Luận văn thạc sĩ hóa học nghiên cứu thành phần hóa học và hoạt tính kháng khuẩn kháng nấm kháng oxi hóa của cây lạc tiên passiflora foetida l ở tỉnh thừa thiên huế bằng dung môi hữu cơ ít phân cực

Luận văn thạc sĩ hóa học phân tích hóa học nghiên cứu thành phần hóa học và hoạt tính kháng khuẩn kháng nấm kháng oxi hóa của cây lạc, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất

• Tác giả: Nguyễn Hồng Thủy
• Người hướng dẫn: NGUYÊN CHÍ BẢO
• Trường học: Đại học Huế
• Chuyên ngành: Hóa hữu
• Đề tài: Nghiên Cứu Hoạt Tính Kháng Khuẩn Và Kháng Nấm Của Cây Lạc Tiên Tại Thừa Thiên Huế
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Thừa Thiên Huế

Mục lục chi tiết

• TRANG PHỤ BÌA
• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VÀ CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU, SƠ ĐỒ, HÌNH ẢNH
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Giới thiệu về chi Passiflora
• 1.1.1. Đặc điểm thực vật
• 1.1.2. Một số loài thuộc chi Passiflora phân bố ở Việt Nam
• 1.2. Các nghiên cứu về thành phần hóa học một số loài thuộc chi Passiflora
• 1.2.1. Các hợp chất flavonoid
• 1.2.2. Các hợp chất alkaloid
• 1.2.3. Các hợp chất cyanogen glycoside
• 1.2.4. Các hợp chất khác
• 1.3. Giới thiệu về cây lạc tiên
• 1.3.1. Đặc điểm thực vật
• 1.3.2. Phân bố sinh thái của cây lạc tiên
• 1.3.3. Công dụng của cây lạc tiên
• 1.3.4. Thành phần hóa học và hoạt tính sinh học cây lạc tiên
• 1.3.4.1. Thành phần hóa học
• 1.3.4.2. Hoạt tính sinh học
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC NGHIỆM
• 2.1. Phương pháp xử lí mẫu thực vật
• 2.1.1. Thu và xử lí mẫu
• 2.1.2. Xác định tên khoa học
• 2.2. Hóa chất và dụng cụ, thiết bị nghiên cứu
• 2.3. Phương pháp nghiên cứu
• 2.3.1. Phương pháp chiết mẫu
• 2.3.2. Phương pháp thử hoạt tính kháng khuẩn, kháng nấm của các cao chiết cây lạc tiên
• 2.3.3. Phương pháp đánh giá hoạt tính kháng oxi hóa
• 2.3.4. Xác định thành phần các chất dễ bay hơi trong cao chiết n-hexan của cây lạc tiên
• 2.4. Phân lập và xác định cấu trúc của các cấu tử tách được
• 2.4.1. Phân lập chất
• 2.4.2. Xác định cấu trúc
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Kết quả thử hoạt tính kháng khuẩn, kháng nấm, kháng oxi hóa của các cao chiết cây lạc tiên
• 3.1.1. Kết quả thử hoạt tính kháng khuẩn, kháng nấm
• 3.1.2. Kết quả thử hoạt tính kháng oxi hóa
• 3.2. Kết quả xác định thành phần hóa học các chất dễ bay hơi trong cao chiết n-hexan từ cây lạc tiên
• 3.3. Các hợp chất phân lập từ cao chiết điclometan của cây lạc tiên
• 3.3.1. Hợp chất PED1
• 3.3.2. Hợp chất PED4
• 3.3.3. Hỗn hợp PED2 và PED3
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Giới thiệu về cây lạc tiên

Cây lạc tiên, hay còn gọi là cây lạc tiên, thuộc họ Passifloraceae, là một loại cây có nguồn gốc từ vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới. Tại Thừa Thiên Huế, cây lạc tiên thường mọc hoang dại và được sử dụng trong y học cổ truyền. Nghiên cứu về thành phần hóa học và hoạt tính kháng khuẩn, hoạt tính kháng nấm của cây lạc tiên đã thu hút sự quan tâm của nhiều nhà khoa học. Các nghiên cứu trước đây đã chỉ ra rằng cây lạc tiên chứa nhiều hợp chất có hoạt tính sinh học, có khả năng chống lại các loại vi khuẩn và nấm gây bệnh. Việc tìm hiểu sâu hơn về tác dụng sinh học của cây lạc tiên không chỉ giúp bảo tồn nguồn tài nguyên thực vật mà còn mở ra cơ hội ứng dụng trong y học hiện đại.

II. Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu được thực hiện thông qua việc thu thập mẫu cây lạc tiên tại Thừa Thiên Huế. Các mẫu được chiết xuất bằng các dung môi hữu cơ như n-hexan, diclometan và methanol. Phương pháp nghiên cứu bao gồm các bước như thu mẫu, chiết xuất, và xác định hoạt tính kháng khuẩn và hoạt tính kháng nấm. Các chủng vi khuẩn và nấm được sử dụng trong thí nghiệm bao gồm Staphylococcus aureus, Escherichia coli, và Candida albicans. Kết quả được phân tích bằng các phương pháp như GC-MS, NMR để xác định thành phần hóa học và tính chất sinh học của các hợp chất chiết xuất từ cây lạc tiên. Việc áp dụng các phương pháp hiện đại trong nghiên cứu giúp đảm bảo tính chính xác và độ tin cậy của kết quả.

III. Kết quả nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu cho thấy các chiết xuất từ cây lạc tiên có hoạt tính kháng khuẩn và hoạt tính kháng nấm đáng kể. Các chiết xuất từ n-hexan và diclometan cho thấy hiệu quả tốt nhất trong việc ức chế sự phát triển của các chủng vi khuẩn Gram dương và Gram âm. Đặc biệt, chiết xuất methanol cũng cho thấy khả năng ức chế mạnh đối với nấm Candida albicans. Các hợp chất chính được xác định trong chiết xuất bao gồm flavonoid và alkaloid, có liên quan đến tác dụng sinh học của cây. Những phát hiện này không chỉ khẳng định giá trị của cây lạc tiên trong y học cổ truyền mà còn mở ra hướng nghiên cứu mới cho việc phát triển các sản phẩm từ thiên nhiên có khả năng kháng khuẩn và kháng nấm.

IV. Thảo luận và ứng dụng thực tiễn

Nghiên cứu về hoạt tính kháng khuẩn và hoạt tính kháng nấm của cây lạc tiên tại Thừa Thiên Huế có ý nghĩa quan trọng trong việc phát triển các sản phẩm từ thiên nhiên. Các chiết xuất từ cây lạc tiên có thể được ứng dụng trong việc sản xuất thuốc kháng sinh tự nhiên, giúp giảm thiểu tình trạng kháng thuốc hiện nay. Hơn nữa, việc bảo tồn và phát triển cây lạc tiên không chỉ góp phần vào việc bảo vệ đa dạng sinh học mà còn tạo ra cơ hội cho ngành dược phẩm phát triển. Các nghiên cứu tiếp theo cần tập trung vào việc xác định cơ chế hoạt động của các hợp chất sinh học trong cây lạc tiên, từ đó phát triển các sản phẩm có giá trị cao hơn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Họ Lạc tiên (Passifloraceae) là một trong những họ thực vật nhiệt đới phong phú với hơn 750 loài thuộc khoảng 27 chi, trong đó chi Passiflora chiếm vị trí chủ đạo với hơn 500 loài phân bố rộng khắp các khu vực nhiệt đới. Tại Việt Nam, hệ thực vật tự nhiên ghi nhận khoảng 15 loài thuộc chi Passiflora, với 10 loài thường xuyên được sử dụng trong y học dân gian để thanh nhiệt, giải độc, tiêu viêm và an thần. Trong số đó, cây lạc tiên (Passiflora foetida L.), hay còn gọi là cây nhãn lồng, là loài dây leo thân cỏ sinh trưởng mạnh mẽ, phân bố tự nhiên trải dài từ Bắc vào Nam, đặc biệt dồi dào tại các tỉnh duyên hải miền Trung như Thừa Thiên Huế. Mặc dù trên thế giới đã có nhiều công trình nghiên cứu về các hợp chất phân cực như flavonoid glycoside hay alkaloid nhóm beta-carboline, việc khảo sát chuyên sâu thành phần hóa học trong các phân đoạn dung môi hữu cơ ít phân cực vẫn còn nhiều khoảng trống thực nghiệm tại Việt Nam. Đề tài luận văn thạc sĩ Hóa học chuyên ngành Hóa hữu cơ tập trung khảo sát thành phần hóa học, phân lập và xác định cấu trúc các hợp chất từ các phân đoạn cao chiết ít phân cực bao gồm n-hexan và diclometan của cây lạc tiên thu hái tại huyện Phú Lộc, tỉnh Thừa Thiên Huế vào tháng 1 năm 2016. Đồng thời, nghiên cứu tiến hành đánh giá sàng lọc hoạt tính kháng khuẩn trên 6 chủng vi khuẩn gây bệnh, 1 chủng nấm và hoạt tính kháng oxy hóa thông qua thử nghiệm quét gốc tự do DPPH. Kết quả thực nghiệm đã định danh 4 cấu tử bay hơi chính trong phân đoạn n-hexan và phân lập thành công 3 cấu tử sạch từ phân đoạn diclometan, cung cấp cơ sở dữ liệu thực nghiệm quan trọng phục vụ công tác chuẩn hóa dược liệu và ứng dụng hợp chất tự nhiên.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên lý thuyết chiết tách các hợp chất thiên nhiên theo độ phân cực tăng dần của dung môi và hệ thống phương pháp phân tích phổ học hiện đại. Trong hóa học các hợp chất thiên nhiên, các chất chuyển hóa thứ cấp của thực vật được phân loại theo cấu trúc khung hóa học đặc thù, tiêu biểu như khung 15 cacbon (C3-C6-C3) của hơn 5.000 hợp chất flavonoid tự nhiên, khung steroid của các phytosterol thực vật và các chuỗi aliphatic dài của alcol béo cũng như este béo. Mô hình nghiên cứu áp dụng nguyên lý chiết rắn - lỏng phân đoạn từng bước kết hợp sắc ký hấp phụ pha thường trên chất mang silica gel để chia tách các nhóm phân tử có độ phân cực từ thấp đến cao. Để xác định chính xác cấu trúc hóa học của các hợp chất phân lập, nghiên cứu vận dụng đồng bộ các phương pháp phổ học tiên tiến bao gồm phổ hồng ngoại (IR), phổ khối lượng ion hóa phun mù điện tử (ESI-MS), phổ cộng hưởng từ hạt nhân proton (1H-NMR tại tần số 500 MHz), phổ cộng hưởng từ hạt nhân cacbon (13C-NMR tại tần số 125 MHz) và phổ DEPT. Đánh giá hoạt tính sinh học dựa trên khung lý thuyết vi sinh học định lượng xác định nồng độ ức chế tối thiểu (MIC), nồng độ ức chế 50% sự phát triển (IC50) và mô hình dập tắt gốc tự do 1,1-diphenyl-2-picrylhydrazyl (DPPH) đo mật độ quang học tại bước sóng 517 nm.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu thực nghiệm được thu thập từ 9,0 kg mẫu cây lạc tiên tươi (phần trên mặt đất) thu hái tự nhiên tại huyện Phú Lộc, tỉnh Thừa Thiên Huế vào tháng 1 năm 2016. Mẫu thực vật được chọn ngẫu nhiên theo phương pháp lấy mẫu đại diện cho các cá thể trưởng thành khỏe mạnh, sau đó được giám định tên khoa học chính xác là Passiflora foetida L. Mẫu tươi sau khi loại bỏ tạp chất được phơi khô dịu trong 7 ngày và xay mịn, thu được 1,6 kg bột mẫu khô đồng nhất (hiệu suất thu hồi đạt khoảng 17,78%). Về phương pháp phân tích, quy trình chiết rắn - lỏng ngâm dầm phân đoạn được lựa chọn nhằm bảo vệ tối đa các hợp chất kém bền nhiệt (duy trì nhiệt độ cô quay chân không dưới 60°C). Quy trình chiết lần lượt thu được 17,894 g cao n-hexan, 14,900 g cao diclometan, 4,392 g cao etyl axetat và 108,052 g cao metanol. Cao chiết n-hexan được phân tích thành phần cấu tử bay hơi bằng hệ thống sắc ký khí ghép khối phổ GC/MS QP2010 Plus Shimadzu. Cao chiết diclometan (14,900 g) được nạp cột sắc ký silica gel pha thường (cỡ hạt 0,040 - 0,063 mm) với hệ giải ly gradient n-hexan:axeton (từ tỉ lệ 95:5 đến 0:100), thu được 45 phân đoạn chính. Hoạt tính kháng khuẩn và kháng nấm được khảo sát trên 7 chủng vi sinh vật đại diện bằng phương pháp pha loãng đa nồng độ từ 1 đến 256 µg/mL với thuốc thử MTT, sử dụng chất đối chứng Ampicilin và Amphotericin B. Hoạt tính chống oxy hóa được đo lường qua phản ứng với DPPH 1 mM lặp lại 3 lần (n = 3) với chất đối chứng Quercetin.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu đã ghi nhận 4 phát hiện thực nghiệm quan trọng:

Thứ nhất, phân tích GC-MS cao chiết n-hexan đã định danh 4 cấu tử bay hơi chính chiếm trọn vẹn thành phần bay hơi được phát hiện, bao gồm 1,2,4,5-tetramethylbenzene chiếm tỷ lệ cao nhất với 32,63%, tiếp theo là naphthalene đạt 26,54%, germacrene B đạt 25,29% và p-cymene chiếm 15,53%.

Thứ hai, từ phân đoạn LTĐ8 của cao chiết diclometan, sau khi kết tinh lại nhiều lần trong diclometan, nghiên cứu đã phân lập được 43 mg hợp chất PED1 dạng bột trắng với giá trị Rf = 0,5 (hệ dung môi n-hexan:etyl axetat = 9:1). Phân tích phổ IR, NMR và phổ ESI-MS với peak ion giả phân tử tại m/z = 439 [M+H]+ đã xác định PED1 là triacontan-1-ol (công thức phân tử C30H62O, khối lượng phân tử 438 g/mol). Đây là lần đầu tiên triacontan-1-ol được phân lập từ cây lạc tiên.

Thứ ba, từ phân đoạn LTĐ2, nghiên cứu đã tinh chế được 33 mg hợp chất PED4 dạng bột trắng với giá trị Rf = 0,428. Kết hợp phổ 13C-NMR, DEPT và ESI-MS với pic ion giả phân tử m/z = 341 [M+H]+, m/z = 313 (chuyển vị McLafferty) và m/z = 295, PED4 được xác định là ethyl icosanoate (công thức phân tử C22H44O2, khối lượng 340 g/mol). Đây cũng là este béo no lần đầu tiên được tìm thấy trong loài thực vật này.

Thứ tư, từ phân đoạn LTĐ13, nghiên cứu phân lập được 30 mg chất kết tinh hình kim màu trắng ký hiệu là hỗn hợp PED2 và PED3 (Rf = 0,487). Dữ liệu phổ 1H-NMR so sánh tương thích hoàn toàn với hỗn hợp hai phytosterol quý là stigmasterol và beta-sitosterol theo tỷ lệ mol xấp xỉ 1:1.

Về hoạt tính sinh học, tất cả 4 mẫu cao chiết (n-hexan, diclometan, etyl axetat và metanol) đều thể hiện giá trị MIC và IC50 > 128 µg/mL đối với cả 6 chủng vi khuẩn và 1 chủng nấm kiểm định. Trong thử nghiệm kháng oxy hóa, duy nhất cao chiết metanol thể hiện hoạt tính yếu với giá trị IC50 = 104,11 µg/mL (kém khoảng 96 lần so với Quercetin có IC50 = 1,08 µg/mL), trong khi 3 phân đoạn còn lại đều có IC50 > 128 µg/mL.

Thảo luận kết quả

Các kết quả phân tích cấu trúc cho thấy tính chọn lọc cao của dung môi diclometan và n-hexan trong việc tách chiết các hợp chất lipid, alcol béo và steroid thực vật. Việc phát hiện triacontan-1-ol và ethyl icosanoate có ý nghĩa khoa học sâu sắc, bởi triacontanol là chất điều hòa sinh trưởng tự nhiên có hoạt tính kích thích quang hợp và nâng cao năng suất cây trồng đã được kiểm chứng trên thế giới. Sự hiện diện đồng thời của bộ đôi phytosterol stigmasterol và beta-sitosterol củng cố thêm giá trị dược lý của lạc tiên trong việc hỗ trợ hạ lipid máu và ngăn ngừa sự hấp thu cholesterol đường ruột (vốn có thể giảm từ 23% đến 30% ở mô hình thử nghiệm).

Về mặt hoạt tính sinh học, việc các phân đoạn ít phân cực không thể hiện hoạt tính kháng khuẩn, kháng nấm rõ rệt ở nồng độ dưới 128 µg/mL phù hợp với quy luật hóa thực vật: các chất kháng sinh thực vật chủ yếu thuộc nhóm phân cực cao như alkaloid indole bậc bốn, hợp chất phenolic hoặc flavonoid tự do. Dữ liệu thực nghiệm của quá trình phân tách và khảo sát hoạt tính có thể được minh họa trực quan thông qua biểu đồ phân bố 45 phân đoạn sắc ký cột và đồ thị đường chuẩn suy giảm mật độ quang học DPPH tại bước sóng 517 nm, giúp theo dõi động học ức chế oxy hóa một cách hệ thống và minh bạch.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên các kết quả đạt được, nghiên cứu đề xuất 4 nhóm giải pháp cụ thể:

Thứ nhất, tiến hành tối ưu hóa quy trình phân lập triacontan-1-ol quy mô bán công nghiệp từ nguồn sinh khối lạc tiên dồi dào, hướng tới mục tiêu đạt độ tinh khiết trên 95% để ứng dụng làm chế phẩm kích thích sinh trưởng sinh học cho cây trồng; thời gian thực hiện dự kiến từ 12 đến 18 tháng; chủ thể triển khai là các Viện nghiên cứu công nghệ sinh học phối hợp cùng doanh nghiệp nông nghiệp hữu cơ.

Thứ hai, triển khai khảo sát sâu hơn các phân đoạn phân cực cao bao gồm cao etyl axetat (4,392 g) và cao metanol (108,052 g), tập trung phân lập các dẫn xuất flavonoid và polyphenol nhằm nâng cao hoạt tính quét gốc tự do với mục tiêu hạ chỉ số IC50 kháng oxy hóa xuống dưới mức 50 µg/mL; thời gian thực hiện trong vòng 12 tháng; chủ thể thực hiện là các nhóm nghiên cứu Hóa dược tại các trường đại học.

Thứ ba, thực hiện các thử nghiệm dược lý in vivo đánh giá khả năng ức chế hấp thu cholesterol đường ruột và cải thiện chuyển hóa lipid máu của hỗn hợp phytosterol (PED2 và PED3 tỉ lệ 1:1) trên mô hình động vật thí nghiệm, nhắm tới mục tiêu kiểm chứng mức độ giảm hấp thu lipid từ 20% đến 30%; thời gian thực hiện trong 24 tháng; chủ thể chủ trì là các đơn vị Dược lý học thực nghiệm và Viện nghiên cứu Dược liệu.

Thứ tư, xây dựng quy chuẩn kỹ thuật và bộ tiêu chuẩn cơ sở kiểm nghiệm dược liệu Passiflora foetida L. tại khu vực Thừa Thiên Huế dựa trên 4 chỉ số vân tay hóa học GC-MS (p-cymene, tetramethylbenzene, naphthalene, germacrene B); thời gian thực hiện trong 6 tháng; chủ thể phụ trách là Trung tâm Kiểm nghiệm Thuốc, Mỹ phẩm, Thực phẩm Thừa Thiên Huế.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn là tài liệu tham khảo giá trị cho 4 nhóm đối tượng sau:

1. Học viên cao học và nghiên cứu sinh chuyên ngành Hóa hữu cơ và Hóa học các hợp chất thiên nhiên: Nắm vững quy trình thực nghiệm chiết rắn - lỏng phân đoạn, kỹ thuật sắc ký cột silica gel chia tách 45 phân đoạn và phương pháp luận giải phổ 1D-NMR, IR, ESI-MS để xác định cấu trúc phân tử hợp chất hữu cơ.

2. Nhà nghiên cứu Dược liệu học và Hóa dược: Sử dụng dữ liệu sàng lọc vi sinh vật (7 chủng kiểm định) và thành phần hóa thực vật của cây lạc tiên miền Trung để định hướng tách chiết các hợp chất phân cực có hoạt tính sinh học đích.

3. Kỹ sư nông nghiệp và doanh nghiệp sản xuất chế phẩm sinh học: Khai thác tiềm năng của triacontan-1-ol (43 mg phân lập) như một chất kích thích sinh trưởng tự nhiên giúp tăng năng suất các loại cây trồng nông nghiệp từ 10% đến 25% mà không gây độc hại môi trường.

4. Cán bộ quản lý chất lượng và kiểm nghiệm viên dược phẩm: Ứng dụng quy trình phân tích GC-MS định danh 4 cấu tử bay hơi để thiết lập tiêu chuẩn kiểm tra độ tinh khiết và phát hiện tạp chất trong nguồn nguyên liệu nhãn lồng thương phẩm.

Câu hỏi thường gặp

1. Cây lạc tiên thu hái tại Thừa Thiên Huế chứa những thành phần bay hơi đặc trưng nào? Kết quả sắc ký khí ghép khối phổ (GC-MS) phân đoạn n-hexan đã định danh 4 cấu tử chính gồm 1,2,4,5-tetramethylbenzene (32,63%), naphthalene (26,54%), germacrene B (25,29%) và p-cymene (15,53%). Trong thực tế, các hợp chất này đóng vai trò quan trọng trong việc tạo hương đặc trưng và khả năng kháng côn trùng của cây.

2. Hợp chất triacontan-1-ol lần đầu tiên tìm thấy trong cây lạc tiên có vai trò gì? Triacontan-1-ol (43 mg phân lập được) là một alcol no mạch dài gồm 30 cacbon (C30H62O). Trong nông nghiệp, đây là chất điều hòa sinh trưởng không độc, có khả năng kích thích hoạt động quang hợp, giúp tăng sản lượng thu hoạch nhiều loại cây trồng từ 10% đến 20% khi sử dụng ở nồng độ thích hợp.

3. Tại sao các cao chiết ít phân cực của cây lạc tiên không thể hiện hoạt tính kháng khuẩn mạnh? Thử nghiệm vi pha loãng trên 6 chủng vi khuẩn và 1 chủng nấm cho thấy các cao chiết n-hexan và diclometan đều có MIC > 128 µg/mL. Nguyên nhân là do các phân đoạn này tập trung chủ yếu các chất béo, sáp và phytosterol kém phân cực, trong khi hoạt tính kháng khuẩn của thực vật thường nằm ở nhóm flavonoid hoặc alkaloid phân cực.

4. Hỗn hợp PED2 và PED3 phân lập từ phân đoạn diclometan gồm những chất nào? Hỗn hợp PED2 và PED3 (30 mg) được xác định là hai phytosterol gồm stigmasterol và beta-sitosterol với tỉ lệ mol xấp xỉ 1:1. Các nghiên cứu y học cho thấy bộ đôi này có khả năng cạnh tranh hấp thu đường ruột, làm giảm lượng cholesterol hấp thu từ 23% đến 30% ở động vật thí nghiệm.

5. Phương pháp sắc ký cột trong luận văn đã phân tách cao chiết diclometan như thế nào? Nghiên cứu sử dụng 14,9 g cao diclometan nạp lên cột silica gel kích thước hạt 0,040 - 0,063 mm, giải ly gradient bằng hệ dung môi n-hexan:axeton từ tỉ lệ 95:5 đến 0:100. Quá trình thu được 45 phân đoạn chính, từ đó tinh chế thành công 3 cấu tử sạch qua kết tinh lại nhiều lần.

Kết luận

Luận văn thạc sĩ đã hoàn thành xuất sắc các mục tiêu nghiên cứu với 5 đóng góp khoa học nổi bật:

• Định danh chính xác 4 cấu tử bay hơi trong phân đoạn n-hexan bằng GC-MS, dẫn đầu là 1,2,4,5-tetramethylbenzene (32,63%) và germacrene B (25,29%).
• Lần đầu tiên phân lập và xác định cấu trúc của triacontan-1-ol (43 mg) từ cây lạc tiên (Passiflora foetida L.).
• Lần đầu tiên phát hiện và xác định cấu trúc este no ethyl icosanoate (33 mg) từ phân đoạn diclometan của loài cây này.
• Phân lập thành công hỗn hợp phytosterol quý gồm stigmasterol và beta-sitosterol (30 mg) với tỷ lệ xấp xỉ 1:1.
• Cung cấp bộ dữ liệu thực nghiệm toàn diện về hoạt tính kháng khuẩn, kháng nấm trên 7 chủng vi sinh vật và hoạt tính kháng oxy hóa DPPH của 4 phân đoạn cao chiết.

Trong kế hoạch 12 đến 24 tháng tới, các nghiên cứu tiếp nối cần tập trung sâu vào các phân đoạn phân cực cao (cao metanol 108,052 g) để phân lập hoạt chất flavonoid chống oxy hóa và thử nghiệm hoạt tính in vivo của triacontanol. Các nhà khoa học và doanh nghiệp dược liệu hãy cùng liên kết đẩy mạnh nghiên cứu ứng dụng nguồn dược liệu quý này vào thực tiễn y dược và nông nghiệp công nghệ cao.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. Tổng quan: 17 trang, “Chương 2. Thực nghigm: 11 trang “Chương3. Kết quả nghiên cứu và thảo luận: 12 trang.

Phan kết luận và kiến nghị: I trang Phan tải liệu tham khảo: 4 trang, CHUONG 1: TONG QUAN TAL LIEU 1, Giới thiệu về chi Passiflora 1. Đặc điểm thực vật Họ lạc tiên (Passifloraceae) là một họ thực vật có hoa chứa hơn 750 loài với khoảng 27 chỉ bao gồm các loại cây thân gỗ, cây bụi, dây leo và phân bố ở vùng. Chi này có khoảng 500 loài chủ yếu là cây dây leo, có một số là cây bụi, và một số loài là cây thân thảo. Hầu hết các loài được tìm thấy ở Nam Mỹ, Nam Á, Đông Á và New.

Guinea [38] Hầu hết các loài thuộc chỉ Passiflora có tua cuốn, thân thảo hoặc thân cỏ, đây leo. Các loài thuộc chỉ Passj/lora có rễ mọc khá cạn, có thé quan sát thấy 60% rễ cách mặt đất 30 cm. Hoa có thẻ đơn tính hoặc lưỡng tính, màu sáng, có nhiều sợi hoặc hình khuyên phụ giữa tràng hoa và nhuy hoa, những đặc điểm này làm hoa có hình thức rất đa dạng. Đài hoa gồm 3 đến 5 lớp xếp đẻ lên nhau, nằm tự do hoặc ở.

Mỗi hoa có khoảng 3 đến 5 nhụy dưới bao hoa hoặc ở đầu noãn hoa. Lá so le, đơn, đôi khi lá kép, thùy lá giống hình bàn tay, một vài trường hợp có lông mịn. Một số loài có sự khác biệt giữa lá non và lá trưởng thành vé hình dáng và kích thước. Quá trình thụ phần được thực hiện bởi côn trùng, màu sắc đẹp của hoa đồng, vai trd quan trọng trong việc thu hút côn trùng thụ phẩn [12] 1.

Một số loài thuộc chỉ Passj/iorz phân bố ở Việt Nam 6 Vigt Nam, theo danh mục các loài thực vật Việt Nam, chỉ Passiflora 06 khoảng 15 loài, được phân bố rộng rãi trên khắp cả nước từ bắc chí nam. 15 loài phân bố ở Việt Nam, có đến 10 loài được dùng làm thuốc theo kinh nghiệm. Cac loai thuộc chỉ Pass//fora phân bố ở Việt Nam. Tên khoa học _| Tên Việt Nam |_ Phân bố.

Công dụng \Passiflora Chim bao; Lac|Quang Nam,|Lam canh, La lam thude tri \caerulea L. Hồ Chilnhức đầu, sốt. Rể, Thân và Minh. lquả làm thuốc trừ phong| thấp.

[Passiflora 'Nhãn lông hình| Lào Cai, Vĩnh| Toàn cây tác dụng giải độc| |cupjforms ly lPhúc, Huế |án ứ, hoạt huyết, trị ung| | Mast. Inhọt, rắn cắn. Nước uống trị [viêm gan, sốt rét, liệt do [phong thấp \Passiflora Lạc tiên |Bắc cạn. leberhardti leberhardtii; |Gagnep.

nhân — lồng eberhardi [Passiflora edulis|Day mit, Hà Nội, Kon|Làm cảnh, quả ăn được [Sims (chùm bao|Tum, Gia Lai,|hoặc làm rau, tác dụng bỏ, trimg. làm cường tráng và hưng [phẩn, chữa đau bụng kinh. [Passiflora foetidalLac tién, Moc —hoang|Ngon va li non lam rau, L. (Chùm bao |khắp nơi ở|Quả chín ăn được.

dung an thần, điều kinh, Ichữa ho suy nhược thần lkinh, phù thũng. Lá giã đắp kchữa mụn nhọt, lở loét ởi [chan, viêm mũ da. Toàn cây lchữa bỏng lửa, bỏng nước| bôi. [Passiflora Lac tiên tây |Hà Nội, Lâm|Dọt non ăn được có tác linearnara L.

dung an thin, Qua chin &n| lđược chữa mất ngủ, dau |dây thần kinh, đau bụng đi Ingoai, kiết li, tri, bại ligt, [nhiễm độc Morphin. 7 |Passiflora Guồi tây, Dưa|TP. Chí|Quả chín thơm, vị chua, ăn| laurijolia L. Lá có độc, tác dụng| lan thắn, hơ nóng đắp mụn| Inhot dang mung mi.

8 |Passiflora Lac tién (Cả nước. [Thanh nhiệt, giải độc chữa| Imoluccana Molucca ghee [Reinw.ex Blume 9 |Passiftora Hạc tiên ba|Hà Nội, TP. \pertriloba thay, nhãn lỏng| Hồ Chí Minh. 10 |Passiftora Dua gang tây.

|Hà Nội, TP.|Làm cảnh, Thực phẩm. Rễ |quadrangulrs 'Hồ Chí Minh. lan thần gây ngủ mạnh. ldộc nhẹ 11 |Passiflora Lạc tiên thai,|Bac bộ, Tây| (siamiea Craib.

12 [Passiftora Lạc tiên TP. Hồ Chí lsuberora L. Bin, nhãn lồng|Minh. sube 13 |Passiflora Lac tiế|Thừa Thiên lsumatrana sumatrana, Huế.

nhãn — lồng sumatrana. 14 |Passiflora Lạc tiên Lạng sơn lonkinensis bắc, nhãn lồng W. 15 |Passiflora Lac tiên|Lảo Cai. |Toàn cây tị phong thấp, Iwisonii Wilson.

Ingan tn thyong, mun nhot, |Hemsl. Ichữa sốt rét. Dùng ngoài da Ibo gay xương. Các nghiên cứu về thành phần hóa học một số loài thude chi Passiflora Các nghiên cứu về thành phản hóa học của chỉ Zøss/lorơ cho thấy sự xuất hiện của nhiều lớp chất nhur: alkaloid, phenolic, glycosyl flavonoid va cyanogen Bảng 1.

Thành phần hóa học một số loai thuge chi Passiflora KH Loài “Thành phần hóa học TLTK ||P. adenopoda | Cyanogen glycoside: Tinamarin (9,| I9], Moc & Sesse lotaustralin (30). | C-glycosyl Mavanoid: vitexin (3), isovitexin | [9] (4), orientin (10). |O-và C-glycosyiflavon: swertisin (3), 2°-O- | [9], thamnosyl isoorientin (23) và 2°-0-| [16] thamnosyl isovitexin (22) Cyanogenic glycoside: passibiflorine (34) và epipassibiflorine (35), 3 | P.

| Flavone: chrysin (17) Py Cyanogen glycoside sulphate: tetraphyllin B- 4-sulphate va epitetraphyllin B-4-sulphate, © | P. | Cyanogenic glycoside: passicocein (45). | Cyanogenic glycoside: baterin (40).edulis Hop chit phenol: 4-hydroxyl-Ø-ionol, 2,6-| [9], dimethylocta-1,7-dien-2,6-diol, 2,6-dimethyl- | [34], 1,8-octandiol, — 2,6-dimethyl-octa-1,7-dien- | [35] 3/6-diol Alkaloid: harmane (24), harmine (26), harmaline (28), harmalol (27) Hợp chất glycoside: passiflorine (33) passicapsin (36), passibiflorine - (3) Triterpenoid: cyelopasssiffoside XII (46) va 10 eyelopasssioside XIT 47) Flavonoid luteolin-8-C-B- digitoxopyranosyl-4’-0-f-D- elucopyranosie (12), apigenin-8-C-B- digitoxopyranoside (14), apigenin-R-C-/- boivinopyranoside (15), _luteolin-8-C-B- boivinopyranoside (13), vicenin-2 (20), isoorientin (9), isovitexin (4) và 6,8-di alycosylchrysin (21), 10 |P incarnata Flavonoid: apigenin (6, lueoln (11),| [9] quercetin (2), kaempferol (1), vitexin (3), isovitexin (4), orientin (10), isoorientin (9), schaftoside (7), isoschaftoside (8). laurifolia Linn, | Axit pantothenic ($2), axit ascorbic (S1), BT 12 |P tutea Linn ‘Cyanogenic glycoside: linamarin (29),| [9] Jotaustralin (30) và passibiflorin (34).

IDNO] Bayley Hợp chat d& bay hoi: 1,8 cineole, 3- sulfanylhexyl acetate, linalool, hexanal. | C-glycosyl flavonoid: 2”-O-xylosyl vitexin | T9] (64): B-sitosterol (55). | Flavonoid: isovitexin (4), vitexin (3), lội quercetin (2), luteolin (11), isoorientin (9), Tuteolin-7-glacoside (19), vicenin-2 (20), 2 O-thamnosyl vitexin (18), 18 [Ppendens Linn. pittieri ‘Calycoside flavonoid: isovitexin (4),| I9] schaftoside (7) và isoschafoside (8), uteolin-7-O-glucoside (19).

suberosa Linn, | Cyanogenic glycoside: passisuberosin (37), | |], epipassisuberosin (38). I3] 23 |P — swÐpelaia|Cyanogeme glyeoside: baterin (40), | |9, Oneg ‘quercetin (2), acid gallic (53), apigenin (6).talamansis 'Cyanogenic glycoside: passibiflorine (34) va | 19] epipassibiflorine (35), 25 | P. | Cyanogenic glycoside: passitrifasciatin (39). | [9] Dựa theo việc phân loại các hợp chất tự nhiên được phân lập từ các loài thuộc chỉ Passj/fora, có thể thống kê các lớp chất chủ yếu sau: 13.

hgp chat flavonoid Flavonoid là lớp chất thứ cấp thường gặp trong các loi thực vật. Các flavonoid 6 cấu trúc chung là bộ khung 15 cacbon gồm hai vòng phenyl và một dị vòng. Cấu trúc cacbon này có thể được viết tắt C3-Có-C3 [41]. Hiện nay, hơn 5000 flavonoid được tìm thấy ở các loài thực vật trong tự nhiên và được phân loại theo cấu trúc hóa học thành 5 nhóm chất gồm: anthoxanthin, flavanone, flavanonol, flavan, anthoeyanidin [41] Năm 2004, theo thống kê của Dhawan và cộng sự cho thấy flavonoid là nhóm chất chính trong thành phẫn hóa học của các loài trong chi Passiflora.

đó các flavonoid, chủ yêu là C-glycoside và O-glycoside của khung flavon gồm 12 kaempferol (1), quercetin (2), vitexin (3), isovitexin (4), swertisin (5), apigenin (6), schaftoside (7), isoschatoside (8), isoorientin (9), orientin (10), luteolin (11) [9] on “ on no, °. on m on ‘oH om 8 on 8 @ ® J ™ J “ @RA RA (18) R: B (22)R:B ì j on om 8 o& 8 (RA (RH (1)R:D (15) R:C “ ° VU ° i on om 8 bổ R Ri O RA MA E (23) RB (8) E A ‘oH on J J 6 (10) R: A ay " on Hoy z oH nà oH Ho" VỀ xổ nơi A B os ¬" N & woo NP € D E Năm 2013, nhóm nghiên cứu Fengquing Xu đã phân lập được 5 hợp chất C- đideoxyhexosyl flavone mới từ loài P. edulis Sims gm: tuteolin-8- đigitoxopyranosyl: -0--D-glucopyranoside (12), luteolin-8-C- B- boivinopyranoside (13), apigenin-8-C-B-digitoxopyranoside (14), apigenin-8-C- B- boivinopyranoside (15) và 3 hop chất flavonoid da biét gồm : luteolin (11), chrysin (16), chrysin-7-0- B-D- Jucopyranoside (17) [35] „ pa a "yC- Rịo, ©. SOO ou on oO RoR R RoR R Œ@) DA H d6 HH H (3) C HH (7 HOA H (9) HOH A Qn) A HOA Năm 2015, khi tiến hành so sánh hai loài P.

edulis phé bién là P. edulis fo edulis va P. flavicarpa, Ayres và nhóm nghiên cứu đến từ Brazil đã xác định được vitexin-2"-O-rhamnoside (18), luteolin-7-O-glueoside (19) là 2 flavonoid chủ yếu có trong P. edulis fo edulis và isovitexin (4), isoorientin (9), vicenin-2 (20), 6,8-di-C-glycosylchrysin (21) là thành phần chính rong P.

/faviearpa [7] 6n 8 RR, 20) A A Nam 2015, Modesti va công sự đã phân lập từ loài P. bogorensis hợp chất C- glycosyl flavonnoid gồm ¡isovilexin (4), isovitexin-2”-O-rhamnoside (22), isoorienti 2°-O-rhamnoside (23) [17 1. Cac hgp chit alkaloid Bên cạnh nh6m chit flavonoid, nhóm chất alkaloid cũng được phân lập từ các loài thuộc chỉ Passiflora. Theo Dhawan và cộng sự, các alkaloid có mặt trong.

chỉ Passiflora có cấu trúc indol và khung cơ bản J-carbolin, gồm: harmane (24), hharmol (25), harmine (26), harmalol (27) và harmaline (28) [9] “Tuy nhiên theo Ingale, các alkaloid nay tuy có mặt phổ biến trong các loài thuộc chỉ Passj/fora nhưng hàm lượng tương đối nhỏ [13]. Cac hgp chit cyanogen glycoside Ngoài hai nhém chat chinh 1a flavonoid va alkaloid, cic hợp chất cyanogen elyeoside cũng được phát hiện có trong một số loài thuộc chỉ Passiflora Năm 1986, khi tiến hành nghiên cứu 3 loài P. warmingii, Spencer di phân lập được 4 hợp chat cyanogen glycoside gdm: Tinamarin (29), lotaustralin (30), linustatin (31), neolinustatn (32) [32] Năm 1987, khi nghiên cứu loài P. suberosa, Spencer và cộng sự tiếp tục phân lấp được 2 hợp chất cyanogen glycoside li passisuberosin (37) va epipassisuberosin (38) [33] Năm 2004, theo kết quả thống kê của Dhawan và cộng sự, có 14 hợp chất cyanogen glycoside được phân lập từ chỉ Passiflora bao gồm: linamarin (29), lotaustralin (30), linustatin (31), neolinustatin (32), passiflorine (33), passibiflorine (34), epipassibiflorine (35), passicapsin (36), passisuberosin (37), epipassisuberosin (38), passitrifasciatin (39), baterin (40), tetraphyllin A (41), tetraphyllin B (42), deidaclin (43), volkenin (44), passicocein (45) [9] oH oH OH OH oN be & (43) a“ " cam "2 R É be, (45) 1.

Các hợp chất khác Năm 2014, những nghiên cứu của Saravanan và đồng nghiệp cho thấy trong cao chiết avelon từ quả của loài P. có hầm lượng lớn các hợp chất polyphenol, tannin va flavonoid [29] * Triterpenoid: Năm 2013, Cong Wang và cộng sự phân lập được 2 hợp chất eycloartane triterpenoid saponin từ loài P. edulis Sims ld eyelopasssiloside XII (46) vva cyclopasssifloside XIII (47) [34]. phân lập từ loài.

48) * Các axit hữu cơ: Axit linoleic (49), axit linolenic (50) [30], axit ascorbic (51), axit pantothenic (52), axit gallic (53) [9] (49) —_ _ — on (50) v0. 5 f \ yey xơ on we À 4 8 & 61) (82) (63) * Các hợp chất khác: Ngoài ra, các hợp chit coumarin nhur esculetin (4) va sterol như đ-sitosterol (S5) cũng được tìm thấy trong một số loài thuộc chỉ Passiflora [9] (49) 1. Giới thiệu về cây lạc tiên 1. Đặc điểm thực vật “Tên khoa học : Passj/lorz/oeridzL.

Tên Việt Nam _ : Lạc tiên, nhãn lồng, lồng đèn, hồng tiên.