Nghiên Cứu Khoa Học Cấp Cơ Sở: Khiếu Kiện Và Giải Quyết Tranh Chấp Hành Chính Ở Việt Nam

Nghiên cứu khoa học cấp cơ sở về khiếu kiện và giải quyết tranh chấp hành chính tại Việt Nam được thực hiện bởi… 290 trang · Đại học Luật Hà Nội · 2017.

• Tác giả: Bùi Thị Đào
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Mạnh Hùng
• Trường học: Đại học Luật Hà Nội
• Chuyên ngành: Khiếu kiện và giải quyết tranh chấp hành chính
• Đề tài: Nghiên cứu khoa học cấp cơ sở về khiếu kiện và giải quyết tranh chấp hành chính tại Việt Nam
• Loại tài liệu: nghiên cứu khoa học cấp cơ sở
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. PHẦN THỨ NHẤT: MỞ ĐẦU
• 2. PHẦN THỨ HAI: BÁO CÁO TỔNG HỢP KẾT QUẢ THỰC HIỆN ĐỀ TÀI
• 2.1. Khai quát chung về khiếu kiện hành chính và xu thế đa dạng hóa các phương thức giải quyết tranh chấp hành chính
• 2.1.1. Tranh chấp hành chính - hiện tượng khách quan trong tổ chức thực thi quyền hành pháp
• 2.1.2. Khái niệm khiếu kiện hành chính. Xu thế đa dạng hóa các phương thức giải quyết tranh chấp hành chính
• 2.1.3. Thực trạng khiếu kiện và giải quyết tranh chấp hành chính ở Việt Nam
• 2.1.4. Thực trạng khiếu nại và giải quyết khiếu nại hành chính ở Việt Nam
• 2.1.5. Thực trạng khởi kiện và giải quyết vụ án hành chính ở Việt Nam
• 2.1.6. Quan điểm và giải pháp nâng cao hiệu quả giải quyết tranh chấp hành chính ở Việt Nam
• 2.2. Quan điểm nâng cao hiệu quả giải quyết tranh chấp hành chính ở Việt Nam
• 2.3. Giải pháp nâng cao hiệu quả giải quyết tranh chấp hành chính ở Việt Nam
• 2.4. Kết luận chung
• 3. PHẦN THỨ BA
• 3.1. Chuyên đề 1: Khái quát chung về khiếu kiện hành chính và xu thế đa dạng hóa các phương thức giải quyết tranh chấp hành chính
• 3.2. Chuyên đề 2: Thẩm quyền và thủ tục giải quyết khiếu nại hành chính theo quy định của pháp luật hiện hành ở Việt Nam
• 3.3. Chuyên đề 3: Thẩm quyền xét xử hành chính theo quy định của pháp luật hiện hành ở Việt Nam
• 3.4. Chuyên đề 4: Thủ tục giải quyết vụ án hành chính theo quy định của pháp luật hiện hành ở Việt Nam
• 3.5. Chuyên đề 5: Kinh nghiệm tổ chức giải quyết tranh chấp hành chính ở một số nước trên thế giới
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu chung về nghiên cứu

Nghiên cứu khoa học cấp cơ sở về khiếu kiện và giải quyết tranh chấp hành chính tại Việt Nam được thực hiện bởi Trường Đại học Luật Hà Nội. Nghiên cứu này tập trung vào việc phân tích các quy trình giải quyết tranh chấp hành chính, đánh giá hệ thống pháp luật hiện hành và đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả. Khiếu kiện hành chính là hiện tượng khách quan, phát sinh từ những hạn chế trong quản lý hành chính nhà nước. Nghiên cứu này nhằm đáp ứng yêu cầu dân chủ hóa và xây dựng nhà nước pháp quyền.

1.1. Mục tiêu nghiên cứu

Nghiên cứu nhằm đánh giá thực trạng khiếu kiện và giải quyết tranh chấp hành chính tại Việt Nam, từ đó đề xuất các giải pháp hoàn thiện quy trình giải quyết và hệ thống pháp luật. Nghiên cứu cũng tập trung vào việc phân tích các cơ sở pháp lý hiện hành và kinh nghiệm quốc tế để áp dụng vào thực tiễn Việt Nam.

1.2. Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp phân tích tài liệu, điều tra thực tiễn và so sánh với kinh nghiệm quốc tế. Các dữ liệu được thu thập từ các cơ quan nhà nước, báo cáo thực tiễn và các công trình nghiên cứu trước đây. Phương pháp này giúp đảm bảo tính khách quan và toàn diện trong việc đánh giá và đề xuất giải pháp.

II. Thực trạng khiếu kiện và giải quyết tranh chấp hành chính

Khiếu kiện hành chính tại Việt Nam hiện nay vẫn còn nhiều hạn chế, đặc biệt là trong việc thực thi pháp luật và quy trình giải quyết. Nghiên cứu chỉ ra rằng, tình trạng đùn đẩy trách nhiệm và né tránh giải quyết tranh chấp vẫn còn phổ biến. Điều này dẫn đến việc các quyền lợi hợp pháp của công dân không được bảo vệ kịp thời và triệt để.

2.1. Thực trạng khiếu nại hành chính

Thực trạng khiếu nại hành chính cho thấy, các cơ quan nhà nước thường gặp khó khăn trong việc xử lý các đơn thư khiếu nại. Nguyên nhân chính là do thiếu cơ sở pháp lý rõ ràng và sự phối hợp không hiệu quả giữa các cơ quan. Nghiên cứu đề xuất cần hoàn thiện quy trình giải quyết và tăng cường trách nhiệm của các cơ quan liên quan.

2.2. Thực trạng khởi kiện hành chính

Việc khởi kiện hành chính tại Toà án cũng gặp nhiều khó khăn, đặc biệt là trong việc xác định thẩm quyền và thủ tục giải quyết. Nghiên cứu chỉ ra rằng, nhiều vụ án hành chính bị kéo dài do thiếu sự phối hợp giữa các cơ quan tư pháp và hành chính. Điều này làm giảm lòng tin của người dân vào hệ thống pháp luật.

III. Giải pháp nâng cao hiệu quả giải quyết tranh chấp hành chính

Nghiên cứu đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả giải quyết tranh chấp hành chính tại Việt Nam. Các giải pháp này tập trung vào việc hoàn thiện hệ thống pháp luật, tăng cường thực thi pháp luật và cải thiện quy trình giải quyết. Nghiên cứu cũng nhấn mạnh việc học hỏi kinh nghiệm quốc tế để áp dụng vào thực tiễn Việt Nam.

3.1. Hoàn thiện hệ thống pháp luật

Cần hoàn thiện các quy định pháp luật về khiếu kiện hành chính và giải quyết tranh chấp hành chính. Điều này bao gồm việc xác định rõ thẩm quyền của các cơ quan và quy trình giải quyết tranh chấp. Nghiên cứu đề xuất cần ban hành các văn bản pháp luật mới để đáp ứng yêu cầu thực tiễn.

3.2. Tăng cường thực thi pháp luật

Việc thực thi pháp luật cần được tăng cường thông qua việc đào tạo nâng cao năng lực cho các cơ quan nhà nước. Nghiên cứu đề xuất cần có các biện pháp giám sát và đánh giá hiệu quả thực thi pháp luật để đảm bảo các quy định được áp dụng một cách công bằng và minh bạch.

IV. Kết luận và khuyến nghị

Nghiên cứu kết luận rằng, việc giải quyết tranh chấp hành chính tại Việt Nam cần được cải thiện thông qua việc hoàn thiện hệ thống pháp luật và tăng cường thực thi pháp luật. Các giải pháp được đề xuất nhằm đảm bảo quyền lợi hợp pháp của công dân và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước. Nghiên cứu cũng khuyến nghị cần tiếp tục nghiên cứu và học hỏi kinh nghiệm quốc tế để áp dụng vào thực tiễn Việt Nam.

Nội dung chính

Nghiên Cứu Khoa Học Về Khiếu Kiện Hành Chính Và Giải Quyết Tranh Chấp Hành Chính Ở Việt Nam

---

Tóm tắt nghiên cứu (200-250 từ)

• Câu hỏi nghiên cứu chính: Bản chất pháp lý của khiếu kiện và tranh chấp hành chính tại Việt Nam là gì? Cơ chế giải quyết tranh chấp hành chính hiện hành qua hai phương thức giải quyết khiếu nại hành chính và xét xử hành chính tại Tòa án đang tồn tại những xung đột, bất cập nào về mặt thể chế và thực thi, từ đó cần những giải pháp đồng bộ nào để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người dân?
• Phương pháp nghiên cứu: Đề tài vận dụng phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, kết hợp phương pháp phân tích quy phạm, so sánh luật học quốc tế (Đức, Australia, Trung Quốc, Indonesia...), hệ thống hóa văn bản pháp luật và tổng hợp dữ liệu thực tiễn quản lý nhà nước.
• Phát hiện chính: Tranh chấp hành chính là xung đột khách quan giữa chủ thể quản lý (nhà nước) và đối tượng quản lý (bên yếu thế). Hệ thống pháp luật hiện hành bộc lộ nhiều điểm nghẽn: phân cấp thẩm quyền giải quyết khiếu nại chồng chéo, mâu thuẫn giữa thẩm quyền giải quyết lần đầu và lần hai, thiếu cơ chế khiếu nại đối với quyết định của người đứng đầu cơ quan hành chính cao nhất, và nguyên tắc người bị khiếu nại tự giải quyết khiếu nại lần đầu làm suy giảm tính khách quan.
• Hàm ý thực tiễn: Công trình cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn vững chắc cho việc sửa đổi, hoàn thiện Luật Khiếu nại, Luật Tố tụng hành chính; đề xuất giải pháp liên thông, đồng bộ hai phương thức tài phán tư pháp và tiền tài phán hành chính nhằm nâng cao hiệu quả bảo vệ quyền con người, quyền công dân.

---

Bối cảnh và tầm quan trọng (300-350 từ)

• Thực trạng nhận thức lý luận: Trong một thời gian dài dưới cơ chế kế hoạch hóa tập trung, việc tuyệt đối hóa sự thống nhất về lợi ích giữa Nhà nước và công dân đã khiến các xung đột hành chính chưa được thừa nhận một cách minh bạch. Cùng với công cuộc đổi mới, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế, việc thiết lập Tòa Hành chính (từ năm 1996) và tinh thần Hiến pháp năm 2013 đã khẳng định tranh chấp hành chính là một hiện tượng tất yếu khách quan trong quản lý nhà nước.
• Khoảng trống nghiên cứu (Research Gap): Trước đây, các công trình khoa học pháp lý thường nghiên cứu độc lập, tách rời giữa phương thức giải quyết khiếu nại (thuộc nhánh hành pháp) và phương thức xét xử hành chính (thuộc nhánh tư pháp). Thiếu vắng các công trình nghiên cứu toàn diện, đặt cả hai phương thức trong một chỉnh thể cơ chế thống nhất để giải quyết triệt để sự thiếu tương thích, chồng chéo thẩm quyền và ùn tắc hồ sơ.
• Tính thời sự và cấp thiết: Thực tiễn cho thấy khiếu kiện hành chính — đặc biệt trong các lĩnh vực quản lý đất đai, bồi thường, giải phóng mặt bằng và trật tự đô thị — tiếp tục là điểm nóng chính trị - xã hội. Tình trạng né tránh trách nhiệm, đùn đẩy hồ sơ và khiếu kiện kéo dài làm giảm sút lòng tin của người dân vào cơ quan công quyền.
• Tác động kỳ vọng: Nghiên cứu góp phần hoàn thiện thể chế kiểm soát quyền lực nhà nước, minh định ranh giới pháp lý giữa các cơ quan hành chính và tư pháp, đồng thời bảo đảm quyền tự do lựa chọn phương thức tiếp cận công lý của cá nhân, tổ chức.

---

Methodology và approach (350-400 từ)

• Thiết kế nghiên cứu (Research Design): Đề tài được xây dựng theo mô hình tiếp cận đa chiều, kết hợp giữa nghiên cứu lý luận tảng nền của Luật Hành chính, Luật Tố tụng Hành chính với phân tích thực chứng các quy định pháp luật thực định và đánh giá dữ liệu thi hành án, giải quyết khiếu kiện tại Việt Nam.
• Phương pháp thu thập dữ liệu (Data Collection):
  • Nghiên cứu văn bản lập quy: Khảo sát và mổ xẻ toàn diện hệ thống văn bản pháp luật hiện hành gồm Hiến pháp 2013, Luật Khiếu nại 2011, Luật Tố tụng hành chính 2015, Luật Đất đai 2013, Luật Cạnh tranh 2004, Luật Kiểm toán Nhà nước 2015, Luật Tiếp công dân 2013, Luật Tổ chức Chính phủ 2015 và Luật Tổ chức chính quyền địa phương 2015.
  • Thu thập số liệu thực tiễn: Tổng hợp báo cáo tổng kết thi hành pháp luật khiếu nại, tố cáo từ Thanh tra Chính phủ, Tòa án nhân dân tối cao và các cơ quan dân cử qua các thời kỳ.
  • Tài liệu quốc tế: Tiếp cận các nghiên cứu so sánh về mô hình tài phán hành chính tại các quốc gia theo hệ thống Thông luật (Common Law) và Dân luật (Civil Law).
• Kỹ thuật phân tích (Analysis Techniques):
  • Phân tích quy phạm (Normative Analysis): Rà soát từng điều khoản nhằm phát hiện các mâu thuẫn nội tại, lỗ hổng pháp lý và sự không thống nhất giữa các văn bản luật chuyên ngành với luật chung.
  • Luật học so sánh (Comparative Legal Analysis): Đối chiếu mô hình giải quyết tranh chấp hành chính của CHLB Đức, Australia, Trung Quốc và Indonesia để rút ra bài học kinh nghiệm về việc thành lập các hội đồng/cơ quan tài phán độc lập.
  • Phương pháp hệ thống hóa: Phân tích mối quan hệ hữu cơ giữa quyết định hành chính cá biệt, hành vi hành chính và các giai đoạn tố tụng/khiếu nại.
• Độ tin cậy và giá trị khoa học: Nghiên cứu được thực hiện bởi nhóm tác giả thuộc Trường Đại học Luật Hà Nội, căn cứ trên hệ thống luận cứ khoa học chuẩn mực, bảo đảm tính logic, khách quan và có giá trị ứng dụng lập pháp cao.

---

Phát hiện chính (400-450 từ)

• 1. Xác lập bản chất pháp lý của khiếu kiện hành chính: Khiếu kiện hành chính không đồng nhất với tranh chấp hành chính, mà là hành vi pháp lý đơn phương thể hiện quyền tự vệ và tự định đoạt của bên yếu thế (đối tượng quản lý) trước việc thực thi quyền hành pháp. Tranh chấp hành chính chỉ chính thức phát sinh trên thực tế khi yêu cầu khiếu kiện hợp pháp được cơ quan có thẩm quyền thụ lý.
• 2. Nghịch lý "vừa đá bóng vừa thổi còi" trong giải quyết khiếu nại lần đầu: Pháp luật quy định người ban hành quyết định hành chính đồng thời là người giải quyết khiếu nại lần đầu đối với chính quyết định đó. Quy định này làm giảm tính khách quan, triệt tiêu cơ hội tự sửa sai của cơ quan hành chính và kéo dài thời gian giải quyết vụ việc, gây lãng phí nguồn lực xã hội.
• 3. Khoảng trống thẩm quyền đối với các quyết định cấp cao: Luật Khiếu nại 2011 không quy định thẩm quyền giải quyết khiếu nại lần đầu cho Thủ tướng Chính phủ, dẫn đến việc không thừa nhận quyết định, hành vi của Thủ tướng là đối tượng bị khiếu nại trong cơ chế hành chính nội bộ, tạo ra sự thiếu hụt trong chuỗi kiểm soát quyền lực hành pháp.
• 4. Xung đột thẩm quyền giải quyết khiếu nại lần hai theo ngành và lãnh thổ: Quy định Bộ trưởng có thẩm quyền giải quyết khiếu nại lần hai đối với quyết định của Chủ tịch UBND cấp tỉnh làm phát sinh mâu thuẫn lớn. Theo Luật Tổ chức Chính phủ, Bộ trưởng không có quyền bãi bỏ quyết định của UBND cấp tỉnh (thẩm quyền này thuộc Thủ tướng). Do đó, quyết định giải quyết lần hai của Bộ trưởng chỉ dừng lại ở mức kiến nghị, làm suy giảm hiệu lực tài phán hành chính.
• 5. Hiện tượng chuyển đơn lòng vòng và "niềm tin giả tưởng": Sự phối hợp thiếu đồng bộ giữa cơ quan dân cử (Đại biểu Quốc hội, HĐND), cơ quan tiếp công dân và cơ quan có thẩm quyền giải quyết thực chất khiến việc chuyển đơn khiếu nại chỉ mang tính xoa dịu dư luận. Tình trạng này tạo ra niềm tin sai lệch cho người dân, trong khi trách nhiệm giải quyết thực tế bị đùn đẩy, làm tăng khiếu kiện vượt cấp.

---

Đóng góp khoa học (250-300 từ)

• Đóng góp về mặt lý luận (Theoretical Contributions):
  • Làm sáng tỏ cấu trúc pháp lý của tranh chấp hành chính trong quan hệ quyền lực - phục tùng.
  • Phân định rạch ròi giữa các loại quyết định hành chính (chủ đạo, quy phạm và cá biệt), xác định chính xác quyết định hành chính cá biệt là đối tượng trực tiếp của quyền khiếu kiện.
  • Xây dựng khung lý thuyết thống nhất liên kết giữa quyền tự định đoạt của công dân và cơ chế tài phán đa phương thức.
• Đổi mới về phương pháp luận (Methodological Innovations):
  • Phá vỡ cách tiếp cận đơn ngành, biệt lập; thiết lập mô hình nghiên cứu tích hợp giữa luật học thực định, luật học so sánh và xã hội học pháp luật trong đánh giá hiệu quả giải quyết tranh chấp công.
• Ý nghĩa thực tiễn và chính sách (Policy & Practical Applications):
  • Cung cấp luận cứ trực tiếp phục vụ việc sửa đổi toàn diện Luật Khiếu nại, Luật Tố tụng hành chính và Luật Tiếp công dân.
  • Đề xuất mô hình thiết lập cơ quan tài phán hành chính độc lập hoặc hội đồng xử lý chuyên trách nhằm giảm tải cho bộ máy hành chính nhà nước.

---

Đối tượng quan tâm (200-250 từ)

• Giảng viên, Học viên & Nhà nghiên cứu pháp lý: Sinh viên, học viên cao học, nghiên cứu sinh chuyên ngành Luật Hành chính, Luật Tố tụng Hành chính, Lý luận Nhà nước và Pháp luật sử dụng làm nguồn tài liệu tham khảo giá trị cho các công trình nghiên cứu và giảng dạy.
• Cơ quan lập pháp & Ban soạn thảo chính sách: Đại biểu Quốc hội, Ủy ban Pháp luật, Viện Nghiên cứu Lập pháp, Bộ Tư pháp và Thanh tra Chính phủ có căn cứ xác đáng để thẩm tra, chỉnh lý dự thảo luật.
• Cán bộ thực thi pháp luật & Cơ quan tư pháp: Thẩm phán Tòa Hành chính, Chủ tịch UBND các cấp, Chánh Thanh tra, công chức tiếp dân vận dụng chuẩn hóa quy trình thụ lý, đối thoại và ban hành quyết định hành chính đúng luật.
• Luật sư, Doanh nghiệp và Người dân: Giúp các đương sự nắm rõ quyền tự định đoạt, quy trình phân cấp thẩm quyền để lựa chọn phương thức khiếu nại hoặc khởi kiện tối ưu nhằm bảo vệ tài sản và lợi ích hợp pháp.

---

FAQ (Câu hỏi thường gặp) (250-300 từ)

1. Phát hiện quan trọng nhất của đề tài là gì?

Đề tài chỉ ra rằng việc quy định cơ chế người bị khiếu nại tự giải quyết khiếu nại lần đầu và sự xung đột thẩm quyền giữa Bộ trưởng với Chủ tịch UBND cấp tỉnh trong giải quyết khiếu nại lần hai là những nút thắt lớn nhất làm suy giảm hiệu lực của nền hành chính phục vụ.

2. Phương pháp nghiên cứu có điểm gì đặc biệt?

Nghiên cứu không đánh giá riêng lẻ từng thủ tục mà đặt khiếu nại hành chính và xét xử hành chính vào một chỉnh thể thống nhất, kết hợp nghiên cứu so sánh quốc tế từ cả hệ thống Thông luật lẫn Dân luật.

3. Kết quả nghiên cứu có thể khái quát hóa (generalize) không?

Hoàn toàn có thể khái quát hóa cho toàn bộ hệ thống quản lý công tại Việt Nam, đặc biệt là trong các lĩnh vực có tần suất phát sinh khiếu kiện cao như đất đai, xây dựng, môi trường và xử phạt vi phạm hành chính.

4. Hướng nghiên cứu tiếp theo (Next steps) là gì?

Cần nghiên cứu sâu hơn về mô hình thiết lập Tòa Hành chính độc lập theo khu vực thẩm quyền (không phụ thuộc vào địa giới hành chính) và thí điểm thành lập Hội đồng khiếu nại hành chính độc lập trực thuộc Chính phủ.

5. Ứng dụng thực tiễn lớn nhất của nghiên cứu là gì?

Hướng dẫn chuẩn hóa quy trình phân cấp thẩm quyền thụ lý đơn thư, hạn chế tình trạng chuyển đơn lòng vòng và hoàn thiện các quy định về thời hiệu, đối thoại trong tố tụng hành chính.

---

Kết luận (150 từ)

Đề tài nghiên cứu khoa học cấp cơ sở "Khiếu kiện hành chính và giải quyết tranh chấp hành chính ở Việt Nam" là một công trình pháp lý toàn diện, làm sáng tỏ bản chất của tranh chấp hành chính và chỉ rõ những bất cập thể chế trong cơ chế giải quyết song song hiện nay. Bằng việc kết hợp nhuần nhuyễn giữa nghiên cứu quy phạm, phân tích thực tiễn và luật học so sánh, công trình đã đề xuất hệ thống giải pháp thiết thực nhằm hoàn thiện pháp luật, phân cấp hợp lý thẩm quyền và nâng cao hiệu quả kiểm soát quyền lực nhà nước.

Để hiện thực hóa các định hướng này, các cơ quan hữu quan cần sớm đẩy mạnh nghiên cứu sửa đổi Luật Khiếu nại và Luật Tố tụng hành chính, hướng tới xây dựng một nền công lý hành chính minh bạch, chuyên nghiệp và vì nhân dân.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ T¯ PHÁP TR¯ỜNG ẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI È TÀI NGHIÊN CUU KHOA HOC CAP C SỞ MA SO: LH-03/2016/HD-QLKH-TCKT Chủ nhiệm dé tai: TS. Nguyễn Mạnh Hùng Th° ký ề tài: ThS. Nguyễn Thùy Linh Hà Nội. tháng 9 nam 2017 DANH SÁCH CỘNG TÁC VIÊN THAM GIA È TÀI TT Họ và tên Don vị Chuyên ề tham gia 1.

Bùi Thị ào ại học Luật Hà Nội | Chuyên ề 2 + _|Báo cáo tổng hợp; 2. Nguyên Mạnh Hùng ại học Luật Hà Nội ` Chuyên ê 1 và 3 3. Nguyén Thuy Linh Dai học Luật Ha Nội | Chuyên ề 4 4. Hoang Thị Lan Phuong | ại học Luật Hà Nội | Chuyên ề 2 5.

Nguyễn Vn Quang | ại học Luật Hà Nội | Chuyên ề 5 DANH MỤC CÁC CHUYEN DE TRONG DE TÀI 1. Báo cáo tổng hợp kết quả thực hiện ề tài; 2. Chuyên ề 1: Khái quát chung về khiếu kiện hành chính và xu thế da dạng hóa các ph°¡ng thức giải quyết tranh chấp hành chính; 3. Chuyên ề 2: Thâm quyền và thủ tục giải quyết khiếu nại hành chính theo quy ịnh của pháp luật hiện hành ở Việt Nam; 4.

Chuyên ề 3: Tham quyền xét xử hành chính theo quy ịnh của pháp luật hiện hành ở Việt Nam; 5. _ Chuyên ề 4: Thủ tục giải quyết vụ án hành chính theo quy ịnh của pháp luật hiện hành ở Việt Nam; 6. Chuyên ề 5: Kinh nghiệm tổ chức giải quyết tranh chấp hành chính ở một số n°ớc trên thé giới. MỤC LỤC PHAN THỨ NHẤT: MO ẦU.

2-2 <s°©s©+*£Ek££Es£EeEEseEkseEkerxekserrserkserkseresee 1 PHAN THU HAI: BAO CAO TONG HỢP KET QUA THỰC HIỆN DE TÀI. Khai quát chung về khiếu kiện hành chính và xu thé a dang hóa ph°¡ng thức giải quyết tranh chấp hành chính 10 1. Tranh chấp hành chính - hiện t°ợng khách quan trong tổ chức thực thi quyền hành pháp. Khái niệm khiếu kiện hành chính.

Xu thé a dang hóa ph°¡ng thức giải quyết tranh chấp hành chính. Thực trang khiếu kiện và gidi quyết tranh chấp hành chính ở Việt Nam. Thực trạng khiếu nại và giải quyết khiếu nại hành chính ở Việt Nam. Thực trạng khởi kiện và giải quyết vụ án hành chính ở Việt Nam.

Quan iểm va giải pháp nâng cao hiệu quả giải quyết tranh chấp hành chính ở Việt Nam 99 3. Quan iểm nâng cao hiệu quả giải quyết tranh chấp hành chính ở Việt Nam99 3. Giải pháp nâng cao hiệu quả giải quyết tranh chấp hành chính ở Việt Nam 101 4. Kết luận chung 128 PHAN THU BA.528 2eEese 139 Chuyên ề 1: Khái quát chung về khiếu kiện hành chính và xu thế a dạng hóa các ph°¡ng thức giải quyết tranh chấp hành chính.--s 5s sssssssssssesesesssessss 139 Chuyên dé 2: Thâm quyền và thủ tục giải quyết khiếu nại hành chính theo quy ịnh gủn,piiip In hiệu Irarifr-D: Xit THHTTlusssnassssuresoeinesittrtvtd43 001000 Ei0LSiE01/ 0900H106i0-3098089 160 Chuyên dé 3: Tham quyên xét xử hành chính theo quy ịnh của pháp luật hiện hành CP VIỆT Ness nha nhe nh) cave HH sess sass N6 suas 10086 11086 11086 suse sess cess sone 115631056 105831158 1056 3illã 3iili05580150015001 191 Chuyên ề 4: Thủ tục giải quyết vụ án hành chính theo quy ịnh của pháp luật hiện b0 GO Viet 0:0.

218 Chuyên ề 5: Kinh nghiệm tổ chức giải quyết tranh chấp hành chính ở một số n°ớc "i85 ;000717 070 07. 243 TÀI LIEU THAM KHẢO .- 5 << << S4 SE 4 S4 4 E54 994 e5 3 4 9 252 279 PHAN THỨ NHẤT MỞ DAU I. TINH CAP THIET CUA DE TÀI Tranh chấp hành chính là hiện t°ợng khách quan, phat sinh từ những han ché, bat cập trong quản lý hành chính nhà n°ớc. ể giải quyết hiệu quả các tranh chấp này, Việt Nam và các quốc gia trên thế giới ã thiết lập, duy trì và từng b°ớc hoàn thiện nhiều ph°¡ng thức nhằm áp ứng ngày một tốt h¡n quyền khiếu kiện hành chính của cá nhân, tổ chức trong quản lý hành chính nhà n°ớc.

Trong ó, chủ yếu là ph°¡ng thức giải quyết khiếu nại hành chính và ph°¡ng thức xét xử hành chính. Ngay từ những tháng ầu tiên thành lập n°ớc Việt Nam dân chủ cộng hoà, Chủ tịch Hồ Chí Minh ã ra Sắc lệnh số 64/SL ngày 23-11-1945 thành lập Ban Thanh tra ặc biệt, ặt nền tảng pháp lý ầu tiên cho công tác giải quyết tranh chấp hành chính nói chung và ph°¡ng thức giải quyết khiếu nại hành chính nói riêng trong thời kỳ xây dựng Nhà n°ớc kiểu mới ở Việt Nam. Theo iều 2 của Sắc lệnh này, Ban Thanh tra ặc biệt có toàn quyên: nhận các ¡n khiếu nại của nhân dán; diéu tra, hỏi chứng, xem xét các tài liệu giấy tờ của các Uỷ ban nhân dân hoặc các c¡ quan của Chính phi cân thiết cho công việc giám sát; ình chức, bắt giam bắt cứ nhân viên nào trong Uỷ ban nhân dân hay của Chính phủ ã phạm lỗi tr°ớc khi mang ra Hội ồng Chính phủ hay Toa án ặc biệt xét xử; tịch biên hoặc niêm phong những tang vat va dùng mọi cách iều tra dé lập một hồ s¡ mang một phạm nhân ra Toà án ặc biệt và có quyền dé nghị lên Chính phủ những iều can sửa ổi trong các c¡ quan. ể áp ứng yêu cầu dân chủ hoá mọi mặt của ời sống xã hội, xây dựng Nha n°ớc pháp quyền, phát triển nền kinh tế thị tr°ờng và hội nhập quốc tế ở Việt Nam, từ ngày 01-7-1996, ph°¡ng thức xét xử hành chính (giải quyết tranh chấp hành chính tại Toà án nhân dân) ã °ợc thiết lập và vận hành song song với ph°¡ng thức giải quyết khiếu nại hành chính nhằm khắc phục tình trạng nên hành chính quốc gia ộc quyền trong giải quyết các tranh chấp hành chính và từng b°ớc bảo ảm quyên lựa chọn ph°¡ng thức giải quyết tranh chấp hành chính của cá nhân, t6 chức có quyên, lợi ích hợp pháp bị xâm phạm bởi việc thực thi quyền hành pháp.

Trong những nm vừa qua, cùng với việc từng b°ớc hoàn thiện pháp luật về khiếu kiện hành chính và giải quyết tranh chấp hành chính, hiệu quả của ph°¡ng thức giải quyết khiếu nại hành chính và ph°¡ng thức xét xử hành chính ở Việt Nam ã °ợc tng c°ờng áng ké. Tuy vậy, việc phối hợp, hỗ trợ, bố sung, t°¡ng thích giữa hai ph°¡ng thức này vẫn còn nhiều hạn chế; tình trạng ùn ây, né tránh trách nhiệm 2 giải quyết tranh chấp hành chính van còn phổ biến trong thực tế; tình trạng mat cân ối về số l°ợng tranh chấp hành chính °ợc giải quyết và chất l°ợng của việc giải quyết chúng giữa hai ph°¡ng thức này ch°a °ợc khắc phục làm hạn chế quyền lựa chọn ph°¡ng thức giải quyết tranh chấp hành chính của cá nhân, tổ chức. Từ ó, các quyền, lợi ích hợp pháp bị xâm phạm bởi việc thực thi quyền hành pháp không °ợc bảo vệ kịp thời và triệt ể; gây tâm lý bức xúc và làm giảm lòng tin của nhân dân ối với c¡ chế giải quyết tranh chấp hành chính. ây là một trong những nguyên nhân làm cho khiếu kiện hành chính và giải quyết tranh chấp hành chính trở thành iểm nóng trong ời sống chính trị - xã hội ở Việt Nam.

Vận hành song song ph°¡ng thức giải quyết khiếu nại hành chính và ph°¡ng thức xét xử hành chính ở Việt Nam không chỉ là chủ tr°¡ng úng ắn của ảng, Nhà n°ớc mà còn phù hợp với nguyện vọng chính áng của nhân dân và phù hợp với xu thế a dạng hoá các ph°¡ng thức giải quyết tranh chấp hành chính trên thế giới. Tuy vậy, ể phát huy hiệu lực và hiệu quả của c¡ chế có nhiều ph°¡ng thức giải quyết tranh chấp hành chính thì việc nghiên cứu hoàn thiện từng ph°¡ng thức giải quyết tranh chấp hành chính hiện có của mỗi quốc gia phải °ợc tiến hành trong một chỉnh thé thống nhất và phù hợp với xu thé a dang hóa các ph°¡ng thức này trên thé giới. Tuy giải quyết khiếu nại hành chính và xét xử hành chính ở Việt Nam ã và ang giành °ợc sự quan tâm áng ké của giới nghiên cứu khoa học pháp lý, song hai ph°¡ng thức này lại chủ yếu °ợc nghiên cứu một cách biệt lập với nhau. Do ó, ch°a có công trình nào nghiên cứu tập trung, toàn diện, có hệ thống ồng thời về cả hai ph°¡ng thức này trong chỉnh thể thống nhất của c¡ chế giải quyết tranh chấp hành chính ở Việt Nam.

H¡n nữa, kết quả nghiên cứu của các công trình tr°ớc ây có nhiều nội dung ã lạc hậu so với những thay ổi gần ây về quan iểm lập pháp, thực tiễn quy ịnh và tổ chức thực hiện pháp luật về khiếu kiện hành chính và giải quyết tranh chấp hành chính; °a ra nhiều quan iểm khác nhau, thậm chí trái ng°ợc nhau về một số nội dung liên quan ến việc tiếp tục hoàn thiện c¡ chế giải quyết tranh chấp hành chính ở Việt Nam. Cùng với yêu cầu mở rộng, tng c°ờng bảo hộ quyền con ng°ời, quyền công dân và yêu cầu kiểm soát hữu hiệu quyền hành pháp của Hiến pháp nm 2013; từ những lý do nêu trên mà việc chọn và nghiên cứu ề tài: “Khiếu kiện hành chính và giải quyết tranh chấp hành chính ở Việt Nam” là cần thiết dé áp ứng yêu cầu về lý luận và thực tiễn °ợc ặt ra ở Việt Nam hiện nay. TINH HÌNH NGHIÊN CỨU Trong những nm gân ây, các công trình nghiên cứu vê khiêu kiện hành chính và giải quyết tranh chấp hành chính không chỉ nhiều về số l°ợng mà còn rất a dạng 3 vê phạm vi va cap ộ nghiên cứu. Nhìn chung các công trình này chủ yêu là luận án tiên s) luật học, sách chuyên khảo, bài báo khoa học °ợc công bô ở Việt Nam và n°ớc ngoài.

Trong ó có một sô công trình tiêu biêu sau. Luận án tiên s) luật học Thứ nhất, Luận án tiễn s) của Nguyễn Thế Thuan: Tang c°ờng hiệu quả pháp luật về giải quyết khiếu nại, tô cáo của công dân ở Việt Nam hiện nay, °ợc bảo vệ vào nm 2001. Luận án ã nghiên cứu van dé hiệu quả pháp luật về giải quyết khiếu nại, tổ cáo ở ph°¡ng diện lý luận và thực tiễn. Trên c¡ sở ó, Luận án ã °a ra những khái niệm, những yếu tố c¡ bản làm cn cứ dé xác ịnh hiệu quả pháp luật về giải quyết khiếu nại, tố cáo; những iều kiện bảo ảm pháp luật về giải quyết khiếu nại, tố cáo °ợc thực hiện có hiệu quả; các nguyên tắc và giải pháp c¡ bản cho việc tng c°ờng hiệu quả pháp luật vê giải quyết khiêu nai, tô cáo.

Thứ hai, Luận án tiễn s) của Nguyễn Thanh Bình: Thdm quyên của Toà án nhân dân trong việc giải quyết các khiếu kiện hành chính, °ợc bảo vệ vào nm 2003.