chương I trở thành tiền đề để nghiên cứu, đánh giá và tiến hành các nhiệm vụ của các chương tiếp theo. - Chương II: “Pháp luật về trách nhiệm sản phẩm của một số nước trên thế giới”. Nội dung của chương này tập trung làm rõ những nỗ lực quốc tế trong việc xây dựng, hoàn thiện chế định trách nhiệm sản phẩm của một số quốc gia, khu vực trên thế giới bao gồm: Hoa Kỳ, Canada, Cộng đồng Châu Âu, Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc và một số nước Asean. Chương II cũng đưa ra một số nhận xét, đánh gia kinh nghiệm thực tế trong việc xây dựng và áp dụng pháp luật trách nhiệm sản phẩm để làm tiền dé cho việc tham khảo, hoc tập kinh nghiệm trong quá trình xây dựng, hoàn thiện chế định này tại Việt Nam.
- Chương III: “Thực trạng pháp luật chế định trách nhiệm sản phẩm ở Việt Nam và tình hình thực thi trách nhiệm sản phẩm của các doanh nghiệp”. Nội dung của chương này tập trung đánh giá thực trạng pháp luật hiện hành của Việt Nam về trách nhiệm sản phẩm và thực tiễn thực thi trách nhiệm sản 12 phẩm của doanh nghiệp Việt Nam trong thời gian qua, nêu rõ các thành tựu cũng như những bắt cập và rút ra các nguyên nhân của những tồn tại đó. - Chương IV: “Hoàn thiện pháp luật về trách nhiệm sản phẩm nhằm nâng cao hiệu quả bảo vệ Người tiêu dùng ở Việt Nam”. Nội dung của chương này tập trung làm rõ bối cảnh hoàn thiện pháp luật về trách nhiệm sản phẩm 0 nước ta trong điều kiện xây dựng nên kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa đồng thời đưa ra các dé xuất hoàn thiện hệ thống pháp luật trách nhiệm sản phẩm và các giải pháp thực thi những đề xuất này.
CHUONG I TONG QUAN VE TRACH NHIEM SAN PHAM L CAC VAN DE LÝ LUẬN VE TRÁCH NHIEM SAN PHAM 1. Khai niém, ban chất của chế định trách nhiệm sản phẩm của doanh nghiệp 1. Khải niệm trách nhiệm sản phẩm Trách nhiệm sản phẩm (product liability) được giải thích là trách nhiệm của người sản xuất hoặc người bán hàng trong việc bôi thường cho các thiệt hại gây ra bởi khuyết tật của hàng hoá mà họ đã cung cấp cho người tiêu dùng trong quá trình kinh doanh. Với cách hiểu này, trách nhiệm sản phâm có những đặc điểm sau: - Trách nhiệm sản phẩm là một loại trách nhiệm bồi thường thiệt hại, tức là một loại trách nhiệm dân sự theo đó người gây thiệt hại có trách nhiệm phải bù đắp theo những hình thức và mức độ phù hợp những thiệt hại đã gây ra cho người khác dựa trên căn cứ pháp luật hoặc dựa trên những thoả thuận theo hợp đồng.
- Chủ thể của trách nhiệm sản phẩm là người sản xuất hoặc người bán hàng, tức là phải là một chủ thể nhất định tham gia vao quy trình đưa một san phẩm hàng hoá đến tay người tiêu dùng. Chủ thể đó có thể có mối liên hệ trực tiếp với người tiêu dùng hoặc không có mối liên hệ trực tiếp. Điều kiện cần để xác định một chủ thể có thuộc diện phải chịu trách nhiệm chỉ phụ thuộc vào việc người đó trực tiếp có mối liên hệ đối với sản phẩm mà người tiêu dùng đã sử dụng hay không. Mối liên hệ trực tiếp đối với sản phẩm có thể là một trong các hình thức sau: (i) là người sản xuất ra sản phẩm: người sản xuất ra sản phẩm bao gồm cả người sản xuất ra sản phẩm hoàn chỉnh hoặc là người sản xuất ra một phân, một bộ phận trong sản phẩm hoàn chỉnh đó; (ii) là người thực hiện vai trò a Attp://egal-dictionary.com/Product+ Liability 14 phân phối trung gian đối với sản phẩm hoặc (iii) là người cung cấp sản phẩm đến tay của người tiêu dùng.
Như vậy, vê mặt nguyên tắc, trong bât kỳ trường hợp nao, déi với một san phẩm xuất hiện trên thị trường luôn tồn tại chủ thé chịu trách nhiệm đối với sản phẩm này. - Cơ sở để xác định trách nhiệm phát sinh trên thực tế là việc sản phẩm có khuyết tật và khuyết tật đó gây ra thiệt hại cho người tiêu dùng: khuyết tật của sản phẩm có thê bắt nguồn từ thiết kế, từ chất liệu được sử dụng, từ kết hợp giữa các bộ phận, thành phần hay cách thức sử dụng, vận hành. mà có khả năng gây ra thiệt hại cho người sử dụng nó trong điều kiện thông thường. Có thể nói một cách khác là một sản phẩm được coi là có khuyết tật khi sản phẩm đó không đảm bảo an toàn.
Tất nhiên, yêu cầu vẻ tính an toàn đối với sản phẩm không phải là không có giới hạn và thường được xác định ở mức độ mà công chúng có thể trông đợi một cách hợp lý: có nghĩa là không có khả năng gây ra thiệt hại khi được tiêu dùng bởi một người tiêu dùng có nhận thức thông thường, trong điều kiện thông thường. Đối với một số sản phẩm nhất định, khả năng gây thiệt hại trong điều kiện thông thường có thể không bị coi là khuyết tật của sản phẩm nêu nhà sản xuất hay cung ứng đã có cảnh báo về khả năng gây nguy hiểm cũng như đưa ra phương pháp mà người tiêu dùng có thể phòng tránh mà không ảnh hưởng đến sự tiêu dùng bình thường cũng như là tính năng của sản phẩm. Ngoài ra, tính an toàn cũng được giới hạn ở phạm vi mà điều kiện phát triển khoa học, kỹ thuật. tại mỗi giai đoạn cho phép nhận biết.
Nếu khả năng nhận biết về tính không an toàn vượt quá mức độ mà sự phát triển khoa học, kỹ thuật tại thời điểm đó cho phép nhận biết thì sự không an toàn vượt quá khả năng nhận biết đó không bị coi là khuyết tật. Tuy nhiên, giống như bat kỳ chế định bồi thường thiệt hại nào, sự tổn tại thực tế của khuyết tật có thể sẽ không phát sinh trách nhiệm nếu như không có thiệt hại thực tế xảy ra. Chỉ khi có một thiệt hại thực tế xảy ra và thiệt hại đó thực sự là do khuyết tật của sản phẩm gây ra thì mới phát sinh trách nhiệm bồi thường thiệt hại và phạm vi trách nhiệm cũng sẽ năm trong phạm vi, mức độ thiệt hại xảy 15 ra trên thực tế gây ra bởi khuyết tật của sản phẩm đó. Như vậy, cơ sở xác định trách nhiệm phải bao gôm sự ton tại của khuyết tật của sản phẩm, có thiệt hại thực tế xảy ra và có mối quan hệ nhân quả giữa thiệt hại thực tế Xảy ra với khuyết tật của sản phâm.
- Trách nhiệm sản phẩm là một dạng trách nhiệm bồi thường thiệt hại mà căn cứ phát sinh là trách nhiệm pháp lý của người sản xuất, người cung ứng sản phâm hang hoá đối với an toàn về sức khoẻ, tính mạng của người tiêu dùng. Việc xác định trách nhiệm đối với sản phẩm không nhất thiết chỉ dựa vào quan hệ hợp đồng giữa người bị thiệt hại và nhà sản xuất, cung ứng sản phẩm. Như đã phân tích, mối liên hệ giữa người phải chịu trách nhiệm và người được xác định thông qua một sản phẩm mà người phải chịu trách nhiệm là người sản xuất hoặc cung ứng và người được bồi thường thiệt hại là người tiêu dùng nó, giữa họ có thể có quan hệ hợp đồng, giao dịch trực tiếp hoặc không có quan hệ hợp đồng”. Bản chất và các học thuyết cơ bản của chế định trách nhiệm sản phẩm Về bản chất, trách nhiệm sản phẩm chính là sự ràng buộc về mặt pháp luật trách nhiệm của các nhà sản xuất, phân phối cũng như người bán lẻ đối với công chúng khi cung ứng sản phẩm trên thị trường.
Trách nhiệm đó thẻ hiện ở việc khi một sản phẩm được nhà cung cấp đưa ra thị trường, sản phẩm đó đương nhiên phải được coi là an toàn, không phụ thuộc vào việc người sản xuất hay cung ứng có công bố là sản phẩm đó có an toàn hay không. Với sự ràng buộc trách nhiệm này, để tránh hoặc giảm thiểu những hậu quả pháp lý mà sản phẩm khuyết tật gây ra thiệt hại cho người tiêu dùng, nhà sản xuất, cung ứng sản phẩm khi đưa sản phẩm ra thị trường sẽ phải nỗ lực để loại trừ khuyết tật của sản phẩm, từ đó đem lại cho người tiêu dùng những sản phẩm đảm bảo an toàn. Trong trường hợp sự an toàn không được đảm bảo và người tiêu dùng phải gánh chịu thiệt hại thì họ sẽ được bồi thường, do vậy lợi ích của người tiêu dùng sẽ được đảm bao ở mức độ ” Một số ví dụ về các tình huống làm phát sinh trách nhiệm này có thể kể đến như phanh xe bị lỗi khiến người điều khiển không điều khiển được xe và bị tai nạn; thức ăn cho trẻ em bị nhiễm ban gây ngộ độc; bia chai gây nô gây ra thương tích cho người mở bia; ôn áp không, hoạt động được lam hong thiết bị điện; không có cảnh báo cần thiết vẻ tác dụng tương tác của thuốc khiến người uống thuốc bị phản ứng phụ. Với hệ thống quy định của pháp luật về trách nhiệm sản phẩm, người tiêu dùng đương nhiên được bảo vệ và không đòi hỏi phải có bất kỳ khả năng đàm phán, thuyết phục nào và không một nhà sản xuất hay cung ứng nào có thể sử dụng ưu thế của mình trong quan hệ với người tiêu dùng để loại trừ trách nhiệm này.
Dé xác định liệu nhà sản xuất hay người bán có phải chịu trách nhiệm đối với người tiêu dùng về các thiệt hại do khuyết tật của sản phẩm gây ra hay không, pháp luật về trách nhiệm sản phẩm dựa trên ba chuân pháp lý cơ bản là học thuyết về sự bất cần (negligence), học thuyết vé sự vi phạm nghĩa vụ bảo đảm (warranty) và học thuyết về trách nhiệm nghiêm ngặt (strict liability). Học thuyết về sự vi phạm nghĩa vụ bảo đảm đưa ra những căn cứ đề người tiêu dùng khởi kiện đòi bồi thường thiệt hại trong trường hợp người sản xuất, cung ứng vi phạm nghĩa vụ bảo đảm. Theo học thuyết về sự bảo đảm, người sản xuất, cung ứng khi đưa sản phâm ra thị trường thì cũng có nghĩa là đưa ra những bảo đảm nhất định về sản phẩm của mình đối với người tiêu dùng. Khi sản phẩm đó có khuyết tật và gây thiệt hại cho người tiêu dùng tức là người sản xuất, cung ứng đã vi phạm nghĩa vụ bảo đảm và vì vậy họ có trách nhiệm bồi thường thiệt hại cho người tiêu dùng.