CHƯƠNG 1 N H Ữ N G V Ấ N Đ È C H U N G V È C H Ấ M Đ IỂ M T ÍN D Ụ N G V À X Ế P H Ạ N G T ÍN N H IỆ M D O A N H N G H IỆ P 1. MỘT SÓ VẤN ĐÈ LÝ LUẬN VẺ CHẤM ĐIỂM TÍN DỤNG VÀ XẾP HẠNG TÍN NHIỆM 1. Khái niệm chẩm điểm tín dụng Chấm điểm tín dụng là một quy trình đánh giá khả năng, xác xuất thực hiện các nghĩa vụ tài chính của một doanh nghiệp đối với ngân hàng như trả gốc và lãi vay khi đến hạn hoặc vi phạm các điều kiện tín dụng khác nhằm xác định mức độ rủi ro trong hoạt động tín dụng của ngân hàng. Mức độ rủi ro tín dụng thay đối theo từng khách hàng và được xác định thông qua quá trình đánh giá bằng thang điểm, dựa vào các thông tin tài chính và phi tài chính có sẵn của khách hàng tại thời điểm chấm điểm tín dụng ,từ đó có the có những thông tin quan trọng đế đạnh giá mức độ rủi ro của từng khách hàng.
Đó cũng là cơ sở để đưa ra các quyết định về tín dụng như : hạn mức tín dụng, lãi suất áp dụng, thời hạn cho vay. Đối với từng loại khách hàng khác nhau thì áp dụng những chỉ tiêu và thang điếm khác nhau. Hiện nay, thông thường các Ngân hàng phân khách hàng ra làm 3 loại chính là: tổ chức tài chính, doanh nghiệp, cá nhân. Các nguyên tắc chấm điểm tín dụng Phương pháp truyền thống ra đời từ đầu thế kỷ 20 với mục tiêu cơ bản là dự đoán khả năng vỡ nợ và dự đoán giá trị hợp đồng tại những thời điếm có khả năng vỡ nợ bằng việc phân tích các yếu tố định tính và định lượng.
Quá trình phân tích dựa trên những nguyên tắc sau: a) Nguyên tắc 1: Phân tích các yếu tố định tính và định lượng 5 Các chỉ tiêu liên quan đến xếp hạng bao gồm: Các dữ liệu định lượng: Là những quan sát được đo lường bằng số. Ví dụ như những chỉ tiêu lơi nhuận trước thuế, chi phí trả lãi vay, vốn lưu động. Các dữ liệu định tính: Những quan sát không đo lường được bằng số thuộc về loại dữ liệu này. Trong tập dữ liệu định tính mỗi quan sát sẽ và chỉ thuộc về một kiểu loại nào đó.
Ví dụ như tình hình cạnh tranh, xu hướng thị trường, vị thế kinh doanh của công ty, sự đa dạng hoác hoạt động và các luật lệ, quy định. b) Nguyên tắc 2: Việc phân tích được tiến hành bằng phương pháp trên xuống theo trình tự sau: Phân tích rủi ro mang tính vĩ mô về xu hướng của quốc gia, ngành Phân tích rủi ro hoạt động kinh doanh như tình hình cạnh tranh, xu hướng thị trường, vị thế kinh doanh của công ty, sự đa dạng hoá hoạt động và các hoạt động và các luật lệ, quy định. Phân tích rủi ro tài chính bao gồm hàng loạt các chỉ tiêu phụ thuộc vào từng ngành nghề, kết hợp so sánh giữa rủi ro tài chính với rủi ro trong kinh doanh, xem xét độ linh hoạt tài chính cũng như các chính sách tài chính. Phân tích hướng phát triển của công ty như chất lượng ban quản lý và chiến lược kinh doanh phân tích tình trang pháp lý của nhà phát hành và các cam kết của đợt phát hành.
c) Nguyên tắc 3: Đơn giản, dễ hiểu, dễ so sánh, xây dựng hệ thống các chỉ tiêu, sau đó tổng họp lại và phản ánh qua biểu tượng xếp hạng thep mẫu tự Latin. Kết quả chấm điểm được sử dụng để phân nhóm các khoản vay theo mức độ rủi ro.