Luận văn thạc sĩ investigating vietnamese english translation of exhibit labels at museum of vietnamese ethnics cultures thai nguyen province

Luận văn thạc sĩ phân tích investigating vietnamese english translation of exhibit labels at museum of vietnamese ethnics, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp

• Tác giả: Ma Thị Bông
• Người hướng dẫn: Assoc. Lê Hùng Tiến
• Trường học: Vietnam National University, Ha Noi University of Languages and International Studies
• Chuyên ngành: English Linguistics
• Đề tài: Nghiên Cứu Dịch Tiếng Anh Cho Nhãn Trưng Bày Tại Bảo Tàng Văn Hóa Các Dân Tộc Việt Nam
• Loại tài liệu: minor thesis
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Ha Noi

Mục lục chi tiết

• CANDIDATE’S STATEMENT
• ACKNOWLEDGEMENTS
• ABSTRACT
• TABLE OF CONTENTS
• LIST OF ABBREVIATIONS
• PART A. INTRODUCTION
• A.1. Statement of the problem and the rationale of the study
• A.2. Significance of the study
• A.3. Aims of the study
• A.4. Scope of the study
• A.5. Research questions
• A.6. Methodology of the study
• A.7. The current context of translation of exhibit labels at the Vietnamese Ethnics’ Culture Museum
• A.8. The data collection criteria
• A.9. Research methods
• A.10. Data collection procedure
• A.11. Organization of the study
• PART B. DEVELOPMENT
• CHAPTER 1. THEORETICAL BACKGROUND
• 1.1. Previous studies
• 1.2. Definition of translation
• 1.3. Translation equivalence
• CHAPTER 2. DATA ANALYSIS AND DISCUSSION
• 2.1. The strategies used in the translation of exhibit labels
• 2.2. Translation by a more general word
• 2.3. Translation by a more neutral/ less expressive word
• 2.4. Translation by cultural substitution
• 2.5. Translation using a loan word or loan word plus explanation
• 2.6. Translation by paraphrase using related words
• 2.7. Translation by omission
• 2.8. Translation procedures and methods used in translating exhibit labels
• 2.9. Some suggestions for translating cultural words
• APPENDIX
• LIST OF ABBREVIATIONS

Tóm tắt

I. Giới thiệu

Bài nghiên cứu này tập trung vào việc dịch tiếng Anh cho nhãn trưng bày tại Bảo tàng Văn hóa các Dân tộc Việt Nam. Mục tiêu chính là phân tích các chiến lược, quy trình và phương pháp dịch thuật được sử dụng trong việc dịch các nhãn trưng bày từ tiếng Việt sang tiếng Anh. Bảo tàng này không chỉ là nơi lưu giữ các giá trị văn hóa mà còn là cầu nối giữa văn hóa Việt Nam và thế giới. Việc dịch thuật chính xác các nhãn trưng bày là rất quan trọng để giúp du khách, đặc biệt là người nước ngoài, hiểu rõ hơn về văn hóa và lịch sử của các dân tộc Việt Nam. Nghiên cứu này sẽ cung cấp cái nhìn sâu sắc về các vấn đề gặp phải trong quá trình dịch thuật và đưa ra những gợi ý hữu ích cho các dịch giả.

II. Tầm quan trọng của nghiên cứu

Nghiên cứu này có ý nghĩa lý thuyết và thực tiễn. Về lý thuyết, nó cung cấp nền tảng cho các nghiên cứu tiếp theo liên quan đến nghiên cứu ngôn ngữ và dịch thuật văn hóa. Kết quả nghiên cứu sẽ khuyến khích các nhà nghiên cứu khác tìm hiểu về dịch tiếng Anh cho các nhãn trưng bày tại các bảo tàng khác. Về mặt thực tiễn, nghiên cứu giúp xác định các chiến lược dịch thuật phổ biến, quy trình và phương pháp được sử dụng trong việc dịch nhãn trưng bày. Nó cũng chỉ ra những lợi ích và hạn chế của từng chiến lược, từ đó đưa ra những gợi ý cho các dịch giả khi đối mặt với các khái niệm văn hóa.

III. Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu này sử dụng phương pháp định tính, bao gồm việc thu thập và phân tích dữ liệu từ các nhãn trưng bày tại Bảo tàng Văn hóa các Dân tộc Việt Nam. Các nhãn trưng bày được phân loại theo các chiến lược dịch thuật dựa trên phân loại của Vinay & Darbelnet và Newmark. Phân tích sẽ tập trung vào hiệu quả và những vấn đề gặp phải trong quá trình dịch. Việc quan sát thực tế tại bảo tàng cũng sẽ được thực hiện để đánh giá chất lượng dịch thuật và tìm ra những vấn đề cần cải thiện. Phương pháp này không chỉ giúp thu thập dữ liệu mà còn cung cấp cái nhìn thực tế về quy trình dịch thuật.

IV. Các chiến lược dịch thuật

Nghiên cứu đã xác định nhiều chiến lược dịch thuật khác nhau được sử dụng trong việc dịch nhãn trưng bày. Một số chiến lược phổ biến bao gồm dịch bằng từ tổng quát hơn, dịch bằng từ trung tính hoặc ít biểu cảm hơn, và dịch bằng cách thay thế văn hóa. Mỗi chiến lược có những ưu điểm và nhược điểm riêng. Ví dụ, việc dịch bằng từ tổng quát có thể giúp đơn giản hóa thông tin nhưng có thể làm mất đi sự phong phú của văn hóa. Ngược lại, việc sử dụng từ vay mượn có thể giữ nguyên bản sắc văn hóa nhưng lại gây khó khăn cho người đọc không quen thuộc với ngôn ngữ gốc. Nghiên cứu sẽ phân tích chi tiết từng chiến lược và đưa ra những gợi ý cho các dịch giả.

V. Kết luận và gợi ý

Nghiên cứu này không chỉ cung cấp cái nhìn sâu sắc về dịch thuật văn hóa mà còn đưa ra những gợi ý thiết thực cho các dịch giả khi làm việc với các khái niệm văn hóa trong dịch tiếng Anh. Việc hiểu rõ các chiến lược và quy trình dịch thuật sẽ giúp nâng cao chất lượng dịch thuật, từ đó góp phần bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa của các dân tộc Việt Nam. Các gợi ý này có thể được áp dụng không chỉ trong bối cảnh của Bảo tàng mà còn trong các lĩnh vực khác liên quan đến dịch thuật văn hóa.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Bảo tàng là nơi lưu giữ và phổ biến các giá trị văn hóa, lịch sử đến thế hệ trẻ và khách quốc tế. Tại Việt Nam, Bảo tàng Văn hóa các Dân tộc Việt Nam tỉnh Thái Nguyên được xây dựng từ năm 1960, hiện lưu giữ khoảng 2000 hiện vật quý giá của 54 dân tộc thiểu số. Việc dịch tên các hiện vật sang tiếng Anh nhằm phục vụ khách tham quan nước ngoài là một nhiệm vụ quan trọng nhưng đầy thách thức do nhiều khái niệm văn hóa Việt Nam không có từ tương đương trong tiếng Anh. Nghiên cứu này tập trung điều tra các chiến lược, thủ tục và phương pháp dịch tên hiện vật từ tiếng Việt sang tiếng Anh tại bảo tàng này, với phạm vi dữ liệu gồm khoảng 300 nhãn hiện vật, chủ yếu là các công cụ lao động, vật dụng đời sống và đồ dùng tín ngưỡng.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm phân tích các chiến lược dịch phổ biến, đánh giá ưu nhược điểm của từng chiến lược, đồng thời đề xuất các giải pháp nâng cao chất lượng dịch thuật các khái niệm văn hóa. Nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn trong việc hỗ trợ các dịch giả và bảo tàng nâng cao hiệu quả truyền tải giá trị văn hóa đến khách quốc tế, đồng thời đóng góp lý thuyết cho lĩnh vực dịch thuật văn hóa. Thời gian nghiên cứu tập trung vào dữ liệu hiện vật tại Bảo tàng Văn hóa các Dân tộc Việt Nam tỉnh Thái Nguyên, với phương pháp nghiên cứu định tính và quan sát trực tiếp.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết dịch thuật kinh điển và hiện đại, trong đó:

• Định nghĩa dịch thuật: Theo Catford (1965), dịch thuật là sự thay thế văn bản nguồn bằng văn bản tương đương trong ngôn ngữ đích, đảm bảo sự tương đương về hình thức và nội dung. Nida (1975) nhấn mạnh dịch thuật là tạo ra tương đương tự nhiên nhất về nghĩa và phong cách trong ngôn ngữ đích.

• Khái niệm tương đương dịch thuật: Koller (1979) phân loại tương đương thành denotative, connotative, text-normative, pragmatic và formal equivalence, nhằm đảm bảo sự phù hợp về nghĩa, ngữ cảnh và hiệu quả giao tiếp.

• Vấn đề không tương đương từ vựng: Baker (1992) chỉ ra 11 loại không tương đương từ vựng, bao gồm khái niệm đặc thù văn hóa, sự phức tạp ngữ nghĩa, khác biệt về quan điểm vật lý và biểu cảm, cũng như sự thiếu hụt từ tương đương trong ngôn ngữ đích.

• Chiến lược dịch thuật: Dựa trên phân loại của Baker (1992), có 8 chiến lược chính như dịch bằng từ chung hơn, từ trung tính, thay thế văn hóa, vay mượn kèm giải thích, diễn giải bằng từ liên quan, bỏ qua, minh họa.

• Thủ tục dịch thuật: Theo Vinay & Darbelnet (1958) và Newmark (1988), thủ tục gồm chuyển ngữ (transference), dịch đen (literal translation), chuyển đổi cấu trúc (transposition), điều chỉnh quan điểm (modulation), tương đương (equivalence), thích nghi (adaptation).

• Phương pháp dịch thuật: Newmark (1988) phân biệt 8 phương pháp dịch từ dịch từng từ, dịch trung thành, dịch ngữ nghĩa, dịch tự do, dịch thích nghi, dịch thành ngữ, dịch truyền đạt, dịch thông tin.

Các khái niệm chính được sử dụng gồm: tương đương dịch thuật, chiến lược dịch, thủ tục dịch, phương pháp dịch, không tương đương từ vựng, khái niệm đặc thù văn hóa.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định tính kết hợp quan sát và phân tích tài liệu. Dữ liệu thu thập gồm khoảng 300 nhãn hiện vật tại Bảo tàng Văn hóa các Dân tộc Việt Nam tỉnh Thái Nguyên, tập trung vào phần tên hiện vật bằng tiếng Việt và bản dịch tiếng Anh. Cỡ mẫu được chọn dựa trên tiêu chí tính đại diện cho các loại hiện vật phổ biến như công cụ lao động, vật dụng đời sống, trang phục và đồ tín ngưỡng.

Phân tích dữ liệu dựa trên hệ thống phân loại chiến lược, thủ tục và phương pháp dịch thuật của các học giả như Baker, Vinay & Darbelnet, Newmark. Quá trình nghiên cứu gồm các bước: thu thập và phân loại dữ liệu, phân tích chiến lược và thủ tục dịch, đánh giá ưu nhược điểm từng chiến lược, quan sát thực tế tại bảo tàng để đánh giá tính hiệu quả và đề xuất giải pháp cải tiến.

Thời gian nghiên cứu tập trung vào dữ liệu hiện vật hiện có tại bảo tàng, đảm bảo tính thực tiễn và khả năng áp dụng trong môi trường dịch thuật thực tế.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Chiến lược dịch phổ biến: Nghiên cứu xác định sáu chiến lược dịch chính được sử dụng trong dịch tên hiện vật, gồm dịch bằng từ chung hơn (ví dụ: “sáo dọc”, “sáo chit” đều dịch là “flute”), dịch bằng từ trung tính (ví dụ: “mai”, “thuổng” dịch là “spade”), thay thế văn hóa (ví dụ: “đàn tam” dịch là “three-stringed zither”), vay mượn kèm giải thích (ví dụ: “Rối Ba thạo” dịch là “Ba thao puppets – a person who represents lazy and artful people”), diễn giải bằng từ liên quan (ví dụ: “nón” dịch là “conical palm hat”), và bỏ qua (ví dụ: “Bẫy ngọ cắp” dịch là “The trap”).

2. Ưu nhược điểm từng chiến lược: Dịch bằng từ chung giúp người đọc dễ hình dung công dụng hiện vật nhưng làm mất chi tiết phân biệt; dịch bằng từ trung tính hạn chế sự hiểu sâu sắc; thay thế văn hóa tạo sự gần gũi nhưng giới hạn phạm vi áp dụng; vay mượn kèm giải thích giữ nguyên bản sắc văn hóa và tăng hiểu biết; diễn giải bằng từ liên quan giúp làm rõ nghĩa nhưng có thể dài dòng; bỏ qua giúp ngắn gọn nhưng mất thông tin chi tiết.

3. Thủ tục dịch thuật thường dùng: Bao gồm chuyển ngữ (transference), dịch đen (literal translation), chuyển đổi cấu trúc (transposition), tương đương văn hóa (cultural equivalent), tương đương mô tả (descriptive equivalent), rút gọn (reduction) và kết hợp thủ tục (couplets). Ví dụ, “Áo bà ba” dịch là “Ba ba clothes” (chuyển ngữ), “Tiền âm phủ” dịch là “the hell money” (dịch đen), “Thạ đựng rau” dịch là “vegetable container” (chuyển đổi cấu trúc).

4. Phương pháp dịch thuật áp dụng: Phương pháp kết hợp thủ tục (couplets) được sử dụng phổ biến nhất nhằm tận dụng ưu điểm từng thủ tục, vừa bảo tồn màu sắc văn hóa vừa đảm bảo sự hiểu biết cho người đọc.

Thảo luận kết quả

Việc dịch tên hiện vật tại bảo tàng gặp nhiều khó khăn do sự khác biệt văn hóa và ngôn ngữ, đặc biệt là các khái niệm đặc thù không có từ tương đương trong tiếng Anh. Chiến lược vay mượn kèm giải thích được đánh giá là hiệu quả nhất vì vừa giữ được bản sắc văn hóa vừa giúp người đọc hiểu rõ hơn. Tuy nhiên, chiến lược này đòi hỏi dịch giả phải có kiến thức sâu rộng về văn hóa nguồn và ngôn ngữ đích.

Thủ tục chuyển đổi cấu trúc (transposition) giúp dịch sát nghĩa và phù hợp với thói quen ngôn ngữ tiếng Anh, ví dụ chuyển từ động từ sang danh từ, làm cho bản dịch tự nhiên hơn. Dịch đen và chuyển ngữ tuy đơn giản nhưng có thể gây khó hiểu nếu người đọc không có kiến thức nền tảng về văn hóa Việt Nam.

Kết quả nghiên cứu phù hợp với các nghiên cứu trước đây về dịch thuật văn hóa, đồng thời bổ sung phân tích chi tiết về ưu nhược điểm từng chiến lược và thủ tục trong bối cảnh dịch tên hiện vật bảo tàng. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tần suất sử dụng các chiến lược và thủ tục, bảng so sánh ưu nhược điểm, giúp minh họa rõ ràng hơn cho người đọc.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Nâng cao kiến thức văn hóa cho dịch giả: Tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu về văn hóa dân tộc và ngôn ngữ đích nhằm giúp dịch giả hiểu rõ đặc điểm văn hóa, từ đó lựa chọn chiến lược dịch phù hợp, nâng cao chất lượng bản dịch. Thời gian thực hiện: 6-12 tháng; chủ thể: các cơ sở đào tạo và bảo tàng.

2. Áp dụng kết hợp chiến lược dịch: Khuyến khích dịch giả sử dụng kết hợp các chiến lược như vay mượn kèm giải thích, diễn giải và chuyển đổi cấu trúc để vừa bảo tồn giá trị văn hóa vừa đảm bảo tính dễ hiểu cho khách tham quan quốc tế. Thời gian: áp dụng ngay trong các dự án dịch thuật hiện tại; chủ thể: đội ngũ dịch thuật bảo tàng.

3. Xây dựng bộ từ điển thuật ngữ chuyên ngành và văn hóa: Tổng hợp các thuật ngữ đặc thù văn hóa và tên hiện vật, kèm theo giải thích chi tiết để làm tài liệu tham khảo cho dịch giả và khách tham quan. Thời gian: 12-18 tháng; chủ thể: bảo tàng phối hợp với các chuyên gia ngôn ngữ.

4. Tăng cường kiểm duyệt và hiệu chỉnh bản dịch: Thiết lập quy trình kiểm duyệt bản dịch chặt chẽ, bao gồm đánh giá tính chính xác, phù hợp văn hóa và khả năng tiếp nhận của người đọc. Thời gian: liên tục; chủ thể: ban quản lý bảo tàng và chuyên gia dịch thuật.

5. Phát triển các công cụ hỗ trợ dịch thuật: Ứng dụng công nghệ dịch máy kết hợp với cơ sở dữ liệu thuật ngữ văn hóa để hỗ trợ dịch giả trong việc lựa chọn từ ngữ và giải thích phù hợp. Thời gian: 18-24 tháng; chủ thể: các tổ chức nghiên cứu công nghệ và bảo tàng.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Dịch giả và biên dịch viên chuyên ngành văn hóa: Nghiên cứu cung cấp các chiến lược và thủ tục dịch thuật cụ thể, giúp họ nâng cao kỹ năng dịch các khái niệm văn hóa đặc thù, tránh sai sót và hiểu nhầm.

2. Quản lý và nhân viên bảo tàng: Tham khảo để hiểu rõ các khó khăn trong dịch thuật hiện vật, từ đó cải thiện quy trình dịch thuật, nâng cao chất lượng thông tin phục vụ khách tham quan quốc tế.

3. Giảng viên và sinh viên ngành ngôn ngữ và dịch thuật: Tài liệu tham khảo quý giá cho việc giảng dạy và nghiên cứu về dịch thuật văn hóa, đặc biệt là dịch thuật tên hiện vật bảo tàng.

4. Nhà nghiên cứu văn hóa và ngôn ngữ học: Cung cấp góc nhìn thực tiễn về sự tương tác giữa ngôn ngữ và văn hóa trong dịch thuật, hỗ trợ các nghiên cứu sâu hơn về dịch thuật văn hóa Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao dịch tên hiện vật bảo tàng lại khó khăn?
   Dịch tên hiện vật khó vì nhiều khái niệm văn hóa Việt Nam không có từ tương đương trong tiếng Anh, đòi hỏi dịch giả phải vận dụng nhiều chiến lược dịch khác nhau để vừa giữ nguyên bản sắc văn hóa vừa đảm bảo người đọc hiểu.

2. Chiến lược dịch nào được sử dụng phổ biến nhất?
   Chiến lược vay mượn kèm giải thích được sử dụng nhiều nhất vì nó vừa bảo tồn đặc trưng văn hóa vừa giúp người đọc hiểu rõ hơn thông qua phần giải thích bổ sung.

3. Thủ tục dịch thuật nào giúp bản dịch tự nhiên hơn?
   Thủ tục chuyển đổi cấu trúc (transposition) giúp dịch từ động từ sang danh từ hoặc thay đổi cấu trúc câu, làm cho bản dịch phù hợp với thói quen ngôn ngữ tiếng Anh và dễ tiếp nhận hơn.

4. Làm thế nào để dịch giả chọn chiến lược dịch phù hợp?
   Dịch giả cần có kiến thức sâu về văn hóa nguồn và ngôn ngữ đích, đồng thời cân nhắc mục đích dịch, đối tượng độc giả để lựa chọn chiến lược dịch phù hợp, có thể kết hợp nhiều chiến lược để đạt hiệu quả tối ưu.

5. Nghiên cứu này có thể áp dụng cho các bảo tàng khác không?
   Có, các chiến lược và thủ tục dịch thuật được phân tích có thể áp dụng cho các bảo tàng khác có hiện vật văn hóa đặc thù, tuy nhiên cần điều chỉnh phù hợp với đặc điểm văn hóa và ngôn ngữ của từng địa phương.

Kết luận

• Nghiên cứu đã xác định sáu chiến lược dịch chính và bảy thủ tục dịch thuật phổ biến trong dịch tên hiện vật tại Bảo tàng Văn hóa các Dân tộc Việt Nam tỉnh Thái Nguyên.
• Chiến lược vay mượn kèm giải thích được đánh giá là hiệu quả nhất trong việc bảo tồn giá trị văn hóa và tăng khả năng hiểu biết của khách tham quan.
• Thủ tục kết hợp (couplets) là phương pháp được sử dụng nhiều nhất nhằm tận dụng ưu điểm của từng thủ tục dịch thuật.
• Nghiên cứu nhấn mạnh tầm quan trọng của kiến thức văn hóa và ngôn ngữ đối với dịch giả để nâng cao chất lượng bản dịch.
• Các bước tiếp theo bao gồm đào tạo dịch giả, xây dựng tài liệu thuật ngữ chuyên ngành và phát triển công cụ hỗ trợ dịch thuật nhằm nâng cao hiệu quả dịch thuật trong bảo tàng.

Hãy áp dụng những kiến thức và đề xuất từ nghiên cứu này để nâng cao chất lượng dịch thuật văn hóa, góp phần quảng bá giá trị văn hóa Việt Nam đến bạn bè quốc tế một cách hiệu quả và sâu sắc hơn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

VIETNAM NATIONAL UNIVERSITY, HA NOI UNIVERSITY OF LANGUAGES AND INTERNATIONAL STUDIES FACULTY OF POST- GRADUATE STUDIES MA THỊ BÔNG INVESTIGATING VIETNAMESE- ENGLISH TRANSLATION OF EXHIBIT LABELS AT THE MUSEUM OF VIETNAMESE ETHNIC CULTURES, THAI NGUYEN PROVINCE. NGHIÊN CỨU VỀ CÁCH DỊCH VIỆT- ANH TÊN CÁC HIỆN VẬT TẠI BẢO TÀNG VĂN HÓA CÁC DÂN TỘC VIỆT NAM TỈNH THÁI NGUYÊN Field: English Linguistics Code: 60 22 02 01 MA. MINOR THESIS Ha Noi, November, 2017 z VIETNAM NATIONAL UNIVERSITY, HA NOI UNIVERSITY OF LANGUAGES AND INTERNATIONAL STUDIES FACULTY OF POST- GRADUATE STUDIES MA THỊ BÔNG INVESTIGATING VIETNAMESE- ENGLISH TRANSLATION OF EXHIBIT LABELS AT THE MUSEUM OF VIETNAMESE ETHNIC CULTURES, THAI NGUYEN PROVINCE NGHIÊN CỨU VỀ CÁCH DỊCH VIỆT- ANH TÊN CÁC HIỆN VẬT TẠI BẢO TÀNG VĂN HÓA CÁC DÂN TỘC VIỆT NAM TỈNH THÁI NGUYÊN Field: English Linguistics Code: 60 22 02 01 MA. MINOR THESIS Supervisor: Assoc.Lê Hùng Tiến Ha Noi, November, 2017 z CANDIDATE’S STATEMENT -----------*****----------- I hereby certify that the thesis enlabeld Investigating Vietnamese- English translation of exhibit labels at Museum of Vietnamese Ethnics’ Cultures, Thai Nguyen provinceis the result of my own research for the Degree of Master of Arts at Vietnam National University, Hanoi University of Languages and International Studies (ULIS) and that this thesis has not been submitted for any assessment in any other formal courses of study elsewhere.

Signature: Date: i z ACKNOWLEDGEMENTS In the complement of my thesis, I have received generous advice and a great deal of support from a number of people. Firstly, I would like to express my deep and sincere gratitude to my supervisor, Assoc. Le Hung Tien, for his enthusiastic guidance, constructive critical feedback and generous help in the process of completing my thesis. My special thanks approve to all my respected lecturers in the M.A course for their informative and valuable lectures and the administrative staff of the Department of Post Graduate Studies, ULIS, for their help, guidance, enthusiasm and valuable support during my course of study.

I would like to express my gratefulness to all the staff working at Museum of Vietnamese Ethnics‟ cultures in Thai Nguyen Province for their kind cooperation and valuable support, which considerably contributed to the completion of my work. Finally, I would like to acknowledge my dear family for their love, material and spiritual support throughout this research. I also wish to thank all my friends who always stand by me with their consideration and encouragement. Ma Thị Bông ii z ABSTRACT Museum is the place where cultural and historical values are preserved and popularized to the young generation and the foreigners.

One of the most important issues in propagating Vietnamese culture to the oversea visitors is the translating exhibits‟ names into foreign languages. The research aims to investigate the Vietnamese- English translation of exhibit labels at the Museum of Vietnamese Ethnics‟ cultures at Thai Nguyen City. In this study qualitative method and observation are applied to find out the most common translation strategies, procedures and methods used in translating exhibit labels with the detail analysis of each strategy‟s advantages and disadvantages. From the findings of the study, some suggestions for the translators when dealing with cultural words are given.

To answer all the research questions, the research supplies readers with a foundational knowledge of translation through literature review section. Then the data are analyzed for the conclusion of the study. iii z TABLE OF CONTENTS CANDIDATE‟S STATEMENT. iii TABLE OF CONTENTS.

iv LIST OF ABBREVIATIONS. Statement of the problem and the rationale of the study. Significance of the study. Aims of the study.

Scope of the study. Methodology of the study. The current context of translation of exhibit labels at the Vietnamese Ethnics‟ Culture Museum. The data collection criteria.

Data collection procedure. Organization of the study .6 CHAPTER 1: THEORETICAL BACKGROUND. Definition of translation. Problems with non-equivalent at word level.23 CHAPTER 2: DATA ANALYSIS AND DISCUSSION.

The strategies used in the translation of exhibit labels. Translation by a more general word. Translation by a more neutral/ less expressive word. Translation by cultural substitution.

Translation using a loan word or loan word plus explanation. Translation by paraphrase using related words. Translation by omission. Translation procedures and methods used in translating exhibit labels.

Some suggestions for translating cultural words .41 APPENDIX v z LIST OF ABBREVIATIONS SL : Source language TL : Target language 1 z PART A: INTRODUCTION This part presents the rationale for the study which consists of 7 sections: (1) States the problem and the rationale of the study. (2) and (3): Clarify the significance, aims, and objectives of study as well. (4): Provides the scope and limitation of study. (5): Proposes the research questions.

(6) Methodology of the study (7): Brief organization of study. Statement of the problem and the rationale of the study In Vietnam as well as every country in the world, museum is considered as the place where cultural values are preserved and exhibited. It collects and conserves cultural exhibits and the record of humanity which deepen people‟s understanding and appreciation of their history and culture. Museum of Vietnamese Ethnics‟ Culturesbuilt in 1960 and situated at Thai Nguyen City center is the cultural site which exhibiting and preserving cultural and historical values of all ethnic groups in Vietnam.

People visiting the museum not only amuse themselves but also study Vietnamese culture. Among the visitors of the museum, there are a lot of foreigners, scientists and students. In order to welcome foreigners and better their knowledge about Vietnamese culture, all the exhibit labels are written in Vietnamese and then translated into English and French. There is no doubt that the translation process of exhibit labels is not easy because many Vietnamese cultural concepts do not have equivalents in English.

The translators have to apply numerous translation strategies to make all the concepts comprehensible to the visitors. So far, translation aspects have always been a noteworthy field for many researchers; however, little investigation on the Vietnamese- English translation of exhibit labels has been conducted. Therefore a study on this aspect is really essential. With the hope of investigating the most popular translation strategies, procedure and method used in exhibit labels translation as well as giving some useful suggestions in translating cultural concepts, the author would like to carry out this minor thesis.

Significance of the study Theoretically, investigating of Vietnamese- English translation of exhibit labels at Vietnamese ethnics‟ culture museum in Thai Nguyen city can be a theoretical foundation for the latter studies related to this field. The outcome of this investigation raises the interest and curiosity of other researchers to deal with the Vietnamese- English translation of exhibit labels in other museums. Practically, this study helps to determine the most common translation strategies, procedures and methods used by translators in translating exhibit labels from Vietnamese into English. It also points out the benefits and drawbacks when applying each strategy in translating exhibit labels.

Furthermore, the research gives some suggestions and implication that would be useful for cultural concepts translation. Aims of the study The study aims at:  Analyzing the most common translation strategies, procedures and methods used in the Vietnamese-English translation of exhibit labels  Analyzing the advantages and the shortcomings of each strategy in the translation  Giving some suggestions for translators when dealing with cultural concepts. Scope of the study Each label of exhibit consists of the label and a description telling about its age, material, collector, and artist. The study limits itself to the analysis of Vietnamese- English translation of exhibit labels.

Research questions  What are the most common translation strategies in the Vietnamese- English translation of exhibit labels? What are the advantages and disadvantages of each strategy used?  What translation procedures and methods are widely used in translating exhibit labels from Vietnamese into English? What are their benefits and 3 z shortcomings when applying in the translation? 6. Methodology of the study This study was conducted with qualitative method. First, the theoretical backgrounds of the study from a lot of published books written by many authors were provided. Then, the exhibit labels from Museum of Vietnamese Ethnic‟s Culture in Thai Nguyen city were collected as the data of the study.

From these sources, we analysed and drew out the strategies, procedures and methods used in the translation. The current context of translation of exhibit labels at the Vietnamese Ethnics’ Culture Museum. Built in 1960, the Museum of Vietnamese Ethnics‟ Cultures in Thai Nguyen provincenow becomes one of six national museums which preserves about 2000 valuable documents, photographs and exhibits of fifty-four ethnic minority groups. Each exhibit is accompanied by a label showing its label, and a description of origin, age, collector written in Vietnamese, English and French.

The English version of the exhibit labels were translated by a group of four translators who have been working in the museum and have qualification specializing in English.Most of the exhibits are everyday life belongings, domestic tools, production tools and religious belongings of the ethnic minority groups in Vietnam. Therefore, many items do not have equivalents in English. The data collection criteria The focus of this study is the Vietnamese- English translation of exhibit labels in the Museum of Vietnamese Ethnics‟ Cultures in Thai Nguyen province; therefore only labels of exhibitsare collected as the subject of this research. The documents and descriptions are not chosen.

There are about 300 labels selected for the study, a majority of which are two to four words in length. The exhibits selected mostly are working tools, everyday belongings, outfits and religious belongings. Research methods In the research, qualitative methods, observation and document study are 4 z used to analyze the uses of translation strategies, procedures and methods applied in translating exhibit labels from Vietnamese into English. Data collection procedure In order to conduct this study, we will manipulate the following steps: + First, we will identify and gather the translation of exhibit labels from the Museum.

+ Next, we classify the data according to the strategies, methods and procedures used in the translation based on Vinay & Darbelnet‟s classification and Newmark‟s classification. + Then, we analyze the purpose, the effectiveness and the shortcomings of each strategy, method and procedure that the translators used. + Next, we observe the exhibits in the museum and evaluation the translation of their labels to find out some problems in translation. + Lastly, after analyzing the data and evaluate the translation of exhibit labels we draw out some suggestions in translating culture- specific concepts.

Organization of the study This thesis consists of three parts, namely introduction, development and conclusion. Part A is introduction which provides an overview of the study including the rationale, the significance, the aims, methods, the scope and the methodology of the study. Part B, Development, includes two distinguishable chapters. Chapter 1, Literature Review, reviews theoretical background on which the whole study is based on Chapter 2, findings and discussion, presents findings and discusses on the translation strategies, procedures and methods used in exhibit labels translation Part C, Conclusion, provides a summary of the study; suggests some implications, limitations of the study; and states some suggestions for further studies.

5 z PART B: DEVELOPMENT CHAPTER 1: THEORETICAL BACKGROUND 1. Previous studies Translation is an interesting topic to many authors through a numbers of studies. Nguyen (2005) investigating the Vietnamese-English translation of exhibit labels in Vietnam Museum of Ethnography. She studied the strategies, translation procedures and found out the difficulties facing the translators in translating process and pointed out some problems in the translation as well.

Her subject was object labels. In her study, she mainly listed the strategies and procedures used in translation without pointing out the advantages and disadvantages of each strategy and procedure. She did not synthesize and generalize the common cases in which these strategies and procedures were applied.