CHƯƠNG 1. Tổng quan về hệ thống điện điều khiển gương chiếu hậu trên xe Toyota Vios 2010 1.1 Công dụng Gương chiếu cạnh được lắp ở bên ngoài giúp người lái quan sát nhưng phương tiện giao thông khác ở phía sau và hai bên của xe khi nhìn qua gương chiếu hậu. Từ đó giảm thiểu tai nạn giao thông khi người lái muốn chuyển hướng hoặc khi muốn vượt phương tiện khác. Gương chiếu hậu giúp người lái quan sát được bánh xe phía sau khi lùi mà không phải quay đầu lại.1 Theo TCVN-6769: 2001 Ta có thể phân loại gương chiếu hậu thành 5 loại: [1] Loại I: là loại gương được lắp bên trong của phương tiện có tầm nhìn được thể hiện như dưới hình vẽ sau: Hình ảnh 1: Tầm nhìn của gương lắp trong loại I Tầm nhìn của gương sao cho người lái có thể quan sát được phần đường nằm ngang, phẳng có chiều rộng là 20m ở giữa đường dọc theo mặt phẳng trung tuyến dọc phương tiện bắt đầu từ khoảng cách 60m phía sau điểm quan sát của người lái (xem hình 1).
Tầm nhìn có thể bị giảm Downloaded by SAU DO (saudinh3@gmail.com) lOMoARcPSD|39270902 xuống do sự cản trở của đệm tựa đầu và các cơ cấu khác như chắn nắng, gạt mưa của kính sau, bộ phận sấy kính, đèn phanh trên cao với loại phương tiện S3, nhưng tất cả các chi tiết này cũng không được che khuất lớn hơn 15% tầm nhìn khi được chiếu lên mặt phẳng thẳng đứng vuông góc với mặt phẳng trung tuyến dọc phương tiện. Mức độ cản trở này được đo khi đệm tựa đầu ở vị trí thấp nhất và tấm chắn nắng được gấp lại. Loại II và III: là loại gương chiếu hậu lắp ngoài “chính”, có tầm nhìn được biểu diễn như hình 2 dưới đây: Hình ảnh 2: Tầm nhìn của gương chiếu hậu loại II và III Gương lắp ngoài bên trái cho các phương tiện điều khiển đi bên phải đường giao thông và gương lắp ngoài bên phải cho các phương tiện điều khiển đi bên trái đường giao thông. Tầm nhìn sao cho người lái có thể quan sát được phần đường nằm ngang, phẳng có chiều rộng là 2,5m mà giới hạn ở bên phải (đối với phương tiện đi bên phải) hay bên trái (đối với những phương tiện đi bên trái) bởi mặt phẳng song song với mặt phẳng trung tuyến theo chiều dọc phương tiện đi qua điểm ngoài cùng ở bên trái phương tiện (đối với phương tiện đi bên phải) hay bên phải phương tiện (đối với phương tiện Downloaded by SAU DO (saudinh3@gmail.com) lOMoARcPSD|39270902 đi bên trái) và bắt đầu từ khoảng cách 10m phía sau điểm quan sát của người lái (hình 2).
Gương lắp ngoài bên phải đối với những phương tiện đi bên phải và lắp bên trái đối với những phương tiện đi bên trái. Loại IV : là loại gương chiếu hậu lắp ngoài góc rộng , tầm nhìn được mô tả như hình 3 dưới đây : Hình ảnh 3: Tầm nhìn của gương loại IV Tầm nhìn sao cho người lái có thể quan sát được phần đường nằm ngang, phẳng rộng 12,5 m được giới hạn ở bên trái (đối với phương tiện đi bên phải) hay ở bên phải (đối với phương tiện đi bên trái) bởi mặt phẳng song song với mặt phẳng trung tuyến theo chiều dọc phương tiện và đi qua điểm ngoài cùng ở bên phải phương tiện (đối với trường hợp phương tiện đi bên phải) hay ở bên trái phương tiện (đối với phương tiện đi bên trái) và bắt đầu từ khoảng cách ít nhất 15m-25m sau điểm quan sát của người lái. Downloaded by SAU DO (saudinh3@gmail.com) lOMoARcPSD|39270902 Ngoài ra người lái phải nhìn thấy được đường với chiều rộng 2,5m từ điểm 3m phía sau mặt phẳng thẳng đứng đi qua điểm quan sát của người lái (xem phụ lục F, hình F.4) Loại V : Gương chiếu hậu lắp ngoài nhìn gần, tầm nhìn được mô tả như hình 4 dưới đây : Hình ảnh 4: Tầm quan sát của gương loại V Tầm nhìn sao cho người lái có thể quan sát được phần đường nằm ngang, phẳng dọc theo bên cạnh phương tiện, giới hạn bởi các mặt phẳng thẳng đứng sau. Mặt phẳng song song với mặt phẳng trung tuyến theo chiều dọc phương tiện đi qua điểm nhô ra 0,2m so với điểm ngoài cùng ở bên phải buộng lái của phương tiện (đối với phương tiện đi bên phải) hay ở bên trái (đối với phương tiện đi bên trái), chiều rộng toàn bộ của buồng lái phương tiện được đo trong mặt phẳng thẳng đứng cắt ngang điểm quan sát của người lái.
Downloaded by SAU DO (saudinh3@gmail.2 Theo vị trí lắp đặt Gương chiếu hậu lắp trên kính chắn gió: [2] Đây là loại gương chiếu hậu kiểu cũ tuy nhiên vẫn được sử dụng và rất cần thiết đối với lái xe có thể giúp lái xe quan sát trong khoang xe phía sau và giúp quan sát điều khiển xe được tốt hơn khi thực hiện lùi xe tránh va vào vật cản phía sau khó quan sát trong điểm mù. Hình ảnh 5: Gương chiếu hậu trên kính chắn gió Gương chiếu hậu hai bên thân xe (gương chiếu hậu ngoài): Downloaded by SAU DO (saudinh3@gmail.com) lOMoARcPSD|39270902 Hình ảnh 6: Gương chiếu hậu trên thân xe Khi giao thông trên đường ngày càng trở nên đông đúc, người lái xe bắt đầu thấy được sự bất tiện của gương chiếu hậu kiểu cũ. Có rất nhiều điểm ở phía sau không nhìn thấy được, nhất là ở hai bên, khi gương được lắp ở trong xe. Bên cạnh đó, gương chiếu hậu lắp trên kính chắn gió thường xuyên bị mất tác dụng bới người ngồi sau hay khi xe chở hàng hóa.
Vì thế, các nhà sản xuất ôtô bắt đầu nghiên cứu chế tạo và ứng dụng loại gương chiếu hậu cho phép lái xe có tầm nhìn rộng hơn. Loại gương chiếu hậu mới được ra đời có tên gọi Wingmirror (gương chiếu hậu hai bên thân xe). Gương chiếu hậu thân xe còn cho phép điều chỉnh linh hoạt để có được góc nhìn tốt nhất, phù hợp với chiều cao và vị trí của người lái.3 Theo phương pháp điều khiển Gương chiếu hậu điều khiển bằng tay: Hiện nay gương chiếu hậu điều khiển bằng tay vẫn được sử dụng rất phổ biến và rộng dãi chủ yếu sử dụng trên các xe tải, xe bus, xe đầu kéo và một số xe con đời cũ. Downloaded by SAU DO (saudinh3@gmail.com) lOMoARcPSD|39270902 Hình ảnh 7: Gương chiếu hậu điều khiển bằng tay Gương chiếu hậu điều khiển điện: Hình ảnh 8: Gương chiếu hậu điều khiển điện Việc ứng dụng gương chiếu hậu lắp bên ngoài xe đem đến cho người lái tầm quan sát tốt hơn.
Tuy nhiên, trước kia, để điều chỉnh góc chiếu và gập gương lại khi đỗ xe, người lái đều phải thao tác bằng tay rất bất tiện. Gương chiếu hậu điều khiển điện ra đời đã khắc phục nhược điểm đó. Lái xe chỉ việc ngồi trong xe, điều khiển góc chiếu của gương và gập gương chỉ bằng một nút bấm. Một mạch điện được nối từ nút bấm tới môtơ, điều khiển gương theo nhiều hướng khác nhau.4 Theo chức năng Gương chống chói: Khi lái xe vào ban đêm, một trong những yếu tố ảnh hưởng lớn đến độ an toàn là gương chiếu hậu bị chói khi có xe đi phía sau rọi đèn pha.
Gương chống chói chính là giải pháp nâng cao độ an toàn. Khác với các loại gương chiếu hậu thông thường chỉ có một lớp kính, gương chống chói bao gồm hai lớp, trong đó lớp ngoài trong suốt và lớp bên trong được tráng chất phản xạ như các loại gương bình thường. Giữa hai lớp kính này có một chất gien Downloaded by SAU DO (saudinh3@gmail.com) lOMoARcPSD|39270902 từ tính có thể đổi màu dưới tác động của xung điện. Các cảm biến và bộ điều khiển trung tâm sẽ kiểm soát độ mờ và chống chói cho gương.
Gương chiếu hậu tích hợp màn hình: Một thực tế cho thấy, dù rất hữu ích nhưng gương chiếu hậu vẫn tồn tại những điểm mù, tức là những điểm mà lái xe không thể nhìn thấy được qua gương. Khi công nghệ phát triển, người ta ứng dụng các thiết bị camera gắn phía sau xe để khắc phục nhược điểm đó. Hình ảnh 9: Gương chiếu hậu tích hợp màn hình Gương chiếu hậu trong, ngoài nhiệm vụ truyền thống còn được tích hợp màn hình. Tín hiệu hình ảnh sẽ được truyền trực tiếp lên màn hình trên gương chiếu hậu.
Ở một số loại xe, bạn chỉ cần gài số lùi, màn hình lập tức hiển thị lên gương chiếu hậu. Gương chiếu hậu tích hợp công nghệ di động Bluetooth: Downloaded by SAU DO (saudinh3@gmail.com) lOMoARcPSD|39270902 Không chỉ giúp cho các lái xe có thể quan sát xung quanh khi điều khiển xe ôtô mà gương chiếu hậu tích hợp công nghệ di động Bluetooth còn cho phép người lái dễ dàng đàm thoại điện thoại giúp an toàn hơn trong việc điều khiển xe. Gương chiếu hậu tích hợp công nghệ di động bluetooth có đầy đủ những tính năng của chiếc điện thoại di động như hiển thị số điện thoại gọi đến, từ chối lịch sự cuộc gọi đến, báo số bằng giọng nói, nhạc chuông khi có điện thoại gọi đến. Bộ đàm thoại kết nối Bluetooth gắn trên gương hỗ trợ tất cả các loại điện thoại di động có chức năng Bluetooth.
Hình ảnh 10: Gương chiếu hậu tích hợp bluetooth Downloaded by SAU DO (saudinh3@gmail.com) lOMoARcPSD|39270902 Gương chiếu hậu tích hợp GPS: Với hệ thống định vị toàn cầu (GPS) MirrorPilot gắn vào gương chiếu hậu, việc quan sát màn hình hiển thị thông tin dẫn đường sẽ thuận tiện hơn nhiều. Thiết vị dẫn đường sử dụng hệ thống GPS tích hợp trên gương chiếu hậu sẽ cung cấp thông tin như khi lắp trên táp lô, đồng thời giúp mắt người lái không phải nhìn xuống mà vẫn nhìnđường phía trước. Khoa học công nghệ càng phát triển, chiếc gương chiếu hậu không chỉ đơn thuần là chiếc gương chiếu hậu nữa. Hình ảnh 11: Gương chiếu hậu tích hợp GPS Người ta tích hợp ngày càng nhiều các chức năng như la bàn, đồng hồ đo nhiệt độ, cảnh báo an toàn giao thông vào gương chiếu hậu.
Tất cả đều nhằm Downloaded by SAU DO (saudinh3@gmail.com) lOMoARcPSD|39270902 đem đến tiện ích, sự an toàn cũng như sự quan sát tốt nhất cho người lái. Đó chính là nền tảng cho việc phát triển, tích hợp công nghệ trên gương xe sau này.3 Yêu cầu Về cơ bản, gương chiếu hậu lắp trên phương tiện giao thông đường bộ phải đáp ứng được các yêu cầu chính sau đây: [3] - Tất cả các gương chiếu hậu đều phải điều chỉnh được một cách dễ dàng quanh cán gương nhưng cũng không quá rung lắc, lỏng lẻo khi xe chuyển động. – Phải đảm bảo bền khi bị chèn ép hoặc va chạm. Khi bị vỡ thì các mảnh kính văng ra phải hạn chế tối đa việc gây sát thương cho người điều khiển phương tiện cũng như những người khác.