Nghiên cứu đặc điểm hàm lượng tinh dầu và axit shikimic trong quả hồi Illicium verum tại Lạng Sơn

Nghiên cứu đặc điểm hàm lượng tinh dầu và axit shikimic trong quả hồi Illcium verum Hook F tại Lạng Sơn phục vụ chọn giống cây hồi.

• Tác giả: Nguyễn Quỳnh Trang
• Người hướng dẫn: Ts. Hoàng Thanh Lộc
• Trường học: Trường đại học lâm nghiệp
• Chuyên ngành: Lâm học
• Đề tài: Nghiên cứu đặc điểm hàm lượng, chất lượng tinh dầu và hàm lượng axit shikimic trong quả hồi (Illicium verum Hook.) tại Lạng Sơn làm cơ sở cho chọn giống cây hồi
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ khoa học lâm nghiệp
• Năm xuất bản: 2008
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀN ĐỐ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Nguồn gốc và phân bố
• 1.2. Đặc điểm hình thái
• 1.3. Đặc điểm sinh thái, lâm sinh
• 1.4. Năng suất quả và thời điểm thu hái
• 1.5. Kỹ thuật chế biến – bảo quản hạt giống và tạo cây con
• 1.6. Sản xuất và buôn bán quốc tế
• 1.7. Tổng quan về tinh dầu Hải
• 1.8. Các đặc tính của tinh dầu Hải
• 1.9. Tác động sinh học và cộng đồng của tinh dầu Hải
• 1.10. Các phương pháp đánh giá chất lượng tinh dầu Hải
• 1.11. Tổng quan về axit shikimic trong quả Hải
• 1.12. Các đặc tính của axit shikimic
• 1.13. Cộng đồng của axit shikimic
• 1.14. Phương pháp xác định hàm lượng axit shikimic
• 1.15. Tổng kết những nghiên cứu về tinh dầu và axit shikimic trong quả Hải
• 2. MỤC TIÊU, NỘI DUNG, VẬT LIỆU, ĐỊA ĐIỂM VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 2.2. Nội dung nghiên cứu
• 2.3. Vật liệu nghiên cứu
• 2.4. Phương pháp nghiên cứu
• 2.5. Kết quả nghiên cứu và thảo luận
• 3. BIẾN ĐỘNG HÀM LƯỢNG, CHẤT LƯỢNG TINH DẦU TẠI 3 VÙNG TRỒNG
• 3.1. Biến động hàm lượng tinh dầu tại Vân Quan, Bình Gia, Cao Lộc của tỉnh Lạng Sơn
• 3.2. Biến động chất lượng tinh dầu tại Vân Quan, Bình Gia, Cao Lộc
• 3.3. Mối quan hệ giữa hàm lượng tinh dầu, chất lượng tinh dầu và các chỉ tiêu sinh trưởng tại Vân Quan
• 3.4. Biến động hàm lượng, chất lượng tinh dầu và hàm lượng axit shikimic của các cây trồng tại sản lượng quả
• 3.5. Mối quan hệ giữa hàm lượng tinh dầu, chất lượng tinh dầu, hàm lượng axit shikimic và các chỉ tiêu sinh trưởng của các cây trồng tại sản lượng quả
• 3.6. Tính ổn định của hàm lượng, chất lượng tinh dầu của các cây trồng tại sản lượng quả qua một số năm theo dõi
• 3.7. Phân tích phương sai một nhân tố
• 3.8. Xác định hệ số tương quan và lập phương trình hồi quy
• 3.9. Biến động hàm lượng, chất lượng tinh dầu và hàm lượng axit shikimic theo thời điểm thu hái
• 3.10. Bước đầu đánh giá, tuyển chọn một số cây trồng
• 3.11. Kết luận – Tồn tại – Kiến nghị
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về nghiên cứu hàm lượng tinh dầu và axit shikimic

Nghiên cứu về hàm lượng tinh dầu hồi và axit shikimic trong quả hồi (Illicium verum) tại Lạng Sơn đang thu hút sự chú ý của nhiều nhà khoa học. Quả hồi không chỉ là một gia vị phổ biến mà còn chứa nhiều thành phần có giá trị dược lý. Việc xác định hàm lượng các chất này sẽ giúp nâng cao giá trị kinh tế và ứng dụng của quả hồi trong y học và công nghiệp thực phẩm.

1.1. Đặc điểm sinh học của cây hồi Illicium verum

Cây hồi (Illicium verum) là một loài cây thuộc họ Hồi, thường mọc ở các vùng nhiệt đới. Cây có chiều cao từ 10-20m, với lá xanh bóng và hoa màu vàng nhạt. Quả hồi có hình sao, chứa nhiều hạt và là nguồn cung cấp tinh dầu hồi quý giá.

1.2. Tầm quan trọng của nghiên cứu hàm lượng tinh dầu

Nghiên cứu hàm lượng tinh dầu hồi không chỉ giúp hiểu rõ hơn về giá trị dinh dưỡng mà còn mở ra cơ hội cho việc phát triển các sản phẩm từ thiên nhiên. Axit shikimic trong quả hồi cũng có vai trò quan trọng trong sản xuất thuốc kháng virus, đặc biệt là trong điều trị cúm.

II. Vấn đề và thách thức trong nghiên cứu hàm lượng axit shikimic

Mặc dù có nhiều nghiên cứu về axit shikimic, nhưng việc xác định hàm lượng chính xác trong quả hồi vẫn gặp nhiều khó khăn. Các yếu tố như điều kiện sinh trưởng, thời điểm thu hoạch và phương pháp chiết xuất đều ảnh hưởng đến kết quả nghiên cứu. Do đó, cần có các phương pháp nghiên cứu đồng bộ và chính xác để đảm bảo tính khả thi của các kết quả.

2.1. Các yếu tố ảnh hưởng đến hàm lượng axit shikimic

Hàm lượng axit shikimic trong quả hồi có thể bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố như khí hậu, đất đai và kỹ thuật canh tác. Việc nghiên cứu sâu về các yếu tố này sẽ giúp tối ưu hóa quy trình sản xuất.

2.2. Thách thức trong việc chiết xuất tinh dầu

Chiết xuất tinh dầu hồi là một quá trình phức tạp, đòi hỏi kỹ thuật cao và thiết bị hiện đại. Các phương pháp chiết xuất truyền thống thường không đạt hiệu quả cao, dẫn đến hàm lượng tinh dầu thu được thấp.

III. Phương pháp nghiên cứu hàm lượng tinh dầu và axit shikimic

Để nghiên cứu hàm lượng tinh dầu hồi và axit shikimic, các nhà khoa học thường sử dụng các phương pháp hiện đại như sắc ký khí và sắc ký lỏng. Những phương pháp này cho phép xác định chính xác các thành phần hóa học có trong quả hồi, từ đó đưa ra các kết luận khoa học đáng tin cậy.

3.1. Phương pháp sắc ký khí trong phân tích tinh dầu

Sắc ký khí là một trong những phương pháp hiệu quả nhất để phân tích tinh dầu hồi. Phương pháp này cho phép tách biệt và xác định các hợp chất trong tinh dầu một cách chính xác.

3.2. Sử dụng sắc ký lỏng để xác định axit shikimic

Sắc ký lỏng là phương pháp được sử dụng để xác định hàm lượng axit shikimic trong quả hồi. Phương pháp này giúp phát hiện các hợp chất có trong mẫu một cách nhanh chóng và hiệu quả.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu cho thấy hàm lượng tinh dầu hồi trong quả hồi tại Lạng Sơn dao động từ 2,5-3,5%. Hàm lượng axit shikimic cũng được xác định có giá trị cao, cho thấy tiềm năng ứng dụng trong sản xuất thuốc. Những kết quả này mở ra hướng đi mới cho việc phát triển sản phẩm từ quả hồi.

4.1. Ứng dụng trong ngành dược phẩm

Hàm lượng axit shikimic cao trong quả hồi có thể được sử dụng để sản xuất thuốc kháng virus, đặc biệt là trong điều trị cúm. Điều này giúp nâng cao giá trị kinh tế cho người trồng hồi.

4.2. Tiềm năng trong ngành thực phẩm

Ngoài ứng dụng trong y học, tinh dầu hồi còn được sử dụng trong ngành thực phẩm như một gia vị tự nhiên, giúp tăng cường hương vị và giá trị dinh dưỡng cho sản phẩm.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của nghiên cứu

Nghiên cứu về hàm lượng tinh dầu hồi và axit shikimic trong quả hồi tại Lạng Sơn đã chỉ ra tiềm năng lớn của loại cây này. Việc tiếp tục nghiên cứu và phát triển các phương pháp chiết xuất hiệu quả sẽ giúp nâng cao giá trị kinh tế và ứng dụng của quả hồi trong tương lai.

5.1. Hướng đi mới cho nghiên cứu

Cần tiếp tục nghiên cứu sâu hơn về các yếu tố ảnh hưởng đến hàm lượng tinh dầu hồi và axit shikimic để tối ưu hóa quy trình sản xuất và nâng cao chất lượng sản phẩm.

5.2. Tương lai của cây hồi tại Việt Nam

Với tiềm năng lớn, cây hồi có thể trở thành một trong những cây trồng chủ lực tại Việt Nam, góp phần nâng cao thu nhập cho nông dân và phát triển kinh tế địa phương.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Cây Hồi (Illicium verum Hook.) thuộc họ Hồi (Illiciaceae) là loài cây gỗ bản địa có giá trị kinh tế và dược liệu đặc biệt cao, phân bố tự nhiên và gây trồng tập trung chủ yếu tại vùng Đông Bắc Việt Nam và Nam Trung Quốc. Tại Việt Nam, tổng diện tích rừng Hồi ước đạt khoảng 15.000 ha với khả năng khai thác từ 5.000 đến 6.000 tấn quả khô mỗi năm, trong đó tỉnh Lạng Sơn chiếm giữ vị trí trọng điểm về diện tích và sản lượng xuất khẩu. Tuy nhiên, phần lớn diện tích rừng Hồi hiện nay được gây trồng bằng phương pháp gieo ươm hạt đại trà chưa qua chọn lọc giống, dẫn đến tình trạng năng suất quả dao động không ổn định giữa các năm (trung bình chỉ đạt 20 đến 40 kg quả tươi trên mỗi cây) và chất lượng tinh dầu không đồng đều giữa các tiểu vùng sinh thái.

Vấn đề nghiên cứu trở nên đặc biệt cấp thiết khi dịch cúm gia cầm bùng phát trên toàn cầu, thúc đẩy nhu cầu đột biến về axit shikimic – tiền chất quan trọng nhất để tổng hợp thuốc kháng virus Oseltamivir (Tamiflu). Trước thực tế giá axit shikimic trên thị trường thế giới từng leo thang từ 200 - 400 USD/kg lên mức 400 - 600 USD/kg, việc xác lập cơ sở khoa học cho công tác chọn giống Hồi đa mục tiêu là nhiệm vụ hàng đầu của ngành lâm nghiệp.

Mục tiêu cụ thể của luận văn tập trung vào:

• Khảo sát và đánh giá mức độ biến động về hàm lượng, chất lượng tinh dầu (thông qua hàm lượng trans-anethol, độ đông và chỉ số chiết quang) cùng hàm lượng axit shikimic tại 3 vùng trồng Hồi trọng điểm thuộc tỉnh Lạng Sơn gồm Văn Quan, Bình Gia và Cao Lộc.
• Phân tích tương quan giữa các chỉ tiêu hóa sinh với các đặc trưng sinh trưởng hình thái học (đường kính thân D1.3, chiều cao vút ngọn Hvn, đường kính tán Dt) và sản lượng quả.
• Bước đầu bình tuyển các cá thể cây trội ưu tú làm nguồn vật liệu di truyền phục vụ công tác nhân giống vô tính.

Phạm vi nghiên cứu được thực hiện trên các lâm phần Hồi thuần loài từ 30 đến 45 năm tuổi tại Lạng Sơn trong giai đoạn 2005 - 2008, kết hợp phân tích hóa nghiệm chuyên sâu tại Viện Hóa học các Hợp chất Thiên nhiên. Nghiên cứu mang ý nghĩa chiến lược khi định hướng chuẩn hóa bộ tiêu chí chọn giống đạt hàm lượng tinh dầu quả khô trên 11%, tỷ lệ trans-anethol trên 92% và hàm lượng axit shikimic vượt 9,5%, trực tiếp nâng cao giá trị chuỗi sản phẩm lâm sản ngoài gỗ xuất khẩu.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết chọn giống cây rừng đa mục tiêu theo Quy phạm kỹ thuật xây dựng rừng giống và vườn giống (QPN 15-93) và Quy phạm kỹ thuật chuyển hóa rừng giống (QPN 16-93) do Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn ban hành. Các quy phạm này cung cấp khung đánh giá định lượng về độ vượt tiêu chuẩn (k%) và hệ số biến động (V%) trong quần thể cây rừng nhằm sàng lọc các kiểu gen vượt trội.

Về mặt hóa thực vật học, nghiên cứu ứng dụng lý thuyết sinh tổng hợp các hợp chất thứ cấp trong chi Illicium:

• Tinh dầu Hồi: Tinh dầu được tích lũy chủ yếu ở vỏ quả (chiếm 2,5 - 3,5% quả tươi, tương đương 6 - 18% quả khô tuyệt đối). Thành phần chủ đạo là trans-anethol (chiếm 80 - 93%), quyết định mùi thơm đặc trưng, hoạt tính kháng khuẩn và tính chất vật lý của tinh dầu. Đồng phân cis-anethol có độc tính gấp 15 - 30 lần trans-anethol nhưng chỉ xuất hiện ở dạng vết dưới 0,1% trong quả Hồi ăn được.
• Độ đông đặc và chiết quang: Độ đông đặc (điểm kết tinh tinh dầu, thường từ 14 đến 18,4°C) và chỉ số chiết quang là các hằng số vật lý tỷ lệ thuận với độ tinh khiết của trans-anethol. Điểm đông đạt từ 17°C trở lên là chỉ dấu của tinh dầu đạt chuẩn thương phẩm loại tốt.
• Axit shikimic (C7H10O5): Hợp chất 3,4,5-trihydroxy-1-cyclohexen-1-carboxylic acid là chất trung gian trong chu trình sinh tổng hợp các axit amin thơm, phenylpropanoid và flavonoid ở thực vật. Axit shikimic tan tốt trong nước (khoảng 18%), dễ phân lập từ tâm bì quả Hồi và là hoạt chất cốt lõi để bán tổng hợp Oseltamivir.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu thực nghiệm được thu thập từ mạng lưới mẫu khảo sát tại thực địa kết hợp kiểm nghiệm phòng thí nghiệm:

• Quy mô và phương pháp chọn mẫu: Tại 3 huyện Văn Quan (xã Tân Đoàn), Bình Gia (thị trấn Bình Gia) và Cao Lộc (xã Công Sơn), chọn ngẫu nhiên 90 cây đại diện thuộc 3 lâm phần 45 tuổi (30 cây mỗi vùng) theo phương pháp lấy mẫu cách hàng (cách 3 cây lấy 1 cây). Để chọn giống chuyên sâu, nghiên cứu khảo sát 43 cây trội có sản lượng quả từ 25 kg/cây trở lên tại Văn Quan vào năm 2006 - 2007; đồng thời theo dõi tính ổn định trên 21 cây trội qua 3 năm (2005 - 2007) và theo dõi biến động thời điểm thu hái trên 10 cây trội ở 3 đợt khác nhau vào năm 2006.
• Phương pháp phân tích hóa nghiệm:
  • Hàm lượng tinh dầu: Xác định bằng phương pháp cất lôi cuốn hơi nước theo mẫu Dược điển Đức, tính theo phần trăm khối lượng khô tuyệt đối.
  • Chất lượng tinh dầu: Định lượng trans-anethol bằng sắc ký khí GC-FID trên hệ thống HP 6890 sử dụng cột mao quản HP-5 MS (30m x 0,25mm x 0,25µm). Đo độ đông bằng thiết bị chuyên dụng làm lạnh bằng nước đá và đo chỉ số chiết quang qua khúc xạ kế Abbe.
  • Hàm lượng axit shikimic: Chiết xuất hỗ trợ bằng bể siêu âm 3 lần với dung môi nước cất ở 50°C trong 30 phút, loại tạp chất qua cột chiết pha rắn SPE (Chromabond C18) và định lượng ngoại chuẩn bằng sắc ký lỏng hiệu năng cao HPLC HP 1090 Serie II sử dụng cột pha đảo ODS Hypersil C18 kết hợp đầu dò DAD ở tốc độ dòng 0,5 ml/phút.
• Phương pháp xử lý thống kê: Sử dụng phần mềm SPSS 11.0 để tính toán trung bình mẫu, sai tiêu chuẩn, hệ số biến động V%; kiểm định sai khác phi tham số Kruskal-Wallis cho 3 vùng sinh thái; phân tích phương sai một nhân tố ANOVA cho các thời điểm thu hái; thiết lập phương trình hồi quy tuyến tính một chiều Y = a + bX để mô hình hóa các mối tương quan.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu mang lại hệ thống số liệu định lượng chi tiết về các chỉ tiêu kinh tế - kỹ thuật của cây Hồi tại Lạng Sơn:

1. Biến động hàm lượng và chất lượng tinh dầu giữa các vùng:

   • Hàm lượng tinh dầu trung bình đạt cao nhất tại Văn Quan (11,17% ± 2,37%), tiếp theo là Cao Lộc (10,98% ± 3,64%) và thấp nhất tại Bình Gia (10,02% ± 2,92%). Cả 3 vùng đều vượt tiêu chuẩn xuất khẩu của thị trường Châu Âu (yêu cầu tối thiểu 8% đối với loại I và 10% đối với siêu hạng).
   • Hàm lượng trans-anethol trung bình tại Văn Quan đạt 92,65% (hệ số biến động V% = 1,37%), cao hơn rõ rệt so với Cao Lộc (91,22%) và Bình Gia (90,99%). Kiểm định Kruskal-Wallis khẳng định sự khác biệt này có ý nghĩa thống kê cao với xác suất p = 0,004 (Mean Rank của Văn Quan đạt 58,30 so với 39,93 của Cao Lộc và 38,27 của Bình Gia).
   • Độ đông tinh dầu trung bình ở cả 3 huyện đều đạt trên 17°C (Văn Quan: 17,46°C; Cao Lộc: 17,18°C; Bình Gia: 17,17°C) và chỉ số chiết quang đạt 1,5502 - 1,5505, cho thấy phẩm chất tinh dầu toàn vùng đạt loại tốt.

2. Đặc tính vượt trội của 43 cây trội tại Văn Quan:

   • Sản lượng quả tươi trung bình đạt 39,02 kg/cây (dao động từ 25,00 đến 60,00 kg/cây, độ chênh lệch giữa cây cao nhất và thấp nhất là 140%).
   • Hàm lượng tinh dầu trung bình đạt 11,17% (dao động từ 6,80% đến 15,10%, mức chênh lệch đạt 122,06%).
   • Hàm lượng trans-anethol đạt mức rất cao 92,76% (dao động từ 84,80% đến 96,80%), độ đông đạt 17,48°C.
   • Hàm lượng axit shikimic trung bình đạt 9,58% theo khối lượng quả khô tuyệt đối (dao động từ 6,98% đến 12,78%, độ chênh lệch cực đại 83,09%).

3. Quy luật tương quan giữa các biến số:

   • Hàm lượng tinh dầu có tương quan thuận mức độ trung bình với độ đông (r = 0,488, p = 0,006), hàm lượng trans-anethol (r = 0,455, p = 0,011) và chỉ số chiết quang (r = 0,459, p = 0,011).
   • Các chỉ tiêu chất lượng tinh dầu tương quan rất chặt chẽ với nhau: giữa trans-anethol và độ đông đạt r = 0,824 (p < 0,001) qua phương trình hồi quy Y = 60,56 + 1,84X; giữa trans-anethol và chỉ số chiết quang đạt r = 0,799.
   • Các chỉ tiêu sinh trưởng hình thái (đường kính thân D1.3, chiều cao Hvn, đường kính tán Dt) có tương quan rất yếu với hàm lượng tinh dầu (r chỉ từ 0,041 đến 0,049) và chất lượng tinh dầu (r từ 0,112 đến 0,325).

Mối tương quan giữa các chỉ tiêu chính:
[Hàm lượng Trans-Anethol] <=== (r = 0,824, p < 0,001) ===> [Độ đông đặc (°C)]
[Hàm lượng Tinh dầu (%)]  <=== (r = 0,455, p = 0,011) ===> [Hàm lượng Trans-Anethol]
[Chỉ tiêu hình thái D1.3] <=== (r = 0,049, Không tương quan) ===> [Hàm lượng Tinh dầu]

Thảo luận kết quả

Sự vượt trội về hàm lượng trans-anethol tại Văn Quan bắt nguồn từ sự kết hợp tối ưu giữa điều kiện vi khí hậu vùng núi thấp (độ cao 300 - 600m), nền nhiệt trung bình năm 21 - 23°C và chất đất phong hóa giàu mùn, thoát nước tốt. So với các công bố trước đây của Nguyễn Huy Sơn (hàm lượng tinh dầu 5,12 - 9,72%) hay Lưu Đàm Cư (tinh dầu vụ mùa 1,45 - 3,87% quả tươi), các số liệu trong nghiên cứu này cho thấy tiềm năng di truyền rất lớn của các lâm phần Hồi tại Văn Quan.

Việc dữ liệu hóa thông qua bảng phân tích phương sai và đồ thị phân tán hồi quy làm sáng tỏ một nguyên lý chọn giống quan trọng: do trans-anethol tương quan thuận rất chặt với độ đông (r = 0,824), trong thực tế kiểm nghiệm thương mại có thể dùng máy đo độ đông đơn giản để đánh giá nhanh tỷ lệ trans-anethol mà không nhất thiết phải chạy sắc ký khí tốn kém.

Đặc biệt, việc chỉ số sinh trưởng D1.3 và Hvn không tương quan với hàm lượng tinh dầu (r < 0,05) khẳng định cây Hồi to lớn, thân thẳng chưa chắc đã cho nhiều tinh dầu hay axit shikimic. Do đó, việc bình tuyển cây trội bắt buộc phải căn cứ vào sản lượng quả và kiểm nghiệm hóa sinh trực tiếp trên mẫu quả thay vì chỉ dựa vào ngoại hình sinh trưởng cây rừng.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm phát triển bền vững vùng nguyên liệu Hồi Lạng Sơn và nâng cao hiệu quả kinh tế chuỗi giá trị lâm sản ngoài gỗ, các giải pháp trọng tâm bao gồm:

1. Bình tuyển và công nhận nguồn giống cây trội ưu tú:

   • Hành động: Khoanh vùng quản lý, lập hồ sơ lý lịch và gắn mã định danh bảo tồn cho 43 cây trội đã được khảo sát tại xã Tân Đoàn, huyện Văn Quan.
   • Mục tiêu: Duy trì nguồn giống có năng suất quả tối thiểu 35 kg/cây, hàm lượng tinh dầu trên 11%, trans-anethol trên 92% và axit shikimic trên 9,5%.
   • Thời gian thực hiện: Trong vòng 12 tháng.
   • Chủ thể: Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Lạng Sơn phối hợp cùng Viện Khoa học Lâm nghiệp Việt Nam.

2. Xây dựng vườn giống và đẩy mạnh công nghệ nhân giống sinh dưỡng:

   • Hành động: Thu thập vật liệu ghép (chồi ghép, cành ghép) từ các cây trội đã chọn lọc để thiết lập vườn giống ghép vô tính quy mô 5 - 10 ha; kết hợp hoàn thiện công nghệ giâm hom và bảo quản hạt giống trong cát ẩm ở điều kiện kiểm soát nhiệt độ 35 - 37°C.
   • Mục tiêu: Đạt tỷ lệ cây ghép sống trên 85%, kéo dài sức sống hạt giống gấp 3 - 4 lần phương pháp truyền thống nhằm cung cấp 100.000 cây giống chuẩn mỗi năm.
   • Thời gian thực hiện: Lộ trình 24 - 36 tháng.
   • Chủ thể: Trung tâm Khuyến nông Lâm nghiệp Lạng Sơn và các Công ty Giống lâm nghiệp vùng Đông Bắc.

3. Chuẩn hóa kỹ thuật thu hái quả theo chu kỳ sinh học:

   • Hành động: Ban hành hướng dẫn mùa vụ, tập huấn cho các hộ dân thu hái quả đúng thời điểm chính vụ (từ ngày 25 đến 30 tháng 7 âm lịch), chấm dứt tình trạng thu hái quả non vào tháng 6 âm lịch.
   • Mục tiêu: Hạn chế thất thoát 15 - 20% lượng hoạt chất axit shikimic và trans-anethol do thu hoạch sai thời điểm.
   • Thời gian thực hiện: Định kỳ hàng năm trước mỗi vụ mùa.
   • Chủ thể: Phòng Nông nghiệp các huyện Văn Quan, Bình Gia, Cao Lộc.

4. Nâng cấp công nghệ chiết xuất tinh dầu và tinh chế axit shikimic quy mô công nghiệp:

   • Hành động: Đầu tư chuyển giao công nghệ chưng cất hồi lưu có kiểm soát nhiệt độ và dây chuyền chiết xuất axit shikimic ứng dụng màng lọc siêu âm kết hợp chiết pha rắn C18.
   • Mục tiêu: Đạt hiệu suất thu hồi 6,5 - 7,0 kg axit shikimic tinh khiết (độ sạch trên 95%) từ 100 kg quả khô, nâng giá trị thương phẩm lên 200 - 300% so với bán quả thô.
   • Thời gian thực hiện: Giai đoạn trung hạn 3 - 5 năm.
   • Chủ thể: Các doanh nghiệp chế biến dược liệu, liên kết chặt chẽ với các Hợp tác xã trồng Hồi.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả nghiên cứu của luận văn mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho 4 nhóm đối tượng:

1. Nhà khoa học và nghiên cứu sinh ngành Lâm học, Hóa thực vật:

   • Lợi ích: Cung cấp cơ sở dữ liệu thực nghiệm toàn diện về đặc tính di truyền số lượng, các phương trình tương quan hồi quy và quy trình định lượng HPLC, GC-FID trên đối tượng cây Hồi.
   • Trường hợp sử dụng: Ứng dụng trong việc thiết kế các đề tài lai tạo giống, nghiên cứu cơ chế sinh hóa tích lũy tinh dầu và tối ưu hóa quy trình trích ly hợp chất tự nhiên.

2. Cơ quan quản lý nhà nước và cán bộ khuyến nông tỉnh Lạng Sơn:

   • Lợi ích: Có cơ sở khoa học để quy hoạch vùng trồng nguyên liệu tập trung tại huyện Văn Quan và xây dựng tiêu chuẩn kỹ thuật cấp chứng chỉ rừng giống cấp tỉnh.
   • Trường hợp sử dụng: Xây dựng đề án phát triển chỉ dẫn địa lý "Hồi Lạng Sơn" và thẩm định công nhận cây mẹ đầu dòng.

3. Doanh nghiệp sản xuất dược phẩm và xuất nhập khẩu tinh dầu:

   • Lợi ích: Nắm bắt tiêu chuẩn hóa lý của tinh dầu đạt chuẩn Châu Âu (độ đông ≥ 17°C, trans-anethol ≥ 90%) và công nghệ phân lập axit shikimic độ tinh khiết cao.
   • Trường hợp sử dụng: Thiết lập tiêu chuẩn kiểm tra chất lượng đầu vào của nguyên liệu quả khô và đầu tư dây chuyền sản xuất Oseltamivir kháng cúm.

4. Chủ rừng, trang trại và các hộ nông dân trồng Hồi:

   • Lợi ích: Nắm vững kỹ thuật nhận biết cây giống tốt, hiểu rõ tầm quan trọng của việc thu hái đúng thời điểm cuối tháng 7 âm lịch để đạt năng suất và giá bán cao nhất.
   • Trường hợp sử dụng: Áp dụng trong việc chuyển hóa rừng Hồi kinh doanh lấy quả bền vững, cải tạo rừng già cỗi bằng cây ghép ưu tú.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao huyện Văn Quan được xác định là địa bàn chọn giống Hồi tối ưu nhất tại Lạng Sơn?

Qua kiểm định phi tham số Kruskal-Wallis trên 90 mẫu cây đại diện, Văn Quan đạt hàm lượng trans-anethol trung bình cao nhất 92,65% với giá trị p = 0,004 (sự khác biệt có ý nghĩa thống kê vượt trội so với Cao Lộc và Bình Gia). Cùng với hàm lượng tinh dầu đạt 11,17% và độ đông 17,46°C, Văn Quan sở hữu tổ hợp điều kiện sinh thái và nguồn gen lý tưởng nhất để tuyển chọn cây mẹ phục vụ nhân giống.

Mối tương quan giữa kích thước thân cây và hàm lượng tinh dầu có ý nghĩa gì trong thực tiễn chọn giống?

Phân tích thống kê chứng minh hệ số tương quan giữa đường kính thân D1.3, chiều cao vút ngọn Hvn và đường kính tán Dt với hàm lượng tinh dầu đều rất thấp (r = 0,041 - 0,049). Điều này đồng nghĩa với việc không thể dựa vào hình thái cây to, thân đẹp ngoài rừng để phán đoán hàm lượng tinh dầu. Công tác chọn giống bắt buộc phải lấy mẫu quả và phân tích hóa sinh trực tiếp trong phòng thí nghiệm.

Hoạt chất axit shikimic trong quả Hồi có tầm quan trọng như thế nào đối với ngành dược phẩm?

Axit shikimic là nguyên liệu then chốt duy nhất trong tự nhiên để bán tổng hợp hoạt chất Oseltamivir photphat – thành phần chính của thuốc Tamiflu đặc trị các chủng virus cúm nguy hiểm như H5N1 và H1N1. Kết quả phân tích ghi nhận 43 cây trội tại Lạng Sơn có hàm lượng axit shikimic đạt trung bình 9,58% (cá thể cao nhất đạt 12,78%), mở ra tiềm năng thương mại dược liệu quốc tế trị giá hàng triệu USD.

Thời điểm thu hái ảnh hưởng như thế nào đến chất lượng tinh dầu và hàm lượng axit shikimic?

Nghiên cứu theo dõi trên 10 cây trội ở 3 giai đoạn khẳng định thời điểm thu hái chính vụ (25 - 30 tháng 7 âm lịch) cho hàm lượng tinh dầu, trans-anethol và axit shikimic đạt mức cao và cân bằng nhất. Nếu thu hái sớm vào tháng 6 âm lịch, quả còn non khiến độ đông giảm xuống dưới 15°C; nếu thu hái muộn vào cuối tháng 8 âm lịch, lượng axit shikimic trong quả khô bắt đầu suy giảm.

Có thể đánh giá nhanh chất lượng tinh dầu Hồi mà không cần đến thiết bị sắc ký khí phức tạp không?

Có thể sử dụng phương pháp đo độ đông đặc làm chỉ số kiểm tra nhanh. Kết quả hồi quy tuyến tính cho thấy độ đông tương quan thuận rất chặt với tỷ lệ trans-anethol (r = 0,824, p < 0,001) qua phương trình Y = 60,56 + 1,84X. Khi tinh dầu có độ đông từ 17°C trở lên, có thể khẳng định chắc chắn hàm lượng trans-anethol đạt trên 90%, đủ tiêu chuẩn xuất khẩu sang các thị trường khó tính như Châu Âu và Bắc Mỹ.

Kết luận

1. Nghiên cứu đã xác định huyện Văn Quan là vùng sinh thái tối ưu nhất tại Lạng Sơn với hàm lượng tinh dầu trung bình đạt 11,17% và tỷ lệ trans-anethol vượt trội đạt 92,65%.
2. Bình tuyển thành công 43 cây trội đa mục tiêu có sản lượng quả bình quân đạt 39,02 kg/cây, hàm lượng tinh dầu đạt 11,17% và hàm lượng axit shikimic đạt 9,58%.
3. Phát hiện mối tương quan tuyến tính rất chặt giữa trans-anethol và độ đông đặc (r = 0,824), mở ra giải pháp kiểm soát chất lượng tinh dầu nhanh chóng tại hiện trường.
4. Chứng minh các chỉ tiêu hình thái học thân cây không tương quan với hàm lượng tinh dầu (r < 0,05), định hình phương pháp luận chọn giống dựa trên kiểm nghiệm phân tích quả.
5. Xác lập cơ sở khoa học cho lịch thu hái quả chính vụ từ 25 - 30 tháng 7 âm lịch nhằm tối ưu hóa hoạt chất phục vụ công nghiệp hương liệu và dược phẩm.

Đóng góp lớn nhất của luận văn là cung cấp một hệ thống dữ liệu khoa học toàn diện và chuẩn xác về biến dị hóa thực vật của cây Hồi tại Lạng Sơn, đặt nền móng vững chắc cho chương trình chọn giống lâm nghiệp công nghệ cao. Kế hoạch tiếp theo cần tập trung nhân giống vô tính 43 cây trội trong 24 tháng tới và xây dựng mô hình rừng giống mẫu 10 ha giai đoạn 2026 - 2030. Các cơ quan quản lý và doanh nghiệp chế biến cần sớm phối hợp ứng dụng các kết quả này vào thực tiễn sản xuất nhằm nâng tầm thương hiệu Hồi Việt Nam trên trường quốc tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Bé Gi¸o dôc vµ §µo t¹o bé n«ng nghiÖp vµ ptnt Tr­êng ®¹i häc l©m nghiÖp ------------------------------- NguyÔn qUúNH tRANG NGHI£N CøU §ÆC §IÓM HµM L¦îNG, CHÊT L¦îNG TINH DÇU Vµ HµM L¦îNG AXIT SHIKIMIC TRONG QU¶ HåI (Illicium verum Hook.) t¹i L¹ng S¬n lµm c¬ së cho chän gièng c©y Håi luËn v¨n th¹c sü khoa häc l©m nghiÖp Hµ Néi - 2008 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Bé Gi¸o dôc vµ §µo t¹o bé n«ng nghiÖp vµ ptnt Tr­êng ®¹i häc l©m nghiÖp ------------------------------ NguyÔn QUúNH TRANG NGHI£N CøU §ÆC §IÓM HµM L¦îNG, CHÊT L¦îNG TINH DÇU Vµ HµM L¦îNG AXIT SHIKIMIC TRONG QU¶ HåI (Illicium verum Hook.) t¹i L¹ng S¬n lµm c¬ së cho chän gièng c©y Håi Chuyªn ngµnh L©m häc M· sè: 60 62 60 luËn v¨n th¹c sü khoa häc l©m nghiÖp Ng­êi h­íng dÉn khoa häc: TS. hOµNG THANH LéC Hµ Néi - 2008 Hµ T©y - 2007 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Lêi c¶m ¬n Trong qu¸ tr×nh hoµn thµnh luËn v¨n, t«i xin göi lêi c¶m ¬n ch©n thµnh tíi TS Hoµng Thanh Léc, ng­êi ®· trùc tiÕp h­íng dÉn vµ ®· dµnh nhiÒu thêi gian quý b¸u tËn t×nh gióp ®ì t«i hoµn thµnh luËn v¨n. T«i xin ch©n thµnh c¶m ¬n sù gióp ®ì cña ViÖn Ho¸ häc c¸c hîp chÊt thiªn nhiªn, C«ng ty cæ phÇn gièng L©m nghiÖp vïng §«ng B¾c ®· quan t©m, gióp ®ì t«i trong qu¸ tr×nh thu h¸i mÉu, thu thËp sè liÖu vµ ph©n tÝch c¸c chØ tiªu nghiªn cøu. §ång thêi, T«i xin c¶m ¬n nh÷ng nhËn xÐt vµ gãp ý quý b¸u cña GS.TS Lª §×nh Kh¶, TS.

NguyÔn ThÞ Minh NguyÖt vµ c¸c ®ång nghiÖp. MÆc dï ®· cã nhiÒu cè g¾ng song LuËn v¨n kh«ng tr¸nh khái nh÷ng thiÕu sãt, rÊt mong nhËn ®­îc c¸c ý kiÕn ®ãng gãp cña c¸c thÇy c« gi¸o, c¸c nhµ khoa häc vµ ®ång nghiÖp. Hµ Néi, ngµy 12 th¸ng 9 n¨m 2008 T¸c gi¶ LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Môc lôc Trang Lêi c¶m ¬n Danh môc c¸c ký hiÖu, ch÷ viÕt t¾t Danh môc b¶ng Danh môc h×nh Më dÇu. Tæng quan vÊn ®Ò nghiªn cøu.

Nguån gèc vµ ph©n bè. §Æc ®iÓm h×nh th¸i. §Æc ®iÓm sinh th¸i, l©m sinh. N¨ng suÊt qu¶ vµ thêi ®iÓm thu h¸i 4 1.

Kü thuËt chÕ biÕn – b¶o qu¶n h¹t gièng vµ t¹o c©y con. S¶n xuÊt vµ bu«n b¸n quèc tÕ. Tæng quan vÒ tinh dÇu Håi. C¸c ®Æc tÝnh cña tinh dÇu Håi.

T¸c dông sinh häc vµ c«ng dông cña tinh dÇu Håi. C¸c ph­¬ng ph¸p ®¸nh gi¸ chÊt l­îng tinh dÇu Håi. Tæng quan vÒ axit shikimic trong qu¶ Håi. C¸c ®Æc tÝnh cña axit shikimic.

C«ng dông cña axit shikimic. Ph­¬ng ph¸p x¸c ®Þnh hµm l­îng axit shikimic. Tæng kÕt nh÷ng nghiªn cøu vÒ tinh dÇu vµ axit shikimic 18 trong qu¶ Håi. Môc tiªu, néi dung, vËt liÖu, ®Þa ®iÓm vµ ph­¬ng ph¸p 21 nghiªn cøu.

LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Môc tiªu nghiªn cøu. Néi dung nghiªn cøu. VËt liÖu nghiªn cøu.

Ph­¬ng ph¸p nghiªn cøu. KÕt qu¶ nghiªn cøu vµ th¶o luËn. BiÕn ®éng vÒ hµm l­îng, chÊt l­îng tinh dÇu t¹i 3 vïng trång 29 Håi V¨n Quan, B×nh Gia, Cao Léc cña tØnh L¹ng S¬n. BiÕn ®éng hµm l­îng tinh dÇu t¹i ba ®Þa ®iÓm nghiªn cøu.

BiÕn ®éng cña mét sè chØ tiªu vÒ chÊt l­îng tinh dÇu t¹i ba 30 ®Þa ®iÓm nghiªn cøu. Mèi quan hÖ gi÷a hµm l­îng tinh dÇu, chÊt l­îng tinh dÇu vµ 34 mét sè chØ tiªu sinh tr­ëng t¹i V¨n Quan. Mèi quan hÖ gi÷a hµm l­îng tinh dÇu víi mét sè chØ tiªu vÒ 34 chÊt l­îng tinh dÇu. Mèi quan hÖ gi÷a mét sè chØ tiªu chÊt l­îng tinh dÇu.

Mèi quan hÖ cña D1.3, Hvn, Dt víi hµm l­îng, chÊt l­îng 37 tinh dÇu. BiÕn ®éng vÒ hµm l­îng, chÊt l­îng tinh dÇu vµ hµm l­îng 38 axit shikimic cña c¸c c©y tréi vÒ s¶n l­îng qu¶. Mèi quan hÖ gi÷a hµm l­îng tinh dÇu, chÊt l­îng tinh dÇu, 43 hµm l­îng axit shikimic vµ mét sè chØ tiªu sinh tr­ëng cña c¸c c©y tréi vÒ s¶n l­îng qu¶. Mèi quan hÖ gi÷a hµm l­îng tinh dÇu vµ mét sè chØ tiªu vÒ 43 chÊt l­îng tinh dÇu cña c¸c c©y tréi vÒ s¶n l­¬ng qu¶.

Mèi quan hÖ gi÷a mét sè chØ tiªu vÒ chÊt l­îng tinh dÇu cña 44 c¸c c©y tréi vÒ s¶n l­îng qu¶. Mèi quan hÖ gi÷a hµm l­îng axit shikimic víi c¸c chØ tiªu 45 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] vÒ hµm l­îng vµ chÊt l­îng tinh dÇu cña c¸c c©y tréi vÒ s¶n l­îng qu¶. Mèi quan hÖ gi÷a s¶n l­îng qu¶ víi mét sè chØ tiªu vÒ hµm 46 l­îng, chÊt l­îng tinh dÇu vµ hµm l­îng axit shikimic cña c¸c c©y tréi vÒ s¶n l­îng qu¶. Mèi quan hÖ cña D1.3, Hvn, Dt víi s¶n l­îng qu¶, hµm l­îng, 47 chÊt l­îng tinh dÇu vµ hµm l­îng axit shikimic cña c¸c c©y tréi vÒ s¶n l­îng qu¶.

TÝnh æn ®Þnh vÒ hµm l­îng, chÊt l­îng tinh dÇu cña c¸c c©y 49 tréi vÒ s¶n l­îng qu¶ qua mét sè n¨m theo dâi. Ph©n tÝch ph­¬ng sai mét nh©n tè 50 3. X¸c ®Þnh hÖ sè t­¬ng quan vµ lËp ph­¬ng tr×nh håi quy 51 3. BiÕn ®éng hµm l­îng, chÊt l­îng tinh dÇu vµ hµm l­îng axit 52 shikimic theo thêi ®iÓm thu h¸i.

BiÕn ®éng hµm l­îng tinh dÇu theo thêi ®iÓm thu h¸i. BiÕn ®éng cña mét sè chØ tiªu chÊt l­îng tinh dÇu theo thêi 54 ®iÓm thu h¸i. BiÕn ®éng hµm l­îng axit shikimic theo thêi ®iÓm thu h¸i 56 3. B­íc ®Çu ®¸nh gi¸, tuyÓn chän mét sè c©y tréi.

Chän c©y tréi dù tuyÓn. §¸nh gi¸ c©y tréi dù tuyÓn theo c¸c môc tiªu chän gièng. KÕt luËn – Tån t¹i – KiÕn nghÞ. 68 Tµi liÖu tham kh¶o 70 Phô lôc LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Danh môc c¸c B¶ng STT B¶ng Néi dung Trang Tiªu chuÈn qu¶ Håi kh« xuÊt khÈu vµo thÞ tr­êng 8 1 1.1 Ch©u ¢u BiÕn ®éng hµm l­îng tinh dÇu t¹i V¨n Quan, B×nh 29 2 3.1 Gia vµ Cao Léc BiÕn ®éng chÊt l­îng tinh dÇu t¹i V¨n Quan, B×nh 31 3 3.2 Gia vµ Cao Léc Mèi quan hÖ gi÷a hµm l­îng tinh dÇu víi hµm 35 4 3.3 l­îng trans-anethol, ®é ®«ng vµ chØ sè chiÕt quang Mèi quan hÖ gi÷a hµm l­îng trans-anethol, ®é ®«ng 36 5 3.4 vµ chØ sè chiÕt quang Mèi quan hÖ gi÷a hµm l­îng, chÊt l­îng tinh dÇu 38 6 3.3, Hvn, Dt BiÕn ®éng hµm l­îng, chÊt l­îng tinh dÇu vµ hµm 39 7 3.6 l­îng axit shikimic cña c¸c c©y tréi vÒ s¶n l­îng qu¶ Mèi quan hÖ gi÷a hµm l­îng tinh dÇuvµ chÊt l­îng 43 8 3.7 tinh dÇu cña c¸c c©y tréi vÒ s¶n l­îng qu¶ Mèi quan hÖ gi÷a hµm l­îng trans-anethol, ®é ®«ng 44 9 3.8 vµ chØ sè chiÕt quang cña c¸c c©y tréi vÒ s¶n l­îng qu¶ Mèi quan hÖ gi÷a hµm l­îng axit shikimic víi hµm 45 10 3.9 l­îng, chÊt l­îng tinh dÇu cña c¸c c©y tréi vÒ s¶n l­îng qu¶ Mèi quan hÖ gi÷a s¶n l­îng qu¶ víi hµm l­îng, 46 11 3.10 chÊt l­îng tinh dÇu vµ hµm l­îng axit shikimic cña LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] c¸c c©y tréi vÒ s¶n l­îng qu¶ Mèi quan hÖ D1.3, Hvn, Dt víi s¶n l­îng qu¶; hµm 47 12 3.11 l­îng, chÊt l­îng tinh dÇu vµ hµm l­îng axit shikimic cña c¸c c©y tréi vÒ s¶n l­îng qu¶ BiÕn ®éng hµm l­îng, chÊt l­îng tinh dÇu gi÷a n¨m 50 13 3.12 2005-2007 TÝnh æn ®Þnh hµm l­îng, chÊt l­îng tinh dÇu gi÷a 51 14 3.13 n¨m 2005 – 2007 BiÕn ®éng hµm l­îng tinh dÇu theo thêi ®iÓm thu 53 15 3.14 h¸i BiÕn ®éng hµm l­îng trans-anethol, ®é ®«ng vµ chØ 54 16 3.15 sè chiÕt quang theo thêi ®iÓm thu h¸i BiÕn ®éng cña hµm l­îng axit shikimic theo thêi 56 17 3.17 TuyÓn chän c©y tréi theo tõng chØ tiªu chän gièng 58 Thèng kª c¸c ®Æc tr­ng cña c¸c c©y tréi vÒ l­îng 61 19 3.18 tinh dÇu vµ chÊt l­îng tinh dÇu Thèng kª c¸c ®Æc tr­ng cña c¸c c©y tréi vÒ l­îng 62 20 3.19 axit shikimic Thèng kª c¸c ®Æc tr­ng cña c¸c c©y tréi vÒ l­îng 64 21 3.20 tinh dÇu, chÊt l­îng tinh dÇu vµ l­îng axit shikimic LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Danh môc c¸c ký hiÖu, ch÷ viÕt t¾t D1.3 - §­êng kÝnh ®o ë vÞ trÝ 1,3m cña th©n c©y HVN - ChiÒu cao vót ngän r - HÖ sè t­¬ng quan R - Ph¹m vi biÕn ®éng SX - Sai tiªu chuÈn V% - HÖ sè biÕn ®éng X - Trung b×nh mÉu Min - Gi¸ trÞ nhá nhÊt Max - Gi¸ trÞ lín nhÊt LD - L­îng tinh dÇu/ c©y TD - Hµm l­îngtinh dÇu theo % mÉu kh« tuyÖt ®èi Mtd - Khèi l­îng tinh dÇu thu ®­îc Mk - Khèi l­îng mÉu tÝnh theo ®é kh« tuyÖt ®èi QT, QK - S¶n l­îng qu¶ t­¬i, qu¶ kh« / c©y CTréi - C©y tréi Hl - Hµm l­îng §®«ng - §é ®«ng Sl­îng - S¶n l­îng Sig - X¸c suÊt Mean Rank - Sè h¹ng trung b×nh LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 1 Më ®Çu Chi Håi cã kho¶ng trªn 40 loµi, ph©n bè chñ yÕu ë vïng nhiÖt ®íi §«ng Nam ¸, §«ng ¸ vµ B¾c Mü.

§Õn nay, ViÖt Nam ®· ph¸t hiÖn ®­îc kho¶ng 14 loµi sinh tr­ëng tù nhiªn trong rõng nguyªn sinh vµ thø sinh vµ hÇu nh­ tÊt c¶ c¸c loµi ®Òu cã chøa tinh dÇu. §ã chÝnh lµ nguån cung cÊp tinh dÇu cã tiÒm n¨ng lín cÇn ®iÒu tra, ph¸t hiÖn, nghiªn cøu ®Ó khai th¸c vµ b¶o vÖ. Loµi Håi cã tªn khoa häc lµ Illicium verum Hook., thuéc hä Håi (Illiciaceae) lµ c©y nguyªn s¶n ë miÒn B¾c ViÖt Nam vµ miÒn Nam Trung Quèc. T¹i n­íc ta, tõ l©u Håi ®· ®­îc g©y trång thµnh nh÷ng quÇn thÓ lín ë d¹ng rõng trång hoÆc b¸n hoang d¹i t¹i c¸c tØnh miÒn nói §«ng B¾c n­íc ta, chñ yÕu lµ ë L¹ng S¬n, Qu¶ng Ninh, Cao B»ng.

Håi còng lµ loµi c©y ®­îc g©y trång réng r·i ë c¸c tØnh Qu¶ng §«ng, Qu¶ng T©y, V©n Nam, ®¶o H¶i Nam cña Trung Quèc vµ §µi Loan. Qu¶ Håi ®­îc sö dông réng r·i lµm gia vÞ trong chÕ biÕn thùc phÈm, trong c¸c ngµnh c«ng nghiÖp, trong y häc d©n téc vµ trong t©y y. Qu¶ Håi lµ n¬i chøa hµm l­îng tinh dÇu lín trong c©y, ngoµi ra tinh dÇu Håi cßn cã mét l­îng nhá ë trong l¸. Hµm l­îng tinh dÇu trong qu¶ t­¬i lµ 2,5-3,5% (t­¬ng ®­¬ng víi 6% - 18% trong qu¶ kh« tuyÖt ®èi), trong l¸ cã hµm l­îng thÊp h¬n kho¶ng 0,3-1%.

Håi kh«ng chØ cung cÊp l­îng tinh dÇu cã gi¸ trÞ mµ nã cßn cung cÊp axit shikimic chiÕt xuÊt tõ qu¶ Håi lµ nguyªn liÖu quan träng trong viÖc s¶n xuÊt thuèc Taminflu, thuèc ®Æc hiÖu phßng chèng dÞch cóm gia cÇm H5N1. HiÖn nay, h·ng d­îc phÈm Roche ®· s¶n xuÊt thuèc Tamiflu víi nguyªn liÖu chñ yÕu lµ axit shikimic ®­îc t¸ch chiÕt tõ qu¶ Håi ë Trung Quèc.