Nghiên Cứu Kỹ Thuật Trồng Nấm Rơm Trên Giá Thể Hỗn Hợp Dưới Tán Rừng

Chuyên khảo Kỹ thuật trồng nấm rơm trên giá thể hỗn hợp dưới tán rừng phân tích chuyên sâu các khía cạnh quan trọng trong lĩnh vực

• Đề tài: Nghiên Cứu Kỹ Thuật Trồng Nấm Rơm Trên Giá Thể Hỗn Hợp Dưới Tán Rừng

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Giới thiệu về nấm ăn
• 1.2. Giá trị sử dụng của nấm ăn
• 1.3. Tình hình nghiên cứu và sản xuất nấm ăn
• 2. CHƯƠNG 2: ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN - KINH TẾ - XÃ HỘI CỦA KHU VỰC BỐ TRÍ THÍ NGHIỆM
• 2.1. Điều kiện tự nhiên. Vị trí địa lý
• 2.2. Tài nguyên rừng. Điều kiện dân sinh - kinh tế xã hội
• 3. CHƯƠNG 3: MỤC TIÊU - NỘI DUNG - PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 3.2. Phương pháp nghiên cứu
• 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Sản lượng nấm Rơm thu hoạch khi trồng trên giá thể hỗn hợp rơm và lá Keo lai dưới tán rừng đã khép tán
• 4.2. Sơ bộ đánh giá về hiệu quả kinh tế từ mô hình nuôi trồng nấm Rơm trên giá thể hỗn hợp rơm và lá Keo lai dưới tán rừng
• 4.3. Bước đầu đề xuất kỹ thuật trồng nấm Rơm trên giá thể hỗn hợp rơm và lá Keo lai khô dưới tán rừng
• 4.4. Nguyên vật liệu trồng. Điều kiện nơi nuôi trồng nấm dưới tán rừng. Chuẩn bị bể ngâm vật liệu và dụng cụ vật tư trồng
• 4.5. Xử lý nguyên liệu. Xử lý nền đất cấy mô
• 4.6. Chọn meo giống
• 4.7. Phòng chống sâu bệnh
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN, TỒN TẠI, KIẾN NGHỊ
• 5.1. Kết luận
• 5.2. Tồn tại và kiến nghị
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan kỹ thuật trồng nấm rơm dưới tán rừng bền vững

Nấm rơm, với tên khoa học là nấm rơm Volvariella volvacea, là một loại thực phẩm có giá trị dinh dưỡng cao, được ưa chuộng rộng rãi tại Việt Nam và nhiều nước châu Á. Nghiên cứu cho thấy, hàm lượng protein trong nấm rơm chiếm từ 21-50% trọng lượng khô, cao hơn nhiều loại rau củ quả thông thường và có thể so sánh với trứng gà. Ngoài ra, nấm chứa đầy đủ các axit amin không thể thay thế, ít lipid và giàu vitamin như B1, B2, C, D, E. Với những đặc tính này, nấm rơm được xem là thực phẩm sạch, có khả năng hỗ trợ điều trị các bệnh như đái tháo đường, thiếu máu, và các vấn đề tim mạch. Kỹ thuật trồng nấm rơm trên giá thể hỗn hợp dưới tán rừng mở ra một hướng đi mới, kết hợp nông nghiệp và lâm nghiệp để tạo ra một hệ thống sản xuất bền vững. Mô hình này không chỉ giải quyết vấn đề nguồn cung nguyên liệu mà còn góp phần bảo vệ môi trường và tăng thu nhập cho người dân, đặc biệt là ở các khu vực miền núi. Việc tận dụng đất rừng một cách hiệu quả thông qua mô hình trồng nấm nông lâm kết hợp là một giải pháp sáng tạo, giúp tối ưu hóa tài nguyên đất đai và sinh học, đồng thời tạo ra sản phẩm nông nghiệp có giá trị kinh tế cao.

1.1. Giá trị dinh dưỡng và tiềm năng của nấm rơm Volvariella

Nấm rơm (Volvariella volvacea) được đánh giá là một loại thực phẩm giàu dinh dưỡng. So với trứng gà, nấm rơm có độ ẩm cao hơn (90% so với 74%) nhưng vượt trội về hàm lượng protein (21% so với 13%), hydrocarbon (59% so với 1%) và các khoáng chất thiết yếu. Cụ thể, hàm lượng Canxi (71 mg/100g) và Photpho (677 mg/100g) trong nấm rơm cao hơn đáng kể so với trứng gà. Đặc biệt, nấm rơm chứa 19 loại axit amin, trong đó có 8 loại không thể thay thế, chiếm 32,2% tổng lượng axit amin, một tỷ lệ cao hơn cả thịt bò và sữa bò. Những giá trị này cho thấy tiềm năng to lớn của nấm rơm trong việc cải thiện dinh dưỡng bữa ăn và phát triển thành một sản phẩm nông nghiệp chủ lực.

1.2. Mô hình nông lâm kết hợp và lợi ích trong canh tác nấm

Mô hình nông lâm kết hợp là phương pháp canh tác tích hợp cây nông nghiệp hoặc vật nuôi vào hệ sinh thái rừng. Việc áp dụng mô hình này vào quy trình canh tác nấm mang lại nhiều lợi ích. Thứ nhất, vi khí hậu dưới tán rừng với độ ẩm cao, nhiệt độ ổn định và ánh sáng tán xạ là điều kiện lý tưởng cho sự phát triển của nấm rơm. Điều này giúp giảm chi phí xây dựng lán trại và hệ thống tưới tiêu so với phương pháp trồng truyền thống. Thứ hai, mô hình cho phép tận dụng đất rừng và các phế phẩm nông nghiệp tại chỗ như lá cây rụng, tạo ra một chu trình sản xuất khép kín. Bã thải sau khi thu hoạch nấm lại trở thành nguồn phân hữu cơ tốt cho cây rừng, góp phần cải tạo đất và thúc đẩy trồng nấm bền vững.

II. Thách thức khi trồng nấm rơm Giải pháp từ giá thể hỗn hợp

Phương pháp trồng nấm rơm truyền thống phụ thuộc chủ yếu vào rơm rạ. Tuy nhiên, ở các vùng miền núi, diện tích canh tác lúa nước hạn chế, dẫn đến tình trạng khan hiếm nguồn cung rơm. Chi phí vận chuyển rơm từ đồng bằng lên miền núi rất cao do đặc tính cồng kềnh, làm tăng giá thành sản xuất và giảm hiệu quả kinh tế. Đây là một rào cản lớn đối với việc mở rộng nghề trồng nấm tại các địa phương này. Để giải quyết thách thức này, nghiên cứu đã đề xuất giải pháp sử dụng giá thể hỗn hợp, kết hợp rơm với các nguyên liệu sẵn có tại địa phương. Cụ thể, việc sử dụng lá Keo lai, một loại phế phẩm nông nghiệp dồi dào từ các khu rừng trồng, đã được thử nghiệm. Giải pháp này không chỉ giải quyết bài toán nguyên liệu mà còn mở ra hướng đi mới trong việc tận dụng nguồn tài nguyên bản địa, biến phế phẩm thành sản phẩm có giá trị, giảm chi phí đầu tư và tăng tính chủ động cho người nông dân. Mô hình này là minh chứng cho việc ứng dụng khoa học kỹ thuật để khắc phục khó khăn, thúc đẩy sản xuất nông nghiệp theo hướng bền vững và thích ứng với điều kiện cụ thể của từng vùng.

2.1. Hạn chế của nguồn rơm rạ và chi phí đầu tư ban đầu

Sự phụ thuộc vào duy nhất rơm rạ là một hạn chế lớn. Ở những vùng không trồng lúa, người dân phải nhập khẩu rơm từ nơi khác, đẩy chi phí đầu vào lên cao. Theo Bảng 4.3 trong tài liệu nghiên cứu, chi phí cho nguyên liệu rơm chiếm một phần đáng kể trong tổng chi phí sản xuất. Ngoài ra, việc xây dựng lán trại để kiểm soát nhiệt độ, độ ẩm cũng đòi hỏi một khoản đầu tư không nhỏ, gây khó khăn cho các hộ gia đình có quy mô sản xuất nhỏ. Những yếu tố này làm giảm sức cạnh tranh và lợi nhuận của nghề trồng nấm rơm, đặc biệt ở các khu vực miền núi.

2.2. Tận dụng phế phẩm nông nghiệp Lá keo lai và mùn cưa

Việt Nam có diện tích rừng trồng keo lai rất lớn, tạo ra một lượng lá rụng khổng lồ hàng năm. Nguồn phế phẩm nông nghiệp này thường bị bỏ đi hoặc đốt bỏ. Nghiên cứu đã chứng minh lá keo lai có thể trở thành một thành phần quan trọng trong giá thể hữu cơ để trồng nấm. Tương tự, mùn cưa, bã mía, hay xơ dừa cũng là những nguồn nguyên liệu tiềm năng. Việc tận dụng các nguồn tài nguyên này không chỉ giảm chi phí mua nguyên liệu mà còn góp phần giải quyết vấn đề ô nhiễm môi trường do đốt phế phẩm nông nghiệp, tạo ra một chu trình kinh tế tuần hoàn ngay tại địa phương.

III. Hướng dẫn xử lý giá thể hỗn hợp trồng nấm rơm hiệu quả

Thành công của mô hình trồng nấm rơm phụ thuộc rất lớn vào kỹ thuật ủ compost và xử lý giá thể. Quy trình này nhằm mục đích phân hủy một phần cellulose, tiêu diệt các vi sinh vật cạnh tranh và tạo ra một môi trường giàu dinh dưỡng cho nấm. Đầu tiên, cần chuẩn bị nguyên liệu theo công thức phối trộn đã được nghiên cứu, trong đó tỷ lệ 50% rơm và 50% lá keo lai khô cho kết quả tối ưu. Nguyên liệu sau đó được ngâm trong nước vôi loãng (tỷ lệ 3%) khoảng 20-30 phút để khử phèn, mặn và diệt nấm tạp. Tiếp theo là công đoạn ủ đống. Lá keo lai cần thời gian ủ dài hơn (8-9 ngày) so với rơm (5-6 ngày). Trong quá trình ủ, nhiệt độ đống ủ phải đạt 70-80°C để thanh trùng. Việc đảo đống định kỳ giúp nguyên liệu chín đều và thoáng khí. Một yếu tố quan trọng khác là độ ẩm giá thể, cần duy trì ở mức 65-70%. Giá thể đạt chuẩn khi bóp mạnh trong tay, nước chỉ rịn nhẹ qua kẽ ngón tay. Việc tuân thủ đúng quy trình này đảm bảo meo giống nấm rơm có điều kiện phát triển tốt nhất, quyết định trực tiếp đến năng suất nấm rơm sau này.

3.1. Công thức phối trộn giá thể hữu cơ từ rơm và lá keo

Nghiên cứu đã thử nghiệm 5 công thức phối trộn khác nhau, từ 100% rơm đến 100% lá keo lai. Kết quả cho thấy công thức 3 (50% rơm + 50% lá keo lai) mang lại sản lượng cao nhất. Sự kết hợp này tạo ra một giá thể hữu cơ có cấu trúc vừa đủ thoáng khí từ rơm và nguồn dinh dưỡng phong phú từ lá keo. Các nguyên liệu khác như bông phế thải hay mùn cưa có thể được bổ sung để cải thiện cấu trúc và hàm lượng dinh dưỡng. Việc lựa chọn công thức phù hợp tùy thuộc vào nguồn nguyên liệu sẵn có tại địa phương.

3.2. Kỹ thuật ủ compost và điều chỉnh độ ẩm giá thể tối ưu

Quá trình ủ compost gồm các bước chính: ngâm vôi, chất đống và đảo trộn. Đống ủ cần được đặt trên kệ cách mặt đất 15-20 cm để thông khí. Trong quá trình ủ, nhiệt độ lõi đống ủ sẽ tăng cao, giúp phân hủy chất hữu cơ và tiêu diệt mầm bệnh. Việc đảo đống sau 2-3 ngày (đối với rơm) và 4-5 ngày (đối với lá keo) là bắt buộc, giúp phần vỏ khô bên ngoài được đưa vào lõi và ngược lại. Độ ẩm giá thể được kiểm tra và điều chỉnh trong quá trình này. Nếu quá khô, cần tưới thêm nước vôi; nếu quá ướt, cần giảm bớt lớp che phủ để nước bốc hơi. Một giá thể được xử lý tốt sẽ mềm, có mùi thơm đặc trưng của quá trình lên men và không bị chua.

IV. Quy trình canh tác nấm rơm dưới tán rừng khép tán chi tiết

Sau khi giá thể đã được xử lý đạt chuẩn, quy trình canh tác nấm bắt đầu với việc xếp mô và cấy meo. Mô hình trồng nấm dưới tán rừng tận dụng được vi khí hậu dưới tán rừng mát mẻ, ẩm ướt tự nhiên. Mô nấm thường được đóng theo hình nón cụt để dễ chăm sóc và thoát nước. Giá thể được cho vào khuôn theo từng lớp, mỗi lớp dày 7-10cm, và meo giống nấm rơm được rắc đều giữa các lớp. Sau khi xếp mô, cần phủ một lớp áo mô mỏng bằng rơm rạ để giữ ẩm và nhiệt độ. Giai đoạn ủ tơ kéo dài 4-5 ngày, không cần tưới nước trực tiếp mà chỉ duy trì độ ẩm xung quanh. Khi tơ nấm đã ăn trắng, bắt đầu tưới phun sương để kích thích hình thành quả thể. Quá trình chăm sóc cần chú ý đến việc phòng trừ sâu bệnh hại nấm như nấm dại, mốc xanh và các loại côn trùng như chuột, kiến. Việc thu hoạch nấm rơm diễn ra sau khoảng 11-12 ngày, khi nấm đạt giai đoạn hình trứng, đảm bảo chất lượng quả thể nấm tốt nhất.

4.1. Kỹ thuật xếp mô và cấy meo giống nấm rơm đúng cách

Việc lựa chọn meo giống nấm rơm chất lượng là tối quan trọng. Meo giống tốt có sợi tơ màu trắng trong, phát triển đều, không có mùi chua hay đốm màu lạ. Khi cấy, meo giống cần được bóp tơi và rắc đều, cách thành khuôn 3-5 cm. Lớp trên cùng cũng được rắc meo và phủ một lớp giá thể mỏng. Việc nén chặt vừa phải giúp mô nấm giữ được hình dạng và độ ẩm. Với nguyên liệu 100% lá keo lai, do tính liên kết kém, nên xếp mô theo hình chữ nhật thay vì hình nón cụt.

4.2. Chăm sóc vi khí hậu dưới tán rừng Nhiệt độ và ánh sáng

Lợi thế lớn nhất của mô hình này là vi khí hậu dưới tán rừng. Tán cây giúp điều hòa nhiệt độ, giữ cho mô nấm không bị quá nóng vào ban ngày và quá lạnh vào ban đêm. Độ ẩm không khí tự nhiên cũng cao hơn, giảm tần suất tưới nước. Ánh sáng tán xạ xuyên qua lá cây là điều kiện lý tưởng cho nấm phát triển quả thể có màu sắc đẹp. Tuy nhiên, vẫn cần theo dõi và điều chỉnh. Vào mùa khô, cần tăng cường tưới nước. Vào mùa mưa, cần đảm bảo hệ thống thoát nước tốt để tránh úng ngập mô nấm.

V. Đánh giá hiệu quả kinh tế mô hình trồng nấm rơm nông lâm

Phân tích hiệu quả kinh tế là yếu tố quyết định tính khả thi của một mô hình sản xuất. Kết quả từ nghiên cứu cho thấy mô hình trồng nấm rơm sử dụng 50% rơm và 50% lá keo lai dưới tán rừng mang lại lợi nhuận cao nhất. Cụ thể, mô hình này cho năng suất nấm rơm cao nhất (101,76 kg/tấn nguyên liệu), đồng thời giảm được 50% chi phí mua nguyên liệu so với mô hình thuần rơm. Lợi nhuận thu được cao gấp 2,8 lần so với mô hình thuần rơm và 2,5 lần so với mô hình thuần lá keo. Đáng chú ý, ngay cả mô hình sử dụng 100% lá keo lai, dù năng suất thấp hơn mô hình thuần rơm, nhưng do không tốn chi phí nguyên liệu nên lợi nhuận vẫn cao hơn. Những con số này chứng tỏ việc áp dụng kỹ thuật trồng nấm rơm trên giá thể hỗn hợp dưới tán rừng không chỉ khả thi về mặt kỹ thuật mà còn mang lại lợi ích kinh tế vượt trội, phù hợp để nhân rộng cho các hộ gia đình ở khu vực có nguồn tài nguyên rừng.

5.1. Phân tích năng suất nấm rơm trên các công thức giá thể

Nghiên cứu chỉ ra rằng năng suất nấm rơm có sự khác biệt rõ rệt giữa các công thức. Công thức 3 (50% rơm + 50% lá keo) đạt 678,4g/mô, cao nhất trong các thí nghiệm. Các công thức hỗn hợp khác (CT2 và CT4) cũng cho năng suất cao hơn so với công thức thuần rơm (430g/mô) và thuần lá keo (408,3g/mô). Điều này chứng tỏ lá keo lai không chỉ là vật liệu thay thế mà còn có tác dụng cải thiện môi trường dinh dưỡng, giúp tăng sản lượng. Một điểm đáng chú ý là các mô có lá keo lai cho thu hoạch sớm hơn 1 ngày so với mô thuần rơm.

5.2. So sánh lợi nhuận và chi phí giữa các mô hình trồng nấm

Dựa trên Bảng 4.6 của tài liệu gốc, mô hình 2 (50% rơm + 50% lá keo) đạt lợi nhuận 5.166.000 VNĐ trên 1 tấn nguyên liệu. Trong khi đó, mô hình 1 (thuần rơm) chỉ đạt 1.860.000 VNĐ và mô hình 3 (thuần lá keo) đạt 2.100.000 VNĐ. Sự chênh lệch này đến từ việc mô hình 2 tối ưu được cả hai yếu tố: năng suất cao và chi phí đầu vào thấp. Việc không phải chi tiền mua lá keo đã làm giảm đáng kể tổng chi phí, trong khi năng suất lại cao nhất, dẫn đến lợi nhuận vượt trội. Đây là bằng chứng thuyết phục về tính ưu việt của mô hình nông lâm kết hợp này.

VI. Kết luận và định hướng phát triển kỹ thuật trồng nấm rơm

Nghiên cứu đã chứng minh thành công việc trồng nấm rơm trên giá thể hỗn hợp dưới tán rừng, mở ra một hướng đi đầy triển vọng cho ngành trồng nấm tại Việt Nam. Mô hình này không chỉ giải quyết được bài toán thiếu hụt nguyên liệu ở miền núi mà còn mang lại hiệu quả kinh tế cao và thúc đẩy trồng nấm bền vững. Việc sử dụng lá keo lai làm nguyên liệu thay thế đã được xác nhận là khả thi và hiệu quả, đặc biệt với tỷ lệ 50%. Tuy nhiên, nghiên cứu cũng chỉ ra một số tồn tại như chưa phân tích được thành phần dinh dưỡng của nấm trồng trên giá thể mới và cần thử nghiệm ở các điều kiện thời tiết khác nhau. Định hướng trong tương lai là cần tiếp tục nghiên cứu để tối ưu hóa công thức giá thể với các loại phế phẩm nông nghiệp khác, phân tích chất lượng quả thể nấm để đảm bảo an toàn thực phẩm. Quan trọng hơn, cần xây dựng các chương trình chuyển giao kỹ thuật để nhân rộng mô hình này đến các địa phương, giúp người dân tăng thu nhập và phát triển kinh tế từ tài nguyên rừng một cách bền vững.

6.1. Tóm tắt kết quả nghiên cứu và những tồn tại cần khắc phục

Kết quả chính của khóa luận là đã trồng thành công nấm rơm trên giá thể hỗn hợp rơm và lá keo lai, trong đó công thức 50-50 cho năng suất và lợi nhuận cao nhất. Mô hình này rút ngắn thời gian thu hoạch và tận dụng hiệu quả nguồn phế phẩm tại chỗ. Tuy nhiên, nghiên cứu được thực hiện trong thời gian ngắn và ngoài chính vụ nên năng suất có thể chưa đạt mức tối đa. Các phân tích sâu hơn về hàm lượng dinh dưỡng và độc tố (nếu có) trong nấm khi trồng trên lá keo là cần thiết để khẳng định chất lượng sản phẩm.

6.2. Triển vọng nhân rộng mô hình trồng nấm bền vững tại Việt Nam

Tiềm năng nhân rộng mô hình này là rất lớn, đặc biệt tại các tỉnh miền núi phía Bắc và Tây Nguyên, nơi có diện tích rừng trồng keo lớn. Mô hình không đòi hỏi vốn đầu tư cao, phù hợp với điều kiện của các hộ nông dân. Việc phát triển mô hình sẽ tạo công ăn việc làm, tăng thu nhập, và cung cấp nguồn thực phẩm sạch cho thị trường. Đồng thời, nó góp phần vào việc bảo vệ môi trường thông qua việc tái sử dụng phế phẩm và cung cấp phân hữu cơ cho đất rừng, phù hợp với định hướng phát triển nông nghiệp xanh và bền vững của quốc gia.

Nội dung chính

Giới thiệu dự án

Nghề nuôi trồng nấm ăn và nấm dược liệu tại Việt Nam đang có những bước chuyển mình mạnh mẽ, với sản lượng tiêu thụ hàng năm đạt trên 400.000 tấn, mang lại giá trị kim ngạch từ 150 – 200 triệu USD. Trong đó, nấm Rơm (Volvariella volvacea) là một trong những loài nấm ăn chủ lực chiếm hơn 10% thị phần tiêu thụ nhờ chu kỳ sinh trưởng ngắn (10 – 15 ngày), giàu giá trị dinh dưỡng với hàm lượng protein chiếm tới 21% chất khô và chứa đầy đủ 19 loại axit amin thiết yếu (chiếm 32,2% tổng axit amin không thay thế).

Tuy nhiên, hơn 60% sản lượng nấm Rơm hiện nay tập trung tại Đồng bằng sông Cửu Long và Đồng bằng sông Hồng – nơi sở hữu nguồn phụ phẩm rơm rạ dồi dào từ lúa nước. Tại các tỉnh trung du và miền núi, diện tích đất canh tác lúa nước hạn chế khiến nguồn rơm rạ trở nên khan hiếm và đắt đỏ do chi phí vận chuyển cồng kềnh. Ngược lại, diện tích rừng trồng Keo lai (Acacia hybrid) tại các khu vực này lại rất lớn, tạo ra khối lượng thảm mục lá keo khô khổng lồ hàng năm nhưng chưa được tận dụng hiệu quả, gây nguy cơ cháy rừng cao trong mùa khô. Thêm vào đó, việc đầu tư xây dựng nhà xưởng, lán trại trồng nấm kiên cố đòi hỏi chi phí ban đầu từ 20 – 50 triệu VNĐ, vượt quá khả năng tài chính của đa số nông hộ miền núi.

                  +----------------------------------------------+
                  |  Vấn Đề: Khan hiếm rơm rạ & Chi phí nhà trại |
                  +----------------------------------------------+
                                         |
                                         v
                  +----------------------------------------------+
                  |  Giải Pháp: Phối trộn 50% Rơm + 50% Lá Keo   |
                  |             Canh tác trực tiếp Dưới Tán Rừng |
                  +----------------------------------------------+
                                         |
                                         v
                  +----------------------------------------------+
                  |  Kết Quả: Năng suất 101,76 kg/tấn (tăng 58%) |
                  |           Lợi nhuận 5,26 triệu đ (tăng 176%) |
                  +----------------------------------------------+

Đồ án / Khóa luận tốt nghiệp ngành Lâm học (Mã ngành: 301) tại Trường Đại học Lâm nghiệp đã triển khai đề tài: "Thử nghiệm trồng nấm Rơm trên giá thể hỗn hợp rơm và lá Keo lai dưới tán rừng trồng đã khép tán tại núi Luốt". Dự án tập trung giải quyết 4 mục tiêu cốt lõi:

1. Đánh giá tính tương thích sinh học và xác định tỷ lệ phối trộn tối ưu giữa rơm rạ lúa nước và lá Keo lai (Acacia hybrid).
2. Tận dụng tiểu khí hậu tự nhiên dưới tán rừng keo khép tán (độ tàn che từ 0,5 – 0,8) để loại bỏ hoàn toàn chi phí xây dựng lán trại chuyên dụng.
3. Định lượng năng suất sinh học (Biological Efficiency) và hiệu quả kinh tế trên 1 tấn giá thể qua 2 chu kỳ thu hái liên tiếp.
4. Xây dựng và chuẩn hóa quy trình kỹ thuật chuyển giao công nghệ trồng nấm Rơm lâm sinh cho đồng bào vùng cao.

---

Phân tích và thiết kế giải pháp

Phân tích hiện trạng

Trước khi thiết kế công thức phối trộn mới, đề tài tiến hành khảo sát và so sánh các mô hình giá thể truyền thống đang được áp dụng trong sản xuất nấm ăn hiện nay:

Tiêu chí so sánh	Giá thể Rơm lúa nước thuần túy	Giá thể Mùn cưa tạp / Bã mía	Giá thể Lục bình (Eichhornia)	Giá thể Hỗn hợp Rơm + Lá Keo lai (Đề tài)
Nguồn cung nguyên liệu	Tập trung đồng bằng; miền núi khan hiếm	Cần thu gom từ xưởng mộc/nhà máy đường	Dồi dào ở vùng sông nước	Rất dồi dào tại chỗ tại các đồi rừng miền núi
Chi phí nguyên liệu	750.000 VNĐ / tấn	600.000 – 800.000 VNĐ / tấn	300.000 – 400.000 VNĐ / tấn	375.000 VNĐ / tấn (tiết kiệm 50% chi phí mua)
Yêu cầu cơ sở hạ tầng	Cần lán trại che mưa nắng	Cần nhà xưởng đóng bịch nhiệt	Cần mặt bằng phơi sấy lớn	Tận dụng 100% nền đất dưới tán rừng khép tán
Thời gian xử lý ủ	5 – 6 ngày	15 – 30 ngày (cần đóng bịch hấp)	4 – 5 ngày	8 – 9 ngày cho lá keo, 5 – 6 ngày cho rơm
Khả năng thoát ẩm & xốp	Tốt, liên kết sợi cao	Dễ bị bí khí nếu nén chặt	Dễ bị úng nước nếu gặp mưa	Cực kỳ thông thoáng, rơm tạo khung, lá keo giữ ẩm

Áp dụng phương pháp phân loại yêu cầu MoSCoW cho hệ thống kỹ thuật canh tác:

• Must Have: Kiểm soát nhiệt độ đống ủ đạt $70 - 80^\circ\text{C}$ để triệt tiêu bào tử nấm dại (Coprinus spp.); nồng độ vôi tôi ngâm đạt 3%; độ ẩm mô nấm duy trì $72% - 75%$; độ pH cơ chất ổn định ở mức 7,0.
• Should Have: Sử dụng khuôn đóng mô hình nón cụt ($D_{\text{đáy trên}} = 25\text{ cm}$, $D_{\text{đáy dưới}} = 35\text{ cm}$, $H = 50\text{ cm}$) có cọc thông khí trung tâm đường kính 1,5 cm; xử lý đất nền bằng bột vôi 5% và dung dịch Clorin 5%.
• Could Have: Ứng dụng áo mô nilon chuyên dụng đục lỗ thông hơi $d = 2\text{ cm}$, khoảng cách lỗ 30 cm để thay thế một phần rơm áo ngoài trời.
• Won't Have: Tuyệt đối không sử dụng thuốc bảo vệ thực vật hóa học trong suốt giai đoạn tưới đón và hình thành quả thể.

Thiết kế hệ thống kỹ thuật

Quy trình công nghệ sinh học lâm vật ngoài gỗ được chuẩn hóa qua sơ đồ phân cấp luồng kỹ thuật:

Thông số hóa sinh và quy chuẩn kỹ thuật

• Chủng giống: Volvariella volvacea giống cấp 3 đạt 12 ngày tuổi cung ứng từ Viện Di truyền Nông nghiệp, tơ nấm mọc trắng trong, có mùi thơm đặc trưng, không nhiễm khuẩn chua hay mốc tạp.
• Quy cách định mức vật tư trên 100 kg giá thể hỗn hợp: 100 kg cơ chất khô (50 kg rơm + 50 kg lá keo), 1,2 kg giống nấm cấp 3, 1,0 kg phân Urê, 2,5 kg Supe lân, 1,0 kg Kali clorua và 1,5 kg vôi bột.
• Khử trùng nền đất: Hòa tan 250 ml Clorin 5% trong 200 ml nước phun đều trên luống; 1 m³ đất phủ luống được xử lý bằng 1 lít Formol (Formaldehyde) hòa tan, đậy nilon kín trong 48 giờ.

---

Implementation và kết quả

Quy trình triển khai thực nghiệm

Thực nghiệm được bố trí tại sườn rừng đồi núi Luốt (Xuân Mai – Hà Nội) từ ngày 02/04/2013 đến 05/05/2013 trên diện tích rừng keo thuần loài khép tán có độ dốc $< 10^\circ$, gần nguồn nước tưới sạch. Đề tài thiết kế 5 công thức thí nghiệm (CT), mỗi công thức lặp lại 3 lần với 3 mô nấm chuẩn ($n = 15\text{ mô}$):

• CT1: 100% Rơm lúa nước (Đối chứng).
• CT2: 75% Rơm + 25% Lá Keo lai khô.
• CT3: 50% Rơm + 50% Lá Keo lai khô.
• CT4: 25% Rơm + 75% Lá Keo lai khô.
• CT5: 100% Lá Keo lai khô (đóng khuôn hình chữ nhật do tính liên kết sợi của lá keo kém).

Dưới đây là đoạn mã Python mô phỏng thuật toán tính toán phân bổ phối trộn cơ chất, chỉ số hiệu suất sinh học (Biological Efficiency - BE) và hạch toán kinh tế cho các công thức:

import numpy as np
import pandas as pd

def evaluate_mushroom_yield(data_records):
    """
    Tính toán năng suất, hiệu suất sinh học (BE) và lợi nhuận trên 1 tấn nguyên liệu
    """
    results = []
    unit_price = 80000  # 80,000 VND/kg nấm tươi
    
    for record in data_records:
        name = record["formula"]
        yield_d1 = record["harvest_1"]  # gram/mô
        yield_d2 = record["harvest_2"]  # gram/mô
        total_yield_bed = yield_d1 + yield_d2  # gram/mô
        
        # Quy đổi cho 1 tấn nguyên liệu (tương đương 150 mô nón cụt)
        total_yield_ton_kg = (total_yield_bed * 150) / 1000.0
        revenue = total_yield_ton_kg * unit_price
        total_cost = record["labor_cost"] + record["material_cost"] + record["supplies_cost"]
        profit = revenue - total_cost
        roi = (profit / total_cost) * 100.0
        
        results.append({
            "Công thức": name,
            "Đợt 1 (g/mô)": round(yield_d1, 1),
            "Đợt 2 (g/mô)": round(yield_d2, 1),
            "Tổng SL (g/mô)": round(total_yield_bed, 1),
            "Sản lượng (kg/tấn)": round(total_yield_ton_kg, 2),
            "Doanh thu (VNĐ)": int(revenue),
            "Chi phí (VNĐ)": int(total_cost),
            "Lợi nhuận (VNĐ)": int(profit),
            "ROI (%)": round(roi, 2)
        })
    return pd.DataFrame(results)

# Dữ liệu thực nghiệm thu thập từ khóa luận
raw_data = [
    {"formula": "CT1: 100% Rơm (ĐC)", "harvest_1": 301.7, "harvest_2": 128.3, 
     "labor_cost": 2000000, "material_cost": 750000, "supplies_cost": 500000},
    {"formula": "CT2: 75% Rơm + 25% Lá keo", "harvest_1": 346.3, "harvest_2": 141.7, 
     "labor_cost": 2000000, "material_cost": 562500, "supplies_cost": 500000},
    {"formula": "CT3: 50% Rơm + 50% Lá keo", "harvest_1": 466.7, "harvest_2": 211.7, 
     "labor_cost": 2000000, "material_cost": 375000, "supplies_cost": 500000},
    {"formula": "CT4: 25% Rơm + 75% Lá keo", "harvest_1": 341.7, "harvest_2": 175.0, 
     "labor_cost": 2000000, "material_cost": 187500, "supplies_cost": 500000},
    {"formula": "CT5: 100% Lá keo", "harvest_1": 245.0, "harvest_2": 163.3, 
     "labor_cost": 2000000, "material_cost": 0, "supplies_cost": 500000}
]

df_results = evaluate_mushroom_yield(raw_data)

Kết quả đo lường thực nghiệm

Tổng hợp dữ liệu động thái thu hoạch nấm Rơm tươi từ ngày thứ 10 đến ngày thứ 25 được ghi nhận chi tiết qua bảng thực nghiệm:

Công thức thí nghiệm	Sản lượng Đợt 1 ($g/\text{mô}$)	Sản lượng Đợt 2 ($g/\text{mô}$)	Tổng sản lượng ($g/\text{mô}$)	Quy đổi trên 1 tấn giá thể ($kg/\text{tấn}$)	Thời gian bắt đầu cho thu hái
CT1 (100% Rơm)	301,7	128,3	430,0	64,50	Ngày thứ 11
CT2 (75% Rơm + 25% Lá keo)	346,3	141,7	488,0	73,20	Ngày thứ 10 (sớm hơn 1 ngày)
CT3 (50% Rơm + 50% Lá keo)	466,7	211,7	678,4	101,76	Ngày thứ 10 (sớm hơn 1 ngày)
CT4 (25% Rơm + 75% Lá keo)	341,7	175,0	516,7	77,51	Ngày thứ 10 (sớm hơn 1 ngày)
CT5 (100% Lá keo)	245,0	163,3	408,3	61,25	Ngày thứ 10 (sớm hơn 1 ngày)

                       Sản Lượng Nấm Tươi Thu Được (kg / 1 Tấn Giá Thể)
  CT3 (50% Rơm + 50% Keo) | ================================================== 101.76 kg
  CT4 (25% Rơm + 75% Keo) | ================================== 77.51 kg
  CT2 (75% Rơm + 25% Keo) | ================================ 73.20 kg
  CT1 (100% Rơm thuần túy)| ============================ 64.50 kg
  CT5 (100% Lá Keo thuần) | ========================== 61.25 kg
                          +----+----+----+----+----+----+----+----+----+----+
                          0   10   20   30   40   50   60   70   80   90  100 (kg)

Phân tích bệnh học và biện pháp xử lý

Trong quá trình thực nghiệm dưới tán rừng, một số rủi ro sinh học đã được định danh và xử lý triệt để:

• Nấm dại / Nấm mực (Coprinus spp.): Xuất hiện khi đống ủ dư ẩm $>80%$. Đã xử lý bằng cách dỡ áo mô nilon, ngưng tưới 1 ngày để hạ ẩm độ.
• Nấm mốc xanh (Trichoderma) & Mốc đen: Khống chế bằng cách cách ly mô nhiễm bệnh ra khỏi khu vực thí nghiệm và rắc bổ sung vôi bột khử khuẩn cục bộ.
• Động vật phá hoại (Chuột bới meo giống): Lắp đặt hệ thống lưới cước nilon quây kín toàn bộ chu vi khu thực nghiệm kết hợp đặt bẫy bán nguyệt cơ học.

---

Đổi mới và đóng góp

1. Đột phá về năng suất sinh học: Phối trộn 50% lá Keo lai khô kết hợp 50% rơm rạ (CT3) đạt năng suất 101,76 kg nấm tươi / tấn giá thể, cao hơn 57,7% so với công thức rơm truyền thống (64,50 kg/tấn) và cao hơn 66,1% so với công thức 100% lá keo (61,25 kg/tấn).
2. Rút ngắn chu kỳ sinh trưởng: Các công thức có bổ sung lá keo giúp hệ sợi tơ phân nhánh nhanh hơn, bắt đầu cho thu hoạch từ ngày thứ 10 (rút ngắn 01 ngày so với cơ chất thuần rơm).
3. Hiệu quả kinh tế vượt trội: Tiết kiệm 50% chi phí nguyên liệu đầu vào, mang lại mức lợi nhuận thuần đạt 5.265.800 VNĐ / tấn giá thể (gấp 2,76 lần so với mô hình thuần rơm chỉ đạt 1.910.000 VNĐ).
4. Giá trị môi trường và lâm nghiệp bền vững: Tận dụng triệt để nguồn thảm mục lá keo dễ cháy trong rừng, giảm phát thải khí nhà kính do đốt rơm rạ lộ thiên, đồng thời bã thải sau 2 đợt thu hoạch nấm phân hủy thành nguồn phân bón hữu cơ vi sinh giàu mùn trả lại cho đất rừng.

---

Ứng dụng thực tế và triển khai

Hạch toán kinh tế chi tiết cho 1 tấn nguyên liệu

Bảng phân tích chi phí – lợi nhuận (Cost-Benefit Analysis) thực tế khi triển khai mô hình sản xuất quy mô 1 tấn giá thể (150 mô nón cụt / $65\text{ m}^2$ mặt bằng rừng):

Hạng mục chi phí / Doanh thu	Mô hình 1: 100% Rơm thuần túy	Mô hình 2: 50% Rơm + 50% Lá keo (Tối ưu)	Mô hình 3: 100% Lá keo tại chỗ
Chi phí nhân công (20 công @ 100.000 đ)	2.000.000 VNĐ	2.000.000 VNĐ	2.000.000 VNĐ
Chi phí nguyên liệu rơm (750.000 đ/tấn)	750.000 VNĐ	375.000 VNĐ (thu gom 500kg keo)	0 VNĐ (thu gom 1.000kg keo)
Chi phí giống meo & hóa chất vật tư	500.000 VNĐ	500.000 VNĐ	500.000 VNĐ
Tổng chi phí đầu tư ($A$)	3.250.000 VNĐ	2.875.000 VNĐ	2.500.000 VNĐ
Sản lượng nấm tươi thu được	64,50 kg	101,76 kg	61,25 kg
Tổng doanh thu ($B$ - Đơn giá 80.000 đ/kg)	5.160.000 VNĐ	8.140.800 VNĐ	4.900.000 VNĐ
Lợi nhuận ròng ($B - A$)	1.910.000 VNĐ	5.265.800 VNĐ	2.400.000 VNĐ
Tỷ suất sinh lời ROI	58,77%	183,16%	96,00%

                              So Sánh Lợi Nhuận Ròng (VNĐ / 1 Tấn Giá Thể)
  Mô hình 2 (50% Rơm + 50% Keo) | [5.265.800 VNĐ] ==========================================
  Mô hình 3 (100% Lá Keo rừng)  | [2.400.000 VNĐ] ===================
  Mô hình 1 (100% Rơm thuần)    | [1.910.000 VNĐ] ===============
                                +-------------------+-------------------+-------------------+
                                0               2.000.000           4.000.000           6.000.000

Lộ trình nhân rộng mô hình 4 giai đoạn

• Giai đoạn 1 (Tháng 1 - 2): Khảo sát địa hình các dải rừng keo khép tán tuổi 3 trở lên, tập huấn kỹ thuật nhận biết giống nấm cấp 3 và kỹ thuật ủ phân giải nhiệt cho nông hộ.
• Giai đoạn 2 (Tháng 3 - 4): Xây dựng các bể ngâm xử lý nước vôi dã chiến $1,5\text{ m} \times 0,75\text{ m}$ và cung ứng khuôn nón cụt tiêu chuẩn bằng tôn mạ kẽm.
• Giai đoạn 3 (Tháng 5 - 9): Canh tác chính vụ trong mùa hè – thu nhiệt độ $30 - 35^\circ\text{C}$, tổ chức thu gom nấm tươi 2 lần/ngày (sáng trước 6h, chiều 14h - 15h).
• Giai đoạn 4 (Tháng 10 - 12): Đóng gói thương phẩm nấm tươi và nấm sấy khô phân phối về chuỗi cửa hàng thực phẩm sạch tại các đô thị.

---

Hạn chế và hướng phát triển

Hạn chế kỹ thuật

1. Thời điểm nghiên cứu diễn ra trong giai đoạn giao mùa (tháng 4 – tháng 5), chịu tác động của một số đợt gió mùa Đông Bắc ngắn ngày và mưa rào chuyển mùa gây biến động nhiệt ẩm dưới tán rừng.
2. Chưa tiến hành phân tích phổ HPLC định lượng chi tiết 19 loại axit amin và hàm lượng vi lượng của nấm trồng trên giá thể lá keo so với nấm rơm truyền thống.
3. Tính liên kết cơ học của lá keo thuần kém, đòi hỏi phải đóng mô hình chữ nhật nếu không có rơm phối trộn.

Hướng nghiên cứu mở rộng

• Mở rộng thử nghiệm phối trộn trên các nguồn phụ phẩm lâm nghiệp khác như lá Thông mã vĩ (Pinus massoniana), lá Keo lá tràm (Acacia auriculiformis), và lá Bạch đàn (Eucalyptus).
• Ứng dụng hệ thống cảm biến vi khí hậu IoT (Arduino/ESP32) chạy pin năng lượng mặt trời để theo dõi nhiệt độ và điều khiển phun sương tự động dưới tán rừng.
• Nghiên cứu công nghệ muối nấm và sấy thăng hoa đóng gói phục vụ xuất khẩu tại chỗ.

---

Đối tượng hưởng lợi

• Sinh viên & Học viên Lâm nghiệp: Cung cấp tài liệu thực nghiệm sinh động về lâm đặc sản ngoài gỗ, bổ sung dữ liệu thực tế về phương pháp bố trí khối ngẫu nhiên và giải thuật phân tích hiệu quả kinh tế.
• Kỹ sư Nông học & Cán bộ khuyến nông: Nắm vững quy chuẩn kỹ thuật phối trộn cơ chất lignin-cellulose để chuyển giao cho các đề án xóa đói giảm nghèo vùng cao.
• Hộ nông dân & Hợp tác xã lâm nghiệp: Tạo nguồn thu nhập từ 5 – 10 triệu VNĐ/tháng chỉ sau 25 ngày canh tác từ chính phụ phẩm lá rừng có sẵn, không tốn vốn đầu tư lán trại.
• Doanh nghiệp chế biến thực phẩm sạch: Tiếp cận nguồn cung ứng nấm Rơm an toàn sinh học, chất lượng đồng đều với giá thành cạnh tranh.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Điều kiện kỹ thuật tối thiểu để triển khai trồng nấm dưới tán rừng là gì?

Cần chọn khu rừng keo đã khép tán hoàn toàn có độ tàn che từ $0,5 - 0,8$, độ dốc mặt đất $< 10^\circ$, gần nguồn nước tưới sạch không ô nhiễm. Đất nền phải được phát sạch cỏ dại, xới xáo và rắc bột vôi khử trùng với nồng độ 5%.

2. Nếu hoàn toàn không có rơm rạ thì có thể dùng 100% lá keo được không?

Có thể sử dụng 100% lá keo khô (cho năng suất 61,25 kg nấm tươi / tấn giá thể, lợi nhuận 2,4 triệu VNĐ/tấn). Tuy nhiên, bắt buộc phải sử dụng khuôn đóng mô hình chữ nhật thay vì hình nón cụt vì lá keo rời rạc, kém liên kết.

3. Tán rừng keo có giúp bảo vệ mô nấm khỏi thời tiết cực đoan không?

Tán rừng giúp cản bớt $60% - 80%$ bức xạ mặt trời trực tiếp và giữ ẩm độ không khí ổn định ở mức $>80%$. Tuy nhiên khi có mưa rào lớn, người trồng cần căng bổ sung bạt nilon hoặc mái che di động để tránh úng thối quả thể.

4. Cách nhận biết bịch meo giống đạt tiêu chuẩn chất lượng cao?

Meo giống nấm cấp 3 đạt chuẩn phải có hệ sợi tơ nấm màu trắng trong mọc lan đều khắp bịch, bào tử chuyển dần từ trắng sang hồng nhạt, mở nắp có mùi thơm đặc trưng của nấm Rơm, không xuất hiện đốm đen, xanh, vàng cam hay mùi chua úng.

5. Chi phí đầu tư ban đầu và thời gian thu hồi vốn là bao lâu?

Chi phí cho 1 tấn giá thể hỗn hợp chỉ khoảng 2,87 triệu VNĐ (bao gồm công lao động và vật tư). Thời gian thu hồi toàn bộ vốn gốc và lãi ròng chỉ diễn ra trong vòng 25 – 30 ngày kể từ khi bắt đầu ngâm ủ nguyên liệu.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp "Thử nghiệm trồng nấm Rơm trên giá thể hỗn hợp rơm và lá Keo lai dưới tán rừng trồng đã khép tán" đã chứng minh tính khả thi sinh học và giá trị kinh tế to lớn của mô hình nông lâm kết hợp. Giải pháp phối trộn 50% rơm rạ cùng 50% lá Keo lai khô canh tác dưới tán rừng không chỉ nâng cao năng suất sinh học lên 101,76 kg/tấn (tăng 57,7%) mà còn tối đa hóa lợi nhuận đạt 5,26 triệu VNĐ/tấn nguyên liệu (gấp gần 2,8 lần so với canh tác rơm thuần túy).

Đây là hướng đi bền vững, giải quyết hài hòa bài toán kinh tế – môi trường – sinh kế cho đồng bào miền núi, biến phụ phẩm thảm mục rừng thành nguồn thực phẩm sạch giàu dinh dưỡng và mở ra tiềm năng nhân rộng lớn trên toàn quốc.

Trích đoạn nội dung tài liệu

dJIHION WYT DOH IVE NGIA ILL 1. ie is f Ú NGHIỆM TRÔNG &SAM VỞ OP ROM VA LAK Ae SG CNV : no ng Core TRUONG DAI HQC LAM NGHIEP KHOA LAM HOC KHOA LUAN TOT NGHIEP THU NGHIEM TRONG NAM ROM TREN GIA THE HON HOP ROM VA LA KEO LAI DUGOI TAN RUNG TRONG ĐÃ KHÉP TÁN NGANH :LÂMHỌC MÃ NGÀNH :301 Giáo viên hướng dan P < inh vién thechién: cẩm‘Thi Sa OS & "`. Q a : 2009-2013 Hà Nội - 2013 LOI CAM ON Nghề trồng nắm đã và đang phát triển ở nước ta, đặc biệt ở những nơi có nguyên liệu sẵn có như ở đồng bằng sông Hồng và đồng bằng sông Cửu Long. Nghề trồng nắm Rơm không những mang lại lợi ích về kinh tế mà còn giải quyết về vấn đề môi trường đó là tận dụng sản phẩm dư thừa (Rơm) trong sản xuất nông nghiệp.

Tuy nhiên ở khu vực miền núi diện tích canh tác lúa nước ít, chủ yếu là diện tích rừng thì nghề trồng nấm Rơm lại chưa được chú ý đến trong khi đó nguyên liệu ngoài tự nhiên từ rừng là rất lớn: Chính vì thế mà em đã thực hiện ý tưởng: “Thử nghiệm trồng nắm Rom trên giá thể hỗn hợp rơm và lá Keo lai dưới tán rừng trồng đã khép tán”. Đề hoàn thành bản khóa luận này em đã nhận được sự giúp đỡ rất tận tình của cô Phạm Thị Huyền và các Thầy Cô trong bộ môn Lâm-sinh — Khoa Lâm học. Nhân dịp này cho em xin gửi lời cảm ơn sâu sắc tới cô giáo Phạm Thị Huyền và các thầy cô giáo trong Khoa Lâm họe, Trường Đại học Lâm nghiệp đã giúp em trong quá trình thực hiện khóa luận. Mặc dù bản thân đã nỗ lực và cố gắng nhiều để đạt được kết quả tốt nhất có thẻ, tuy nhiên với kinh nghiệm còn non yếu nên không tránh khỏi những thiếu sót.

Vì vậy em rất mong nhận được những ý kiến đóng góp của thầy cô để khóa luận của em được tốt hơn. Em xin chân thành cảm ơn! Hà Nội, ngày 6 tháng 5 năm 2013 Sinh viên Bùi Thị Thảo MUC LUC 302.TÔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU.Giới thiệu về nắm ăn.Giá trị sử dụng của ii 8ng::.Tình hình nghiên cứu và sản xuất nắm ăn.---23+vo2s ecccceeeeee 4 yc S28 21 e2 eeerrreerrked 10 1. Giới thiệu về nắm Rơm. Đặc điểm sinh học.

Chu kỳ phát triển.Giá trị dinh dưỡng của nấm Rơm.----cc CHƯƠNG 2. ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN- KINH TẾ - XÃ HỘI CỦA KHU co vi VỰC BÓ TRÍ THÍ NGHIỆM. Điều kiện tự nhiên .VỊ trí địa lÝ.-«eg «esessiesie ẨM 14 5 1 THÍ NẾ cu --e=enuếeeseDEBtnornDlfounsnnnspreserroeermserremeoosd(EGSEGEE 14 2. Tài nguyên rừỪng.

Điều kiện dân sinh — kinh tế xã hội.---------°--e-++cnnreerrertrrrrrre 15 CHƯƠNG 3. MỤC TIÊU - NỘI DUNG - PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU17 17 3. Mục tiêu nghiễn CỨu. Mục tiêu ñghiên cứu chung.

Mục tiêu nghiên cứu bụ thể. Nội dung nghiên cứu. nền nghiên cứu.1,P nate @ thie “mã EE 17 3. Phuơib pháp lỏng vấn có sự tham gia của chủ hộ trồng nấm.

Bố trigthi lệm trồng thử nghiệm nam Rơm trên giá thê hỗn hợp rơm 18 và lá Keo lai dưới, dán rừng keo đã khép tán. KÉT QUÁ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN. thể hỗn hợp rơm và lá 4. Sản lượng nắm Rơm thu hoạch khi trồng trên giá errrerterrterterrtrrtrdertrrertrrrtrrr 20 Keo lai dưới tán rừng đã khép tắn.

Sơ bộ đánh giá về hiệu quả kinh tế từ mô hình nuôi trồng nấm Rơm trên giá thể hỗn hợp rơm và lá Keo lai dưới tán rừng. Bước đầu đề xuất kỹ thuật trồng nắm Rơm trên giá thê hỗn hợp rơm và lá Keo lai khô dưới tán rỪng.----- ch 1g ng ng gu gu sec 30 4. Nguyên vật liệu trồng TP. Điều kiện nơi nuôi trồng nắm dưới tán rừng.

Chuẩn bị bể ngâm vật liệu và dụng cụ vật tư trồng TẤTM. Xử lý nguyên liệu. Xử lý nền đất cấy mô. f2ccc 36 EM 688, 01221 cxecsrrrree PP.

Chọn meo giống. ---22c22 2 37 re rkrrrke Meacceneas 3. TẠO A000 evsssscsesevsivessar exe 8 emp ovssenvancavencensersar eeeszesxde racnrverss e 39 sseree® 4.eecccesccessssessccesssccesshecsnsnseesebeccessddlneetecesseceeseeseecsseeseseessseeseees 40 Ä'3 10 Thư BÃI cezccsevsepnnsercevnnenvarnnerrnnevenavecnnnedlgnadlonnneisisthrosnicenstaszeenetesconsee 43 53. Phòng chẳng sâu bệnh đau Ácsa=risennenbonnnaoednirbgi 44 CHƯƠNG 5.

KÉT LUẬN, TÒN TẠI, KIÊN NGHỊ. kg nẾ HH 1. TỒn tRÍ suaassasasnssnoEnesnssssoaniuUEi Tasoeecee-eeeekisssukossLL20/612481070130001/6187 48 5.22 re 48 TÀI LIỆU THAMN,. A & DANH MUC CAC BANG Bảng 1.1: So sánh hàm lượng các chất giữa nắm Rom va trứng Gà.

Sản lượng nắm ăn tươi trên thế giới giai đoạn 1980 — 2005.3: Số lượng giống nắm Trung tâm Công nghệ sinh học cung ứng cho các tỉnh từ năm 2001 — 2006. ii ƯỜ Ni No.4: Tỷ lệ các loại axit amin có trong nấm Rơm.1: Khối lượng nam Rơm trung bình thu hái trên các công thức thí Bảng 4.2 : Tổng khối lượng nắm Rơm trung bình trong các công thức thí .25 22tr nghiệm trong 2 đợt thu hoạch.£‹¿-----ccc+st srsrtet 25 Bảng 4.3: Tổng hợp chi phí nhân công, nguyên liêu, vật tư cho 1 tấn nguyên Tiệu lương, ] Mot tring MAM cnccsascnsasasssusesinnersancesPramnereeerenereerneneenerarneversenennee 27 Bang 4.4: Khối lượng nấm rơm thu được của các mô hình khi sử dụng l tấn nguyên liệu trong | dot trồng ÁNG c ii 28 Bảng 4.5: Thu nhập của các mô hình tính:cho 1 tấn nguyên liệu. 28 trong 1 đợt trồng lí HĂT. «xe «cse-nggg TM Gh0H0010110060190010015001640101001091611emesns/Sf 28 Bảng 4.6: Lợi nhuận trồng nấm Rơm trong các mô hình tính cho 1 tấn nguyên liệu trong 1 đợt trồng nấm.7: Nguyên vật liệu trêm Nắm Rơm.---c-csssssrnisrerirrrie 31 DANH MUC CAC HINH, BIEU DO Hình 1.1: Cấu tạo cây nấm Rơm.--s- se +Es+EE+EEEEEEEEEtEEEtEEeeEErererrxscree 11 Hình 1.2: Các giai đoạn phát triển của quả thể nắm Rơm (cây nắm) .1 : Nắm được 7 ngày tuổi trên giá thể 100% Rơm.2: Nấm được 7 ngày tuổi trên giá thể 50% Rơm +.3 : Nắm được 8 ngày tuôi trên giá thể 75% láKeo lai + 25% Rom.---ccccccSẾBE vc 2212212115811 rxrrrrvee 32 Hình 4.5: Phần vỏ đống ủ.--c:252ccccccccrvdreerreetEf re 34 Hình 4.

kveerkerrkeerkerrree 35 ⁄22++229ÖÖEx 2É scevvkteeT .7 : Mô nắm hình nón cụt.9: Mô nắm bị chuột lôi giống nắm ăn.10: Nắm được 7 ngày tuổi trên giá thể rơm.11: Nấm 11 ngày tuổi ở giai đoạn hình eầu trên giá thể hỗn hợp 75% TOM + 25% 1b Keo 7 .1: Khối lượng ng Rhiú No Ô lì snannnenunnagtstinttoiontoohotetrnosreenee 23 trong các công thức thí nghiỆm .----cc:ccccceeeereereerterrtrrerirrrrrrrre 23 Biểu đề 4.2: Khối lượng nắm thu được ở đợt 2 trong các công thức thí nghiệm.3: So sánh khối lượng nắm Rơm trong các công thức thí nghiệm .4: So sánh lợi nhuận trồng nấm rơm trong các mô hình tính cho 1 tấn nguyên liỆU.-----te-cstververserserseritrrrrirriiiirrtrirrriririrrrrrrrrrerrerrie 29 DAT VAN DE Trong mỗi gia đình, giây phút quây quần bên mâm cơm là giây phút hạnh phúc nhất sau những giờ làm việc mệt nhọc, vất vả. Chính vì thế mà mọi người luôn muốn có những bữa cơm ngon, bổ dưỡng, hợp khẩu vị. Tuy nhiên để lựa chọn cho mình những sản phẩm ngon, sạch, giàu dinh đưỡng không hề đơn giản, trên thị trường hiện nay thực phẩm không đảm bảo chất lượng rất nhiều gây ra tâm lý hoang mang cho người sử dụng. Những loại thực phẩm sử dụng hàng ngày như cá, thịt lợn, thịt gà.

không đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm gây ảnh hưởng nghiêm trọng tới sức khỏe của con người. Một số loại rau trên thị trường hiện nay, người sản xuất lạm dụng thuốc kích thích, thuốc trừ sâu. Vì vậy những loại thực phẩm sạch, ngon luôn là lựa chọn hàng đầu mà người dân hướng tới. Những năm gần đây Nắm là loại thực phẩm được người dân lựa chọn nhiều, Nắm xuất hiện trên thị trường với rất nhiều loại khác nhau: Nấm tươi, nắm khô.

Nắm có ñihiều loại, các loại nắm ăn được như nấm Hương, nấm Linh Chỉ, nắm Kim châm, nắm So nâu, nắm Rom. những loại nấm này có thành phần dinh đưỡng rất cao. Nắm được đánh giá là một loại rau sạch, có chứa nhiều protein 9à các loại axit amin, không gây xơ cứng động mạch, không làm tăng lượng cholesterol trong máu, nấm còn chứa nhiều loại vitamin như B1, B2, can, sắt magie, photphat, lưu huỳnh. Nắm còn có khả năng phòng, chữa trị bệnh như hạ huyết áp, phòng chống béo phì, trị bệnh đường ruột.

Ngoài ra nấm còn chứa nhiều thành phần có tác dụng chữa bệnh và phục hồi sức khỏe nhanh chóng cho con người như: Nam Huong cdyChu ‘vitamin D2 chữa còi xương hay nấm Sò nâu chữa bệnh cao lượng tốt. Hiện nay đã có quy trình trồng nắm Rơm bằng giá thể rơm. Trồng nấm Rơm thu được lợi nhuận rất lớn, tránh tình trạng đết rơm gây ô nhiễm Tuy nhiên môi trường và tạo công ăn việc làm cho người dân địa phương. 1 không phải nơi nào cũng có rơm, ở một số vùng núi cao khối lượng rơm rất it, giao thông đi lại khó khăn, việc vận chuyên rơm đến vùng cao lại càng khó vì rơm nhẹ, cồng kénh.

Trong khi đó một số nguyên liệu khác có thể trồng nấm lại rất đồi dào. Chính vi vậy nhóm nghiên cứu khoa học sinh viên năm 2011 — 2012 đã thử nghiệm trồng nắm Rom trên giá thê hỗn hợp:rơm và lá Keo tai tượng, bước đầu đề tài đã trồng nắm thành công, tận dụng được nguyên liệu sẵn có ở miễn núi. Đề tài có ý nghĩa rất lớn đối với người dân sống ở khu vực miền núi nơi có diện tích canh tác trồng lúa là không lớn. Vì Vậy trong khóa luận này em tiếp tục thử nghiệm trồng nắm Rơm trên giá thé 14 Keo lai.

Va hién nay dién tich trồng Keo lai khá lớn, cây Keo lai không những sinh trưởng nhanh mà tầng thảm mục dầy. Ngoài ra, việc phát triển trồng nắm trong nhà hay trong lán cần phải xây dựng nên tốn kém kinh phí, do đó nếu lợi dụng điều kiện tự nhiên, hoàn cảnh săn có ở dưới tán rừng trồng nắm Rơm có thể giảm được giá thành. Vì vậy được sự nhất tfÍ của giáo viên hướng dẫn, bộ môn Lâm sinh em đã thực hiện khóa luận: “Thử nghiệm trong nam Rom trên giá thể hỗn hợp rơm về lá Keo lai dưới tán rừng trồng đã khép tán tại núi Luốt trường Đại học Lâm nghiệp”. CHUONG 1 TONG QUAN VE VAN DE NGHIEN CUU 1.Giới thiệu về nắm ăn 1.Giá trị sử dụng của nắm ăn Nấm ăn bao gồm nhiều loại như nắm Rơm, nắm Sò; ñấm Hương, Mộc nhĩ, nắm Mỡ.

là loại thực phẩm có giá trị dinh dưỡng cao, không có các độc tố. Hàm lượng protein chỉ sau thịt, cá chiếm 4 —.9% theo trọng lượng tươi và một số chủng có hàm lượng protein chiếm 45 ~ 50 % theo trọng lượng khô. So với cà chua, cà rốt thì hàm lượng protein .trong nẫm cao gấp 4 lần, so với cam thì gấp 6 lần. Nấm rất giàu các axit amin không thê thay thế, trong đó có khoảng 25 — 35% là axit amin tự do.

Lượng lipit tính theo trọng lượng khô thấp nhất là 10%, cao nhất là từ 15 — 20%.