chlorine lớn từ 3 đến 6 g/m³. Quá trình khử trùng bằng hóa chất này vô tình thúc đẩy phản ứng tạo thành Trihalomethanes (THMs) – nhóm phụ phẩm khử trùng nguy hại có nguy cơ gây ung thư bàng quang, ung thư trực tràng và đột biến gen khi tích tụ lâu dài trong cơ thể người.

Đề tài tập trung đánh giá toàn diện hiện trạng phát sinh, sự biến đổi của THMs trên hệ thống đường ống phân phối và nghiên cứu thực nghiệm các mô hình khử THMs quy mô phòng thí nghiệm kết hợp ứng dụng hộ gia đình. Phạm vi khảo sát trải rộng trên 17 vị trí trọng điểm dọc theo tuyến ống truyền dẫn hơn 20 km từ tháng 8/2012 đến tháng 11/2012, song song với các thử nghiệm mô hình tháp tách khí (Air Stripping), đun sôi nhiệt và cột lọc hấp phụ than hoạt tính dạng hạt (GAC).

Ý nghĩa của công trình thể hiện rõ nét khi phát hiện 49% số mẫu nước trên mạng lưới vượt tiêu chuẩn QCVN 01:2009/BYT, đồng thời thiết lập phương trình tương quan dự báo đạt hệ số xác định R² = 0,66 với mức ý nghĩa p < 0,0001. Kết quả này cung cấp cơ sở dữ liệu thực nghiệm quan trọng giúp các đơn vị cấp nước kiểm soát chất lượng và định hướng cho người dân các giải pháp xử lý nước ăn uống cục bộ an toàn, tiết kiệm.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên sự tích hợp của hai nền tảng lý thuyết cốt lõi trong công nghệ môi trường:

Lý thuyết truyền khối chuyển pha khí - lỏng: Quá trình tách khí (Air Stripping) ứng dụng Định luật Henry và phương trình khí lý tưởng để giải thích sự bay hơi của các hợp chất hữu cơ dễ bay hơi (VOCs). Nồng độ THMs trong pha lỏng tỷ lệ nghịch với hằng số Henry (HR). Chloroform có hằng số Henry đạt 36,6 x 10⁻⁴ atm-m³/mol cùng áp suất hơi bão hòa 204 mmHg ở 25°C nên dễ dàng phân tách sang pha khí nhất, tiếp theo là Bromodichloromethane (BDCM), Dibromochloromethane (DBCM) và Bromoform (TBM).

Lý thuyết hấp phụ bề mặt: Quá trình xử lý bằng than hoạt tính dạng hạt (GAC) vận hành dựa trên cơ chế hấp phụ vật lý qua lực hút liên kết Van der Waals giữa bề mặt xốp không phân cực của than và các phân tử THMs kỵ nước. Hai mô hình hấp phụ đẳng nhiệt kinh điển là Freundlich và Langmuir được ứng dụng để mô tả dung lượng hấp phụ đơn lớp và đa lớp tại trạng thái cân bằng động.

Các khái niệm chính bao gồm: Trihalomethanes tổng (TTHMs - gồm 4 hợp chất dẫn xuất halogen), Carbon hữu cơ hòa tan (DOC), Thời gian tiếp xúc rỗng (EBCT), Bội số thể tích lớp lọc (Bed Volume - BV), và Tỷ lệ thể tích khí trên nước (Air/Water ratio).

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu và chọn mẫu: Nghiên cứu thực hiện thu thập tổng cộng 51 mẫu nước thực địa qua 4 đợt quan trắc định kỳ (tháng 8, 9, 10 và 11 năm 2012). Mẫu được lấy tại 3 vị trí thuộc quy trình xử lý nội bộ của Nhà máy nước Tân Hiệp và 14 vị trí dân cư thuộc 3 phân vùng mạng lưới cấp nước. Phương pháp chọn mẫu áp dụng tiêu chí nghiêm ngặt: lấy trực tiếp tại vòi tầng trệt nối thẳng vào mạng lưới phân phối, xả bỏ nước lưu cặn 15 phút trước khi lấy để loại trừ ảnh hưởng của bồn chứa trung gian. Mẫu được cố định ngay bằng dung dịch Na2SO3 0,01 N nhằm triệt tiêu chlorine dư, ngăn chặn phản ứng tạo mới THMs và bảo quản lạnh ở 4°C.

Phương pháp phân tích: Hàm lượng THMs được định lượng chính xác bằng phương pháp sắc ký khí ghép khối phổ (GC-MS) và bẫy điện tử (GC-ECD). Lý do lựa chọn là độ nhạy cao, cho phép phát hiện các nồng độ vi lượng ở mức µg/L. Các chỉ tiêu phụ trợ như TOC, DOC, Nitơ hòa tan (DN), độ kiềm, chlorine dư được đo đạc theo Tiêu chuẩn Standard Methods.

Quy trình thực nghiệm: Tiến hành từ tháng 1/2013 đến tháng 6/2013 với ba hệ thống: (1) Tháp tách khí PVC cao 85 cm gồm cột rỗng vòi phun và cột đệm ống xoắn PVC Ø20mm (diện tích bề mặt 102 - 114 m²/m³, độ rỗng 85%) vận hành ở 3 mức lưu lượng 4,5; 7,5 và 11,5 L/phút; (2) Thiết bị gia nhiệt đun sôi theo dõi biến thiên nồng độ từ 5 đến 20 phút sôi; (3) Hệ thống cột lọc than GAC (than gáo dừa TAD, chỉ số iod 1091 mg/g) theo dõi liên tục 110 ngày ở vận tốc lọc 2,5 m/h và EBCT 16,5 phút.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát mạng lưới cấp nước: Nồng độ THMs trung bình tại đầu ra Nhà máy nước Tân Hiệp dao động từ 391 đến 937 µg/L, đạt cực đại tại vị trí sau bể khử trùng bằng chlorine trước khi bơm vào mạng lưới. Trên các tuyến ống phân phối, nồng độ THMs biến thiên mạnh từ dưới ngưỡng phát hiện đến 1662 µg/L. Đáng chú ý, 49% tổng số mẫu quan trắc trên mạng lưới có hàm lượng vượt ngưỡng giới hạn cho phép của QCVN 01:2009/BYT.

Hiệu quả mô hình tách khí (Air Stripping): Cột rỗng (spray column) mang lại hiệu quả xử lý THMs dao động từ 24,5% đến 64,4%, vượt trội hơn so với cột có vật liệu đệm (đạt từ 35,6% đến 56,2%) khi thử nghiệm ở dải lưu lượng 4,5 đến 11,5 L/phút. Hiệu suất khử THMs tỷ lệ thuận với lưu lượng tưới và nhiệt độ môi trường, nhưng tỷ lệ nghịch với nồng độ THMs đầu vào.

Hiệu quả của phương pháp đun sôi: Quá trình gia nhiệt nước máy cho thấy hiệu suất loại bỏ THMs tăng dần theo thời gian sôi. Sau khi nước sôi bùng 15 phút và để nguội tự nhiên trong 30 - 45 phút, hiệu quả khử THMs đạt mức 83%, tuy nhiên phương pháp nhiệt không thể loại bỏ triệt để 100% các hợp chất này.

Đặc tính hấp phụ của than GAC: Trong 4 loại than khảo sát (Norit Hà Lan, Than tre, Than gáo dừa PVC, Than gáo dừa TAD), than gáo dừa TAD chứng minh tính ưu việt với chỉ số iod cao nhất đạt 1091 mg/g cùng giá thành hợp lý 25.000 VNĐ/kg (so với 120.000 VNĐ/kg của than Norit). Khi vận hành cột lọc hộ gia đình với nồng độ đầu vào 160 - 390 µg/L, cột GAC đạt hiệu suất xử lý trung bình 25% và bắt đầu bão hòa sau 3000 thể tích rỗng (3000 BV), tương đương chu kỳ làm việc 110 ngày.

Thảo luận kết quả

Sự gia tăng nồng độ THMs dọc theo mạng lưới đường ống truyền dẫn bắt nguồn từ phản ứng tiếp diễn giữa lượng chlorine tự do còn dư (0,41 ± 0,1 mg/L) với các hợp chất hữu cơ hòa tan (DOC) chưa được keo tụ triệt để trong môi trường nhiệt độ nước cao (31 ± 0,3°C). Phân tích thống kê đa biến đã xác lập mô hình hồi quy thể hiện mối tương quan chặt chẽ giữa nồng độ THMs với DOC, DN và chlorine kết hợp với hệ số R² = 0,66 và p < 0,0001.

Dữ liệu thực nghiệm của quá trình phân tách khí phản ánh đúng bản chất lý thuyết truyền khối. Chloroform chiếm ưu thế tách pha nhanh nhất nhờ hằng số Henry vượt trội. Đồ thị phân tích động học hấp phụ GAC qua các đường cong xuyên phá (breakthrough curve) minh họa rõ ràng thời điểm than bắt đầu giảm hiệu suất khi chạm mốc 3000 BV. Việc cột tách khí dạng phun rỗng cho hiệu quả cao hơn cột đệm được giải thích là do các hạt nước phân tán mịn qua vòi phun áp lực đã tạo diện tích tiếp xúc pha khí - lỏng cực lớn mà không gặp trở lực cản trở dòng thoát khí như trong cấu trúc lớp đệm ngập.

Đề xuất và khuyến nghị

Tối ưu hóa quy trình keo tụ và khử trùng tại nhà máy: Nhà máy nước Tân Hiệp cùng các đơn vị cấp nước đô thị cần kiểm soát chặt chẽ liều lượng chlorine châm sơ bộ tại trạm bơm Hòa Phú (duy trì mức 1 - 2 g/m³) và tăng cường hiệu quả keo tụ tạo bông nhằm loại bỏ trên 60% tiền chất hữu cơ DOC trước công đoạn khử trùng chính, thực hiện liên tục trong lộ trình 12 tháng.

Chuyển đổi tác nhân khử trùng thứ cấp trên mạng lưới: Cơ quan quản lý cấp nước SAWACO cần nghiên cứu ứng dụng Chloramines hoặc công nghệ oxy hóa nâng cao kết hợp (O3/UV, H2O2/Ag+) thay thế cho chlorine tự do trên mạng lưới đường ống chính. Giải pháp này giúp giảm thiểu 63% khả năng tái tạo THMs dọc tuyến ống truyền dẫn trong giai đoạn 2024 - 2026.

Lắp đặt thiết bị lọc GAC quy mô hộ gia đình: Người dân tại các khu vực sử dụng nước từ nhà máy Tân Hiệp nên chủ động lắp đặt cột lọc than hoạt tính gáo dừa nội địa (chỉ số iod > 1000 mg/g, vận tốc lọc 2,5 m/h, EBCT 16,5 phút). Cần định kỳ thay mới hoặc hoàn nguyên lớp than sau mỗi 3000 BV (tương đương 3 - 4 tháng sử dụng) để duy trì hiệu suất lọc độc chất trên 25%.

Kết hợp thói quen xả khí và đun sôi đúng cách: Các hộ gia đình cần thực hiện việc xả nước qua đầu vòi tạo bọt khí phân tán, duy trì thời gian đun sôi nước liên tục tối thiểu 15 phút và mở hé nắp ấm khi đun nhằm loại bỏ trên 83% hàm lượng THMs bay hơi trước khi sử dụng cho mục đích ăn uống trực tiếp.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Kỹ sư vận hành và cán bộ kỹ thuật nhà máy cấp nước: Tiếp cận các giải pháp định lượng chlorine tối ưu và kiểm soát sự hình thành phụ phẩm khử trùng trên hệ thống xử lý nước mặt quy mô lớn.

Nhà nghiên cứu và giảng viên chuyên ngành Kỹ thuật Môi trường: Khai thác bộ số liệu thực nghiệm chi tiết gồm 51 mẫu quan trắc mạng lưới và các phương trình hồi quy dự báo THMs phục vụ nghiên cứu mô hình hóa chất lượng nước.

Doanh nghiệp sản xuất thiết bị lọc nước dân dụng: Ứng dụng các thông số kỹ thuật thực nghiệm (EBCT 16,5 phút, vận tốc 2,5 m/h, tải trọng bão hòa 3000 BV) để thiết kế các module lọc than gáo dừa nội địa giá thành thấp (25.000 VNĐ/kg) cho thị trường hộ gia đình.

Cơ quan quản lý nhà nước và y tế công cộng: Sử dụng dẫn chứng thực tế về 49% mẫu nước vượt chuẩn QCVN 01:2009/BYT để rà soát, bổ sung quy chuẩn giám sát định kỳ các sản phẩm phụ khử trùng trong nước sinh hoạt đô thị.

Câu hỏi thường gặp

Trihalomethanes (THMs) trong nước máy phát sinh từ đâu? THMs hình thành từ phản ứng hóa học giữa hóa chất khử trùng chlorine (liều lượng sử dụng 3 - 6 g/m³) với các hợp chất hữu cơ tự nhiên (DOC/TOC từ 2,9 - 4,1 mg/L) có trong nguồn nước mặt sông Sài Gòn. Phản ứng này tiếp tục diễn ra liên tục trên đường ống phân phối.

Nồng độ THMs trên mạng lưới cấp nước Thành phố Hồ Chí Minh thực tế ở mức nào? Khảo sát thực nghiệm cho thấy nồng độ THMs tại mạng lưới Nhà máy nước Tân Hiệp dao động từ dưới ngưỡng phát hiện đến 1662 µg/L, giá trị trung bình tại đầu ra nhà máy đạt 391 - 937 µg/L. Có tới 49% số mẫu phân tích vượt quá giới hạn quy chuẩn QCVN 01:2009/BYT.

Đun sôi nước uống có loại bỏ hoàn toàn được độc chất THMs không? Phương pháp đun sôi không thể loại bỏ 100% THMs. Nghiên cứu thực nghiệm chứng minh đun sôi liên tục trong 15 phút đạt hiệu quả loại bỏ 83% THMs nhờ cơ chế bay hơi. Người dân nên kết hợp mở nắp khi đun sôi để tối ưu hóa sự thoát khí.

Loại than hoạt tính nào tối ưu nhất để khử THMs tại hộ gia đình? Than gáo dừa TAD nội địa là giải pháp tối ưu nhất với dung lượng hấp phụ tương đương than Norit nhập khẩu nhưng giá thành rẻ hơn gấp 4,8 lần (chỉ 25.000 VNĐ/kg so với 120.000 VNĐ/kg), đạt chỉ số iod 1091 mg/g và chu kỳ bão hòa đạt 3000 BV.

Vì sao mô hình tháp tách khí cột rỗng lại đạt hiệu quả cao hơn cột có đệm? Tại dải lưu lượng 4,5 - 11,5 L/phút, cột rỗng sử dụng vòi phun giúp xé nhỏ dòng nước thành các hạt sương mịn, tối đa hóa diện tích tiếp xúc pha khí - lỏng và không bị cản trở lưu thông không khí, giúp hiệu suất khử THMs đạt 24,5 - 64,4%.

Kết luận

• Nồng độ THMs trên mạng lưới cấp nước Nhà máy Tân Hiệp dao động từ vết đến 1662 µg/L, ghi nhận 49% số mẫu vượt quy chuẩn QCVN 01:2009/BYT.
• Thiết lập thành công mô hình hồi quy đa biến dự báo hàm lượng THMs phụ thuộc vào DOC, DN và chlorine kết hợp với R² = 0,66 (p < 0,0001).
• Mô hình tháp tách khí dạng cột phun rỗng đạt hiệu suất khử THMs từ 24,5% đến 64,4%, tỷ lệ thuận với lưu lượng tưới và nhiệt độ.
• Đun sôi nước duy trì trong 15 phút giúp giảm thiểu 83% tổng hàm lượng THMs tồn dư trong nước ăn uống.
• Cột hấp phụ than gáo dừa TAD nội địa (25.000 VNĐ/kg) vận hành hiệu quả trong 110 ngày (3000 BV) với hiệu suất xử lý trung bình 25%.

Công trình cung cấp luận cứ khoa học thực tiễn đầu tiên tại Việt Nam về giải pháp xử lý cục bộ phụ phẩm khử trùng THMs trong nguồn nước cấp. Các cơ quan quản lý và đơn vị cấp nước cần nhanh chóng nâng cấp công nghệ khử trùng trong giai đoạn 2024 - 2025. Người tiêu dùng hãy chủ động áp dụng các thiết bị lọc than hoạt tính và biện pháp đun sôi mở nắp để bảo vệ sức khỏe gia đình ngay hôm nay.