CHƯƠNG 1 MOT SO VAN DE CHUNG VE QUYÉT ĐỊNH HÌNH PHAT DOI VỚI TOI CÓ Ý GAY THUONG TÍCH HOẶC GAY TON HAI CHO SUC KHOE CUA NGUOI KHAC 1. Một số vấn đề chung về quyết định hình phat và tội cố ý gây thương tích hoặc gây tôn hai cho sức khỏe của người khác 1. Khái niệm, đặc điểm của quyết định hình phat 1. Khái niệm quyết định hình phạt QDHP là một chế định quan trọng của luật hình sự, là hoạt động cơ bản của HĐXX trong quá trình giải quyết vụ án hình sự, dựa trên kết quả của hoạt động định tội trước đó.
QĐHP chi áp dụng đối với trường hop chủ thể TNHS không được miễn TNHS hoặc miễn hình phạt, tức là trường hợp cần áp dụng hình phạt dé trừng phạt, giáo dục chủ thể chịu TNHS. Giáo trình Luật hình sự Việt Nam của Trường Đại học Luật - Đại học Quốc gia Hà Nội, đưa ra khái nệm ngắn gọn như sau: “ODHP là việc Toa án lựa chọn loại hình phạt cụ thể (bao gom hinh phat chinh va co thé ca hinh phat bồ sung) với mức độ cụ thể trong phạm vi luật định dé dp dung đối với người phạm tội ” [6, tr. Giáo trình Luật hình sự Việt Nam của Trường Đại học Luật Hà Nội đưa ra quan điểm: “QODHP là sự lựa chọn loại hình phạt và xác định mức hình phạt cụ thể trong phạm vi luật định để áp dụng đối với người phạm tội cụ thể” [14, tr. Trong cuốn sách của mình tác giả Lê Văn Đệ cũng đưa ra định nghĩa: "QĐHP là sự lựa chọn loại hình phạt và xác định mức hình phạt cụ thể trong phạm vi luật định dé áp dụng đối với người phạm tội cụ thé” [8, tr.
Hay nha thực tién lâu năm Dinh Van Qué lại nêu: “ODHP là việc Toa an lựa chọn hình phat buộc người bị kết án phải chấp hành Toa an lựa chọn loại hình phat nào mức phat bao nhiêu phải tuân theo những quy định của BLHS” [19, tr. Nhìn chung quan điểm nêu trên đều hướng tới QDHP là việc Tòa án lựa chọn loại hình phat cụ thé (bao gồm hình phạt chính và có thé cả hình phạt bé sung) với mức độ cụ thể trong phạm vi luật định để áp dung cho người phạm tội. QDHP chính là việc lựa chọn một hoặc một số hình phạt trong hệ thống các hình phạt theo quy định của BLHS phù hợp với tính chất, mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi phạm tội và nhăm đạt được mục đích của hình phạt. Tuy nhiên, chúng ta cũng thấy rằng trong các khái niệm trên có xuất hiện cụm từ “người phạm tội", nhận thấy rằng khái niệm này nên được thống nhất bằng cụm từ “cá nhân người phạm tội” thì chính xác hơn đối với đối tượng của QDHP.
Bởi lẽ, BLHS năm 2015 có quy định thêm đối tượng của QĐHP là pháp nhân thương mại phạm tội. Theo đó mọi doanh nghiệp đều là pháp nhân thương mại (ngoài ra còn bao gồm các tô chức kinh tế có mục tiêu chính là tìm kiếm lợi nhuận). Do vậy, mọi doanh nghiệp từ nhỏ đến lớn hoạt động trên mọi lĩnh vực sản xuất kinh doanh đều có thé trở thành đối tượng bị xử lý hình sự khi có hành vi vi phạm PLHS. Từ những phân tích trên, tác gia đưa ra khái niệm đang nghiên cứu như sau: QPHP là hoạt động nhận thức, áp dụng pháp luật hình sự, thể hiện ở việc Toà án (Hội đồng xét xử) căn cứ vào quy định của BLHS, cân nhắc tính chất, mức độ "nguy hiểm cho xã hội của hành vi phạm tội, nhân thân người phạm tội, các tình tiết giảm nhẹ và tăng nặng TNHS, lựa chọn loại va mức hình phạt áp dụng đối với người bị kết án về mot tội phạm cụ thể.
Đặc điểm của quyết định hình phạt QDHP là một hoạt động có tính đặc thù của Toà án trong quá trình giải quyết vụ án hình sự nhằm giải quyết van đề TNHS của người phạm tội trong các trường hợp phạm tội cụ thể. Trên cơ sở đó, hình phạt được quyết định một cách công băng, bình đăng đảm bảo sự kết hợp giữa trừng trị với giáo dục người phạm tội và phòng ngừa chung [12, tr. Qua đó, có thé thay QDHP phạt có những đặc điểm sau: - QĐHP là hoạt động nhận thức và áp dụng pháp luật hình sự của HDXX Đối tượng điều chỉnh của nganh luật hình sự là những quan hệ xã hội tiêu cực phát sinh giữa một bên là người thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội bị coi là tội phạm, bên kia là Nhà nước có nghĩa vụ bảo vệ quyền và lợi ích con người. Trong quan hệ PLHS này, nghĩa vụ và trách nhiệm hình sự của người phạm tội không đương nhiên phát sinh nếu không có hoạt động xét xử của tòa án được tiến hành trên cơ sở tuân thủ nghiêm ngặt quy trình, thủ tục do tố tụng hình sự quy định để chứng minh răng một người đã phạm tội và áp dụng các biện pháp trừng phạt hình sự đối với người phạm tội.
Do đó, QDHP luôn luôn là hoạt động nhận thức và áp dụng PLHS do Tham phán, HTND tiến hành trên cơ sở căn cứ vào các quy định của BLHS năm 2015 về QĐHP đối với từng trường hợp phạm tội cụ thể. Các quy định của BLHS năm 2015 là những quy phạm PLHS có tính khái quát cao đòi hỏi Tham phán và HTND phải có tính sáng tạo khi áp dung. Chỉ khi lựa chọn đúng các quy định của BLHS năm 2015 mới có thê đưa ra quyết định đúng đắn. Vì vậy, xét xử là viéc Tham phan, HTND nhận thức va vận dung sang tạo các chuẩn mực PLHS dé ban án được tuyên không chỉ bao đảm hiệu lực pháp lý, chính trị, xã hội mà còn là phương thức tối ưu dé đạt được mục đích của hình phạt.
- Đối tượng của OPHP là cá nhân người phạm tội và pháp nhân thương mại phạm tội Trước đây, Luật Hình sự chỉ thừa nhận chủ thể của tội phạm là con người cụ thé đã thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội bị coi là tội phạm và có lỗi trong điều kiện hoàn toàn có đủ năng lực TNHS, đồng thời phải đạt độ tuổi luật định tại thời điểm thực hiện tội phạm. Trong trường hợp người bị coi là có tội bi đưa ra xét xử nhưng không có tội thông qua phiên tòa và được tòa tuyên là vô tội thì đương nhiên quyết định của tòa sẽ không có hiệu lực. Điều này cho thấy, QDHP chỉ được thực hiện khi người phạm tội, thông qua quá trình xét xử, bị Tòa án có thắm quyền xác định là có tội và cần phải chịu hình phạt theo quy định của BLHS năm 2015. Trong trường hợp này, đối tượng của QDHP chỉ là người phạm tội bị kết án và chính người này sẽ phải chấp hành hình phạt mà Toà án đã tuyên và không ai có thê chấp hành thay, cho dù là tự nguyện.
Khi đó, hình phạt mới phát huy được tác dụng cải tạo và giáo dục, cải tạo người phạm tội. - QĐHP là hoạt động tiếp theo việc định tội danh kết luận một người phạm một tội cụ thể quy định tại Phân các tội phạm BLHS. QDHP do Tòa án thực hiện trên cơ sở quy định của BLHS. QĐHP có thé là miễn TNHS, miễn hình phạt hoặc nếu quyết định áp dụng hình phạt thì Tòa án lựa chọn hình phạt cụ thể trong phạm vi luật định để áp dụng cho bị cáo.
- QĐHP là việc lựa chọn loại và mức hình phạt đã được quy định trong BLHS dé áp dụng đối với người bị coi là phạm một tội cụ thể. QDHP là việc Toà án áp dụng loại hình phạt cụ thể, với mức độ cụ thé, trong phạm vi luật định để áp dụng đối với cá nhân hoặc pháp nhân thương mại phạm tội. Trường hợp mở rộng, có thé coi miễn hình phạt cũng thuộc về QDHP. Khi quyết định hình phạt HDXX áp một hình phat cụ thé trong các hình phạt của điều luật dé áp dụng cho cá nhân, pháp nhân thương mại phạm tội.
Trong khung hình phạt chỉ có một loại hình phạt là hình phạt tù thì quyết định hình phạt là việc xác định mức hình phạt cụ thé trong phạm vi của khung hình phạt dé áp dung cho người phạm tội. Tuy nhiên, trong trường hợp Toà án (HDXX) đã tuyên hình phạt cho bi cáo là cảnh cáo, trục xuất, tù chung thân hoặc tử hình thì quyết định hình phạt chỉ là việc lựa chọn hình phạt không có bước xác định mức hình phạt áp dụng cho người phạm tdi. Đối với việc áp dụng hình phạt bổ sung, việc quyết định hình phạt là việc lựa chọn hình phạt bổ sung có thé một hoặc nhiều loại hình phạt bổ sung và xác định mức hình phạt trong phạm vi cho phép dé áp dụng kèm theo hình phạt chính nhằm hỗ trợ cho hình phạt chính. Quy định của BLHS về tội cỗ ý gây thương tích hoặc gây ton hại cho sức khoẻ của người khác 1.
Khái niệm của tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác BLHS năm 1985, BLHS năm 1999 và BLHS năm 2015 đều chưa đưa ra khái niệm về tội cô ý gây thương tích hoặc gây tôn hại cho sức khỏe của người khác. Dé hiểu sâu sắc hơn khái niệm này, cần phân tích những nội dung cụ thể, làm rõ khái niệm “sức khỏe” và “gây thương tích, ton hại cho sức khỏe”. Từ điển tiếng Việt định nghĩa: “Sức khỏe là trạng thái không có bệnh tật, cảm thấy thoải mái về thể chất, thư thải về tỉnh thân” [34, tr. Người khỏe mạnh là khi người đó hoàn toàn thoải mái về mặt thể chất (hoạt động thể lực, cơ thể bên trong, hình dáng bên ngoài.
tat cả đều ở trạng thái tốt nhất, phù hợp với độ tuổi của mình) cũng như thư thái về mặt tinh thần và nhiều mặt khác. Vì vậy, sức khoẻ con người là trạng thái 10 sức khoẻ của một người sống trong điều kiện bình thường và 6n định, một trạng thái tâm - sinh lý, hoạt động hài hòa trong cơ thể cả về tinh thần và thể chất, tăng cường sức đề kháng bệnh tật. Trên cơ sở này, xâm hại sức khỏe của người khác được hiểu là việc dùng ngoại lực hoặc bat kỳ hình thức nào khác gây ton thương cho các bộ phận của cơ thé, gây bệnh tật, anh hưởng đến sức khỏe của người khác, cản trở hoạt động bình thường của người đó, làm suy giảm khả năng suy nghĩ, sáng tạo, hành động và thực hiện các hoạt động hàng ngày của con người.