Luận án tiến sĩ: Hiệu quả can thiệp viêm mũi dị ứng ở công nhân sản xuất thú nhồi bông tại Hải Phòng

Luận án tiến sĩ nghiên cứu nghiên cứu thực trạng và hiệu quả can thiệp viêm mũi dị ứng của công nhân sản xuất thú nhồi bông, phân tích chuyên sâu, xây dựng mô hình lý thuyết, đề

• Tác giả: Nguyễn Trọng Tuấn
• Người hướng dẫn: TS. Trần Xuân Bách
• Trường học: Trường Đại Học Y - Dược Hải Phòng
• Chuyên ngành: Y tế Công cộng
• Đề tài: Nghiên Cứu Thực Trạng Và Hiệu Quả Can Thiệp Viêm Mũi Dị Ứng Của Công Nhân Sản Xuất Thú Nhồi Bông Tại Hải Phòng
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ y học
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hải Phòng

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH, BIỂU ĐỒ
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. Thực trạng VMDƢ ở công nhân dệt may và sản xuất thú nhồi bông
• 1.1.1. Bệnh viêm mũi dị ứng
• 1.1.1.1. Khái niệm
• 1.1.2. Tình hình nghiên cứu ở nước ngoài
• 1.1.3. Tình hình nghiên cứu trong nước
• 1.1.4. Cơ chế bệnh sinh của viêm mũi dị ứng
• 1.1.4.1. Giai đoạn mẫn cảm
• 1.1.4.2. Giai đoạn tức thì (pha sớm)
• 1.1.4.3. Giai đoạn muộn (pha muộn)
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Địa điểm, thời gian và đối tượng nghiên cứu
• 2.1.1. Địa điểm nghiên cứu
• 2.1.2. Thời gian nghiên cứu
• 2.1.3. Đối tượng nghiên cứu
• 2.2. Phương pháp nghiên cứu
• 2.2.1. Thiết kế nghiên cứu
• 2.2.2. Cỡ mẫu và cách chọn mẫu
• 2.2.3. Nội dung, biến số và chỉ số trong nghiên cứu
• 2.2.4. Các phương pháp, công cụ và kỹ thuật thu thập thông tin
• 2.2.4.1. Đối với mục tiêu 1
• 2.2.4.2. Đối với mục tiêu 2
• 2.2.4.3. Đối với mục tiêu
• 2.2.5. Một số qui trình đánh giá
• 2.2.6. Sai số và cách khống chế sai số
• 2.2.7. Xử lý và phân tích số liệu
• 2.2.8. Đạo đức trong nghiên cứu
• 2.2.9. Sơ đồ các bước nghiên cứu
• DANH MỤC CÁC BÀI BÁO
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• CÁC PHỤ LỤC
• Phụ lục 1.0. Tiêu chuẩn về vệ sinh lao động
• Phụ lục 1. Phiếu đồng ý tham gia nghiên cứu
• Phụ lục 1.2. Phiếu điều tra công nhân tiếp xúc bụi bông
• Phụ lục 1.3. Phiếu khai thác tiền sử dị ứng
• Phụ lục 1.4. Phiếu điều tra Kiến thức – Thái độ - Thực hành
• Phụ lục 1.5. Bệnh án nghiên cứu VMDƢ
• Phụ lục 1.7. Phiếu xét nghiệm
• Phụ lục 1.8. Các bước rửa mũi

Tóm tắt

I. Tổng quan về viêm mũi dị ứng

Viêm mũi dị ứng (VMDƢ) là một tình trạng viêm niêm mạc mũi, thường do phản ứng dị ứng với các dị nguyên như bụi bông. Các triệu chứng chính bao gồm ngứa mũi, hắt hơi, chảy mũi và ngạt mũi. Theo thống kê, VMDƢ chiếm tỷ lệ cao trong các bệnh lý về mũi xoang, gây ra nhiều biến chứng như viêm xoang và viêm tai giữa. Tình trạng này đang gia tăng, đặc biệt ở các nước công nghiệp hóa, nơi mà ô nhiễm môi trường và tiếp xúc với dị nguyên ngày càng phổ biến. Nghiên cứu cho thấy tỷ lệ mắc VMDƢ ở Việt Nam có thể lên tới 32,5% trong một số nhóm công nhân, đặc biệt là trong ngành dệt may và sản xuất thú nhồi bông.

1.1. Nguyên nhân và triệu chứng

Nguyên nhân chính gây ra VMDƢ là do tiếp xúc với các dị nguyên như bụi bông, phấn hoa và nấm mốc. Triệu chứng của bệnh thường xuất hiện ngay sau khi tiếp xúc với dị nguyên và có thể tự khỏi hoặc cần điều trị. Các triệu chứng này không chỉ gây khó chịu mà còn ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống và năng suất lao động của người bệnh. Theo nghiên cứu, VMDƢ có thể dẫn đến các bệnh lý nghiêm trọng hơn nếu không được điều trị kịp thời.

II. Thực trạng viêm mũi dị ứng ở công nhân sản xuất thú nhồi bông

Công nhân trong ngành sản xuất thú nhồi bông tại Hải Phòng đang phải đối mặt với nguy cơ cao mắc VMDƢ do tiếp xúc với bụi bông. Môi trường làm việc không đảm bảo vệ sinh, cùng với việc sử dụng hóa chất trong sản xuất, đã làm gia tăng tỷ lệ mắc bệnh. Nghiên cứu cho thấy rằng tỷ lệ công nhân mắc VMDƢ do dị nguyên bụi bông lên tới 39%. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe của công nhân mà còn tác động tiêu cực đến năng suất lao động và chất lượng sản phẩm.

2.1. Các yếu tố ảnh hưởng đến sức khỏe công nhân

Nhiều yếu tố như tuổi tác, giới tính, và tiền sử dị ứng cá nhân đều có mối liên quan đến tỷ lệ mắc VMDƢ. Công nhân trẻ tuổi có xu hướng mắc bệnh cao hơn do chưa có nhiều kinh nghiệm trong việc phòng ngừa. Ngoài ra, điều kiện làm việc như độ ẩm, nhiệt độ và mức độ ô nhiễm không khí cũng ảnh hưởng đến tình trạng sức khỏe của công nhân. Việc cải thiện môi trường làm việc và áp dụng các biện pháp can thiệp y tế là cần thiết để giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh.

III. Hiệu quả can thiệp viêm mũi dị ứng

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng các biện pháp can thiệp như truyền thông giáo dục sức khỏe và rửa mũi có hiệu quả trong việc giảm triệu chứng của VMDƢ. Kết quả cho thấy sau khi áp dụng các biện pháp này, tỷ lệ công nhân có triệu chứng giảm đáng kể. Việc nâng cao nhận thức về bệnh và cách phòng ngừa là rất quan trọng trong việc bảo vệ sức khỏe công nhân. Các biện pháp can thiệp không chỉ giúp cải thiện tình trạng sức khỏe mà còn nâng cao năng suất lao động.

3.1. Đánh giá hiệu quả can thiệp

Đánh giá hiệu quả can thiệp cho thấy rằng việc áp dụng các biện pháp như rửa mũi và giáo dục sức khỏe đã giúp giảm triệu chứng ngứa mũi, hắt hơi và chảy mũi. Kết quả này cho thấy tầm quan trọng của việc can thiệp sớm và hiệu quả trong việc quản lý VMDƢ. Các biện pháp này không chỉ mang lại lợi ích cho sức khỏe cá nhân mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của ngành sản xuất thú nhồi bông tại Hải Phòng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƢỜNG ĐẠI HỌC Y - DƢỢC HẢI PHÒNG Nguyễn Trọng Tuấn NGHIÊN CỨU THỰC TRẠNG VÀ HIỆU QUẢ CAN THIỆP VIÊM MŨI DỊ ỨNG CỦA CÔNG NHÂN SẢN XUẤT THÚ NHỒI BÔNG TẠI HẢI PHÒNG LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC Hải Phòng - 2020 luan an BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƢỜNG ĐẠI HỌC Y - DƢỢC HẢI PHÒNG Nguyễn Trọng Tuấn NGHIÊN CỨU THỰC TRẠNG VÀ HIỆU QUẢ CAN THIỆP VIÊM MŨI DỊ ỨNG CỦA CÔNG NHÂN SẢN XUẤT THÚ NHỒI BÔNG TẠI HẢI PHÒNG LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC Chuyên ngành: Y tế Công cộng Mã số : 62 72 03 01 Ngƣời hƣớng dẫn: 1.TS Trần Xuân Bách 2.TSKH Vũ Thị Minh Thục Hải Phòng - 2020 luan an LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả nêu trong luận án này là hoàn toàn trung thực và chƣa từng đƣợc công bố trong bất kỳ công trình nghiên cứu nào khác. Hải Phòng, ngày tháng năm 2020 Tác giả luận án Nguyễn Trọng Tuấn luan an LỜI CẢM ƠN Tôi xin chân thành cảm ơn Ban Giám hiệu, Phòng Đào tạo sau đại học, Bộ môn Y tế công cộng, Trƣờng Đại học Y Dƣợc Hải Phòng đã tạo điều kiện trong quá trình học tập, triển khai thực hiện và hoàn thành luận án này. Tôi xin trân trọng cảm ơn GS. Phạm Văn Thức, Nguyên hiệu trƣởng trƣờng Đại học Y Dƣợc Hải Phòng, đã hỗ trợ tạo điều kiện cho tôi trong quá trình học tập và nghiên cứu. Đặc biệt, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới PGS. Trần Xuân Bách và GS. Vũ Minh Thục, những nhà khoa học đã trực tiếp hƣớng dẫn tôi nghiên cứu, học tập và hoàn thành luận án Tiến sỹ này. Tôi cũng xin cảm ơn gia đình, anh em bạn bè, các bạn đồng nghiệp đã động viên, giúp đỡ tôi hoàn thành chƣơng trình học tập và nghiên cứu. Hải Phòng, ngày tháng năm 2020 Tác giả luận án Nguyễn Trọng Tuấn luan an DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT ATVSLĐ An toàn vệ sinh lao động BB Bụi bông BHLĐ Bảo hộ lao động BN Bệnh nhân BS Bác sỹ BS Bác sỹ BV Bệnh viện BVSK Bảo vệ sức khỏe BYT Bộ y tế CLS cận lâm sàng CN Công nhân CN SX Công nhân sản xuất CS Cộng sự CSHQ Chỉ số hiệu quả CT Can thiệp ĐHY Đại học Y ĐHYK Đại học Y khoa DN Dị nguyên DNBB Dị nguyên bụi bông DNNN Dị nguyên nghề nghiệp GP Giải pháp HPQ Hen phế quản HQ Hiệu quả HQCT Hiệu quả can thiệp KHKT Khoa học kỷ thuật KQ Kết quả KT – XH Kinh tế - Xã hội KTV Kỷ thuật viên LS Lâm sàng MDĐH Miễn dịch đặc hiệu PBB Phổi bụi bông PBB Phổi bụi bông PQ Phế quản SCIT Subcutaneos immuno theraphy luan an (Miễn dịch đặc hiệu đƣờng tiêm) SK Sức khỏe Sublingue immuno theraphy SLIT (Miễn dịch đặc hiệu đƣờng dƣới lƣỡi) SX Sản xuất TB Tế bào TC Triệu chứng TCVSCP Tiêu chuẩn vệ sinh cho phép TCVSLĐ Tiêu chuẩn vệ sinh lao động TMH Tai Mũi Họng TNHH Trách nhiệm hữu hạn ToC Nhiệt độ TS Tiền sử TW Trung ƣơng VĐXMT Viêm đa xoang mạn tính VMDƢ Viêm mũi dị ứng VMDƢNN Viêm mũi dị ứng nghề nghiệp VMX Viêm mũi xoang VMXDƢ Viêm mũi xoang dị ứng VMXMT Viêm mũi xoang mạn tính VTG Viêm tai giữa World Health Organization WHO (Tổ chức y tế thế giới) luan an MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN. LỜI CẢM ƠN CHỮ VIẾT TẮT DANH MỤC CÁC BẢNG DANH MỤC CÁC HÌNH, BIỂU ĐỒ ĐẶT VẤN ĐỀ. 1 Chƣơng 1: TỔNG QUAN .Thực trạng VMDƢ ở công nhân dệt may và sản xuất thú nhồi bông . Bệnh viêm mũi dị ứng . VMDƢ do DNBB của công nhân dệt may và sản xuất thú nhồi bông . Các yếu tố liên quan ảnh hƣởng sức khỏe và VMDƢ của công nhân dệt may và sản xuất thú nhồi bông. Môi trƣờng, điều kiện lao động của CN dệt may và SX thú nhồi bông . Tình hình nghiên cứu ở nƣớc ngoài . Tình hình nghiên cứu trong nƣớc. Các biện pháp can thiệp viêm mũi dị ứng. Biện pháp về chế độ chính sách . Biện pháp công nghệ và điều kiện lao động . Giải pháp truyền thông,giáo dục sức khỏe. Biện pháp dự phòng cá nhân . Một số biện pháp y tế . Thông tin về cơ sở nghiên cứu . 31 Chƣơng 2: ĐỐI TƢỢNG VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU . Địa điểm, thời gian và đối tƣợng nghiên cứu . Địa điểm nghiên cứu: . Thời gian nghiên cứu: . Đối tƣợng nghiên cứu: . Phƣơng pháp nghiên cứu . Thiết kế nghiên cứu: . Cỡ mẫu và cách chọn mẫu . Nội dung, biến số và chỉ số trong nghiên cứu. Các phƣơng pháp, công cụ và kỹ thuật thu thập thông tin . Đối với mục tiêu 1 . Đối với mục tiêu 2. Đối với mục tiêu . Một số qui trình đánh giá . Sai số và cách khống chế sai số: . Xử lý và phân tích số liệu . Đạo đức trong nghiên cứu . Sơ đồ các bƣớc nghiên cứu. Thực trạng VMDƢ do DNBB ở công nhân sản xuất thú nhồi bông . Đặc điểm chung: . Thực trạng VMDƢ do DNBB của công nhân SX thú nhồi bông . Một số yếu tố liên quan VMDƢ do DNBB của CN SX thú nhồi bông . Thực trạng về các yếu tố môi trƣờng lao động . Một số yếu tố đặc điểm cá nhân ngƣời lao động liên quan đến VMDƢ do dị nguyên bụi bông . Hiệu quả của các biện pháp can thiệp đối với viêm mũi dị ứng do dị nguyên bụi bông ở công nhân sản xuất thú nhồi bông . Hiêu quả can thiệp bằng truyền thông giáo dục sức khỏe . Kết quả can thiệp về mặt lâm sàng . Kết quả can thiệp về mặt cận lâm sàng . Thực trạng VMDƢ do DNBB ở CNSX thú nhồi bông tại Hải Phòng . Đặc điểm chung về đối tƣợng nghiên cứu . Thực trạng VMDƢ do DNBB của công nhân SX thú nhồi bông . Đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng của VMDƢ do DNBB. Môt số yếu tố liên quan viêm mũi dị ứng do dị nguyên bụi bông của công nhân sản xuất thú nhồi bông . Thực trạng các yếu tố môi trƣờng lao động . Mối liên quan giữa các yếu tố: Tuổi, giới tính, tuổi nghề, công việc hàng ngày và tiền sử dị ứng (cá nhân, gia đình) với VMDƢ do DNBB . Hiệu quả của các biện pháp can thiệp đối với viêm mũi dị ứng do dị nguyên bụi bông ở công nhân sản xuất thú nhồi bông . Hiệu quả can thiệp bằng biện pháp truyền thông giáo dục sức khỏe. Hiệu quả can thiệp về mặt lâm sàng . Hiệu quả can thiệp về mặt cận lâm sàng . Một số đóng góp chính của đề tài . Một số hạn chế của đề tài . 119 DANH MỤC CÁC BÀI BÁO. TÀI LIỆU THAM KHẢO . CÁC PHỤ LỤC: - Danh sách công nhân nhóm 1 và nhóm 2 - Phụ lục 1.0: Tiêu chuẩn về vệ sinh lao động - Phụ lục 1. Phiếu đồng ý tham gia nghiên cứu - Phụ lục 1.2: Phiếu điều tra công nhân tiếp xúc bụi bông - Phụ lục 1.3: Phiếu khai thác tiền sử dị ứng - Phụ lục 1.4: Phiếu điều tra Kiến thức – Thái độ - Thực hành luan an - Phụ lục 1.5: Bệnh án nghiên cứu VMDƢ - Phụ lục 1.7: Phiếu xét nghiệm - Phụ lục 1.8: Các bƣớc rửa mũi - Một số hình ảnh điều tra, khám sức khỏe và hoạt động của nhà máy luan an DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 2. Các nội dung, biến số và chỉ số nghiên cứu . Mức độ của test lẩy da . Đánh giá kiến thức, thái độ, thực hành an toàn vệ sinh lao động . Đánh giá mức độ các triệu chứng lâm sàng. Đánh giá hiệu quả can thiệp về lâm sàng . Đánh giá hiệu quả can thiệp về mặt cận lâm sàng . Phân bố theo độ tuổi của công nhân . Phân bố theo tuổi nghề của công nhân . Tỷ lệ VMDƢ, VMDƢ do DNBB của CN SX thú nhồi bông . Tỷ lệ các triệu chứng lâm sàng của VMDU do DNBB . Mức độ các triệu chứng lâm sàng VMDƢ do DNBB . Kết quả mức độ Pricktest (+) với DNBB ở công nhân mắc VMDƢ . Kết quả đo các chỉ số về vi khí hậu . Kết quả các chỉ số đo về ánh sáng và tiếng ồn . KQ các chỉ số nồng độ bụi bông và khí CO2 môi trƣờng làm việc . Liên quan tới yếu tố tuổi của công nhân . Liên quan tới yếu tố giới tính của công nhân . Liên quan tới yếu tố tuổi nghề của công nhân. Liên quan tới yếu tố tính chất công việc hàng ngày . Liên quan tới yếu tố tiền sử dị ứng cá nhân . Liên quan tới yếu tố tiền sử dị ứng gia đình . Kết quả phân tích đa biến mối liên quan giữa một số yếu tố và viêm mũi dị ứng do dị nguyên bụi bông . KQ kiến thức, thái độ và thực hành đạt trƣớc và sau can thiệp. 68 luan an Bảng 3. Kết quả mức độ triệu chứng ngứa mũi trƣớc và sau can thiệp . KQ thay đổi mức độ của triệu chứng ngứa mũi sau can thiệp . Kết quả can thiệp đối với triệu chứng ngứa mũi . Kết quả mức độ triệu chứng hắt hơi trƣớc và sau can thiệp . Kết quả thay đổi mức độ của triệu chứng hắt hơi sau can thiệp . Kết quả can thiệp đối với triệu chứng hắt hơi . Kết quả mức độ triệu chứng chảy mũi trƣớc và sau can thiệp . KQ thay đổi mức độ của triệu chứng chảy mũi sau can thiệp . Kết quả can thiệp đối với triệu chứng chảy mũi. Kết quả mức độ triệu chứng ngạt mũi trƣớc và sau can thiệp . KQ thay đổi mức độ của triệu chứng ngạt mũi sau can thiệp . Kết quả can thiệp đối với triệu chứng ngạt mũi . Kết quả mức độ thay đổi niêm mạc mũi trƣớc và sau can thiệp . KQ thay đổi mức độ thay đổi niêm mạc mũi sau can thiệp . Kết quả can thiệp đối với thay đổi niêm mạc mũi . KQ mức độ thay đổi quá phát cuốn dƣới trƣớc và sau can thiệp . Kết quả thay đổi mức độ quá phát cuốn dƣới sau can thiệp . Kết quả can thiệp đối với thay đổi quá phát cuốn dƣới . Kết quả mức độ Prick test (+) với DNBB trƣớc và sau can thiệp . KQ thay đổi mức độ Pricktest (+) với DNBB trƣớc và sau can thiệp 85 Bảng 3. Kết quả xét nghiệm Pricktest sau can thiệp . 86 luan an DANH MỤC CÁC HÌNH, BIỂU ĐỒ Hình 1. Cơ chế bệnh sinh của VMDƢ . Phân loại bệnh VMDƢ . Cuốn mũi dƣới bị quá phát (T) . Sơ đồ dây chuyền sản xuất thú nhồi bông .