CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ DỊCH VỤ OTT STREAMING TẠI ĐÀI TRUYỀN HÌNH KỸ THUẬT SỐ VTC 1.1 Giới thiệu dịch vụ OTT Streaming 1.1 Khái niệm OTT Streaming OTT là viết tắt của "Over The Top" trong tiếng Anh, là thuật ngữ chỉ các ứng dụng hoặc dịch vụ trên Internet mà không được các nhà cung cấp dịch vụ Internet (ISP) trực tiếp cung cấp. Đây là một giải pháp cung cấp nội dung phim và truyền hình theo một cách thức hoàn toàn mới, dựa vào đường truyền Internet tốc độ cao chứ không phụ thuộc vào những phương tiện truyền thống như truyền hình cáp hay truyền hình vệ tinh [9]. Streaming đề cập đến quá trình truyền tải dữ liệu đa phương tiện qua internet một cách liên tục và không cần phải tải toàn bộ nội dung trước khi xem. Thay vì lưu trữ nội dung trên thiết bị người dùng, dữ liệu được truyền tải ngay khi nó đang được xem.
Over-The-Top (OTT) Streaming là sự kết hợp cả hai khái niệm trên và đề cập đến việc cung cấp nội dung truyền hình hoặc video thông qua Internet mà không cần sự kết nối dây cab trực tiếp của các nhà cung cấp như truyền hình truyền thống. Người xem có thể trực tiếp truy cập nội dung thông qua các ứng dụng hoặc trang Web mà không cần tới các dịch vụ truyền hình truyền thống. Dịch vụ này cho phép người xem truy cập nội dung từ bất kỳ thiết bị kết nối Internet nào, như smart TV, máy tính bảng, điện thoại di động, hoặc máy tính.2 Dịch vụ OTT Streaming Với lợi thế độ phủ rộng, tính tương tác cao, dịch vụ OTT Streaming đang được nhiều nhà cung cấp hạ tầng mở rộng đầu tư, cung cấp nhiều dịch vụ giá trị gia tăng kèm theo như: truyền hình trực tuyến, phim, game show, clip yêu cầu, truyền hình xem lại, karaoke. Các chuyên gia nhận định phương thức này sẽ là xu hướng cập nhật tin tức và giải trí của người dùng trong vài năm tới [1].1 Dịch vụ truyền hình trực tuyến Top 5 dịch vụ xem truyền hình trực tuyến tại Việt Nam: FPT Play, Netflix, K+, VTV Cab On & Zing TV Hình 1.2 Top 5 dịch vụ truyền hình trực tuyến tại Việt Nam [16] (Theo báo cáo trang Q&Me năm 2020) Điện thoại thông minh (76%) và TV thông minh (73%) là những thiết bị được sử dụng nhiều nhất khi xem các video trực tuyến.3 Thiết bị xem trực tuyến [16] (Theo báo cáo trang Q&Me năm 2020) Người tiêu dùng thích xem các video trực tuyến về các chủ đề liên quan đến "Phim dài tập/phim lẻ" (60%), "Âm nhạc" (50%) và "Chương trình giải trí/ Trò chơi truyền hình/ Chương trình thực tế" (48%).
Công nghệ OTT Streaming được tin tưởng sẽ mang lại cho người dùng sự tiện lợi và thoải mái tối đa: Linh hoạt trong sử dụng nội dung Người xem có khả năng xem nội dung mọi lúc, mọi nơi, không bị ràng buộc bởi lịch trình truyền hình cố định. Chất lượng video cao và âm thanh mở rộng: Cung cấp chất lượng video cao với độ phân giải từ Full HD đến 4K, kèm theo âm thanh vòm để tạo ra trải nghiệm hấp dẫn. Trải nghiệm người xem tùy chỉnh: Streaming adaptive điều chỉnh chất lượng video dựa trên tốc độ mạng và thiết bị của người xem, đảm bảo trải nghiệm tốt nhất. Nội dung đa dạng và nội dung độc quyền: Dịch vụ OTT cung cấp nhiều loại nội dung, từ phim, chương trình TV, đến video ngắn và sự kiện trực tiếp.
Nhiều nền tảng sở hữu nội dung độc quyền để thu hút người xem. 5 Tích hợp dễ dàng với thiết bị khác nhau: Hỗ trợ đa thiết bị, cho phép người xem chuyển đổi giữa các thiết bị một cách dễ dàng. Mô hình kinh doanh linh hoạt: Cung cấp nhiều mô hình kinh doanh, từ các gói đăng ký hàng tháng đến mua lẻ nội dung. Hiện nay, ở Việt Nam có nhiều ứng dụng OTT Streaming được cung cấp miễn phí cho mọi người sử dụng.
Đồng thời, hạ tầng internet tại Việt Nam đã được phát triển khá hoàn chỉnh với chi phí đầu tư vào thiết bị đầu cuối khá thấp. Điều này đã làm cho Việt Nam có tỷ lệ người dùng Internet, 4G cao, độ phủ rộng, đây cũng là một điểm mạnh để giúp cho dịch vụ OTT Streaming phát triển và ứng dụng truyền hình độ net cao trên nền tảng internet tốt hơn.2 Tổng quan về Đài truyền hình kỹ thuật số VTC 1.1 Giới thiệu Đài Truyền hình Kỹ thuật số VTC là một trong ba hệ thống truyền hình phủ sóng toàn bộ lãnh thổ Việt Nam. Ban biên tập Truyền hình Kỹ thuật số, tiền thân của Đài này, được thành lập vào ngày 19/8/2004 và thuộc sự quản lý của Tổng Công ty Truyền thông Đa phương tiện VTC. Tính đến thời điểm hiện tại, Đài Truyền hình Kỹ thuật số VTC đã trải qua hơn một thập kỷ phát triển và trưởng thành.
Trong suốt quá trình phát triển của công ty, VTC đã tiên phong phát sóng kỹ thuật số chuẩn DVB-T vào thời điểm hầu hết các đơn vị cung cấp dịch vụ truyền hình trong khu vực đều chỉ phát sóng bằng công nghệ tương tự. VTC cũng là một trong số ít các Đài Truyền hình sở hữu số lượng Kênh phong phú với 15 Kênh chương trình đặc sắc. Bên cạnh đó, đài còn là cơ quan chủ quản của VTC News – Báo điện tử có lượng độc giả lớn tại Việt Nam. Ngày 02/12/2013 khi Nghị định 132/2013/NĐ-CP chính thức thức có hiệu lực, Đài Truyền hình Kỹ thuật số VTC được điều chuyển từ Tổng Công ty Truyền thông đa phương tiện VTC về trở thành đơn vị sự nghiệp trực thuộc Bộ Thông tin & 6 Truyền thông.
Sau gần 2 năm hoạt động dưới sự quản lý trực tiếp của Bộ, vào ngày 02/06/2015, Thủ tướng Chính phủ đã ký Quyết định số 752/QĐ-TTg về việc chuyển Đài Truyền hình Kỹ thuật số VTC về Đài Tiếng nói Việt Nam VOV. Đây là một sự kiện lịch sử đánh dấu bước phát triển mới của VTC khi Đài trở thành đơn vị trực thuộc của cơ quan truyền thông lớn của Quốc gia [7].4 Sơ đồ tổ chức VTC 1.2 Sản phẩm dịch vụ Dịch vụ truyền hình VTC là đơn vị tiên phong nghiên cứu, ứng dụng và phát triển lĩnh vực dịch vụ truyền hình trên nền tảng công nghệ số tại Việt Nam.5 Dịch vụ truyền hình VTC Đơn vị hàng đầu tại Việt Nam về cung cấp trọn gói dịch vụ truyền dẫn và phát sóng quảng bá các kênh phát thanh, kênh truyền hình chuẩn HD trên hạ tầng truyền hình số vệ tinh. - Số lượng kênh và đối tác: chiếm 75% thị phần toàn quốc; - Diện phủ sóng: 100% lãnh thổ, tiếp cận tới tất cả hộ gia đình tại Việt Nam và một số quốc gia lân cận. - Là đối tác tin cậy của gần 50 Kênh truyền hình thực hiện nhiệm vụ chính trị, thông tin tuyên truyền thiết yếu của Quốc gia và Địa phương - Hệ thống xử lý tín hiệu trung tâm (hệ thống Headend) hiện đại, có tính mở, hoạt động ổn định, linh hoạt, an toàn, tính dự phòng cao, sẵn sàng đáp ứng tối đa và đồng thời nhu cầu truyền dẫn kênh truyền hình HD, phát sóng tiêu chuẩn 4K (Ultra HD), âm thanh đa kênh.
- 02 Trạm phát sóng đồng thời tại Hà Nội và Hồ Chí Minh, đảm bảo hạn chế tối đa gián đoạn dịch vụ. Đơn vị tiên phong tại Việt Nam triển khai mô hình hợp tác “Một kết nối – Đa hạ tầng” Chỉ cần một kết nối duy nhất tới VTC, tín hiệu kênh chương trình của đối tác có thể được truyền dẫn với chất lượng tốt nhất tới nhiều hạ tầng phát sóng gồm truyền hình số vệ tinh, truyền hình số mặt đất, truyền hình cáp số, truyền hình Internet; qua đó giúp các đơn vị tối ưu hóa chi phí và đảm bảo hiệu quả truyền dẫn nội dung tới khách hàng. Cung cấp trọn gói giải pháp VTC, OTT đáp ứng nhu cầu toàn diện của các đối tác bao gồm: - Hệ thống nhận luồng tín hiệu (Ingest) - Hệ thống xử lý nội dung, tín hiệu gốc (Transcoder) - Hệ thống Bảo vệ bản quyền nội dung (DRM) - Hệ thống đóng gói dữ liệu trước khi phân phối (Origin/Packager) - Hệ thống Back-end (CMS, CRM, SDP…) - Hệ thống thanh toán (Payment GW) - Kết nối với các ngân hàng, ví điện tử, SMS …) 8 - Hệ thống mạng phân phối nội dung (CDN) - Hệ thống trải nghiệm người dùng trên thiết thị đầu cuối (Web, Mobile, Smart TV, Ipad) - Hệ thống báo cáo, phân tích, thống kê các chỉ tiêu người dùng và hệ thống (Analytics) - Hệ thống tính nhuận bút (sử dụng cho khối Báo chí và Phát thanh - Truyền hình) Hình 1.6 Dịch vụ truyền dẫn phát sóng kênh truyền hình đa hạ tầng Giải trí trực tuyến- Game online VTC chiến 20% thị phần game tại Việt nam Hình 1.7 Sản xuất trò chơi trực tuyến (Báo cáo thống kê của VTC năm 2022) Ngoài ra còn các sản phẩm như Thanh toán và thương mại điện tử, viễn thông, 9 công nghệ thông tin và truyền thông công cộng.3 Chất lượng dịch vụ OTT Streaming Chất lượng dịch vụ OTT Streaming là một yếu tố quan trọng để đảm bảo trải nghiệm tốt nhất cho người xem. Dưới đây là những khía cạnh quan trọng của chất lượng dịch vụ trong dịch vụ OTT Streaming 1.1 QoS Chất lượng dịch vụ (QoS – Quality of Service) là một khái niệm khá rộng và có thể hiểu và tiếp cận theo nhiều hướng khác nhau: Đến từ phía người sử dụng dịch vụ và phía các nhà cung cấp dịch vụ mạng.
QoS đo lường các yếu tố kỹ thuật liên quan đến hiệu suất của hạ tầng mạng và ảnh hưởng đến trải nghiệm người xem [4]. Dưới đây là một số tham số QoS quan trọng: 1.1 Băng thông (Bandwidth) Băng thông là một yếu tố quyết định chất lượng video. Trong OTT Streaming băng thông là yếu tố quyết định khả năng truyền dữ liệu qua mạng, cần có đủ băng thông để truyền tải dữ liệu một cách mượt mà mà không gặp gián đoạn hoặc giảm chất lượng. Đảm bảo có đủ băng thông để xử lý lưu lượng video đồng thời từ nhiều người xem, băng thông càng cao, càng có thể hỗ trợ việc truyền tải nội dung chất lượng cao và mượt mà cho người xem.
Băng thông cao giúp đảm bảo rằng video được truyền tải ở độ phân giải cao và chất lượng tốt. Băng thông thấp hoặc biến động có thể dẫn đến việc giảm chất lượng video, xuất hiện giật lag, hoặc độ trễ trong quá trình xem. Băng thông tối thiểu đối với mỗi người dùng thường phụ thuộc vào loại nội dung mà họ đang truy cập (ví dụ: video, âm nhạc), chất lượng mong muốn của nội dung đó (ví dụ: độ phân giải cao, tiêu chuẩn), và các yếu tố kỹ thuật khác như mã hóa video và giao thức truyền dữ liệu.