Chương I: Tổng quan về hoạt động mua hàng tại doanh nghiệp Chương II: Cơ sở lý luận về mua hàng tại doanh nghiệp bán lẻ 6 Chương III: Thực trạng hoạt động mua hàng tại các doanh nghiệp bán lẻ trên địa bàn thành phố Hà Nội Chương IV: Giải pháp hoàn thiện hoạt động mua hàng tại các doanh nghiệp bán lẻ 7 CHƢƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ MUA HÀNG TẠI DOANH NGHIỆP THƢƠNG MẠI 2.1 Khái quát về mua hàng tại doanh nghiệp 2.1 Khái niệm về mua, quản trị mua Khái niệm mua: Theo quan điểm truyền thống, Mua (Purchasing) là hành vi thương mại, là hoạt động nhằm tạo nguồn lực đầu vào, thực hiện các quyết định của dự trữ, đảm bảo vật tư, nguyên liệu, hàng hóa cho sản xuất hoặc cung ứng trong phân phối. Năm 1997, Carr và Smeltzer đưa ra quan niệm: Mua (Procurement) là quá trình lập kế hoạch, thực hiện, đánh giá và kiểm soát chiến lược và vận hành các quyết định để hướng chức năng mua vào việc tìm kiếm các cơ hội phù hợp với khả năng của công ty nhằm đạt được mục tiêu dài hạn. Định nghĩa này bổ sung vào cách tiếp cận truyền thống, cho thấy mua không chỉ nhằm đạt được mức giá rẻ nhất mà còn tập trung vào việc tìm kiếm các cơ hội dài hạn có tính chiến lược. Quản trị mua: Quản trị mua hàng là quản trị bằng các bước công việc như xác định nhu cầu, tìm và lựa chọn nhà cung cấp, theo dõi và kiểm tra việc giao nhận, đánh giá kết quả mua hàng nhằm đạt được mục tiêu của doanh nghiệp.
Mục tiêu, vai trò của mua hàng tại doanh nghiệp Mục tiêu mua hàng: Mua có tầm ảnh hưởng ngày càng rộng lớn trong các chuỗi cung ứng, là liên kết chủ yếu và là quá trình tương tác cốt lõi giữa các thành viên chuỗi. Mua đáp ứng một số mục tiêu sau: ● Đảm bảo cung ứng liên tục: Mua phải đảm bảo đáp ứng liên tục yêu cầu của các nhóm khách hàng nội bộ trong doanh nghiệp về cung cấp các vật tư, nguyên liệu, hàng hóa và dịch vụ đầu vào có chất lượng. Các khách hàng nội bộ bao gồm bộ phận sản xuất, các trung tâm phân phối, bộ phận kỹ thuật, bộ phận nghiên cứu và phát triển, phòng công nghệ thông tin. Để đạt được mục tiêu trên, mua cần đáp ứng các yêu cầu: Mua sản phẩm và dịch vụ với mức giá phù hợp; mua đúng nguồn, mua theo đúng đặc điểm kỹ thuật; mua với số lượng phù hợp, đáp ứng đúng yêu cầu của khách hàng nội bộ.
8 ● Quản lý quá trình mua hiệu quả: Để đạt được mục tiêu này đòi hỏi bộ phận mua phải quản lý hoạt động nội bộ của mình một cách hiệu quả thông qua việc quản lý và phát triển đội ngũ nhân viên mua, xây dựng và duy trì các chính sách, thủ tục và quy trình mua. ● Phát triển nguồn cung ứng: Đây là mục tiêu quan trọng nhằm lựa chọn, phát triển và duy trì nguồn cung. Mục tiêu này cho phép mua bám sát các điều kiện thực tại trong thị trường cung ứng để đảm bảo: (1) Các nguồn cung hiện tại duy trì tính cạnh tranh; (2) Nắm rõ các nguồn cung tiềm năng và phát triển các mối quan hệ với nhà cung ứng; (3) Cải thiện và phát triển những nguồn cung không cạnh tranh. Nhờ đó, bộ phận mua có thể quản lý tốt một mạng lưới cơ sở cung ứng có khả năng cung cấp các sản phẩm có lợi thế về giá thành, chất lượng, công nghệ, giao hàng cũng như phát triển sản phẩm mới.
Duy trì tốt mối quan hệ với các nhà cung cấp bên ngoài và phát triển các nguồn cung cấp chất lượng cao, đáng tin cậy. ● Phát triển mối quan hệ chặt chẽ với các bộ phận chức năng khác: Mục tiêu này đòi hỏi bộ phận mua phải duy trì và phát triển mối quan hệ hợp tác lành mạnh, tích cực và chặt chẽ với các chức năng khác, cung cấp thông tin và tư vấn khi cần thiết để đảm bảo hoạt động hiệu quả của toàn bộ tổ chức. Như các nhóm chức năng marketing, sản xuất, kỹ thuật, công nghệ và tài chính trong tổ chức. ● Hỗ trợ chiến lược chung của tổ chức: Đây là mục tiêu nhằm tạo ra sự thống nhất với mục tiêu chung của tổ chức, do mua ảnh hưởng trực tiếp (tích cực hoặc tiêu cực) đến hiệu suất tổng thể của doanh nghiệp.
Khi đạt được mục tiêu này, mua được công nhận là một tài sản chiến lược cung cấp lợi thế cạnh tranh mạnh mẽ trên thị trường. Ví dụ, một tổ chức có mục tiêu giảm lượng hàng tồn kho trong chuỗi cung ứng. Bộ phận mua có thể làm việc với các nhà cung ứng để cung cấp số lượng nhỏ thường xuyên hơn, nhờ đó giảm tồn kho. Vai trò mua hàng: ● Tăng cường sự thỏa mãn khách hàng và đáp ứng nhu cầu của doanh nghiệp: Với quan niệm truyền thống, việc mua hàng không có mối liên quan với khách hàng và người tiêu dùng.
Tuy nhiên ở tầm nhìn chiến lược doanh nghiệp, để đáp ứng sự thỏa mãn của khách hàng thì phải cung ứng cho khách hàng các sản phẩm và dịch vụ chất lượng cao, đúng thời điểm và chi phí hợp lý, để làm được điều đó thì mua hàng 9 trở nên rất quan trọng. Mặt khác việc mua hàng cũng quan trọng không kém khi nó ảnh hưởng tới nhu cầu của doanh nghiệp và tới các kế hoạch trong tương lai. ● Liên kết để mở rộng thị trường kinh doanh: Bằng việc kết nối với thị trường cung ứng, việc mua hàng giúp doanh nghiệp nắm bắt các thông tin về công nghệ mới, vật liệu, hàng hóa và dịch vụ mới, các nguồn cung ứng mới và sự biến động của thị trường. Những thông tin về thị trường đầu vào này giúp doanh nghiệp chủ động tái định hình chiến lược kinh doanh để nắm bắt các cơ hội thị trường mới.
● Phát triển quan hệ chiến lược với các nhà cung ứng: Mua chỉ đạt được mục tiêu chiến lược trong dài hạn khi doanh nghiệp có được mối quan hệ với các nhà cung ứng tốt. Do đó chiến lược mua luôn bắt đầu bằng việc tìm kiếm các nhà cung ứng tốt và quản lý hiệu quả các mối quan hệ với các đối tác cung cấp. Nhờ vào việc duy trì mối quan hệ bền vững với các nhà cung ứng hiện tại, tìm ra và phát triển các nhà cung ứng mới, hoạt động mua hàng hỗ trợ doanh nghiệp thực hiện được các chiến lược kinh doanh thành công. Việc hợp tác các nhà cung ứng có những sản phẩm, dịch vụ mới hoặc đang có các ý tưởng đổi mới có thể giúp doanh nghiệp tạo ra sức mạnh cạnh tranh và tìm kiếm được cơ hội đứng đầu thị trường.
● Hỗ trợ các chức năng chiến lược khác trong tổ chức: Các chiến lược về phân phối, sản xuất, marketing, tài chính, bán hàng, dự trữ. đều có liên quan chặt chẽ tới chiến lược mua. Lý do là mua hàng quyết định mọi yếu tố đầu vào của doanh nghiệp như chất lượng hàng hóa, tiến độ cung cấp sản phẩm cho khách hàng, đặc biệt mua hàng còn ảnh hưởng tới quy mô kinh doanh của doanh nghiệp cùng các quyết định vận hành của tổ chức.3 Ý nghĩa của hoàn thiện quy trình, chính sách, hợp đồng mua hàng của doanh nghiệp Việc hoàn thiện quy trình, chính sách, hợp đồng mua hàng mục đích mang lại những lợi ích sau: - Cải thiện khả năng lập kế hoạch mua hàng. - Xác định các giải pháp tốt hơn và tiết kiệm chi phí thông qua kỹ thuật cụ thể.
- Loại bỏ phạm vi không cần thiết hoặc các thông số kỹ thuật phức tạp không cần thiết. 10 - Nâng cao hiểu biết và quản lý rủi ro xây dựng, thêm thời gian cho việc lập kế hoạch yêu cầu nguồn lực. - Thêm thời gian để nhà thầu làm quen với môi trường và cộng đồng địa phương. - Phát triển và duy trì mối quan hệ hợp tác làm việc hiệu quả với chuỗi cung ứng.
- Phát triển và thực hiện các thỏa thuận phù hợp với các nhà cung cấp của mình để hỗ trợ thực hiện thành công các mục tiêu của dự án và các hợp đồng riêng lẻ. Các thỏa thuận hợp tác và các nhóm tích hợp và cùng địa điểm sẽ được thành lập khi thích hợp. Nội dung của quy trình mua hàng tại doanh nghiệp Quá trình mua là tập hợp các quyết định có tính kế tiếp và chu kỳ trong triển khai thực hiện các thương vụ mua. Tùy thuộc vào việc xác định hàng tồn kho, đặc điểm giao hàng, sản phẩm đã mua và yêu cầu quy trình giao hàng của khách hàng, quy trình quản trị mua hàng là khác nhau và về cơ bản được thực hiện theo 6 nội dung sau: 2.1 Phân tích nhu cầu mua (need clarification/requisition) Xác định nhu cầu hàng hóa cần mua, bao gồm các đặc điểm về hàng hóa, số lượng và chất lượng.
Nhu cầu này có thể bắt nguồn từ kế hoạch sản xuất, yêu cầu của các bộ phận, từ dự báo hay yêu cầu mua hàng của khách. Các nhu cầu mua cần được xác định rõ và lượng hóa thành các chi tiêu cụ thể như kích thước hay các thông số kỹ thuật của sản phẩm. Các thông số kỹ thuật thường bao gồm các nội dung sau: - Thông số kỹ thuật về chất lượng: mô tả cách thức phân phối sản phẩm (có hoặc không có chứng chỉ chất lượng), chức năng của sản phẩm cũng như các quy chuẩn và tiêu chuẩn kỹ thuật mà sản phẩm phải đáp ứng. - Các thông số kỹ thuật logistics: cho biết số lượng cần thiết, địa điểm và thời gian giao hàng cũng như các điều kiện vật lý phù hợp.
- Thông số kỹ thuật bảo trì: mô tả cách sản phẩm sẽ được bảo trì được nhà cung cấp bảo trì (và liệu phụ tùng thay thế có cần được cung cấp trong tương lai hay không). - Các yêu cầu pháp lý và môi trường: chắc chắn rằng tất cả sản phẩm và quy trình sản xuất đều tuân thủ các quy định của pháp luật về sức khỏe, an toàn và môi trường. - Ngân sách mục tiêu: cho biết giải pháp mà nhà cung cấp tiềm năng cung cấp sẽ nằm trong giới hạn tài chính nào. 11 Chu kỳ mua hàng bắt đầu bằng việc xác định nhu cầu (yêu cầu).
Trong hầu hết các trường hợp, nhân viên thu mua lập kế hoạch thu mua hàng năm hoặc sáu tháng một lần. Theo đó họ sẽ xem xét mô hình chi tiêu của tổ chức thông qua phân tích chi tiêu, và dự báo nhu cầu mua.