Luận văn thạc sĩ nghiên cứu đánh giá hiệu quả xử lý chất thải của gấu bằng chế phẩm vi sinh vật tại trung tâm cứu hộ gấu việt nam vườn quốc gia tam đảo

Chuyên khảo Hiệu quả xử lý chất thải gấu bằng chế phẩm vi sinh tại trung tâm cứu h phân tích chuyên sâu các khía cạnh quan trọng trong lĩnh vực

• Tác giả: Trần Thị Lệ Hằng
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Kiều Băng Tâm
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Khoa học môi trường
• Đề tài: Nghiên Cứu Đánh Giá Hiệu Quả Xử Lý Chất Thải Của Gấu Bằng Chế Phẩm Vi Sinh Vật Tại Trung Tâm Cứu Hộ Gấu Việt Nam – Vườn Quốc Gia Tam Đảo
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ khoa học
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU VỀ TRUNG TÂM CỨU HỘ GẤU VIỆT NAM – VƯỜN QUỐC GIA TAM ĐẢO
• 1.1. Lịch sử hình thành
• 1.2. Hoạt động chính
• 1.3. Hiện trạng bảo tồn gấu tại Trung tâm
• 1.4. Vấn đề bảo vệ môi trường
• 1.4.1. Vấn đề nước thải và chất thải rắn sinh hoạt
• 1.4.2. Vấn đề phế thải gấu
• 2. CHƯƠNG 2: GIỚI THIỆU VỀ CHẾ PHẨM VI SINH VẬT
• 2.1. Vai trò của vi sinh vật trong việc xử lý các phế thải hữu cơ
• 2.2. Khả năng chuyển hoá các hợp chất cacbon của vi sinh vật
• 2.3. Khả năng chuyển hoá các hợp chất nitơ của vi sinh vật
• 2.4. Khả năng phân giải lipid của vi sinh vật
• 2.5. Vai trò của vi sinh vật đối kháng
• 2.6. Cơ chế hoạt động của chế phẩm vi sinh vật
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP XỬ LÝ PHẾ THẢI ĐỘNG VẬT Ở VIỆT NAM
• 3.1. PHÂN BÓN HỮU CƠ SINH HỌC
• 3.1.1. Định nghĩa phân hữu cơ sinh học
• 3.1.2. Vai trò của phân hữu cơ sinh học
• 3.1.3. Ưu nhược điểm của phân bón hữu cơ sinh học
• 4. CHƯƠNG 4: MỘT SỐ NGHIÊN CỨU VỀ ỨNG DỤNG CHẾ PHẨM VI SINH XỬ LÝ Ô NHIỄM MÔI TRƯỜNG
• 4.1. ĐỐI TƯỢNG, MỤC TIÊU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 4.1.1. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU
• 4.1.2. Chế phẩm vi sinh vật
• 4.1.3. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
• 4.1.4. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 4.1.4.1. Phương pháp phân tích trong phòng thí nghiệm
• 4.1.4.2. Các thí nghiệm trồng cây
• 4.1.4.3. Thí nghiệm đánh giá độ chín và độ an toàn của sản phẩm sau xử lý
• 4.1.4.4. Thí nghiệm đánh giá tính hiệu quả của sản phẩm sau xử lý
• 4.1.4.5. Các phương pháp nghiên cứu khác
• 4.1.5. THỜI GIAN NGHIÊN CỨU
• 4.2. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.2.1. CÁC TÍNH CHẤT LÝ, HOÁ, SINH HỌC CỦA PHÂN GẤU
• 4.2.1.1. Tính chất lý hóa của phân gấu
• 4.2.1.2. Kiểm tra quần thể vi sinh vật có trong phế thải
• 4.2.2. KẾT QUẢ QUÁ TRÌNH XỬ LÝ PHÂN GẤU BẰNG CHẾ PHẨM VSV49
• 4.2.2.1. BIẾN ĐỘNG QUẦN THỂ VI SINH VÀ THAY ĐỔI NHIỆT ĐỘ TRONG QUÁ TRÌNH Ủ
• 4.2.2.1.1. Thay đổi nhiệt độ đống ủ trong quá trình ủ
• 4.2.2.1.2. Kết quả biến động quần thể vi sinh vật trong quá trình ủ
• 4.2.3. ĐÁNH GIÁ CHẤT LƯỢNG SẢN PHẨM SAU XỬ LÝ
• 4.2.3.1. Kết quả đánh giá độ chín và độ an toàn của sản phẩm sau xử lý
• 4.2.3.1.1. Đánh giá độ chín của sản phẩm sau xử lý
• 4.2.3.1.2. Đánh giá độ an toàn của sản phẩm sau xử lý
• 4.2.3.2. Kết quả thí nghiệm đánh giá tính hiệu quả của sản phẩm sau xử lý đối với cây trồng
• 4.2.3.2.1. Tỷ lệ hạt nảy mầm
• 4.2.3.2.2. Chiều cao và khối lượng tươi của cây rau cải
• 4.2.3.2.3. Số lá và diện tích lá
• 4.2.3.2.4. Hàm lượng một số chất dinh dưỡng có trong cây rau cải
• 4.2.3.2.5. coli và Salmonella có trong rau cải
• 4.2.3.2.6. Kết quả một số thí nghiệm liên quan khác
• 4.2.3.2.7. Một số đặc tính lý, hoá học của sản phẩm sau xử lý
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Xử Lý Chất Thải Gấu Bằng Vi Sinh Vật

Nghiên cứu này tập trung vào việc đánh giá hiệu quả xử lý chất thải gấu bằng chế phẩm vi sinh tại Trung tâm Cứu hộ Gấu Việt Nam. Vấn đề quản lý chất thải từ gấu cứu hộ là một thách thức lớn do số lượng cá thể lớn và khẩu phần ăn đa dạng, dẫn đến lượng phân thải lớn và mùi khó chịu. Phương pháp xử lý hiện tại, sử dụng bể chứa, không hiệu quả trong việc giảm thiểu ô nhiễm. Nghiên cứu này đề xuất một giải pháp thay thế bằng cách sử dụng vi sinh vật hữu ích để phân hủy chất thải, giảm thiểu ô nhiễm và tạo ra sản phẩm phân bón hữu cơ an toàn. Hướng tiếp cận này mang tính khả thi cao và có thể góp phần vào việc bảo vệ môi trường tại trung tâm cứu hộ. Nghiên cứu này có ý nghĩa quan trọng trong việc tìm kiếm các phương pháp xử lý chất thải thân thiện với môi trường và bền vững cho các trung tâm cứu hộ động vật hoang dã.

1.1. Giới thiệu Trung Tâm Cứu Hộ Gấu Việt Nam

Trung tâm Cứu hộ Gấu Việt Nam là một dự án hợp tác giữa Tổ chức Động vật Châu Á và Vườn Quốc gia Tam Đảo. Trung tâm có chức năng cứu hộ, chăm sóc và bảo tồn các cá thể gấu bị nuôi nhốt trái phép hoặc bị tịch thu từ các vụ buôn lậu. Hiện tại, trung tâm đang chăm sóc hơn 160 cá thể gấu, chủ yếu là gấu ngựa. Trung tâm cũng là nơi thực hiện các hoạt động giáo dục cộng đồng về bảo tồn động vật hoang dã và bảo vệ môi trường.

1.2. Vấn Đề Chất Thải Gấu Tại Trung Tâm Cứu Hộ

Do số lượng gấu lớn và khẩu phần ăn đa dạng, trung tâm phải đối mặt với vấn đề quản lý chất thải gấu. Lượng phân thải lớn, kết hợp với điều kiện thời tiết nóng ẩm, gây ra mùi khó chịu và tiềm ẩn nguy cơ ô nhiễm môi trường. Hệ thống bể chứa hiện tại không hiệu quả trong việc xử lý chất thải, dẫn đến nhu cầu cấp thiết về một giải pháp xử lý chất thải hiệu quả và bền vững hơn.

II. Thách Thức Ô Nhiễm Từ Chất Thải Gấu Giải Pháp Vi Sinh

Ô nhiễm từ chất thải gấu là một thách thức lớn đối với Trung tâm Cứu hộ Gấu Việt Nam. Phân gấu có mùi khó chịu, đặc biệt trong điều kiện nóng ẩm, và có thể gây ô nhiễm không khí và nguồn nước. Các phương pháp xử lý truyền thống như ủ yếm khí thường không hiệu quả do tính chất của phân gấu. Chế phẩm vi sinh nổi lên như một giải pháp tiềm năng để giải quyết vấn đề này. Vi sinh vật hữu ích có khả năng phân hủy các chất hữu cơ trong phân gấu, giảm thiểu mùi hôi và tạo ra sản phẩm phân bón hữu cơ. Việc sử dụng công nghệ sinh học này có thể giúp trung tâm giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường và tạo ra nguồn tài nguyên tái chế.

2.1. Tác Động Tiêu Cực Của Chất Thải Gấu Đến Môi Trường

Chất thải gấu không được xử lý đúng cách có thể gây ra nhiều tác động tiêu cực đến môi trường. Mùi hôi thối ảnh hưởng đến chất lượng không khí và gây khó chịu cho nhân viên và khách tham quan. Nước thải từ phân gấu có thể gây ô nhiễm nguồn nước, ảnh hưởng đến hệ sinh thái xung quanh. Ngoài ra, việc tích tụ chất thải có thể tạo điều kiện cho sự phát triển của các loại vi khuẩn gây bệnh.

2.2. Ưu Điểm Của Chế Phẩm Vi Sinh Trong Xử Lý Chất Thải

Chế phẩm vi sinh có nhiều ưu điểm so với các phương pháp xử lý chất thải truyền thống. Chúng có khả năng phân hủy các chất hữu cơ một cách tự nhiên, giảm thiểu mùi hôi và không tạo ra các sản phẩm phụ độc hại. Vi sinh vật hữu ích cũng có thể cải thiện chất lượng đất và tạo ra sản phẩm phân bón hữu cơ giàu dinh dưỡng. Việc sử dụng chế phẩm vi sinh là một giải pháp xử lý chất thải bền vững và thân thiện với môi trường.

2.3. Các Loại Vi Sinh Vật Hữu Ích Trong Xử Lý Chất Thải Gấu

Nhiều loại vi sinh vật có khả năng phân hủy các chất hữu cơ trong chất thải gấu. Các loại vi khuẩn như Bacillus, Lactobacillus và nấm men có khả năng phân giải cellulose, protein và lipid. Các loại vi sinh vật này có thể được sử dụng trong chế phẩm vi sinh để tăng cường quá trình phân hủy sinh học và giảm thiểu ô nhiễm.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Đánh Giá Hiệu Quả Chế Phẩm Vi Sinh

Nghiên cứu này sử dụng một phương pháp tiếp cận khoa học để đánh giá hiệu quả của chế phẩm vi sinh trong việc xử lý chất thải gấu. Các phương pháp phân tích trong phòng thí nghiệm được sử dụng để xác định thành phần và tính chất của phân gấu trước và sau khi xử lý. Các thí nghiệm ủ phân được thực hiện để theo dõi sự thay đổi của quần thể vi sinh vật và nhiệt độ trong quá trình phân hủy sinh học. Các thí nghiệm trồng cây được thực hiện để đánh giá chất lượng của sản phẩm sau xử lý và khả năng sử dụng làm phân bón. Kết quả nghiên cứu sẽ cung cấp bằng chứng khoa học về hiệu quả của chế phẩm vi sinh và tiềm năng ứng dụng trong thực tế.

3.1. Phân Tích Thành Phần Và Tính Chất Của Phân Gấu

Phân tích thành phần và tính chất của phân gấu là bước quan trọng để hiểu rõ đặc điểm của chất thải và lựa chọn chế phẩm vi sinh phù hợp. Các chỉ tiêu phân tích bao gồm độ ẩm, pH, hàm lượng chất hữu cơ, hàm lượng nitơ, photpho, kali và các kim loại nặng. Kết quả phân tích sẽ cung cấp thông tin cần thiết để đánh giá khả năng phân hủy sinh học của chế phẩm vi sinh.

3.2. Thí Nghiệm Ủ Phân Với Chế Phẩm Vi Sinh

Thí nghiệm ủ phân được thực hiện để theo dõi quá trình phân hủy sinh học của chất thải gấu dưới tác dụng của chế phẩm vi sinh. Các yếu tố như nhiệt độ, độ ẩm, tỷ lệ C/N và quần thể vi sinh vật được theo dõi thường xuyên trong quá trình ủ. Kết quả thí nghiệm sẽ cung cấp thông tin về tốc độ phân hủy, mức độ giảm mùi hôi và sự thay đổi của các chỉ tiêu hóa học.

3.3. Đánh Giá Chất Lượng Sản Phẩm Sau Xử Lý

Chất lượng sản phẩm sau xử lý được đánh giá bằng các thí nghiệm trồng cây. Sản phẩm được sử dụng làm phân bón cho các loại cây trồng khác nhau và theo dõi sự sinh trưởng và phát triển của cây. Các chỉ tiêu đánh giá bao gồm tỷ lệ nảy mầm, chiều cao cây, số lá, diện tích lá và năng suất. Kết quả thí nghiệm sẽ cung cấp thông tin về khả năng sử dụng sản phẩm sau xử lý làm phân bón hữu cơ.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Hiệu Quả Xử Lý Chất Thải Gấu Vượt Trội

Kết quả nghiên cứu cho thấy chế phẩm vi sinh có hiệu quả cao trong việc xử lý chất thải gấu tại Trung tâm Cứu hộ Gấu Việt Nam. Quá trình phân hủy sinh học diễn ra nhanh chóng, giảm thiểu mùi hôi và tạo ra sản phẩm phân bón hữu cơ giàu dinh dưỡng. Sản phẩm sau xử lý an toàn cho cây trồng và có thể được sử dụng để cải tạo đất. Nghiên cứu này cung cấp bằng chứng khoa học về tiềm năng ứng dụng của công nghệ sinh học trong việc quản lý chất thải và bảo vệ môi trường tại các trung tâm cứu hộ động vật hoang dã.

4.1. Biến Động Quần Thể Vi Sinh Vật Trong Quá Trình Ủ

Quá trình ủ chất thải gấu với chế phẩm vi sinh cho thấy sự biến động rõ rệt của quần thể vi sinh vật. Số lượng vi sinh vật hữu ích tăng lên đáng kể trong giai đoạn đầu của quá trình ủ, sau đó giảm dần khi các chất hữu cơ bị phân hủy. Sự thay đổi này cho thấy chế phẩm vi sinh đã kích thích sự phát triển của các vi sinh vật có khả năng phân hủy sinh học.

4.2. Đánh Giá Độ Chín Và Độ An Toàn Của Sản Phẩm

Sản phẩm sau xử lý được đánh giá về độ chín và độ an toàn để đảm bảo không gây hại cho cây trồng và môi trường. Các chỉ tiêu đánh giá bao gồm tỷ lệ C/N, hàm lượng kim loại nặng và sự hiện diện của các vi khuẩn gây bệnh. Kết quả đánh giá cho thấy sản phẩm sau xử lý đạt tiêu chuẩn về độ chín và độ an toàn, có thể được sử dụng làm phân bón hữu cơ.

4.3. Thí Nghiệm Đánh Giá Hiệu Quả Trên Cây Trồng

Thí nghiệm đánh giá hiệu quả của sản phẩm sau xử lý trên cây trồng cho thấy kết quả tích cực. Cây trồng được bón bằng sản phẩm sau xử lý sinh trưởng và phát triển tốt hơn so với cây trồng không được bón phân. Năng suất cây trồng cũng tăng lên đáng kể. Kết quả này cho thấy sản phẩm sau xử lý có giá trị dinh dưỡng cao và có thể được sử dụng để cải thiện năng suất cây trồng.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn Triển Vọng Xử Lý Chất Thải Gấu

Nghiên cứu này có ý nghĩa quan trọng trong việc ứng dụng chế phẩm vi sinh để xử lý chất thải gấu tại Trung tâm Cứu hộ Gấu Việt Nam. Kết quả nghiên cứu có thể được sử dụng để xây dựng quy trình xử lý chất thải hiệu quả và bền vững, giảm thiểu ô nhiễm môi trường và tạo ra nguồn tài nguyên tái chế. Ngoài ra, nghiên cứu này cũng có thể được áp dụng cho các trung tâm cứu hộ động vật hoang dã khác và các ngành công nghiệp có liên quan đến quản lý chất thải hữu cơ.

5.1. Đề Xuất Quy Trình Xử Lý Chất Thải Gấu Bằng Vi Sinh

Dựa trên kết quả nghiên cứu, một quy trình xử lý chất thải gấu bằng chế phẩm vi sinh được đề xuất. Quy trình bao gồm các bước thu gom chất thải, trộn với chế phẩm vi sinh, ủ phân và đánh giá chất lượng sản phẩm. Quy trình này có thể được điều chỉnh để phù hợp với điều kiện cụ thể của từng trung tâm cứu hộ.

5.2. Tiềm Năng Ứng Dụng Rộng Rãi Của Chế Phẩm Vi Sinh

Chế phẩm vi sinh có tiềm năng ứng dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực khác nhau. Chúng có thể được sử dụng để xử lý chất thải trong nông nghiệp, công nghiệp và đô thị. Vi sinh vật hữu ích cũng có thể được sử dụng để cải tạo đất, tăng năng suất cây trồng và bảo vệ môi trường.

VI. Kết Luận Khuyến Nghị Về Xử Lý Chất Thải Gấu Bền Vững

Nghiên cứu đã chứng minh hiệu quả của chế phẩm vi sinh trong việc xử lý chất thải gấu tại Trung tâm Cứu hộ Gấu Việt Nam. Việc sử dụng công nghệ sinh học này là một giải pháp xử lý chất thải bền vững và thân thiện với môi trường. Cần có thêm các nghiên cứu để tối ưu hóa quy trình xử lý và đánh giá tác động kinh tế của việc sử dụng chế phẩm vi sinh. Các trung tâm cứu hộ động vật hoang dã nên xem xét áp dụng công nghệ này để quản lý chất thải và bảo vệ môi trường.

6.1. Tóm Tắt Kết Quả Nghiên Cứu Và Ý Nghĩa Khoa Học

Nghiên cứu đã cung cấp bằng chứng khoa học về hiệu quả của chế phẩm vi sinh trong việc xử lý chất thải gấu. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc phát triển các giải pháp quản lý chất thải bền vững và thân thiện với môi trường.

6.2. Khuyến Nghị Cho Trung Tâm Cứu Hộ Gấu Việt Nam

Trung tâm Cứu hộ Gấu Việt Nam nên áp dụng quy trình xử lý chất thải gấu bằng chế phẩm vi sinh để giảm thiểu ô nhiễm môi trường và tạo ra nguồn tài nguyên tái chế. Trung tâm cũng nên tiếp tục nghiên cứu và phát triển các giải pháp quản lý chất thải sáng tạo để đảm bảo sự bền vững của hoạt động cứu hộ.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Chất thải từ động vật hoang dã nuôi nhốt bán tự nhiên đang là thách thức môi trường lớn đối với các khu bảo tồn. Tại Trung tâm Cứu hộ Gấu Việt Nam thuộc Vườn Quốc gia Tam Đảo, với quy mô chăm sóc thường trực hơn 160 cá thể gấu trên diện tích gần 12 ha (trong đó có gần 30.000 m2 không gian bán hoang dã), mỗi ngày phát sinh từ 2 đến 5 kg phân thải trên mỗi cá thể, cùng với khoảng 70 m3 nước thải sinh hoạt và vệ sinh chuồng trại. Khẩu phần ăn giàu dinh dưỡng gồm mật ong, trái cây, hoa quả tươi và thức ăn đóng gói công nghiệp khiến phân gấu có độ ẩm ban đầu lên tới 85,1%, tính axit nhẹ và mùi hôi nồng nặc do các hợp chất hữu cơ chưa phân giải hoàn toàn.

Trước thực trạng hệ thống bể chứa lưu trữ yếm khí chưa giải quyết triệt để mùi hôi và nguy cơ phát tán mầm bệnh, đề tài tập trung đánh giá hiệu quả xử lý phế thải gấu bằng chế phẩm vi sinh vật chuyên dụng do Viện Môi trường Nông nghiệp cung cấp, đồng thời thử nghiệm khả năng tái sử dụng sản phẩm sau xử lý làm phân bón hữu cơ sinh học cho cây trồng. Nghiên cứu được triển khai liên tục trong thời gian 210 ngày (từ tháng 4 đến tháng 12 năm 2017). Kết quả nghiên cứu mang lại ý nghĩa môi trường và kinh tế sâu sắc: giảm 100% mùi hôi phát tán, triệt tiêu vi khuẩn gây bệnh đường ruột nguy hại, chuyển hóa toàn bộ phế thải hữu cơ thành nguồn phân bón giàu dinh dưỡng, giúp nâng cao năng suất rau ăn lá từ 15% đến 25% so với phương pháp thông thường.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên các nền tảng lý thuyết sinh hóa và vi sinh vật môi trường chuyên sâu:

• Lý thuyết chuyển hóa cacbon và amôn hóa hợp chất nitơ hữu cơ: Cơ chế xúc tác của hệ enzym ngoại bào (cellulase, protease, amylase) do vi sinh vật tiết ra nhằm bẻ gãy các liên kết phức tạp trong xelluloza, tinh bột và protein thành các hợp chất đơn giản như axit amin, khoáng hòa tan và giải phóng khí CO2.
• Cơ chế ức chế và đối kháng sinh học: Ứng dụng các chủng vi sinh vật đối kháng có khả năng tiết kháng sinh, cạnh tranh dinh dưỡng và không gian sống để khống chế các loài vi sinh vật gây bệnh như Escherichia coli và Salmonella.
• Các khái niệm và quy chuẩn cốt lõi: Định nghĩa phân bón hữu cơ sinh học theo Thông tư số 41/2014/TT-BNNPTNT và Nghị định số 202/2013/NĐ-CP; quy trình ủ hiếu khí sinh nhiệt (Composting) chuyển hóa cơ chất hữu cơ; quy chuẩn giới hạn kim loại nặng trong đất QCVN 03:2015/BTNMT và ngưỡng chất thải nguy hại QCVN 07:2009/BTNMT.

Phương pháp nghiên cứu

Đề tài sử dụng bộ dữ liệu thực nghiệm toàn diện với quy trình kiểm chuẩn nghiêm ngặt:

• Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu: Lấy mẫu phân đại diện từ đàn gấu hơn 160 cá thể tại các nhà gấu đôi và bể tập kết của Trung tâm Cứu hộ Gấu Tam Đảo. Khối lượng mẫu thử nghiệm ủ đạt quy mô 1 tấn nguyên liệu hỗn hợp/công thức. Thí nghiệm trồng cây cải ngọt Tosankan (Brassica integrifolia) được bố trí theo thể thức khối ngẫu nhiên hoàn chỉnh với 4 công thức, mỗi công thức lặp lại 3 lần trên các ô thí nghiệm diện tích 2.500 cm2 chứa 20 kg đất.
• Phương pháp phân tích phòng thí nghiệm: Xác định độ ẩm theo TCVN 9297:2012, độ pH theo TCVN 5979:1995, nitơ tổng số theo TCVN 8757:2010, cacbon hữu cơ tổng số theo TCVN 9294:2012, hàm lượng lân và kali theo TCVN 5561:2010, hàm lượng kim loại nặng (As, Cd, Pb, Cu, Zn) theo TCVN 6496:1996. Mật độ vi sinh vật tổng số, xạ khuẩn, nấm mốc, nấm men, E. coli và Salmonella được định lượng bằng phương pháp đếm khuẩn lạc Kock trên các môi trường chọn lọc chuyên biệt (Gause, Hansen, MacConkey, SS).
• Phương pháp đánh giá sinh học: Đánh giá độ chín và độ an toàn sinh học của phân sau ủ bằng kỹ thuật Plant test theo Quy phạm khảo nghiệm 10 TCN 216-2003 trên khay tiêu chuẩn (kích thước 38 x 28 x 6 cm) gieo 10g hạt cải, theo dõi tỷ lệ nảy mầm và sinh khối sau 5, 10 và 15 ngày. Toàn bộ chuỗi dữ liệu được xử lý thống kê bằng phần mềm Excel, tính giá trị trung bình và độ lệch chuẩn.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình khảo sát và thực nghiệm mang lại các kết quả định lượng cụ thể:

• Đặc tính cơ lý và hóa học của phân gấu ban đầu: Phân gấu tươi có độ ẩm rất cao đạt 85,1%, độ pH dao động từ 5,0 đến 5,5 (axit nhẹ), hàm lượng chất hữu cơ chiếm 10,71%, nitơ tổng số đạt 0,53%, lân hữu hiệu đạt 77,29 mg/100g, kali hữu hiệu đạt 365,12 mg/100g. Tỷ lệ C/N đạt 20,2 và C/P đạt 34,5 (chưa đạt ngưỡng tối ưu cho vi sinh vật phân giải). Hàm lượng kẽm (Zn) là 120,17 mg/kg, chì (Pb) không phát hiện, các kim loại độc hại khác đều dưới ngưỡng cho phép theo QCVN 03:2015/BTNMT, khẳng định phân gấu hoàn toàn đủ điều kiện làm nguyên liệu sản xuất phân bón.
• Tối ưu hóa công thức phối trộn cho 1 tấn hỗn hợp: Bổ sung bã nấm khô làm chất độn giúp hạ độ ẩm về mức tối ưu từ 50% đến 60%, phối trộn cùng 5-6 kg vôi bột khử chua, 5 kg lân supe, 5 kg rỉ đường và 1 kg chế phẩm vi sinh vật chứa tổ hợp Streptomyces griseorubens, Bacillus polyfermenticus, Saccharomyces cerevisiae với mật độ vi sinh vật hữu hiệu đạt trên 10^8 CFU/g.
• Hiệu quả tiêu diệt triệt để mầm bệnh: Trong đống phân gấu để tự nhiên, mật độ vi sinh vật tổng số tăng từ 3,98x10^6 CFU/g lên 7,20x10^6 CFU/g sau 25 ngày; vi khuẩn E. coli và Salmonella vẫn tồn tại ở mức rất cao lần lượt là 1,86x10^5 CFU/g và 1,10x10^4 CFU/g. Ngược lại, ở đống ủ có chế phẩm vi sinh, nhiệt độ đống ủ tăng nhanh lên 55 - 60 độ C trong giai đoạn ủ háo khí, làm mật độ E. coli và Salmonella giảm về 0 CFU/g sau khi kết thúc chu kỳ ủ, phân chuyển sang màu nâu đen tơi xốp và mất hoàn toàn mùi hôi.
• Hiệu quả vượt trội trên cây trồng: Thử nghiệm Plant test cho thấy khối lượng tươi cây cải ngọt trên giá thể phân ủ đạt từ 60 đến 100 g/khay sau 5 ngày gieo, xác nhận phân đã đạt độ chín hoàn toàn. Khi bón lót phân gấu đã ủ cho rau cải ngọt trên ruộng thí nghiệm, chiều cao cây, số lá, diện tích bề mặt lá và sinh khối tươi tăng từ 18% đến 27% so với công thức đối chứng không bón phân hữu cơ, các chỉ tiêu nitrat (NO3-) và kim loại nặng trên rau đều nằm trong giới hạn an toàn vệ sinh thực phẩm.

Thảo luận kết quả

Sự biến thiên nhiệt độ và quần thể vi sinh vật trong đống ủ có thể được mô tả trực quan thông qua đồ thị đường biểu diễn theo các mốc 0, 3, 10, 15, 20 và 25 ngày, kết hợp cùng bảng so sánh đa chỉ tiêu giữa 4 công thức thí nghiệm (đối chứng, bón phân ủ vi sinh, bón phân tươi và bón phân hữu cơ Cầu Diễn).

Nguyên nhân nhiệt độ đống ủ tăng mạnh bắt nguồn từ hoạt động hô hấp mạnh mẽ của các chủng vi khuẩn háo khí phân giải xenluloza và nấm men khi được cung cấp đủ nguồn cơ chất rỉ đường và thông khí tối ưu nhờ chất độn bã nấm. Mức nhiệt trên 55 độ C duy trì liên tục từ 5 đến 7 ngày kết hợp với các hoạt chất kháng sinh tự nhiên từ Streptomyces và Bacillus đã tiêu diệt hoàn toàn vi khuẩn đường ruột gây bệnh. So với phương pháp ủ nguội truyền thống mất từ 5 đến 6 tháng hoặc các nghiên cứu ứng dụng Biomix 1 trên phế thải chăn nuôi lợn bò, quy trình ủ phân gấu phối trộn bã nấm đã rút ngắn thời gian xử lý xuống chỉ còn 30 đến 40 ngày, tạo ra dòng sản phẩm hữu cơ sinh học có hàm lượng dinh dưỡng tương đương các loại phân thương phẩm chất lượng cao trên thị trường.

Đề xuất và khuyến nghị

• Chuẩn hóa quy trình ủ phân bán công nghiệp: Ban Quản lý Trung tâm Cứu hộ Gấu Việt Nam tại Tam Đảo cần áp dụng đồng bộ quy trình ủ hiếu khí đảo trộn định kỳ cho 100% khối lượng phân thu gom hàng ngày, kiểm soát độ ẩm đống ủ ở mức 50% đến 60% và duy trì chiều cao đống ủ tối thiểu 1 m nhằm xử lý dứt điểm 150 - 300 tấn chất thải mỗi năm trong giai đoạn 2018 - 2020.
• Tận dụng phế phụ phẩm nông nghiệp địa phương: Bộ phận hậu cần và môi trường của trung tâm cần liên kết với các trang trại sản xuất nấm lân cận trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc để thu gom bã nấm khô làm chất độn sinh học, giúp giảm 40% chi phí xử lý chất thải so với việc mua giá thể thương mại.
• Tái sử dụng phân bón cho vùng cây xanh nội bộ: Đơn vị quản lý cảnh quan cần tận dụng 100% lượng phân hữu cơ sau xử lý để bón lót và bón thúc cho vườn thảo dược 54 loài cây thuốc thay thế mật gấu và các khuôn viên cây xanh rộng 12 ha, phấn đấu giảm 50% chi phí phân bón vô cơ trong 6 tháng sau khi đưa vào vận hành.
• Chuyển giao và nhân rộng mô hình kỹ thuật: Viện Môi trường Nông nghiệp cùng Chi cục Bảo vệ Môi trường địa phương cần biên soạn sổ tay hướng dẫn kỹ thuật để chuyển giao mô hình cho các vườn thú, khu bảo tồn động vật hoang dã trên phạm vi toàn quốc trong vòng 12 đến 24 tháng tới.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Cán bộ quản lý tại các trung tâm cứu hộ động vật và vườn thú: Tham khảo quy trình công nghệ xử lý chất thải đặc thù từ động vật ăn tạp nuôi nhốt bán hoang dã để giải quyết triệt để vấn đề mùi hôi và ô nhiễm không khí cục bộ.
• Kỹ sư môi trường và nông nghiệp hữu cơ: Tiếp cận phương pháp thiết lập tỷ lệ phối trộn cơ chất C/N, C/P tối ưu, kỹ thuật nhân sinh khối vi sinh vật hai cấp và quy trình kiểm định chất lượng phân bón theo chuẩn quốc gia.
• Giảng viên, học viên cao học và sinh viên chuyên ngành Khoa học Môi trường: Sử dụng công trình như một tài liệu tham khảo chuẩn mực về phương pháp bố trí thí nghiệm Plant test, phân tích vi sinh vật học Kock và đánh giá hiệu lực phân bón trên cây trồng thực nghiệm.
• Cơ quan quản lý nhà nước về bảo vệ môi trường và nông nghiệp: Khai thác dữ liệu thực nghiệm để xây dựng các hướng dẫn kỹ thuật quản lý chất thải rắn phát sinh từ các cơ sở bảo tồn đa dạng sinh học và trang trại chăn nuôi quy mô lớn.

Câu hỏi thường gặp

• Tại sao phân gấu tươi tại Trung tâm Tam Đảo không thể xử lý hiệu quả bằng bể ủ yếm khí thông thường? Phân gấu tươi có độ ẩm quá cao (85,1%), cấu trúc nhão và tỷ lệ C/N đạt 20,2 chưa tối ưu. Khi đưa vào bể chứa kín thiếu chất độn làm xốp, môi trường yếm khí ngập nước khiến quá trình phân hủy diễn ra cực kỳ chậm, không sinh đủ nhiệt diệt khuẩn, dẫn đến việc tích tụ mùi hôi thối nồng nặc và phát sinh khí độc.

• Tổ hợp chế phẩm vi sinh vật sử dụng trong đề tài gồm những chủng nào và mật độ ra sao? Chế phẩm do Viện Môi trường Nông nghiệp sản xuất chứa 3 nhóm vi sinh vật chủ lực: Streptomyces griseorubens (phân giải xelluloza, tinh bột), Bacillus polyfermenticus (phân giải photphat khó tan) và Saccharomyces cerevisiae (lên men đường, khử mùi), tất cả đều đạt mật độ tế bào sống trên 10^8 CFU/g sau 3 tháng bảo quản.

• Tỷ lệ phối trộn nguyên liệu chuẩn cho 1 tấn hỗn hợp phân gấu đạt hiệu quả cao nhất là gì? Công thức tối ưu gồm 1 tấn hỗn hợp phân gấu và bã nấm khô (điều chỉnh ẩm độ đống ủ đạt 50% - 60%), bổ sung 5 đến 6 kg vôi bột tinh khiết để cân bằng pH, 5 kg supe lân hoặc photphat đá, 5 kg rỉ đường hòa tan cùng nước và 1 kg chế phẩm vi sinh vật rắc đều từng lớp.

• Phân gấu sau khi ủ vi sinh có đảm bảo an toàn tuyệt đối khi bón cho cây rau ăn lá không? Sản phẩm sau xử lý hoàn toàn sạch khuẩn, mật độ vi khuẩn gây bệnh E. coli và Salmonella đều bị tiêu diệt về mức 0 CFU/g. Hàm lượng kim loại nặng (Pb không phát hiện, Zn đạt 120,17 mg/kg) và dư lượng nitrat đều nằm trong ngưỡng an toàn tuyệt đối theo QCVN 03:2015/BTNMT và tiêu chuẩn rau an toàn.

• Thời gian xử lý phân gấu bằng chế phẩm vi sinh rút ngắn được bao lâu so với phương pháp truyền thống? Phương pháp ủ nguội truyền thống thường kéo dài từ 5 đến 6 tháng (150 - 180 ngày) mà vẫn tiềm ẩn mầm bệnh. Quy trình ủ hiếu khí có bổ sung chế phẩm vi sinh và bã nấm chỉ mất từ 30 đến 40 ngày để phân hoai mục hoàn toàn, rút ngắn hơn 75% thời gian xử lý.

Kết luận

• Đề tài đã giải quyết thành công bài toán ô nhiễm chất thải hữu cơ từ hơn 160 cá thể gấu tại Vườn Quốc gia Tam Đảo bằng công nghệ sinh học thân thiện môi trường.
• Xác lập công thức phối trộn tối ưu cho 1 tấn hỗn hợp với chất độn bã nấm, vôi bột, lân, rỉ đường và chế phẩm vi sinh vật hữu hiệu đạt mật độ trên 10^8 CFU/g.
• Tiêu diệt triệt để 100% vi khuẩn gây hại E. coli và Salmonella, khử sạch mùi hôi và rút ngắn chu kỳ hoai mục xuống còn 30 - 40 ngày.
• Sản phẩm sau xử lý đạt chuẩn phân hữu cơ sinh học an toàn, giúp tăng năng suất và sinh khối rau cải ngọt Tosankan từ 18% đến 27%.
• Quy trình cần được sớm đưa vào áp dụng chính thức tại Trung tâm Cứu hộ Gấu Tam Đảo và chuyển giao rộng rãi cho các vườn thú, khu bảo tồn động vật trên toàn quốc nhằm thúc đẩy kinh tế tuần hoàn trong quản lý môi trường.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU Gấu là loài thú được công ước quốc tế bảo vệ. Việc săn bắt gấu và rút mật là trái phép và đã bị nhiều tổ chức quốc tế như CITES cực lực tố cáo cũng như các Tổ chức Bảo vệ Động vật Hoang dã như WSPA và Tổ chức Động vật Á châu hết sức lên án. Ngày 15/06/2007 Tổ chức Động vật Châu Á đã được Chính phủ Việt Nam cấp giấy phép lập văn phòng dự án Trung tâm Cứu hộ gấu Việt Nam tại VQG Tam Đảo. Theo đó, Tổ chức Động vật Châu Á và VQG Tam Đảo thực hiện dự án xây dựng “Trung tâm Cứu hộ Gấu Việt Nam” tại VQG Tam Đảo.

Phần lớn gấu được cứu hộ về Trung tâm thuộc loài gấu ngựa, cùng một số nhỏ cá thể gấu chó. Tính đến nay, trung tâm đang nhận nuôi hơn 160 cá thể gấu. Như chúng ta đã biết, thức ăn của gấu khá đa đạng, chúng còn có thể ăn các loại thức ăn như hoa quả, hạt, rau củ, mật ong. Đặc biệt, trong điều kiện bán hoang dã của Trung tâm cứu hộ, gấu được ăn khẩu phần ăn đầy đủ các chất dinh dưỡng, có cả đồ hộp, đồ ăn sẵn, và nhiều loại trái cây… Do khẩu phần ăn phức tạp như vậy, cùng một phần thức ăn chưa được tiêu hóa hết bị vi sinh vật phân hủy nên phân gấu thường có mùi rất khó chịu, đặc biệt trong điều kiện mùa hè nóng ẩm.

Mặt khác, mỗi ngày, một con gấu có thể thải ra một lượng khá lớn phân thải. Do đó, với số lượng cá thể gấu lớn và khối lượng phân thải trung bình khá cao, hiện nay, Trung tâm Cứu hộ gấu Việt Nam – VQG Tam Đảo đang phải đối mặt với một vấn đề môi trường từ phân gấu. Trên thực tế, trung tâm đã có xây dựng bể chứa nhằm lưu chứa phân thải và ủ yếm khí xử lý phân tránh gây mùi. Tuy nhiên, bể không đạt được mục đích ủ yếm khí xử lý phân mà chỉ là nơi lưu chứa sau khi phân được thu gom hàng ngày từ toàn bộ Trung tâm.

Hướng nghiên cứu sử dụng vi sinh vật để xử lý nhanh phân gấu tại Trung tâm Cứu hộ gấu Việt Nam – VQG Tam Đảo nhằm hạn chế ô nhiễm môi trường, tạo sản 8 z phẩm phân bón hữu cơ an toàn cho cây trồng là một hướng đi tích cực, mang tính khả thi cao. Để góp phần vào hướng nghiên cứu này, luận văn tốt nghiệp tiến hành xây dựng đề tài: "NGHIÊN CỨU ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ XỬ LÝ CHẤT THẢI CỦA GẤU BẰNG CHẾ PHẨM VI SINH VẬT TẠI TRUNG TÂM CỨU HỘ GẤU VIỆT NAM – VƯỜN QUỐC GIA TAM ĐẢO”. GIỚI THIỆU VỀ TRUNG TÂM CỨU HỘ GẤU VIỆT NAM – VƢỜN QUỐC GIA TAM ĐẢO 1. Lịch sử hình thành Trung tâm Cứu hộ Gấu Việt Nam do Tổ chức Động vật Châu Á tài trợ, xây dựng và vận hành.

Tổ chức Động vật Châu Á (Animals Asia) do Tiến sỹ Jill Robinson MBE sáng lập vào năm 1998 với nỗ lực hoạt động vì cuộc sống của các loài động vật hoang dã, động vật nuôi trong nhà cũng như các loài động vật bị đe dọa trong khu vực. Tổ chức Động vật Châu Á là một tổ chức từ thiện đăng ký với chính phủ, có trụ sở tại Hồng Kông, văn phòng đại diện tại nhiều nước như Anh, Mỹ, Đức, Ý, Úc và hai Trung tâm cứu hộ Gấu tại Việt Nam và Trung Quốc. Tổ chức Động vật Châu Á có đội ngũ hơn 300 nhân viên trên toàn thế giới; với chuyên môn và tâm huyết với sự nghiệp bảo tồn, chăm sóc động vật. Thông qua việc hợp tác với các chính phủ và thiết lập các chương trình cộng đồng địa phương, Tổ chức hoạt động nhằm hướng tới chấm dứt mọi sự tàn ác đối với động vật tại châu Á.

Ngày 15/06/2007, Tổ chức Động vật Châu Á đã được Chính phủ Việt Nam cấp giấy phép lập văn phòng dự án tại Việt Nam và Uỷ ban Nhân dân tỉnh Vĩnh Phúc cấp phép hoạt động. Sự ra đời của Trung tâm là kết quả của thỏa thuận hợp tác giữa Chính phủ Việt Nam và Tổ chức Động vật châu Á. Theo đó, Tổ chức Động vật Châu Á và VQG Tam Đảo thực hiện dự án xây dựng “Trung tâm Cứu hộ Gấu Việt Nam” tại VQG Tam Đảo nhằm xây dựng khu cứu hộ cho khoảng 200-250 cá thể gấu. Đây là trung tâm đầu tiên có chức năng cứu hộ gấu mang tầm cỡ quốc tế tại Việt Nam - một điển hình về hợp tác giữa một tổ chức từ thiện nước ngoài, với Chính phủ và người dân Việt Nam, cũng như sự ủng hộ và tài trợ từ khắp nơi trên thế giới.

Hoạt động chính Hoạt động chính quan trọng nhất của Tổ chức Động vật Châu Á là Cứu hộ Gấu, với mục tiêu chấm dứt việc nuôi nhốt gấu lấy mật và buôn bán mật gấu. Tổ 10 z chức Động vật Châu Á đã ký thỏa thuận với Chính phủ Việt Nam và Trung Quốc nhằm cứu hộ 700 cá thể gấu tại các trại gấu, đưa gấu đến với cuộc sống an toàn và bình yên tại các trung tâm cứu hộ. Tổ chức nỗ lực làm giảm nhu cầu tiêu thụ mật gấu tại châu Á thông qua việc phổ biến các phương thuốc, các loại thảo dược tự nhiên chữa bệnh hiệu quả và không tàn nhẫn với động vật. Hiện nay, Trung tâm Cứu Hộ Gấu Việt Nam – VQG Tam Đảo là nơi chăm sóc trọn đời cho hơn 160 cá thể gấu cũng như tạo công ăn việc làm cho gần 100 nhân viên địa phương, cùng với sự tham gia chăm sóc của các chuyên gia nước ngoài.

Một trong những mục tiêu quan trọng khác của Trung tâm cứu hộ gấu Việt Nam là nâng cao ý thức cộng động về bảo tồn động vật hoang dã và môi trường tự nhiên nói chung cũng như bảo tồn loài gấu ở Việt Nam nói riêng. Mục tiêu này được lồng ghép với các hoạt động của Vườn về du lịch môi trường thân thiện, được tăng cường thông qua các đợt thăm quan trung tâm, giúp khách tham quan có thể tận mắt nhìn thấy các cá thể gấu trong hoạt động tự nhiên, nhận thức được sự cần thiết của việc chăm sóc và bảo tồn loài gấu, từ đó góp phần làm giảm nhu cầu đối với mật gấu, các sản phẩm từ gấu, cũng như các hoạt động liên quan đến việc bắt giữ gấu vì mục đích kinh tế. Trung tâm cứu hộ là nơi trọng điểm cho công tác giáo dục cộng đồng về các vấn đề bảo tồn và chăm sóc sức khỏe cho loài gấu – từ quá trình tiến hóa, sinh thái cho đến thực trạng hiện nay của gấu trong môi trường hoang dã. Công tác nâng cao và phổ biến kiến thức, nhận thức về những mặt trái của nạn buôn bán mật gấu sẽ giúp công chúng quan tâm nhiều hơn đến việc không nên sử dụng mật gấu, từ đó giảm nhu cầu tiêu thụ trong tương lai.

Trung tâm cũng nuôi trồng một vườn thảo dược gồm những loài cây thuốc và cây hoa truyền thống đóng vai trò là giải pháp thay thế cho việc sử dụng mật gấu làm trọng tâm cho chương trình giáo dục cộng đồng. Mặc dù khu bảo tồn ở Việt Nam không mở cửa chính thức cho công chúng, nhưng trung tâm này cũng cung cấp các chương trình tham quan có hướng dẫn trong ngày mở cửa cho các nhóm nhỏ du khách đặt trước hai lần một tháng. Trung 11 z tâm cũng xây dựng các buổi thuyết trình và hội thảo về bảo tồn và nhu cầu quyền lợi của gấu, cũng như quyền lợi động vật nói chung và vấn đề môi trường cho các bạn trẻ tại các trường học và trường đại học. Trong năm 2010, Trung tâm đã tiến hành một cuộc khảo sát về việc sử dụng mật gấu trong số 150 thầy thuốc y học cổ truyền (YHCT) ở Việt Nam để xác định mức độ sử dụng mật gấu.

Cuộc khảo sát này đã được nhân rộng trong năm 2012 bao gồm nhiều đại diện từ khoảng 70. Sử dụng kết quả khảo sát này, Trung tâm cũng phối hợp chặt chẽ với Hiệp hội YHCT Việt Nam để phát triển các chương trình giáo dục nâng cao nhận thức lựa chọn thảo dược thay thế cho mật gấu cho các thầy thuốc YHCT và cộng đồng. Trong khuôn khổ chương trình này, trung tâm đã xây dựng một vườn thảo dược trồng 54 loại thảo dược khác nhau có thể thay thế cho mật gấu. Thông qua các hoạt động tích cực và sẵn sàng chia sẻ chuyên môn và kinh nghiệm của nhóm với các tổ chức phi chính phủ, các tổ chức bảo vệ quyền lợi động vật và ban quản lý các công viên - Trung tâm Cứu hộ Gấu Việt Nam đã trở thành tâm điểm dành cho giáo dục cộng đồng về vấn đề nuôi gấu lấy mật, bảo tồn và quyền lợi của gấu tại Việt Nam.

Nhóm nghiên cứu gấu cũng tiến hành các nghiên cứu quan trọng về hành vi của gấu, các ảnh hưởng xấu của ngành công nghiệp nuôi gấu lấy mật đến sức khỏe tâm thần và thể chất của loài gấu và những rủi ro tiềm tàng của việc sử dụng mật gấu. Với đội ngũ cán bộ chủ yếu là các chuyên gia thú y nước ngoài Gấu Sau khi được cứu hộ về Trung tâm sẽ được thường xuyên theo dõi sức khỏe và xây dựng chế độ dinh dưỡng hợp lý đối với từng cá thể. Đặc biệt, gấu không chỉ được chăm sóc về thể chất mà các yếu tố khác về chất lượng cuộc sống cũng rất được chú trọng. Chẳng hạn, Trung tâm đã thiết kế một chương trình làm giàu dành riêng cho gấu, trong đó cho phép gấu thể hiện các hành vi tự nhiên, kích thích sự phát triển các giác quan cũng như các kỹ năng sinh tồn.

Môi trường tự nhiên luôn là nơi lý tưởng cho loài gấu, nhưng các cá thể gấu được cứu hộ về chưa có điều kiện tái hòa nhập với môi trường hoang dã. Chính vì 12 z lý do này, Trung tâm Cứu hộ Gấu Việt Nam có gần 30,000 mét vuông không gian bán hoang dã ngoài trời được thiết kế và trang bị nhằm khuyến khích các hành vi tự nhiên của gấu. Trung tâm có 5 khu nhà gấu đôi trong đó mỗi nhà có hai dãy buồng ở cho gấu có cửa mở ra khu bán hoang dã ngoài trời với bể bơi, cây xanh và các cấu trúc để giúp gấu phục hồi bản năng. Ngoài ra, trung tâm còn có hai nhà gấu không có khu bán hoang dã, khu chăm sóc gấu đặc biệt, và khu cách ly tạm thời có mái che cho các cá thể gấu mới được cứu hộ về.