HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM THẠCH VĂN MẠNH GIÁM SÁT HỘI CHỨNG RỐI LOẠN SINH SẢN VÀ HÔ HẤP Ở LỢN TẠI MỘT SỐ TỈNH MIỀN BẮC VIỆT NAM TỪ 2017 - 2018 Ngành: Thú y Mã số: 8640101 Người hướng dẫn khoa học: PGS. Lê Văn Phan NHÀ XUẤT BẢN HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP - 2018 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cám ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày 15 tháng 10 năm 2018 Tác giả luận văn Thạch Văn Mạnh i LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình.
Nhân dịp hoàn thành luận văn, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tới PGS. Lê Văn Phan - giảng viên Bộ môn Vi Sinh Vật – Truyền Nhiễm đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, Bộ môn Vi Sinh Vật – Truyền Nhiễm, Khoa Thú y - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn. Tôi xin chân thành cảm ơn lãnh đạo Phòng xét nghiệm trung tâm chẩn đoán và cố vấn Thú y – Công ty cổ phần chăn nuôi C.
Việt Nam đã tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài. Xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận văn. Hà Nội, ngày 15 tháng 10 năm 2018 Tác giả luận văn Thạch Văn Mạnh ii MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục.
iii Danh mục chữ viết tắt. vi Danh mục bảng. vii Danh mục hình ảnh. viii Trích yếu luận văn.
ix Thesis abstract. Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu của đề tài. Phạm vi nghiên cứu.
Những đóng góp mới, ý nghĩa khoa học và thực tıễn của đề tàı. Tổng quan tài liệu. Lịch sử và tình hình nghiên cứu hội chứng rối loạn sinh sản và hô hấp ở lợn. Khái quát về lịch sử Hội chứng rối loạn sinh sản và hô hấp ở lợn (Porcine Reproductive and Respiratory Syndrome - PRRS).
Tình hình nghiên cứu PRRS trên thế giới và trong nước. Hình thái cấu trúc của PRRSV. Đặc tính sinh học của virus. Sức đề kháng của PRRSV.
Những virus liên quan. Những vi khuẩn kế phát. Dịch tễ học của bệnh. Động vật cảm nhiễm.
Động vật môi giới mang và truyền PRRSV. Chất chứa mầm bệnh. Đường truyền lây. Điều kiện lây lan.
Cơ chế sinh bệnh. Triệu chứng, bệnh tích. Các phương pháp chẩn đoán PRRS. Chẩn đoán lâm sàng.
Chẩn đoán bằng phương pháp giải phẫu bệnh. Chẩn đoán bằng phương pháp huyết thanh học. Kỹ thuật RT – PCR (Reverse transcriptase polymerase chain reaction). Phòng và điều trị bệnh.
Phòng bệnh. Điều trị bệnh. Vật liệu và phương pháp nghiên cứu. Địa điểm nghiên cứu.
Thời gian nghiên cứu. Đốı tượng, vật lıệu nghıên cứu. Đối tượng nghiên cứu. Vật liệu nghiên cứu.
Nội dung nghiên cứu. Phương pháp nghıên cứu. Phương pháp thu thập và xử lý mẫu bệnh phẩm. Phương pháp RT – PCR.
Phương pháp xử lý số liệu. Kết quả và thảo luận. So sánh hiệu quả sử dụng máy Pockit iiPCR so với PCR truyền thống trong chẩn đoán PRRSV gây bệnh ở lợn. Thí nghiệm so sánh hiệu quả Pockit iiPCR và PCR truyền thống.
Kết quả tổng hợp so sánh giữa Pockit iiPCR và PCR truyền thống. Tỷ lệ lưu hành PRRSV trên lợn nuôi tại 3 tỉnh hòa bình, Bắc Giang và Hà Nội. Kết quả xác định tỷ lệ lưu hành PRRSV trên lợn nuôi tại 3 tỉnh Hòa Bình, Bắc Giang, Hà Nội. Kết quả tỷ lệ loại mẫu dương tính PRRSV tại 3 tỉnh Hòa Bình, Bắc Giang, Hà Nội.
Kết quả xác định tỷ lệ lưu hành các chủng PRRSV tại tỉnh Bắc Giang. Kết quả xác định tỷ lệ lưu hành các chủng PRRSV tại Hà Nội. Tỷ lệ nhiễm PRRSV theo các lứa tuổi khác nhau của lợn. Kết quả tổng hợp về triệu chứng lâm sàng và bệnh tích của lợn mắc bệnh tai xanh trên địa bàn tỉnh hòa bình, Bắc Giang, Hà Nội.
Tổng hợp về triệu chứng lâm sàng của lợn mắc PRRS. Tổng hợp về bệnh tích của lợn mắc PRRS. Đề xuất biện pháp phòng prrsv ở lợn. Biện pháp phòng bệnh.
Kết luận và kiến nghị. 60 Tài liệu tham khảo. 68 v DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt Cs. Cộng sự ELISA Enzyme Linked Immunosorbent Assay H.E Hematoxylin & Eosin IPMA Immuno – Peroxidase Monolayer Assay NXB Nhà xuất bản OD Optical Density (Mật độ quang) OIE Organisation of International Epidemiology (Tổ chức Dịch tễ Thế giới) PBS Phosphate Buffer Saline PCR Polymerase Chain Reaction Pockit iiPCR Pockit Insulated isothermal polymerase chain reaction PRRS Porcine Reproductive and Respiratory Syndrome PRRS CN Porcine Reproductive and Respiratory Syndrome China PRRS NA Porcine Reproductive and Respiratory Syndrome North American PRRSV Porcine Reproductive and Respiratory Syndrome Virus RNA Ribonucleic Acid RT - PCR Reverse Transcription - PCR vi DANH MỤC BẢNG Bảng 2.
Chức năng các ORF của PRRSV. Kết quả xét nghiệm PRRSV CN bằng Pockit iiPCR. Kết quả tổng hợp so sánh giữa Pockit iiPCR và PCR truyền thống. Kết quả xác định tỷ lệ mẫu dương tính với PRRSV.
Tỷ lệ loại mẫu dương tính PRRSV tại 3 tỉnh Hòa Bình, Bắc Giang, Hà Nội. Tỷ lệ lưu hành các chủng PRRS CN và PRRS NA trên lợn tại Hòa Bình. Tỷ lệ lưu hành các chủng PRRS CN và PRRS NA trên lợn tại Bắc Giang. Tỷ lệ lưu hành các chủng PRRS CN và PRRS NA trên lợn tại Hà Nội.
Tỷ lệ nhiễm PRRSV theo các lứa tuổi khác nhau của lợn. Một số biểu hiện lâm sàng ở lợn mắc PRRS trên địa bàn tỉnh Hòa Bình, Bắc Giang, Hà Nội. Kết quả nghiên cứu một số bệnh tích ở lợn mắc PRRS trên địa bàn tỉnh Hòa Bình, Bắc Giang và Hà Nội. Biện pháp kiểm soát với từng nhóm lợn.
Tỷ lệ chết đàn lợn từng lô theo các hướng xử lý khác nhau. 58 vii DANH MỤC HÌNH ẢNH Hình 2. Bản đồ lịch sử xuất hiện PRRS trên thế giới. Hình thái cấu trúc của PRRSV.
Các phương thức truyền lây PRRSV. PRRSV xâm nhập và phá hủy tế bào đại thực bào. Mô hình nguyên lý của phản ứng RT-PCR. Dòng nhiệt đối lưu trong iiPCR.
Kéo dài mạch (680C -720C). Hai mạch mới hình thành và bắt đầu chu kỳ mới. Ly tâm khô trong 3 phút. Chuẩn bị eppendorf chứa Premix Bufer A.
Máy Pockit iiPCR chạy trong vòng 1 giờ. Kết quả xét nghiệm bằng phương pháp Pockit iiPCR. Kết quả xét nghiệm bằng phương pháp Pockit iiPCR. Kết quả xét nghiệm PCR truyền thống.
Tỷ lệ nhiễm PRRSV tại các tỉnh Hòa Bình, Bắc Giang, Hà Nội. Tỷ lệ loại mẫu dương tính PRRSV tại tỉnh Hòa Bình, Bắc Giang, Hà Nội. Tỷ lệ lưu hành chủng PRRS CN và PRRS NA trên lợn tại Hòa Bình. Tỷ lệ lưu hành các chủng PRRS CN và PRRS NA trên lợn tại tỉnh Bắc Giang.
Tỷ lệ lưu hành các chủng PRRS CN và PRRS NA trên lợn tại Hà Nội. Tỷ lệ nhiễm PRRSV theo các lứa tuổi khác nhau của lợn. Một số hình ảnh triệu chứng lâm sàng lợn mắc PRRS. Một số hình ảnh bệnh tích lợn nhiễm PRRSV.
Tỷ lệ chết đàn lợn từng lô theo các hướng xử lý khác nhau. 59 viii TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Thạch Văn Mạnh Tên luận văn: Giám sát Hội chứng rối loạn sinh sản và hô hấp ở lợn tại một số tỉnh miền Bắc Việt Nam từ 2017-2018. Ngành: Thú y Mã số: 8640101 Tên cơ sở đào tạo: Học viện Nông nghiệp Việt Nam Mục đích nghiên cứu Ứng dụng Pockit iiPCR trong chẩn đoán PRRSV gây bệnh ở lợn. Điều tra được tỷ lệ lưu hành PRRS trên lợn nuôi tại tỉnh Hòa Bình, Bắc Giang và Hà Nội.
Đề xuất được một số biện pháp chủ động phòng PRRS cho lợn. Phương pháp nghiên cứu Đề tài đã sử dụng các phương pháp nghiên cứu sau: Phương pháp thu thập và xử lý mẫu bệnh phẩm, phương pháp PCR dùng chẩn đoán PRRSV, phương pháp xử lý số liệu. Kết quả chính và kết luận Sử dụng Pockit iiPCR kiểm tra PRRSV cho kết quả chính xác tương tự máy PCR truyền thống. Vì vậy máy Pockit iiPCR nên được sử dụng để chấn đoán nhanh lợn nhiễm PRRSV tại trại và các loại virus khác.
Tỷ lệ nhiễm PRRSV ở lợn tại tỉnh Bắc Giang (46,00%) ở mức thấp hơn Hòa Bình (50,67%). Hà Nội hiện có tỷ lệ nhiễm PRRS thấp nhất trong ba tỉnh (45,33%). Tỷ lệ mẫu dương tính với PRRSV trên mẫu huyết thanh là cao nhất (64,67%). Tỷ lệ nhiễm PRRSV trên mẫu nước bọt thấp nhất (28,00%).
Mẫu bệnh phẩm từ các cơ quan có tỷ lệ nhiễm ở mức (49,33%). Tại tỉnh Hòa Bình sự lưu hành của PRRSV chủng Trung Quốc (PRRSV CN) ở mức (61,84%) cao hơn gần hai lần PRRSV chủng bắc mỹ cổ điển (PRRSV NA) (38,16%). Tỉnh Bắc Giang tỷ lệ lưu hành PRRSV CN trên đàn lợn là 65,22% cao hơn tỷ lệ lưu hành PRRSV NA (34,78%) gần hai lần. Tại Hà Nội tỷ lệ lưu hành PRRSV CN trên đàn lợn là 60,29% cao hơn tỷ lệ lưu hành PRRSV NA (39,71%).
ix Tỷ lệ nhiễm PRRSV tại Hòa Bình, Bắc Giang và Hà Nội ở lợn con cai sữa và lợn thịt ở mức cao nhất cụ thể tỷ lệ nhiễm PRRSV ở lợn con cai sữa là 78,48%, lợn thịt là 76,47% sau đó đến giai đoạn lợn con theo mẹ (42,17%), lợn hậu bị (39,22%), lợn nái (35,56%). Điều này cho thấy PRRSV có thể gây bệnh cho lợn ở mọi lứa tuổi. x THESIS ABSTRACT Master candidate: Thach Van Manh Thesis title: Survey of Porcine reproductive and respiratory syndrome in pigs in some northern provinces from 2017 to 2018 Major: Veterinary Medicine Code: 8640101 Educational organization: Vietnam National University of Agriculture (VNUA) Research Objectives Apply Pockit iiPCR for PRRSV diagnosis in pigs.