HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM NGUYỄN THỊ LAN ANH NGHIÊN CỨU SỰ DI ĐỘNG ĐẠM CỦA CÁC LOẠI PHÂN VIÊN NHẢ CHẬM VÀ ẢNH HƯỞNG CỦA CHÚNG ĐẾN SINH TRƯỞNG, PHÁT TRIỂN, NĂNG SUẤT NGÔ TRỒNG TRÊN ĐẤT ĐỎ VÀNG LÀO CAI LUẬN ÁN TIẾN SĨ NHÀ XUẤT BẢN HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP - 2019 HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM NGUYỄN THỊ LAN ANH NGHIÊN CỨU SỰ DI ĐỘNG ĐẠM CỦA CÁC LOẠI PHÂN VIÊN NHẢ CHẬM VÀ ẢNH HƯỞNG CỦA CHÚNG ĐẾN SINH TRƯỞNG, PHÁT TRIỂN, NĂNG SUẤT NGÔ TRỒNG TRÊN ĐẤT ĐỎ VÀNG LÀO CAI Chuyên ngành: Khoa học cây trồng Mã số: 9.10 Người hướng dẫn khoa học: PGS. Nguyễn Tất Cảnh PGS. Nguyễn Thế Hùng HÀ NỘI – 2019 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận án là trung thực, khách quan và chưa từng sử dụng bảo vệ để lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận án đã được cảm ơn, các thông tin trích dẫn trong luận án này đều được ghi rõ nguồn gốc.
Hà Nội, ngày.năm 2019 Tác giả luận án Nguyễn Thị Lan Anh i LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận án, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình. Nhân dịp hoàn thành luận án, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tới PGS. Nguyễn Tất Cảnh, PGS. Nguyễn Thế Hùng đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài.
Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, Bộ môn Canh tác học, Bộ môn Cây lương thực Khoa Nông học – Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận án. Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể lãnh đạo, cán bộ viên chức Công ty Cổ phần Công nghệ Xanh Nông nghiệp I, UBND xã Quang Kim, huyện Bát Xát đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi trong quá trình thực hiện đề tài. Xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận án. Hà Nội, ngày.
năm 2019 Nghiên cứu sinh Nguyễn Thị Lan Anh ii MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục. iii Danh mục chữ viết tắt. vi Danh mục bảng.
viii Danh mục hình. xi Trích yếu luận án. xiii Thesis abstract. Tính cấp thiết của đề tài.
Mục tiêu của đề tài. Mục tiêu chung. Mục tiêu cụ thể. Phạm vi nghiên cứu.
Những đóng góp mới của đề tài. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài. Ý nghĩa khoa học. Ý nghĩa thực tiễn.
Tổng quan tài liệu. Tình hình sản xuất ngô trên thế giới và Việt Nam. Vai trò của cây ngô. Tình hình sản xuất ngô trên thế giới.
Tình hình sản xuất ngô tại Việt Nam. Nghiên cứu bón phân cho ngô trên thế giới và ở Việt Nam. Vai trò của phân bón đối với cây ngô. Nghiên cứu về phân bón cho ngô trên thế giới và Việt Nam.
Nghiên cứu về phân bón nhả chậm cho ngô trên thế giới và Việt Nam. Một số nghiên cứu về sự di động đạm. Sự mất đạm trong nông nghiệp. Một số giải pháp kỹ thuật nâng cao hiệu quả sử dụng phân bón.
Sử dụng phân viên nhả chậm bón cho cây trồng. Sử dụng phần mềm HYDRUS để mô phỏng sự di chuyển của đạm trong đất nghiên cứu. Sử dụng dịch chiết thực vật có khả năng ức chế urease. Đặc điểm đất đai và tình hình sản xuất ngô tại vùng nghiên cứu.
Đặc điểm đất đai khu vực nghiên cứu. Tình hình sản xuất ngô tại Lào Cai. Một số nhận xét từ tổng quan nghiên cứu. Vật liệu và phƣơng pháp nghiên cứu.
Địa điểm nghiên cứu. Thời gian nghiên cứu. Đối tượng và vật liệu nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu.
Đánh giá hiện trạng sản xuất ngô vùng nghiên cứu. Nghiên cứu sự di động của đạm trong phân viên nhả chậm khi bón vào đất đỏ vàng Lào Cai. Nghiên cứu ảnh hưởng các loại phân viên nhả chậm và kĩ thuật bón đến sinh trưởng, phát triển và năng suất ngô vụ Xuân. Xây dựng mô hình thử nghiệm và đánh giá hiệu quả kinh tế.
Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp thu thập số liệu. Phương pháp thí nghiệm trong phòng. Phương pháp thí nghiệm đồng ruộng.
Xây dựng mô hình bón phân viên nhả chậm cho ngô. Chỉ tiêu và phương pháp theo dõi. Phương pháp phân tích. Phương pháp xử lý số liệu.
Các công thức tính toán số liệu. Các phần mềm thống kê xử lý số liệu. Kết quả và thảo luận. Thực trạng sản xuất ngô tại huyện Bát Xát, Lào Cai.
Đặc điểm khí hậu, thời tiết vùng nghiên cứu. Diện tích, năng suất, sản lượng ngô của Bát Xát từ năm 2005 - 2016. Thực trạng kỹ thuật canh tác ngô tại Bát Xát. Tình hình sử dụng phân bón các hộ điều tra tại Bát Xát.
Tính chất đất vùng nghiên cứu. Nghiên cứu sự di động của đạm của phân viên nhả chậm khi bón vào đất đỏ vàng Lào Cai. Nghiên cứu mô phỏng rửa trôi đạm hòa tan theo chiều sâu của đất có độ ẩm khác nhau bằng mô hình Hydrus-2D. Sự biến động của EC (electro-conductivity) khi bón các dạng phân viên nhả chậm vào đất đỏ vàng của Lào Cai.
Sự thay đổi nồng độ amon khi bón các loại phân viên nhả chậm. Nghiên cứu sự di động đạm của các loại phân viên nhả chậm khi được bón vào đất đỏ vàng của Lào Cai trên phần mềm HYDRUS -2D. Nghiên cứu ảnh hưởng các dạng phân viên nhả chậm và kỹ thuật bón đến sinh trưởng, phát triển và năng suất ngô. Ảnh hưởng của các dạng phân viên nhả chậm đến sinh trưởng, phát triển và năng suất ngô.
Ảnh hưởng của khoảng cách và độ sâu bón phân viên nhả chậm đến sinh trưởng, phát triển và năng suất ngô. Xây dựng mô hình ứng dụng kết quả nghiên cứu cho ngô NK66 tại vùng đất đỏ vàng của Lào Cai. Đánh giá hiệu quả kinh tế của mô hình thử nghiệm. Kết luận và kiến nghị .105 Danh mục các công trình công bố có liên quan đến luận án .106 Tài liệu tham khảo .121 v DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt AWD Alternate wetting and drying mode Tưới luân phiên khô ướt ACF Phân bón tráng attapulgite BNNPTNT Bộ nông nghiệp phát triển nông thôn BCU Bentonite coated urea - urê tráng bentonite CT Công thức CV Coefficient of Variation – Hệ số biến động CS Cộng sự CIMMYT International Maize and Wheat Improvement Center Trung tâm Cải tạo Ngô và Lúa mỳ CEC Dung tích trao đổi cation – Cation Exchange Capacity CRF Controlled Release Fertilizer Phân chậm tan có kiểm soát EFF Phân bón cải thiện với môi trường FAO Food and Agriculture Organization of the United Nations- Tổ chức Nông – Lương thế giới FUE Hệ số sử dụng phân bón HQ hydroquinone IFPRI International Food Policy Research Institute Viện nghiên cứu chính sách thực phẩm quốc tế LSD Least Signification Difference – Sai khác nhỏ nhất có ý nghĩa NSTT Năng suất thực thu NUE Nitrogen Use Efficiency - Hiệu suất sử dụng đạm NBPT thiophosphrictriamide nBTPT n-Butyl Thiophotphoric Triamit MP Mô phỏng OC Các bon hữu cơ PCU Urê được phủ polymer PVA Polyvinyl Acetate PVNC Phân viên nhả chậm PTNT Phát triển nông thôn vi RRA Rapid Rural Appraisal Điều tra nhanh nông thôn PGCU Phosphogypsum coated urea - urê tráng phosphogypsum QCVN Quy chuẩn Việt Nam SRF Slow release fertilizer - Phân nhả chậm SCU Sulphur coated urea - urê tráng lưu huỳnh TCVN Tiêu chuẩn Việt Nam TN Thí nghiệm TGST Thời gian sinh trưởng U uncoated urea - urê không tráng UBND Ủy ban nhân dân UNESCO United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization Tổ chức giáo dục, khoa học và văn hóa Liên hiệp quốc vii DANH MỤC BẢNG TT Tên bảng Trang 2.
Diện tích, năng suất và sản lượng của ba cây lương thực chính giai đoạn 2010-2016. Diện tích, năng suất và sản lượng ngô thế giới giai đoạn 2005 – 2016. Tình hình sản xuất ngô ở Việt Nam giai đoạn 2005 – 2015. Hiệu quả bón phân cân đối cho ngô.
Đặc điểm đất của huyện Bát Xát – Lào Cai. Tình hình sản xuất ngô ở Lào Cai. Một số tính chất đất trước thí nghiệm. Một số chỉ tiêu khí hậu tại huyện Bát Xát tỉnh Lào Cai.
Một số chỉ tiêu khí hậu tại huyện Bát Xát tỉnh Lào Cai. Tình hình sản xuất ngô của Bát Xát từ năm 2005 đến 2016. Cơ cấu giống ngô lai chủ yếu vụ Xuân năm 2010-2013 tại Bát Xát. Hiện trạng canh tác ngô tại Bát Xát.
Phân tích SWOT thực trạng sản xuất ngô tại Bát Xát, Lào Cai. Tình hình sử dụng phân bón cho ngô năm 2013 tại Bát Xát. Một số yếu tố hạn chế hiệu quả sử dụng phân bón cho ngô trên vùng đất đỏ vàng tại Lào Cai. Một số tính chất lý, hóa học của đất vùng nghiên cứu.
Sự thay đổi hàm lượng amon ở đất đỏ vàng Lào Cai. Đặc điểm động thái của NH4+ trong đất đỏ vàng Lào Cai. Đạm giải phóng từ phân viên nhả chậm C1 và L1. Lượng N giải phóng từ phân viên nhả chậm bọc keo với dịch chiết (C1) và lượng amon trong đất đỏ vàng Lào Cai.
Lượng N giải phóng từ phân viên nhả chậm bọc dịch chiết (L1) và lượng amon trong đất đỏ vàng Lào Cai. Đặc điểm động thái của giải phóng đạm từ phân viên nhả chậm C1 và L1. Mô hình tuyến tính dự đoán giải phóng N từ C1 và L1. Thời gian sinh trưởng của qua các giai đoạn giống ngô NK66.
Ảnh hưởng của các loại phân viên nhả chậm đến một số chỉ tiêu sinh trưởng của giống ngô NK66. Ảnh hưởng của các loại phân viên nhả chậm tới chỉ số diện tích lá của giống ngô NK66. Ảnh hưởng của các loại phân viên nhả chậm đến khả năng chống chịu của ngô NK66. Ảnh hưởng của các loại phân viên nhả chậm đến các yếu tố cấu thành năng suất của giống ngô NK66.
Ảnh hưởng của các loại phân viên nhả chậm đến năng suất giống ngô NK66 .
