Luận văn thạc sĩ: Nghiên cứu hoàn thiện hệ thống cây trồng tại huyện Mê Linh, Hà Nội

Luận văn thạc sĩ VNUA nghiên cứu hoàn thiện hệ thống cây trồng tại huyện Mê Linh, thành phố Hà Nội, góp phần phát triển nông nghiệp bền vững.

• Tác giả: Trần Thị Thành
• Người hướng dẫn: GS. Phạm Tiến Dũng
• Trường học: Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Khoa Học Cây Trồng
• Đề tài: Nghiên cứu góp phần hoàn thiện hệ thống cây trồng tại huyện Mê Linh, Thành phố Hà Nội
• Loại tài liệu: Luận văn
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC CÁC TỪ VÀ THUẬT NGỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC SƠ ĐỒ VÀ HÌNH
• 1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
• 2. MỤC TIÊU CỦA ĐỀ TÀI
• 2.1. Mục tiêu
• 2.2. Yêu cầu
• 3. Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI
• 3.1. Ý nghĩa khoa học
• 3.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 4. PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 5. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 5.1. CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI
• 5.1.1. Một số khái niệm cơ bản trong nghiên cứu

Tóm tắt

I. Tổng quan về hệ thống cây trồng tại huyện Mê Linh Hà Nội

Huyện Mê Linh, nằm ở phía Tây Bắc của Thủ đô Hà Nội, có điều kiện tự nhiên và kinh tế xã hội thuận lợi cho phát triển nông nghiệp. Hệ thống cây trồng tại đây chủ yếu được hình thành từ kinh tế hộ nông dân, với nhiều đặc điểm riêng biệt. Tuy nhiên, việc sản xuất nông nghiệp tại huyện vẫn gặp nhiều thách thức, đặc biệt là trong việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng để phù hợp với nhu cầu thị trường.

1.1. Đặc điểm tự nhiên và kinh tế xã hội huyện Mê Linh

Mê Linh có địa hình cao và bằng phẳng, với hệ thống giao thông đồng bộ. Điều này tạo điều kiện thuận lợi cho việc phát triển nông nghiệp. Tuy nhiên, sản xuất nông nghiệp vẫn còn nhiều hạn chế do quy mô nhỏ lẻ và thiếu quy hoạch.

1.2. Hiện trạng hệ thống cây trồng tại huyện Mê Linh

Hệ thống cây trồng hiện tại chủ yếu dựa vào các giống cây truyền thống, với năng suất và chất lượng chưa cao. Việc áp dụng công nghệ mới và giống cây trồng có năng suất cao vẫn còn hạn chế.

II. Vấn đề và thách thức trong phát triển hệ thống cây trồng

Mặc dù huyện Mê Linh có nhiều tiềm năng, nhưng vẫn tồn tại nhiều vấn đề trong phát triển hệ thống cây trồng. Các thách thức này bao gồm sự phân tán đất đai, thiếu quy hoạch sản xuất, và sự thay đổi khí hậu ảnh hưởng đến năng suất cây trồng.

2.1. Sự phân tán và quy mô sản xuất nhỏ lẻ

Nhiều hộ nông dân tại huyện Mê Linh có diện tích đất sản xuất nhỏ, dẫn đến khó khăn trong việc áp dụng công nghệ và cơ giới hóa. Điều này làm tăng chi phí sản xuất và giảm hiệu quả kinh tế.

2.2. Ảnh hưởng của biến đổi khí hậu đến sản xuất nông nghiệp

Biến đổi khí hậu đang gây ra những tác động tiêu cực đến sản xuất nông nghiệp, như hạn hán và lũ lụt. Điều này đòi hỏi huyện Mê Linh cần có các giải pháp thích ứng kịp thời.

III. Phương pháp nghiên cứu và giải pháp hoàn thiện hệ thống cây trồng

Để hoàn thiện hệ thống cây trồng tại huyện Mê Linh, cần áp dụng các phương pháp nghiên cứu khoa học và thực tiễn. Các giải pháp này bao gồm việc thử nghiệm các giống cây mới và áp dụng công nghệ sinh học trong sản xuất.

3.1. Thử nghiệm các giống cây trồng mới

Việc thử nghiệm các giống cây trồng mới như giống lúa Gia Lộc 105 và khoai tây Solara đã cho thấy tiềm năng năng suất cao hơn so với các giống truyền thống. Điều này cần được mở rộng để nâng cao hiệu quả sản xuất.

3.2. Áp dụng công nghệ sinh học trong nông nghiệp

Công nghệ sinh học có thể giúp cải thiện chất lượng giống cây trồng và tăng khả năng chống chịu với sâu bệnh. Việc áp dụng công nghệ này cần được khuyến khích và hỗ trợ từ các cơ quan chức năng.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu tại huyện Mê Linh

Kết quả nghiên cứu cho thấy việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng tại huyện Mê Linh có thể mang lại hiệu quả kinh tế cao. Các mô hình thử nghiệm đã chứng minh rằng việc áp dụng giống cây mới và công nghệ hiện đại có thể nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.

4.1. Kết quả thử nghiệm mô hình trồng cây

Các mô hình thử nghiệm như trồng lúa Gia Lộc 105 và khoai tây đã cho thấy hiệu quả kinh tế cao hơn so với các mô hình truyền thống. Điều này cho thấy tiềm năng lớn trong việc cải thiện hệ thống cây trồng.

4.2. Ứng dụng các giải pháp kỹ thuật vào sản xuất

Việc áp dụng các giải pháp kỹ thuật như phân bón hữu cơ và biện pháp canh tác bền vững đã giúp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm nông nghiệp tại huyện Mê Linh.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của hệ thống cây trồng

Hệ thống cây trồng tại huyện Mê Linh cần được hoàn thiện để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường. Việc áp dụng các giải pháp khoa học và công nghệ sẽ là chìa khóa để phát triển bền vững nông nghiệp tại địa phương.

5.1. Định hướng phát triển hệ thống cây trồng

Huyện Mê Linh cần xây dựng một kế hoạch phát triển hệ thống cây trồng bền vững, tập trung vào việc nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm nông nghiệp.

5.2. Tương lai của nông nghiệp huyện Mê Linh

Với sự hỗ trợ từ các cơ quan chức năng và việc áp dụng công nghệ mới, nông nghiệp huyện Mê Linh có thể phát triển mạnh mẽ, góp phần nâng cao đời sống người dân và phát triển kinh tế địa phương.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Huyện Mê Linh là địa bàn cửa ngõ phía Tây Bắc của Thủ đô Hà Nội, cách trung tâm thành phố khoảng 25km. Sở hữu vị trí địa lý thuận lợi cùng mạng lưới giao thông liên vùng phát triển, Mê Linh có nhiều tiềm năng để xây dựng nền nông nghiệp hàng hóa ven đô giá trị cao. Tuy nhiên, trước tốc độ đô thị hóa và sự mở rộng của các khu công nghiệp trong giai đoạn 2010 - 2014, diện tích đất canh tác nông nghiệp của địa phương ngày càng bị thu hẹp. Hoạt động trồng trọt tại đây vẫn mang nặng đặc điểm kinh tế nông hộ quy mô nhỏ, ruộng đất manh mún, phương thức canh tác chậm chuyển dịch và chủ yếu độc canh lúa, ngô với hiệu quả kinh tế thấp, thường xuyên đối mặt với nghịch lý được mùa mất giá.

Vấn đề cấp thiết đặt ra là phải tái cấu trúc hệ thống cây trồng nhằm khai thác tối đa tiềm năng đất đai, nâng cao giá trị kinh tế trên mỗi đơn vị diện tích và thích ứng linh hoạt với cơ chế thị trường. Mục tiêu của đề tài là đánh giá toàn diện hiện trạng sản xuất trồng trọt tại 3 tiểu vùng sinh thái của huyện Mê Linh giai đoạn 2010 - 2014, phát hiện những điểm nghẽn và thế mạnh sinh thái. Trên cơ sở đó, nghiên cứu tiến hành thử nghiệm các mô hình cây trồng mới triển vọng và đề xuất phương án chuyển đổi cơ cấu cây trồng phù hợp cho giai đoạn 2015 - 2020. Đề tài mang ý nghĩa thực tiễn to lớn khi trực tiếp cung cấp luận cứ khoa học để hoàn thiện hệ thống canh tác, gia tăng thu nhập cho 90 nông hộ điều tra và toàn thể người dân địa phương, góp phần thúc đẩy phát triển nông nghiệp bền vững và xây dựng nông thôn mới nâng cao tại Hà Nội.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng lý thuyết hệ thống nông nghiệp và hệ thống canh tác của các học giả như Zandstra (1981), Đào Thế Tuấn (1989) và Phạm Chí Thành (1993). Theo trường phái tiếp cận hệ thống, hệ thống nông nghiệp là sự kết hợp chặt chẽ giữa các quy luật sinh học, quy luật kinh tế và quy luật xã hội trong môi trường tự nhiên, trong đó con người giữ vai trò trung tâm điều khiển các mối tương tác. Hệ thống trồng trọt được xác định là hạt nhân của hệ thống nông nghiệp, quyết định cơ cấu sản xuất của các phân hệ chăn nuôi và chế biến liên quan.

Bên cạnh đó, đề tài kế thừa lý thuyết về cơ cấu cây trồng hợp lý và luân canh bền vững của Bùi Huy Đáp (1977), Lê Duy Thước (1991) và Nguyễn Duy Tính (1995). Một hệ thống cây trồng tối ưu tại Đồng bằng sông Hồng phải khai thác triệt để tổng tích ôn khoảng 7.800°C hàng năm, phân bố cây trồng ưa nóng (nhiệt độ trên 20°C) trong vụ xuân và cây trồng ưa lạnh (nhiệt độ dưới 20°C) trong vụ đông để tăng vụ từ 2 vụ lên 3 đến 4 vụ/năm. Các khái niệm cốt lõi được áp dụng xuyên suốt gồm: Hệ thống nông nghiệp, Hệ thống canh tác, Cơ cấu cây trồng hợp lý, Công thức luân canh và Tỷ suất lợi nhuận cận biên (MBCR, với quy chuẩn hệ thống đạt hiệu quả kinh tế cao khi chỉ số MBCR lớn hơn 2).

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn được tổng hợp từ hai kênh chính: dữ liệu thứ cấp thu thập từ Chi cục Thống kê, Phòng Kinh tế và Trạm Khuyến nông huyện Mê Linh trong chuỗi thời gian 5 năm (2010 - 2014); và dữ liệu sơ cấp thu thập qua điều tra thực tế trong giai đoạn từ tháng 01/2015 đến tháng 02/2016. Phương pháp chọn mẫu áp dụng là chọn mẫu phân tầng kết hợp ngẫu nhiên: lựa chọn 3 xã đại diện cho 3 tiểu vùng sinh thái đặc trưng của huyện gồm xã Văn Khê (vùng đất bãi ven sông Hồng), xã Liên Mạc (vùng đất vàn cao) và xã Tiến Thắng (vùng đất vàn trũng nội đồng). Tại mỗi xã, tiến hành điều tra ngẫu nhiên 30 hộ nông dân, đạt tổng cỡ mẫu 90 hộ. Lý do lựa chọn phương pháp chọn mẫu phân tầng này là nhằm phản ánh chân thực sự khác biệt về địa hình, loại đất, khả năng tưới tiêu và tập quán canh tác của từng tiểu vùng sinh thái.

Phương pháp phân tích kinh tế - kỹ thuật nông nghiệp được lựa chọn để lượng hóa các chỉ tiêu chi phí đầu tư, tổng thu, thu nhập ròng, lãi thuần và tỷ suất MBCR. Lý do áp dụng phương pháp này là nhằm so sánh chính xác hiệu quả tài chính giữa các công thức canh tác. Đồng thời, đề tài thực hiện 3 mô hình thử nghiệm trình diễn trên đồng ruộng có sự tham gia trực tiếp của nông dân nhằm kiểm chứng thực tế trước khi đề xuất mở rộng quy mô sản xuất.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu đã làm rõ thực trạng sản xuất và xác định được tính ưu việt của các công thức luân canh mới qua những số liệu thực nghiệm định lượng:

Thứ nhất, phân tích hiện trạng sản xuất nông nghiệp năm 2014 cho thấy cơ cấu cây trồng của huyện Mê Linh vẫn chịu sự chi phối lớn của cây lúa và ngô truyền thống, hiệu quả kinh tế trên một đơn vị diện tích chưa cao với tỷ suất lợi nhuận bình quân của các công thức cũ chỉ dao động trong khoảng 1,2 đến 1,4 lần chi phí bỏ ra.

Thứ hai, mô hình thử nghiệm thay thế giống lúa thuần Khang Dân 18 bằng giống lúa chất lượng cao Gia Lộc 105 trong vụ xuân 2015 thuộc công thức luân canh Lúa xuân – Lúa mùa – Ngô đông đã ghi nhận bước nhảy vọt về giá trị. Giống Gia Lộc 105 cho năng suất thực thu tăng từ 8% đến 12%, phẩm cấp hạt gạo vượt trội và giá bán cao hơn, giúp gia tăng rõ rệt thu nhập thuần cho các nông hộ tham gia mô hình.

Thứ ba, mô hình đưa cây khoai tây vụ đông (giống Solara) vào thay thế cây ngô đông trên chân đất 2 vụ lúa tạo nên bước đột phá lớn về hiệu quả tài chính. Thực nghiệm khẳng định trồng khoai tây giống Solara đạt mức lợi nhuận cao hơn trồng ngô tẻ truyền thống tới 73,10 triệu đồng/ha.

Thứ tư, trên dải đất bãi phù sa ven sông Hồng tại xã Văn Khê, mô hình chuyển đổi từ cây dong riềng sang trồng hoa hồng Pháp cho năng suất hoa thương phẩm ổn định, chất lượng đồng đều và hiệu quả kinh tế vượt trội, mang lại mức lợi nhuận cao hơn cây dong riềng tới 103,55 triệu đồng/ha.

Thảo luận kết quả

Sự vượt trội của các mô hình cây trồng mới xuất phát từ việc bố trí công thức luân canh phù hợp với đặc tính sinh học cây trồng và nhịp điệu khí hậu địa phương. Cây khoai tây Solara sinh trưởng mạnh trong điều kiện nhiệt độ dưới 20°C của nửa đầu vụ đông miền Bắc, hấp thụ tốt dinh dưỡng còn lại sau vụ lúa mùa và cho năng suất củ thương phẩm cao. Trong khi đó, hoa hồng Pháp phát triển tối ưu trên nền đất bãi phù sa tơi xốp, thoát nước tốt và tận dụng lợi thế cự ly vận chuyển ngắn để tiếp cận thị trường tiêu thụ hoa tươi rất lớn của nội thành Hà Nội.

Khi thảo luận kết quả kinh tế, các dữ liệu có thể được mô tả trực quan thông qua bảng phân tích chi phí - lợi nhuận và biểu đồ so sánh cơ cấu doanh thu giữa các công thức luân canh. Biểu đồ cột thể hiện sự chênh lệch lợi nhuận minh chứng rõ nét: công thức độc canh truyền thống cho mức thu nhập thấp và rủi ro cao, trong khi công thức cải tiến Lúa xuân (Gia Lộc 105) – Lúa mùa – Khoai tây đông (Solara) mở rộng biên lợi nhuận lên gấp hơn 2 lần. Kết quả này hoàn toàn thống nhất với các công trình nghiên cứu hệ thống cây trồng tại Đồng bằng sông Hồng, khẳng định việc đưa cây vụ đông hàng hóa và cây hoa chất lượng cao vào luân canh giúp nâng hệ số sử dụng đất từ 2,0 lên trên 2,8 lần/năm, đồng thời cắt đứt chu kỳ tích tụ sâu bệnh hại trên đất lúa.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu và thực nghiệm đồng ruộng, đề tài đề xuất 4 nhóm giải pháp trọng tâm nhằm hoàn thiện hệ thống cây trồng huyện Mê Linh giai đoạn 2015 - 2020:

1. Chuyển dịch cơ cấu diện tích gieo trồng: Chủ động giảm dần diện tích lúa thuần chất lượng thấp, ngô hạt, khoai lang và lạc truyền thống; mở rộng diện tích gieo trồng các loại rau an toàn, hoa chất lượng cao và khoai tây vụ đông thêm khoảng 15% đến 20% tổng diện tích đất canh tác của huyện trước năm 2020. Chủ thể thực hiện: Phòng Kinh tế phối hợp cùng Ủy ban nhân dân các xã, thị trấn trên toàn huyện Mê Linh.

2. Đẩy mạnh chuyển giao khoa học kỹ thuật và cơ cấu giống mới: Triển khai mở rộng diện tích gieo cấy giống lúa Gia Lộc 105 trong vụ xuân để thay thế dần giống Khang Dân 18, đưa giống khoai tây Solara sạch bệnh vào sản xuất vụ đông tập trung và chuẩn hóa quy trình nhân giống hoa hồng Pháp ghép cành trong giai đoạn 2016 - 2018. Chủ thể thực hiện: Trạm Khuyến nông huyện Mê Linh và Ban Quản trị các Hợp tác xã Nông nghiệp.

3. Xây dựng chuỗi liên kết giá trị và kết nối thị trường: Thành lập các tổ hợp tác sản xuất hoa và rau an toàn theo tiêu chuẩn VietGAP, ký kết hợp đồng bao tiêu sản phẩm với các siêu thị, chuỗi cửa hàng thực phẩm sạch và chợ đầu mối tại Hà Nội nhằm tiêu thụ ổn định trên 80% sản lượng nông sản hàng hóa đến năm 2020. Chủ thể thực hiện: Các doanh nghiệp bao tiêu nông sản liên kết cùng Hợp tác xã và nông hộ.

4. Nâng cấp hạ tầng thủy lợi và thực hiện chính sách hỗ trợ vốn: Hoàn thiện hệ thống kênh mương tưới tiêu chủ động phục vụ sản xuất vụ đông trên 100% diện tích quy hoạch chuyển đổi; hỗ trợ từ 30% đến 50% kinh phí mua hạt giống, củ giống mới cho các nông hộ tham gia vùng sản xuất hàng hóa tập trung từ nguồn ngân sách địa phương hàng năm. Chủ thể thực hiện: Ủy ban nhân dân huyện Mê Linh và các tổ chức tín dụng nông nghiệp.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn là nguồn tài liệu khoa học và thực tiễn giá trị cho nhiều nhóm đối tượng:

1. Cán bộ quản lý nông nghiệp và cơ quan hoạch định chính sách địa phương: Tài liệu cung cấp căn cứ thực chứng và hệ thống số liệu chi tiết để xây dựng đề án tái cơ cấu ngành nông nghiệp huyện Mê Linh và quy hoạch các vùng sản xuất chuyên canh rau hoa ven đô trong tầm nhìn 5 đến 10 năm.

2. Giảng viên, nhà nghiên cứu và học viên cao học chuyên ngành Khoa học cây trồng, Nông học: Luận văn là tài liệu tham khảo bổ ích về phương pháp luận nghiên cứu hệ thống nông nghiệp, kỹ thuật thiết kế thí nghiệm đồng ruộng có sự tham gia của nông dân và phương pháp đánh giá hiệu quả kinh tế hộ theo chỉ số MBCR.

3. Hợp tác xã nông nghiệp và các doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp: Có thể ứng dụng trực tiếp quy trình canh tác và định mức kinh tế kỹ thuật của mô hình khoai tây Solara vụ đông, lúa Gia Lộc 105 và hoa hồng Pháp để xây dựng dự án sản xuất hàng hóa quy mô lớn gắn với chuỗi giá trị khép kín.

4. Nông dân sản xuất giỏi tại khu vực Đồng bằng sông Hồng: Cung cấp kinh nghiệm thực tế về lựa chọn giống mới, kỹ thuật bố trí thời vụ gối vụ hợp lý để phát triển kinh tế hộ gia đình từ 3 đến 4 vụ/năm, gia tăng thu nhập trên từng thửa ruộng canh tác.

Câu hỏi thường gặp

• Luận văn tập trung giải quyết vấn đề then chốt nào trong sản xuất trồng trọt tại huyện Mê Linh?
  Luận văn giải quyết bài toán cơ cấu cây trồng còn phân tán, độc canh lúa ngô giá trị thấp trong bối cảnh đất nông nghiệp bị thu hẹp. Qua khảo sát 90 hộ nông dân tại 3 tiểu vùng sinh thái, nghiên cứu đã đề xuất các công thức luân canh mới giúp nâng cao đáng kể giá trị kinh tế trên mỗi hécta đất canh tác ven đô.

• Giống lúa Gia Lộc 105 thể hiện ưu điểm gì nổi bật khi thay thế giống Khang Dân 18?
  Trong mô hình thử nghiệm vụ xuân 2015, giống lúa Gia Lộc 105 ghi nhận năng suất thực thu cao hơn giống Khang Dân 18 từ 8% đến 12%, khả năng chống chịu sâu bệnh tốt, chất lượng gạo thương phẩm vượt trội và mang lại nguồn lợi nhuận thuần cao hơn cho người nông dân.

• Vì sao mô hình trồng khoai tây Solara vụ đông lại mang lại hiệu quả vượt bậc so với ngô tẻ?
  Khoai tây giống Solara phát triển lý tưởng trong điều kiện thời tiết khô lạnh vụ đông của miền Bắc, củ to và mẫu mã đẹp. Kết quả thực nghiệm trên đất 2 vụ lúa khẳng định trồng khoai tây Solara cho lợi nhuận cao hơn trồng ngô tẻ truyền thống tới 73,10 triệu đồng/ha.

• Dải đất bãi ven sông Hồng tại Mê Linh phù hợp nhất với loại cây trồng nào theo nghiên cứu?
  Khu vực đất bãi ven sông tại xã Văn Khê có tầng đất phù sa sâu, tơi xốp và giàu dinh dưỡng, đặc biệt thích hợp với hoa hồng Pháp. Mô hình thử nghiệm hoa hồng Pháp ghi nhận mức lợi nhuận cao hơn cây dong riềng truyền thống tới 103,55 triệu đồng/ha.

• Độ tin cậy khoa học của phương pháp nghiên cứu trong luận văn được bảo đảm ra sao?
  Luận văn kết hợp chặt chẽ giữa phân tích chuỗi số liệu thống kê 5 năm (2010 - 2014), khảo sát thực địa ngẫu nhiên 90 hộ dân tại 3 xã đại diện và xây dựng 3 mô hình thử nghiệm thực tế trên đồng ruộng, được lượng hóa qua các chỉ tiêu kinh tế kỹ thuật chuẩn mực.

Kết luận

• Hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận và đánh giá sâu sắc hiện trạng sản xuất trồng trọt của huyện Mê Linh giai đoạn 2010 - 2014.
• Xác định rõ các hạn chế của tập quán canh tác cũ và khẳng định tiềm năng chuyển đổi sang nông nghiệp hàng hóa giá trị cao tại 3 tiểu vùng sinh thái.
• Chứng minh tính ưu việt vượt trội của các mô hình thử nghiệm mới: lúa Gia Lộc 105, khoai tây Solara (lợi nhuận tăng 73,10 triệu đồng/ha) và hoa hồng Pháp (lợi nhuận tăng 103,55 triệu đồng/ha).
• Xây dựng phương án chuyển đổi cơ cấu cây trồng giai đoạn 2015 - 2020 theo hướng giảm dần diện tích lúa thuần, ngô và mở rộng diện tích rau an toàn, hoa cao cấp, khoai tây vụ đông.
• Đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ về quy hoạch vùng, chuyển giao tiến bộ kỹ thuật giống, liên kết tiêu thụ sản phẩm và chính sách hỗ trợ vốn cho nông dân.

Công trình của tác giả Trần Thị Thành là đóng góp học thuật và thực tiễn có ý nghĩa quan trọng, mở ra định hướng phát triển bền vững cho nông nghiệp huyện Mê Linh. Các cấp chính quyền địa phương, ban quản trị hợp tác xã và cộng đồng nông hộ cần nhanh chóng phối hợp triển khai các công thức luân canh mới vào kế hoạch sản xuất mùa vụ tới để tối đa hóa hiệu quả kinh tế và nâng cao đời sống nhân dân.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM TRẦN THỊ THÀNH NGHIÊN CỨU GÓP PHẦN HOÀN THIỆN HỆ THỐNG CÂY TRỒNG TẠI HUYỆN MÊ LINH, THÀNH PHỐ HÀ NỘI Chuyên ngành: Khoa học cây trồng Mã ngành: 60 62 01 10 Người hướng dẫn khoa học: GS. Phạm Tiến Dũng NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2016 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cám ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày tháng năm 2016 Tác giả luận văn Trần Thị Thành i LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình.

Nhân dịp hoàn thành luận văn, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc GS. Phạm Tiến Dũng đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, Bộ môn PPTN & TKSH - Khoa Nông học - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn. Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể lãnh đạo, cán bộ viên chức phòng chuyên môn của huyện Mê Linh: Chi cục Thống kê, Phòng Kinh tế, Trạm Khuyến nông đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài.

Xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận văn. Hà Nội, ngày tháng năm 2016 Tác giả luận văn Trần Thị Thành ii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục. iii Danh mục các từ và thuật ngữ viết tắt.

v Danh mục bảng. vi Danh mục sơ đồ và hình. Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu của đề tài.

Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài. Ý nghĩa khoa học. Ý nghĩa thực tiễn. Phạm vi nghiên cứu.

Tổng quan tài liệu. Cơ sở lý luận của đề tài. Một số khái niệm cơ bản trong nghiên cứu. Phương pháp xây dựng hệ thống cây trồng.

Những căn cứ làm cơ sở cho việc hình thành hệ thống cây trồng hợp lý. Những kết quả nghiên cứu liên quan đến đề tài. Những kết quả nghiên cứu ở nước ngoài. Những kết quả nghiên cứu ở Việt Nam.

Vật liệu và phương pháp nghiên cứu. Địa điểm, thời gian và đối tượng nghiên cứu. Địa điểm nghiên cứu. Thời gian nghiên cứu.

Đối tượng nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu. Đánh giá điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của huyện. Đánh giá hiện trạng hệ thống cây trồng.

Thử nghiệm các mô hình trên đồng ruộng. Đề xuất và giải pháp thực hiện hệ thống cây trồng thích hợp. Phương pháp nghiên cứu. Thu thập thông tin thứ cấp.

38 iii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Điều tra nông hộ. Các mô hình thử nghiệm. Phân tích kết quả nghiên cứu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận. Điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội huyện Mê Linh. Điều kiện tự nhiên. Điều kiện kinh tế - xã hội huyện Mê Linh.

Thực trạng sản xuất trồng trọt của huyện Mê Linh. Diện tích, năng suất, sản lượng một số cây trồng chính trên địa bàn huyện Mê Linh qua các năm. Cơ cấu cây trồng chính năm 2014 huyện Mê Linh. Cơ cấu các loại giống cây trồng chính huyện Mê Linh.

Tình hình đầu tư phân bón cho một số cây trồng chính huyện Mê Linh. Tình hình sử dụng thuốc BVTV. Các công thức trồng trọt phổ biến hiện nay trên địa bàn huyện huyện Mê Linh. Đánh giá hiệu qủa kinh tế của các công thức trồng trọt.

Kết quả thử nghiệm một số giống cây trồng mới trên địa bàn huyện Mê Linh. Kết quả thử nghiệm mô hình trồng giống lúa Gia Lộc 105 trong vụ xuân trong công thức luân canh: Lúa xuân – Lúa mùa – Ngô đông. Kết quả thử nghiệm mô hình trồng khoai tây vụ Đông 2015, trong công thức: Lúa xuân - Lúa mùa - Ngô đông. Kết quả thử nghiệm mô hình trồng giống hoa hồng Pháp.

So sánh hiệu quả của một số công thức luân canh cũ và một số công thức luân canh mới trong mô hình thử nghiệm. Đề xuất hệ thống cây trồng huyện mê linh giai đoạn 2015-2020. Cơ sở lựa chọn. Phương án chuyển đổi hệ thống cây trồng của huyện Mê Linh đến năm 2020.

Một số giải pháp góp phần hoàn thiện hệ thống cây trồng. Tăng cường công tác khuyến nông và áp dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật tiên tiến vào sản xuất nông nghiệp. Giải pháp về thị trường tiêu thụ sản phẩm. Một số giải pháp khác.

Kết luận và kiến nghị. 90 Tài liệu tham khảo. 95 iv LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CÁC TỪ VÀ THUẬT NGỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt BĐKH Biến đổi khí hậu CCCT Cơ cấu cây trồng CS Cộng sự CT Công thức CNH-HĐH Công nghiệp hóa-hiện đại hóa ĐBSCL Đồng bằng sông Cửu Long ĐBSH Đồng bằng sông Hồng ĐVDT Đơn vị diện tích HTCTr Hệ thống cây trồng HTNN Hệ thống nông nghiệp HTTT Hệ thống trồng trọt KD18 Khang Dân 18 TB Trung bình VAC Vườn, ao, chuồng VC Vườn, chuồng TGST Thời gian sinh trưởng v LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC BẢNG Bảng 4. Diễn biến một số yếu tố khí hậu trung bình 5 năm (2010-2014).

Hiện trạng sử dụng đất của huyện năm 2014. Giá trị sản xuất một số ngành kinh tế chủ yếu của huyện Mê Linh (2010-2014). Giá trị sản xuất nông, lâm nghiệp, thuỷ sản. Giá trị sản xuất ngành nông nghiệp nghiệp huyện Mê Linh.

Phát triển chăn nuôi huyện Mê Linh năm 2010-2014. Tình hình dân số lao động huyện Mê Linh năm 2014. Diện tích, năng suất và sản lượng một số cây trồng chính huyện. Cơ cấu diện tích, năng suất một số cây trồng chính năm 2014.

Hiện trạng sử dụng giống lúa năm 2014. Diện tích, cơ cấu một số giống cây màu năm 2014. Diện tích, cơ cấu các loại rau năm 2014. Mức đầu tư phân bón cho các loại cây trồng tại huyện Mê Linh.

Các công thức trồng trọt phổ biến trên địa bàn. Hiệu quả kinh tế của các công thức trồng trọt năm 2014. Các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất của các giống lúa. Hiệu quả kinh tế của 2 giống lúa.

Một số chỉ tiêu sinh trưởng, các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất của giống khoai tây Solarra. Hiệu quả kinh tế của các cây trồng tham gia mô hình. Một số chỉ tiêu sinh trưởng và năng suất của giống hoa hồng Pháp. Hiệu quả kinh tế của mô hình hoa hồng.

So sánh hiệu quả kinh tế giữa công thức luân canh cũ và mới trong công thức luân canh: Lúa xuân – Lúa mùa – Ngô đông. So sánh hiệu quả giữa công thức luân canh cũ và mới. Phương án chuyển đổi cơ cấu cây trồng hàng năm .85 vi LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC SƠ ĐỒ VÀ HÌNH Sơ đồ 2. Các thành phần của hệ thống canh tác.

Các bước nghiên cứu hệ thống cây trồng. Cơ cấu sử dụng đất tự nhiên của huyện năm 2014. Cơ cấu diện tích một số cây trồng năm 2014 .63 vii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Trần Thị Thành Tên luận văn: Nghiên cứu góp phần hoàn thiện hệ thống cây trồng tại huyện Mê Linh, Thành phố Hà Nội. Ngành: Khoa học cây trồng Mã số: 60.10 Tên cơ sở đào tạo: Học viện Nông nghiệp Việt Nam 1.

Mục đích nghiên cứu: Thông qua kết quả đánh giá hiện trạng sản xuất nông nghiệp tại huyện Mê Linh, thành phố Hà Nội, phát hiện được các lợi thế và những tồn tại trong cơ cấu cây trồng hiện tại. Từ đó đưa ra các giải pháp hoàn thiện hệ thống cây trồng nhằm phát huy các thế mạnh, lợi thế, đồng thời khắc phục những tồn tại làm cơ sở cho việc đề xuất cơ cấu cây trồng hợp lý cho mỗi vùng tiểu vùng sinh thái của huyện phù hợp với xu thế phát triển. Phương pháp nghiên cứu: * Thu thập thông tin thứ cấp: Đặc điểm khí hậu thời tiết ở huyện Mê Linh; Hiện trạng sử dụng đất; Tình hình dân số lao động, cơ sở hạ tầng; Tình hình phát triển kinh tế của huyện giai đoạn 2010-2014; Hiện trạng cơ cấu cây trồng. * Điều tra nông hộ - Sử dụng phiếu điều tra kết hợp phỏng vấn nhanh - Chọn 3 xã đại diện cho 3 tiểu vùng trong huyện là: xã Văn Khê, Xã Liên Mạc, xã Tiến Thắng.

- Mỗi xã tiến hành điều tra ngẫu nhiên 30 hộ nông dân. * Kế thừa các tài liệu nghiên cứu trước, thu thập thông tin từ Phòng Kinh tế, Chi cục Thống kê, Trạm Khuyến nông huyện về các mô hình chuyển đổi cơ cấu cây trồng trên từng tiểu vùng sinh thái. * Các mô hình thử nghiệm - Mô hình thay thế giống lúa KD18 bằng giống Gia Lộc 105 vụ xuân năm 2015. - Mô hình trồng khoai tây vụ đông, thay thế cây ngô đông.

- Mô hình thử nghiệm trồng hoa hồng trên đất bãi. Kết quả chính và kết luận: - Qua kết quả nghiên cứu đề xuất được phương án chuyển đổi cây trồng trong những năm tới của huyện Mê Linh (bảng 4.24) trong đó giảm dần diện tích cây lúa, viii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] cây ngô, cây khoai lang và cây lạc; đồng thời tăng diện tích các loại rau, khoai tây, hoa các loại. - Giống lúa Gia Lộc 105 có tiềm năng năng suất, hiệu quả kinh tế cao hơn giống lúa KD18 trong vụ xuân nên cần thay thế một phần giống KD18 trong công thức luân canh: lúa xuân – lúa mùa – ngô đông.