Luận án tiến sĩ về hình phạt từ thực tiễn huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh

Luận án tiến sĩ nghiên cứu áp dụng hình phạt từ thực tiễn huyện quế võ tỉnh bắc ninh, phát triển phương pháp mới, đánh giá hiệu quả ứng dụng trong lĩnh vực tại Việt Nam.

• Tác giả: Nguyễn Sỹ Cây
• Người hướng dẫn: PGS. Đỗ Thị Phượng
• Trường học: Học viện Khoa học xã hội
• Chuyên ngành: Luật hình sự và Tố tụng hình sự
• Đề tài: Áp Dụng Hình Phạt Từ Thực Tiễn Huyện Quế Võ, Tỉnh Bắc Ninh
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT HÌNH SỰ VỀ ÁP DỤNG HÌNH PHẠT
• 1.1. Những vấn đề lý luận về áp dụng hình phạt
• 1.2. Quy định của pháp luật hình sự Việt Nam về áp dụng hình phạt
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TIỄN ÁP DỤNG HÌNH PHẠT TẠI TÒA ÁN NHÂN DÂN HUYỆN QUẾ VÕ, TỈNH BẮC NINH, YÊU CẦU VÀ CÁC GIẢI PHÁP
• 2.1. Thực tiễn áp dụng hình phạt tại Tòa án nhân dân huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh
• 2.2. Yêu cầu và các kiến nghị về hoạt động áp dụng hình phạt
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Những vấn đề lý luận về áp dụng hình phạt

Trong hệ thống pháp luật Việt Nam, hình phạt được coi là biện pháp cưỡng chế nghiêm khắc nhất nhằm trừng trị và giáo dục người phạm tội. Nghiên cứu hình phạt không chỉ dừng lại ở việc xác định hình phạt mà còn bao gồm các biện pháp như miễn trách nhiệm hình sự và áp dụng các biện pháp tư pháp khác. Áp dụng hình phạt là hoạt động của Tòa án, trong đó quyết định hình phạt là kết quả cuối cùng của quá trình xét xử. Tòa án nhân dân huyện Quế Võ có trách nhiệm xét xử các vụ án hình sự, từ đó quyết định hình phạt phù hợp với tính chất và mức độ nguy hiểm của hành vi phạm tội. Việc áp dụng hình phạt cần tuân thủ các quy định của luật hình sự và luật tố tụng hình sự, đảm bảo tính khách quan và công bằng trong xét xử.

1.1 Khái niệm và đặc điểm của hình phạt

Hình phạt được định nghĩa là biện pháp cưỡng chế do Tòa án áp dụng đối với người phạm tội. Đặc điểm của hình phạt bao gồm tính nghiêm khắc, tính giáo dục và tính phòng ngừa. Hình phạt không chỉ nhằm trừng trị mà còn có mục đích giáo dục người phạm tội và ngăn ngừa tội phạm trong xã hội. Hình phạt tù và hình phạt hành chính là hai loại hình phạt chính, mỗi loại có những quy định và cách thức áp dụng khác nhau. Việc phân tích hình phạt giúp hiểu rõ hơn về cách thức hoạt động của hệ thống pháp luật và vai trò của Tòa án trong việc duy trì trật tự xã hội.

II. Thực tiễn áp dụng hình phạt tại Tòa án nhân dân huyện Quế Võ

Tòa án nhân dân huyện Quế Võ đã thực hiện áp dụng hình phạt trong nhiều vụ án hình sự, từ đó rút ra được nhiều bài học kinh nghiệm. Thực tiễn cho thấy, việc áp dụng hình phạt tại đây còn tồn tại một số vấn đề như việc chưa đánh giá đầy đủ chứng cứ trước khi quyết định hình phạt. Các vụ án thường gặp phải tình trạng hình phạt nghiêm khắc không tương xứng với tính chất của tội phạm. Điều này dẫn đến việc cần thiết phải có các giải pháp cải thiện quy trình áp dụng hình phạt nhằm nâng cao chất lượng xét xử. Việc phân tích hình phạt trong thực tiễn không chỉ giúp cải thiện quy trình xét xử mà còn góp phần nâng cao hiệu quả của hệ thống pháp luật tại huyện Quế Võ.

2.1 Đánh giá thực tiễn áp dụng hình phạt

Thực tiễn cho thấy, Tòa án nhân dân huyện Quế Võ đã có những nỗ lực trong việc áp dụng hình phạt một cách công bằng và hợp lý. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức trong việc đảm bảo tính chính xác và công bằng trong quyết định hình phạt. Các vụ án thường xuyên bị ảnh hưởng bởi các yếu tố bên ngoài như áp lực từ dư luận xã hội và sự thiếu hụt thông tin. Việc phân tích hình phạt trong bối cảnh này là cần thiết để tìm ra nguyên nhân và đề xuất các giải pháp khắc phục. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng để đảm bảo rằng hình phạt được áp dụng một cách công bằng và hiệu quả.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn từ năm 2015 đến 2019, Tòa án nhân dân (TAND) huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh đã thụ lý và xét xử tổng cộng 845 vụ án hình sự với 1.377 bị cáo. Trong đó, các vụ án liên quan đến tàng trữ, mua bán, vận chuyển trái phép các chất ma túy chiếm tới 61%, tiếp theo là các vụ án trộm cắp, lạm dụng tín nhiệm chiếm 13%, và các vụ án đánh bạc, tổ chức đánh bạc chiếm khoảng 21,35%. Tình hình tội phạm trên địa bàn huyện Quế Võ diễn biến phức tạp với nhiều loại tội phạm có tính chất và mức độ ngày càng nghiêm trọng, đòi hỏi hoạt động áp dụng hình phạt (ADHP) của TAND huyện phải được thực hiện nghiêm túc, chính xác nhằm đảm bảo công bằng và hiệu quả phòng chống tội phạm.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là phân tích, đánh giá thực trạng ADHP tại TAND huyện Quế Võ, từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao chất lượng xét xử hình sự, đảm bảo việc áp dụng pháp luật hình sự đúng người, đúng tội, đúng pháp luật. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các vụ án hình sự sơ thẩm do TAND huyện Quế Võ giải quyết trong khoảng thời gian 2015-2019, chủ yếu đối với chủ thể cá nhân phạm tội.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc góp phần hoàn thiện quy định pháp luật hình sự về ADHP, đồng thời nâng cao hiệu quả hoạt động xét xử hình sự tại cấp huyện, góp phần bảo đảm an ninh trật tự xã hội và xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh về con người, xây dựng Nhà nước pháp quyền và đấu tranh phòng chống tội phạm. Các lý thuyết pháp lý được áp dụng bao gồm:

• Nguyên tắc pháp chế xã hội chủ nghĩa (XHCN): Đảm bảo việc áp dụng pháp luật hình sự phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định của Bộ luật Hình sự (BLHS) và Bộ luật Tố tụng Hình sự (BLTTHS), bảo vệ quyền con người và lợi ích xã hội.

• Nguyên tắc nhân đạo trong hình phạt: Hình phạt không chỉ nhằm trừng trị mà còn giáo dục người phạm tội, ngăn ngừa tái phạm và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người phạm tội.

• Nguyên tắc cá thể hóa hình phạt: Hình phạt phải phù hợp với tính chất, mức độ nguy hiểm của hành vi phạm tội và nhân thân người phạm tội.

• Nguyên tắc công bằng: Việc áp dụng hình phạt phải đảm bảo không phân biệt đối xử về tôn giáo, dân tộc, giới tính hay địa vị kinh tế.

Các khái niệm chính được làm rõ gồm: áp dụng hình phạt, quyết định hình phạt, tình tiết tăng nặng và giảm nhẹ trách nhiệm hình sự (TNHS), miễn hình phạt, án treo, tổng hợp hình phạt.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu kết hợp:

• Phương pháp lịch sử so sánh: So sánh các quy định pháp luật hình sự qua các thời kỳ để làm rõ sự phát triển và hoàn thiện của pháp luật về ADHP.

• Phân tích pháp lý: Phân tích các quy định của BLHS năm 2015 sửa đổi, bổ sung năm 2017 và BLTTHS năm 2015 liên quan đến ADHP.

• Phương pháp thống kê: Thu thập và xử lý số liệu về các vụ án hình sự, loại hình phạt được áp dụng tại TAND huyện Quế Võ trong giai đoạn 2015-2019.

• Phương pháp nghiên cứu thực tiễn: Đánh giá thực trạng hoạt động ADHP qua các bản án, quyết định của TAND huyện Quế Võ, phân tích các trường hợp điển hình và hạn chế tồn tại.

Cỡ mẫu nghiên cứu gồm 845 vụ án với 1.377 bị cáo được xét xử trong giai đoạn nghiên cứu. Phương pháp chọn mẫu là toàn bộ các vụ án hình sự sơ thẩm do TAND huyện Quế Võ giải quyết trong khoảng thời gian nghiên cứu. Phân tích dữ liệu được thực hiện bằng cách tổng hợp số liệu thống kê, so sánh tỷ lệ áp dụng các loại hình phạt và đánh giá chất lượng xét xử dựa trên các bản án, quyết định có kháng cáo, kháng nghị.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tỷ lệ các loại tội phạm và bị cáo tăng dần qua các năm: Từ năm 2015 đến 2019, số vụ án và bị cáo liên quan đến tội phạm ma túy, trộm cắp, lừa đảo, đánh bạc có xu hướng tăng, chiếm tỷ lệ lớn trong tổng số vụ án (ví dụ, tội phạm ma túy chiếm 61% tổng số vụ án).

2. Phân bố hình phạt chủ yếu là phạt tù giam và án treo: Tỷ lệ áp dụng hình phạt tù giam chiếm trung bình từ 28% đến 40% các năm, trong khi phạt cải tạo không giam giữ chiếm từ 56% đến 68%. Án treo được áp dụng phổ biến, chiếm tỷ lệ đáng kể trong các năm gần đây.

3. Chất lượng xét xử được nâng cao nhưng vẫn còn tồn tại sai sót: Hầu hết các bản án sơ thẩm được thi hành đúng người, đúng tội, đúng pháp luật, số lượng bản án bị kháng nghị thấp. Tuy nhiên, vẫn có các trường hợp ADHP không đúng, áp dụng tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ TNHS chưa phù hợp dẫn đến xử phạt quá nhẹ hoặc quá nặng, gây kháng cáo, kháng nghị.

4. Nguyên nhân hạn chế chủ yếu do năng lực xét xử và phối hợp tố tụng: Một số Thẩm phán còn hạn chế về trình độ chuyên môn, phối hợp giữa các cơ quan tố tụng chưa chặt chẽ, công tác kiểm tra, giám sát bản án còn lỏng lẻo, chế độ đãi ngộ chưa hợp lý ảnh hưởng đến hiệu quả xét xử.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy TAND huyện Quế Võ đã nỗ lực thực hiện tốt công tác xét xử hình sự, góp phần quan trọng vào công tác đấu tranh phòng chống tội phạm trên địa bàn. Việc áp dụng hình phạt chủ yếu tập trung vào các hình phạt tù giam và án treo phù hợp với thẩm quyền xét xử sơ thẩm của TAND cấp huyện theo quy định của BLTTHS năm 2015.

Tuy nhiên, sự gia tăng số lượng vụ án và bị cáo đòi hỏi TAND huyện phải nâng cao hơn nữa năng lực xét xử, đặc biệt là trong việc đánh giá chính xác tính chất, mức độ nguy hiểm của hành vi phạm tội và nhân thân người phạm tội để áp dụng hình phạt phù hợp, đảm bảo nguyên tắc công bằng và nhân đạo. Các trường hợp sai sót trong quyết định hình phạt, bỏ lọt tội phạm hay áp dụng hình phạt không đúng quy định pháp luật phản ánh những hạn chế trong công tác phối hợp tố tụng và trình độ chuyên môn nghiệp vụ của một số cán bộ xét xử.

So sánh với các nghiên cứu trước đây, kết quả này phù hợp với xu hướng chung của các TAND cấp huyện trong việc nâng cao chất lượng xét xử nhưng vẫn còn những khó khăn nhất định do quy định pháp luật chưa hoàn thiện và nguồn lực con người hạn chế. Việc trình bày dữ liệu qua các bảng thống kê về số vụ án, tỷ lệ áp dụng hình phạt và các trường hợp điển hình giúp minh họa rõ nét thực trạng và các vấn đề tồn tại.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn cho Thẩm phán và Hội thẩm nhân dân: Tổ chức các khóa tập huấn nâng cao năng lực áp dụng pháp luật hình sự, kỹ năng đánh giá chứng cứ và quyết định hình phạt công bằng, chính xác. Thời gian thực hiện trong vòng 1-2 năm, do TAND cấp cao và Học viện Tòa án chủ trì.

2. Hoàn thiện hệ thống văn bản hướng dẫn áp dụng pháp luật hình sự: Ban hành các hướng dẫn chi tiết, kịp thời về áp dụng hình phạt theo BLHS 2015 sửa đổi, bổ sung 2017 để giảm thiểu sự lúng túng, mâu thuẫn trong thực tiễn xét xử. Thời gian thực hiện trong 1 năm, do TANDTC phối hợp với Bộ Tư pháp.

3. Nâng cao hiệu quả phối hợp giữa các cơ quan tố tụng: Tăng cường trao đổi thông tin, phối hợp thu thập, kiểm tra, đánh giá chứng cứ giữa Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát và Tòa án nhằm đảm bảo tính khách quan, toàn diện của hồ sơ vụ án. Chủ thể thực hiện là các cơ quan tố tụng địa phương, thời gian liên tục.

4. Cải thiện chế độ đãi ngộ cho Thẩm phán và Hội thẩm: Xem xét nâng mức lương, phụ cấp và chế độ bồi dưỡng để tạo động lực công tác, giảm thiểu nguy cơ tiêu cực, nâng cao trách nhiệm và chất lượng xét xử. Thời gian thực hiện trong 2 năm, do Bộ Tài chính và TANDTC phối hợp.

5. Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát bản án: Viện kiểm sát cần thực hiện nghiêm túc quyền giám sát, kháng nghị các bản án có sai sót, đồng thời xây dựng cơ chế phản hồi, xử lý kịp thời các vi phạm trong hoạt động xét xử. Thời gian thực hiện liên tục, do Viện kiểm sát nhân dân các cấp đảm nhiệm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Thẩm phán và Hội thẩm nhân dân TAND cấp huyện: Nghiên cứu để nâng cao hiểu biết về quy trình, nguyên tắc và thực tiễn áp dụng hình phạt, từ đó nâng cao chất lượng xét xử hình sự.

2. Cán bộ, công chức ngành Tư pháp và tố tụng: Bao gồm điều tra viên, kiểm sát viên, luật sư nhằm hiểu rõ hơn về các quy định pháp luật và thực tiễn xét xử để phối hợp hiệu quả trong quá trình tố tụng.

3. Giảng viên và sinh viên ngành Luật hình sự và Tố tụng hình sự: Sử dụng luận văn làm tài liệu tham khảo chuyên sâu về áp dụng hình phạt tại cấp huyện, phục vụ công tác giảng dạy và nghiên cứu khoa học.

4. Các nhà hoạch định chính sách pháp luật: Tham khảo để hoàn thiện hệ thống pháp luật hình sự, xây dựng các chính sách cải cách tư pháp phù hợp với thực tiễn địa phương.

Câu hỏi thường gặp

1. Áp dụng hình phạt tại TAND huyện Quế Võ có đặc điểm gì nổi bật?
   Hoạt động ADHP tại TAND huyện Quế Võ tập trung vào các vụ án hình sự sơ thẩm với hình phạt chủ yếu là phạt tù giam và án treo, đảm bảo nguyên tắc pháp chế XHCN, nhân đạo và cá thể hóa hình phạt.

2. Nguyên nhân chính dẫn đến sai sót trong áp dụng hình phạt là gì?
   Chủ yếu do trình độ chuyên môn của một số Thẩm phán còn hạn chế, phối hợp tố tụng chưa chặt chẽ, công tác kiểm tra, giám sát bản án chưa nghiêm túc và chế độ đãi ngộ chưa hợp lý.

3. TAND huyện Quế Võ đã áp dụng các loại hình phạt nào trong giai đoạn 2015-2019?
   Các hình phạt chính gồm phạt cải tạo không giam giữ (56%-68%), phạt tù giam (28%-40%), án treo và phạt tiền với tỷ lệ thấp hơn.

4. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả áp dụng hình phạt tại TAND cấp huyện?
   Cần tăng cường đào tạo chuyên môn, hoàn thiện văn bản hướng dẫn pháp luật, nâng cao phối hợp tố tụng, cải thiện chế độ đãi ngộ và tăng cường giám sát bản án.

5. Vai trò của nguyên tắc cá thể hóa hình phạt trong xét xử là gì?
   Nguyên tắc này giúp Tòa án quyết định hình phạt phù hợp với tính chất, mức độ nguy hiểm của hành vi phạm tội và nhân thân người phạm tội, đảm bảo công bằng và nhân đạo.

Kết luận

• Luận văn đã làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn về hoạt động áp dụng hình phạt của TAND huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh trong giai đoạn 2015-2019.
• Phân tích số liệu cho thấy tội phạm trên địa bàn có xu hướng gia tăng, đòi hỏi nâng cao chất lượng xét xử và áp dụng hình phạt chính xác, công bằng.
• Nghiên cứu chỉ ra những hạn chế trong năng lực xét xử, phối hợp tố tụng và chế độ đãi ngộ ảnh hưởng đến hiệu quả ADHP.
• Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm nâng cao năng lực, hoàn thiện pháp luật và tăng cường giám sát hoạt động xét xử.
• Tiếp theo, cần triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời mở rộng nghiên cứu sang các địa phương khác để hoàn thiện hệ thống pháp luật hình sự và nâng cao hiệu quả xét xử trên toàn quốc.

Hành động ngay: Các cơ quan tư pháp và nhà nghiên cứu pháp luật nên áp dụng kết quả nghiên cứu này để cải thiện công tác xét xử hình sự, góp phần xây dựng nền tư pháp công minh, hiệu quả.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT HÌNH SỰ VỀ ÁP DỤNG HÌNH PHẠT 1. Những vấn đề lý luận về áp dụng hình phạt 1. Khái niệm, đặc điểm về áp dụng hình phạt Trong hệ thống pháp luật của Nhà nước ta, có nhiều biện pháp cưỡng chế, tuy nhiên so với các biện pháp cưỡng chế khác thì chỉ có hình phạt là biện pháp cưỡng chế nghiêm khắc nhất, bởi vì: hình phạt đánh vào lợi ích kinh tế người thực hiện hành vi phạm tội, hình phạt hạn chế hoặc tước bỏ quyền tự do thân thể, hình phạt được ghi vào lai lịch tư pháp, cá biệt hình phạt còn loại bỏ quyền được sống của người phạm tội… Mặc dù vậy,“hình phạt không chỉ nhằm trừng trị người, pháp nhân thương mại phạm tội mà còn giáo dục họ ý thức tuân theo pháp luật và các quy tắc của cuộc sống, ngăn ngừa họ phạm tội mới; giáo dục người, pháp nhân thương mại khác tôn trọng pháp luật, phòng ngừa và đấu tranh chống tội phạm.25] ADHP của Tòa án bao gồm quyết định hình phạt và các nội dung khác. “Quyết định hình phạt là hoạt động tư duy của Thẩm phán và Hội thẩm nhân dân ngay sau khi đã xác định tội danh đối với hành vi phạm tội.

Nếu định tội là tiền đề, là cơ sở cho quyết định hình phạt, thì quyết định hình phạt là kết quả cuối cùng của hoạt động xét xử”[5, tr. Hoạt động ADHP của Tòa án có những nội dung, tính chất tương tự như hoạt động quyết định hình phạt tuy nhiên được thể hiện ở mức độ rộng hơn. Bên cạnh đó, ADHP còn bao gồm các hoạt động khác như: Miễn TNHS hoặc áp dụng các biện pháp tư pháp khác, miễn hình phạt, xử lý vật chứng …. Miễn TNHS là trường hợp người bị kết án thỏa mãn các điều kiện do BLHS quy định, do thay đổi chính sách hình 7 luan an sự hay mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi phạm tội không lớn và được Tòa án quyết định cho họ miễn TNHS.

Có thể nhận thấy, việc ADHP là nội dung cơ bản, quan trọng nhất trong hoạt động xét xử các vụ án hình sự của TAND. Hoạt động ADHP của Tòa án được tiến hành sau khi vụ án hình sự đã được giải quyết ở các giai đoạn tố tụng khác nhau, với những thủ tục tố tụng nhất định. Tòa án phải dựa trên kết quả của các hoạt động trong các giai đoạn tố tụng trước đó như hoạt động khởi tố, điều tra, truy tố của các cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng khác. Tuy nhiên, trong giai đoạn xét xử, Tòa án vẫn được quyền linh hoạt, chủ động tiến hành hoạt động ADHP sao cho đảm bảo đúng người, đúng tội, đúng pháp luật.

Từ những phân tích trên có thể hiểu ADHP của TAND như sau: ADHP là hoạt động của nhận thức và áp dụng pháp luật hình sự của TAND có thẩm quyền được thực hiện sau khi đã định tội danh và khung hình phạt, để quyết định các biện pháp TNHS, loại hình phạt, mức hình phạt cụ thể áp dụng đối với người thực hiện hành vi phạm tội trong phạm vi, giới hạn của khung hình phạt do luật định, phù hợp với tính chất, mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi phạm tội, nhân thân người phạm tội và các tình tiết giảm nhẹ, tăng nặng TNHS. Trong hệ thống tổ chức Tòa án có TAND và Tòa án quân sự. Tuy nhiên do phạm vi của đề tài, chúng tôi chỉ tập trung nghiên cứu về TAND, đặc biệt là TAND cấp huyện để làm rõ tính lý luận cũng như thực tiễn ADHP của Tòa án này. TAND gồm có TANDTC, TAND cấp cao, TAND cấp tỉnh và TAND cấp huyện.

TAND cấp huyện xét xử sơ thẩm những vụ án hình sự về những tội phạm ít nghiêm trọng, tội phạm nghiêm trọng, trừ những tội phạm quy định tại điểm a, b, c và d Khoản 1 Điều 268 BLTTHS năm 2015, trong đó: 8 luan an Tội phạm ít nghiêm trọng là tội phạm có tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội không lớn mà mức cao nhất của khung hình phạt do BLHS quy định đối với tội ấy là phạt tiền, phạt cải tạo không giam giữ hoặc phạt tù đến 03 năm. “Để biết tội phạm mà bị can bị truy tố có thuộc thẩm quyền xét xử của TAND cấp huyện, Tòa án quân sự khu vực cần căn cứ vào hồ sơ vụ án; tội danh, điều khoản của BLHS mà Viện kiểm sát quyết định truy tố”. Từ những phân tích trên, có thể hiểu ADHP của TAND cấp huyện như sau: ADHP của TAND cấp huyện là hoạt động nhận thức và áp dụng pháp luật hình sự của TAND cấp có thẩm quyền xét xử sơ thẩm những vụ án hình sự về những tội phạm ít nghiêm trọng, tội phạm nghiêm trọng, trừ những tội phạm quy định tại điểm a, b, c và d Khoản 1 Điều 268 BLTTHS năm 2015, được thực hiện sau khi đã định tội danh và khung hình phạt, để quyết định các biện pháp TNHS, loại hình phạt, mức hình phạt cụ thể áp dụng đối với người thực hiện hành vi phạm tội trong thẩm quyền mà pháp luật qui định TAND cấp huyện được thực hiện. ADHP của TAND cấp huyện có đặc điểm sau: Thứ nhất, chủ thể áp dụng chỉ có thể là TAND cấp huyện Như trên đã phân tích, một trong những nội dung quan trọng của ADHP là quyết định hình phạt và chỉ có Tòa án mới có quyền xét xử và quyết định hình phạt với người phạm tội theo trình tự thủ tục do BLTTHS quy định.

Khi quyết định hình phạt, Tòa án phải căn cứ vào quy định của BLHS và BLTTHS, bảo đảm việc xét xử đúng người, đúng tội, khách quan, toàn diện và đầy đủ, bảo đảm không ai bị coi là có tội khi chưa có bản án kết tội có hiệu lực pháp luật của Tòa án. Theo quy định của pháp luật Việt Nam, chỉ có Tòa án mới có quyền xét xử và ra bản án hình sự bằng hình phạt. Quy định này thể hiện tính kiên quyết, thận trọng của Nhà nước Việt Nam trong đấu tranh 9 luan an chống tội phạm đồng thời bảo đảm lợi ích hợp pháp của công dân. Bên cạnh đó, quy định này còn thể hiện sự thống nhất giữa tội phạm và hình phạt.

Tòa án thực hiện quyền lực nhà nước thông qua hoạt động xét xử mà kết quả của hoạt động đó là một văn bản áp dụng pháp luật (bản án). Thứ hai, hoạt động ADHP của TAND cấp huyện chỉ được tiến hành tại phiên tòa xét xử sơ thẩm. Từ khi thụ lý hồ sơ vụ án từ Viện kiểm sát chuyển sang cho đến khi ban hành bản án, quyết định thi hành án, Tòa án tiến hành nhiều hoạt động áp dụng pháp luật, ví dụ: Quyết định áp dụng biện pháp ngăn chặn tạm giam, quyết định đưa vụ án ra xét xử, nhưng hoạt động quan trọng nhất của việc áp dụng pháp luật hình sự tại Tòa án là quyết định tội danh và ADHP. Các phiên tòa hình sự sơ thẩm cấp huyện được tổ chức trang nghiêm, theo trình tự thủ tục chặt chẽ của pháp luật TTHS, dưới sự điều khiển của chủ tọa phiên tòa.

Bản án được gửi cho tất cả những người tham gia tố tụng, cơ quan hữu quan, chính quyền địa phương nơi bị cáo cư trú. Phiên tòa hình sự là trọng tâm của việc giải quyết vụ án hình sự, trước sự chứng kiến của đông đảo quần chúng nhân dân và những người tham gia tố tụng. Toàn bộ tài liệu chứng cứ thu thập được trong quá trình khởi tố, điều tra, truy tố đều được xem xét, đánh giá khách quan, toàn diện và đầy đủ. Nguyên tắc tranh tụng trong xét xử phải được bảo đảm.

Các tình tiết, nội dung của vụ án tại phiên tòa phải được làm sáng tỏ và công khai. Bị cáo được thực hiện các quyền bào chữa hoặc tự bào chữa và các quyền khác của mình tại phiên tòa, có quyền đưa ra quan điểm, tranh luận với kiểm sát viên để bảo vệ quyền lợi cho thân chủ của mình. Tại phiên tòa, để xác định sự thật của vụ án, làm rõ các dấu hiệu cấu thành tội phạm, các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ, tạo điều kiện thuận lợi cho các bên trình bày quan điểm, ý kiến của mình về vụ án, Hội đồng xét xử sẽ nghe tranh luận giữa luật sư với kiểm sát viên về các tình tiết của vụ án, thẩm 10 luan an vấn và nghe lời trình bày của bị cáo, người bị hại, người làm chứng, người liên quan, giám định viên, xem xét vật chứng… Sau khi có đầy đủ các chứng cứ của vụ án tại phiên tòa, Hội đồng xét xử tiến hành nghị án, biểu quyết về việc bị cáo có tội hay không có tội, nếu phạm tội thì tội danh nào, áp dụng điều khoản nào của BLHS, hình phạt cụ thể và trách nhiệm pháp lý khác như bồi thường, án phí, hình phạt bổ sung. Bản án là văn bản áp dụng pháp luật trong đó chứa đựng quyết định ADHP.

Thứ ba, ADHP của TAND cấp huyện phải tuân thủ các nguyên tắc và trình tự, thủ tục xét xử sơ thẩm do BLTTHS quy định. Khi xét xử Tòa án phải tuân thủ các nguyên tắc của TTHS. Những nguyên tắc là kim chỉ nam cho các hoạt động xét xử. Người tiến hành tố tụng trong giải quyết án hình sự của TAND theo quy định của BLTTHS gồm có Chánh án, Phó Chánh án, Thẩm phán, Hội thẩm và Thư ký Tòa án.

Chánh án có quyền ra quyết định áp dụng, thay đổi hoặc hủy bỏ biện pháp tạm giam; quyết định xử lý vật chứng; quyết định thi hành án hình sự; quyết định hoãn chấp hành hình phạt tù; quyết định tạm đình chỉ chấp hành hình phạt tù; quyết định xóa án tích… Thẩm phán và Hội thẩm nhân dân xét xử độc lập chỉ tuân theo pháp luật. Tính chặt chẽ về hình thức được thể hiện mọi hành vi tố tụng của người tiến hành tố tụng phải theo quy định của BLTTHS, như tại phiên tòa, Thẩm phán phải hỏi những câu hỏi bắt buộc, thực hiện hành vi bắt buộc theo một trình tự lôgic bắt buộc.Ví dụ: bắt buộc chủ tọa phiên tòa phải giải thích quyền và nghĩa vụ cho những người tham gia tố tụng… Tính chặt chẽ về nội dung được thể hiện là mỗi điều luật áp dụng đòi hỏi sự chính xác về điểm khoản phù hợp với nội dung phải giải quyết, không có sự áp dụng tương tự cũng như suy diễn sự việc áp dụng hệ thống pháp luật thực định.