Luận văn thạc sĩ nghiên cứu một số đặc điểm sinh học của giun tròn oesophagostomum spp ký sinh ở lợn tại huyện phú lương tỉnh thái nguyên và biện pháp phòng trị

Nghiên cứu đặc điểm sinh học của giun tròn Oesophagostomum spp ký sinh ở lợn tại Phú Lương, Thái Nguyên và biện pháp phòng trị hiệu quả.

• Tác giả: Hoàng Thị Hằng
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Văn Quang
• Trường học: Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Thú y
• Đề tài: Nghiên cứu một số đặc điểm sinh học của giun tròn Oesophagostomum spp. ký sinh ở lợn tại huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên và biện pháp phòng trị
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp đại học
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Đặt vấn đề
• 1.2. Mục đích nghiên cứu
• 1.3. Ý nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tiễn của đề tài
• 1.3.1. Ý nghĩa khoa học
• 1.3.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Cơ sở khoa học của đề tài
• 2.1.1. Đặc điểm sinh học của Oesophagostomum
• 2.1.1.1. Vị trí của Oesophagostomum trong hệ thống phân loại động vật học
• 2.1.1.2. Đặc điểm hình thái và cấu tạo giun Oesophagostomum spp. ký sinh ở lợn
• 2.1.1.3. Vòng đời của Oesophagostomum spp. lợn
• 2.1.2. Sự phát triển và sức đề kháng của trứng Oesophagostomum spp. lợn ở ngoại cảnh
• 2.1.3. Khả năng sống của ấu trùng cảm nhiễm (L3) ở ngoại cảnh
• 2.1.4. Bệnh Oesophagostomum spp.
• 2.1.4.1. Cơ chế sinh bệnh của bệnh Oesophagostomum spp.
• 2.2. Tình hình nghiên cứu bệnh Oesophagostomosis ở lợn
• 2.2.1. Tình hình nghiên cứu trong nước
• 2.2.2. Tình hình nghiên cứu trên thế giới
• 3. ĐỐI TƯỢNG, VẬT LIỆU, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng và vật liệu nghiên cứu
• 3.1.1. Đối tượng nghiên cứu
• 3.1.2. Vật liệu nghiên cứu
• 3.2. Địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 3.2.1. Địa điểm nghiên cứu
• 3.2.2. Thời gian nghiên cứu
• 3.3. Nội dung nghiên cứu
• 3.3.1. Điều tra về thực trạng chăn nuôi và phòng chống bệnh ký sinh trùng cho lợn tại huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên
• 3.3.2. Khảo sát một số đặc điểm sinh học của giun tròn Oesophagostomum spp. ký sinh ở lợn tại huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên
• 3.3.3. Nghiên cứu biện pháp phòng trị Oesophagostomosis cho lợn
• 3.4. Phương pháp nghiên cứu
• 3.4.1. Phương pháp điều tra công tác phòng chống bệnh ký sinh trùng nói chung, bệnh Oesophagostomosis nói riêng cho lợn ở địa phương
• 3.4.2. Phương pháp lấy mẫu và xét nghiệm mẫu phân
• 3.4.3. Phương pháp xác định hình thái, kích thước của giun tròn Oesophagostomum spp.
• 3.4.4. Phương pháp theo dõi sự phát triển của trứng và ấu trùng giun tròn Oesophagostomum spp. trong phòng thí nghiệm
• 3.4.5. Phương pháp xác định kích thước trứng giun tròn Oesophagostomum spp.
• 3.4.6. Phương pháp theo dõi hiệu lực của thuốc tẩy Oesophagostomum spp.
• 3.4.7. Bố trí thí nghiệm
• 3.4.8. Phương pháp xử lý số liệu
• 3.4.9. Một số công thức tính tỷ lệ
• 3.4.10. Một số tham số thống kê
• 4. PHẦN 4: KẾT QUẢ VÀ PHÂN TÍCH KẾT QUẢ
• 4.1. Tình hình phòng chống bệnh ký sinh trùng cho lợn ở huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên
• 4.2. Nghiên cứu một số đặc điểm sinh học của giun tròn Oesophagostomum spp. ký sinh ở lợn tại huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên
• 4.2.1. Hình thái, kích thước của giun tròn Oesophagostomum spp.
• 4.2.2. Hình thái, kích thước của trứng giun tròn Oesophagostomum spp.
• 4.2.3. Thời gian trứng nở và phát triển thành ấu trùng Oesophagostomum spp. cảm nhiễm trong phòng thí nghiệm
• 4.2.4. Hình thái, kích thước ấu trùng giun tròn Oesophagostomum spp.
• 4.2.5. Sức đề kháng của trứng Oesophagostomum spp. trong môi trường hóa chất khác nhau
• 4.2.6. Thời gian hoàn thành vòng đời của Oesophagostomum spp. trong cơ thể lợn
• 4.3. Nghiên cứu biện pháp phòng trị Oesophagostomosis cho lợn
• 4.3.1. Xác định hiệu lực một số thuốc tẩy giun Oesophagostomosis cho lợn
• 4.4. Đề xuất biện pháp phòng chống bệnh Oesophagostomum spp.
• 5. PHẦN 5: KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Đặc điểm sinh học của giun tròn Oesophagostomum spp

Giun tròn Oesophagostomum spp. là một trong những tác nhân gây bệnh ký sinh trùng phổ biến ở lợn, đặc biệt tại huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên. Đặc điểm sinh học của giun này bao gồm hình thái, kích thước và vòng đời. Theo nghiên cứu, Oesophagostomum dentatum có chiều dài từ 7 đến 14 mm, với cấu trúc đầu rõ rệt và túi đuôi ở con đực. Trứng của giun có hình bầu dục, kích thước từ 0,060 đến 0,088 mm. Vòng đời của giun này không cần vật chủ trung gian, trứng được bài xuất ra ngoài và phát triển thành ấu trùng trong môi trường. Nhiệt độ và độ ẩm là yếu tố quyết định đến sự phát triển của trứng và ấu trùng. Nghiên cứu cho thấy, ở nhiệt độ 25-27°C, trứng có thể nở thành ấu trùng sau 10-17 giờ. Điều này cho thấy sự thích nghi cao của Oesophagostomum spp. trong điều kiện khí hậu nhiệt đới.

1.1. Hình thái và cấu tạo

Hình thái và cấu tạo của Oesophagostomum spp. rất đa dạng. Giun trưởng thành có cấu trúc cơ thể phân chia rõ ràng, với đầu và thân được phân biệt. Con đực có túi đuôi và hai gai giao hợp, trong khi con cái có âm hộ gần hậu môn. Hình thái này giúp giun thích nghi với môi trường sống trong ruột lợn, nơi chúng ký sinh. Theo nghiên cứu của Skrjabin và cộng sự (1963), giun trưởng thành ký sinh chủ yếu ở ruột già, nơi chúng có thể phát triển và sinh sản. Sự hiểu biết về hình thái và cấu tạo của giun là cơ sở để phát triển các biện pháp phòng trị hiệu quả.

1.2. Vòng đời

Vòng đời của Oesophagostomum spp. rất đặc biệt, không cần vật chủ trung gian. Trứng được bài xuất ra ngoài và phát triển thành ấu trùng trong môi trường. Sau khi nở, ấu trùng trải qua nhiều giai đoạn lột xác trước khi trở thành giun trưởng thành. Thời gian hoàn thành vòng đời của giun O. dentatum là từ 45 đến 60 ngày. Sự phát triển nhanh chóng của ấu trùng trong điều kiện thích hợp cho thấy khả năng lây lan của bệnh Oesophagostomosis ở lợn. Việc nắm rõ vòng đời của giun giúp các nhà nghiên cứu và người chăn nuôi có thể áp dụng các biện pháp phòng ngừa hiệu quả.

II. Biện pháp phòng trị giun tròn Oesophagostomum spp

Biện pháp phòng trị bệnh do Oesophagostomum spp. gây ra rất quan trọng trong việc bảo vệ sức khỏe đàn lợn. Các biện pháp này bao gồm việc sử dụng thuốc tẩy giun, cải thiện điều kiện chăn nuôi và vệ sinh môi trường. Nghiên cứu cho thấy, việc sử dụng thuốc tẩy giun có hiệu quả cao trong việc giảm thiểu số lượng giun trong ruột lợn. Các loại thuốc như ivermectin và fenbendazole đã được chứng minh là có hiệu lực trong việc tiêu diệt giun trưởng thành và ấu trùng. Ngoài ra, việc duy trì vệ sinh chuồng trại và quản lý thức ăn cũng góp phần quan trọng trong việc ngăn ngừa sự phát triển của giun. Cần có sự phối hợp giữa các hộ chăn nuôi để thực hiện các biện pháp phòng trị đồng bộ.

2.1. Sử dụng thuốc tẩy giun

Sử dụng thuốc tẩy giun là một trong những biện pháp chính để phòng trị bệnh do Oesophagostomum spp. gây ra. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng, thuốc tẩy giun như ivermectin và fenbendazole có khả năng tiêu diệt giun trưởng thành và ấu trùng trong ruột lợn. Việc áp dụng đúng liều lượng và thời gian sử dụng thuốc là rất quan trọng để đạt được hiệu quả cao nhất. Người chăn nuôi cần được hướng dẫn cụ thể về cách sử dụng thuốc để tránh tình trạng kháng thuốc, điều này có thể làm giảm hiệu quả điều trị trong tương lai.

2.2. Cải thiện điều kiện chăn nuôi

Cải thiện điều kiện chăn nuôi là một yếu tố quan trọng trong việc phòng ngừa bệnh do Oesophagostomum spp. gây ra. Việc duy trì vệ sinh chuồng trại, cung cấp thức ăn sạch và nước uống an toàn sẽ giúp giảm thiểu nguy cơ nhiễm bệnh. Ngoài ra, việc theo dõi sức khỏe đàn lợn thường xuyên cũng giúp phát hiện sớm các triệu chứng của bệnh, từ đó có biện pháp can thiệp kịp thời. Các hộ chăn nuôi cần được đào tạo về kỹ thuật chăn nuôi an toàn sinh học để nâng cao hiệu quả phòng trị bệnh ký sinh trùng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Nước ta là một nước nông nghiệp hiện nay chăn nuôi lợn ngày càng chiếm vị trí quan trọng trong sự phát triển kinh tế của cả nước. Chăn nuôi lợn cung cấp một khối lượng lớn thực phẩm có giá trị cho con người nó không chỉ cung cấp nguồn thực phẩm cho xã hội mà còn cung cấp nguyên liệu cho ngành công nghiệp chế biến và phân bón cho ngành trồng trọt. Trong những năm qua Đảng và Nhà nước đã có nhiều chủ trương, chính sách nhằm thúc đẩy ngành chăn nuôi trong đó có ngành chăn nuôi lợn phát triển. Tuy nhiên, dịch bệnh vẫn thường xuyên xảy ra trên đàn lợn gây nên những thiệt hại đáng kể cho ngành chăn nuôi.

Nước ta nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới có điều kiện thuận lợi cho nhiều loài ký sinh trùng phát triển, ký sinh và gây bệnh cho vật nuôi. Đây chính là vấn đề khó khăn lớn cho ngành chăn nuôi nói chung và chăn nuôi lợn nói riêng trong công tác phòng trừ và điều trị bệnh ký sinh trùng. Thái Nguyên là tỉnh có nghề chăn nuôi lợn khá phát triển. Trong những năm qua, số lượng đàn lợn không ngừng tăng lên.

Nhiều trang trại được xây dựng mới, người dân đầu tư cho con lợn và xem đó là nghề ổn định của gia đình mình. Mặc dù vậy, ở nhiều địa phương, chăn nuôi lợn còn gặp nhiều khó khăn, hiệu quả chăn nuôi còn thấp: lợn chậm lớn, còi cọc và tiêu chảy Trong các bệnh ký sinh trùng bệnh do giun tròn Oesophagostomum spp. gây ra ở lợn phân bố ở hầu hết các vùng miền đặc biệt là ở các tỉnh miền núi phía Bắc. Tuy không làm cho lợn chết nhiều nhưng giun tròn Oesophagostomum spp.

làm cho lợn gầy yếu, giảm tăng trọng, gây thiệt hại đáng kể về kinh tế cho người chăn nuôi lợn. Giun trưởng thành ký sinh ở ruột, ấu trùng ký sinh ở thành ruột tạo nên những u kén ở ruột gia súc. Súc vật khi nhiễm Oesophagostomum spp. nặng có thể bị chết.

Tuy nhiên, việc phòng trị bệnh ký sinh trùng, đặc biệt là bệnh do giun tròn Oesophagostomum spp. n 2 Xuất phát từ nhu cầu cấp bách của thực tế chăn nuôi lợn ở huyện Phú Lương - tỉnh Thái Nguyên tôi thực hiện đề tài: “Nghiên cứu một số đặc điểm sinh học của giun tròn Oesophagostomum spp. ký sinh ở lợn tại huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên và biện pháp phòng trị”. Mục đích nghiên cứu.

Nghiên cứu một số đặc điểm sinh học của giun tròn Oesophagostomum spp. và biện pháp phòng trị. Ý nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tiễn của đề tài. Ý nghĩa khoa học.

Kết quả của đề tài là những thông tin khoa học về đặc điểm sinh học của giun tròn Oesophagostomum spp. và biện pháp phòng trị Oesophagostomosis ở lợn, từ đó đề xuất quy trình phòng chống bệnh hiệu quả cho lợn. Ý nghĩa thực tiễn. Kết quả của đề tài là cơ sở khoa học khuyến cáo người chăn nuôi cách phòng trị bệnh do giun tròn Oesophagostomum spp.

gây ra, nhằm hạn chế tác hại cho lợn, góp phần nâng cao năng suất chăn nuôi và thúc đẩy nghề chăn nuôi lợn phát triển. n 3 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Cơ sở khoa học của đề tài 1. Đặc điểm sinh học của Oesophagostomum 1.

Vị trí của Oesophagostomum trong hệ thống phân loại động vật học. Oesophagostomum dentatum và Oesophagostomum longicaudum thuộc giống Oesophagostomum, là tác nhân gây ra bệnh Oesophagostomum (Oesophagostomatosis) ở lợn. Theo Skrjabin và cs (1963) [24], Phan Thế Việt và cs (1977) [21], Oesophagostomum ở lợn có vị trí trong hệ thống phân loại động vật như sau: Ngành: Nemathelminthes Shneider, 1873 Phân ngành: Nemathelmintha Shaneider và Schulz, 1940 Lớp: Nematoda Rudolphi, 1808 Phân lớp: Secerentea Chitwood, 1933 Bộ: Rhabditida Chitwood, 1933 Phân bộ: Strogylata Railliet, 1916 Họ: Trichonematidae Cram, 1927 Phân họ: Oesophagostomatinae Railliet et Henr, 1913 Giống: Oesophagostomum Molin, 1861 Loài: Oesophagostomum dentatum Rudolphi, 1803 Loài: Oesophagostomum longicaudum Goodey, 1925 1. Đặc điểm hình thái và cấu tạo giun Oesophagostomum spp.

ký sinh ở lợn Đề cập đến hình thái và cấu tạo giun Oesophagostomum spp.,Skrjabin và cs (1963) [24] cho biết: Loài O. dentatum: dài từ 7 - 14 mm, đầu được giới hạn với thân rõ rệt bởi ngăn bụng sâu. Bao miệng dài tới thực quản hình đinh ghim. Con đực có n 4 túi đuôi, hai gai giao hợp bằng nhau dài 0,90 - 0,94 mm.

Con cái âm hộ nằm gần hậu môn, hậu môn ở cách mút đuôi 0,255 - 0,265 mm. longicaudum: con đực dài 8,8 - 9,6 mm, lái dạng cái xẻng. Con cái dài 8 - 11 mm, đuôi rất dài và thon, nhọn. Hậu môn nằm cách mút đuôi 0,453 - 0,543 mm.

Âm hộ cách đuôi 0,906 - 0,951 mm. Nguyễn Thị Kim Lan và cs (2012) [8] cho biết: các loài thuộc giống Oesophagostomum có đặc điểm hình thái chung là, túi miệng hình ống rất nhỏ, quanh miệng có một bờ gồ lên hình đĩa, có các tua ở quanh miệng, có rãnh cổ ; phía trước rãnh cổ biểu bì nở ra tạo thành túi đầu, sau rãnh cổ có gai cổ, giun đực có túi đuôi và một đôi gai giao hợp dài bằng nhau, âm hộ giun cái ở gần hậu môn. dentatum ký sinh ở ruột già của lợn, là loài giun tròn nhỏ, không có cánh đầu, có 9 rua ngoài và 18 rua trong. Túi đầu to, gai cổ ở hai bên chỗ phình to của thực quản.

Giun đực dài 8 - 9 mm, rộng 0,14 - 0,37 mm, có túi đuôi, có 2 gai giao hợp bằng nhau dài 1,0 - 1,14 mm. Giun cái dài 8 - 11,2 mm, âm đạo dài 0,1 - 0,15 mm, nằm gần hậu môn, hơi xuyên vào cơ quan thải trứng. Trứng hình bầu dục, dài 0,060 - 0,088 mm, rộng 0,035 - 0,050 mm. Theo Phạm Sỹ Lăng và cs (2006) [9]: giun O.

dentatum là loài giun tròn nhỏ, không có cánh đầu. Giun đực có kích thước 7,6 - 8,8 x 0,35 - 0,38 mm, có túi đuôi, có hai gai giao hợp dài 0,792 - 1,037 mm. Giun cái dài 7,8 - 12,5 x 0,38 - 0,43 mm ; đuôi dài 0,405 - 0,430 mm. Âm hộ ở trước hậu môn, cách hậu môn 0,208 - 0,388 mm, dài 0,1 - 1,15 mm hơi xuyên vào cơ quan thải trứng.

Trứng hình ovan, kích thước 0,056 - 0,071 x 0,032 - 0,045 mm. Phần đầu cơ thể; 3. Đuôi của con cái; thể cái; 4. Mút và gốc gai giao phối; 3.

Đuôi của con đực; 4. Phần cuối gai 5. Cơ quan điều chỉnh; 6. Túi đuôi cá giao hợp; 5.

Nón sinh dục của thể đực; 7. con đực (Nguồn: Phan Thế Việt và cs, 1977) [21] (Nguồn: Phan Thế Việt và cs, 1977) [21] Hình 1. dentatum (Nguồn: http://courseware_s/kcxxl) (Nguồn:http://cal. Vòng đời của Oesophagostomum spp.

lợn Hagsten (1999) [23] cho rằng: thực chất của bất kỳ chương trình khống chế giun sán nào thì việc phá vỡ vòng đời của chúng là cần thiết. Do vậy, hiểu được chu kỳ (vòng đời) phát triển của giun sán có ý nghĩa rất quan trọng trong việc phòng chống các bệnh giun sán nói chung và bệnh Oesophagostomum spp. Theo Nguyễn Thị Kim Lan và cs (2012) [8]: toàn bộ quá trình phát triển, thay đổi qua những giai đoạn khác nhau của đời sống ký sinh trùng, kể từ khi nó là mầm sinh vật đầu tiên, cho đến khi nó lại có khả năng sản sinh ra mầm sinh vật mới, tạo ra một thế hệ mới thì toàn bộ quá trình đó được gọi là chu kỳ. Skrjabin và cs (1963) [24] đã mô tả chi tiết về chu kỳ phát triển của Oesophagostomum spp.

lợn như sau: trứng bài xuất ra ngoài ở giai đoạn phân chia 8 - 16 phôi bào. Người ta đã xác định được rằng, khi nhiệt độ thích hợp (30oC), ở trong trứng ấu trùng phát triển rất nhanh, chỉ qua 16 - 18 giờ ấu trùng đã nở ra khỏi trứng. Ấu trùng giai đoạn 1 ra khỏi trứng phát triển trong môi trường bên ngoài, đến ngày thứ tư thì lột xác lần thứ nhất. Sau đó 24 giờ ấu trùng lột xác lần thứ 2, tức là tách lớp vỏ và trở thành ấu trùng giai đoạn 2, rồi lột xác lần thứ hai thành ấu trùng giai đoạn 3.

Ấu trùng giai đoạn 3 là ấu trùng cảm nhiễm, tức là có khả năng gây bệnh đối với ký chủ. Tác giả cũng cho biết, khi gây nhiễm thực nghiệm trên lợn bằng ấu trùng cảm nhiễm O. longicaudum, thấy có sự tạo thành các hạt ký sinh trong thành ruột sau hai ngày nhiễm bệnh. Sau 17 ngày, đa số ấu trùng chui ra khỏi hạt, ký sinh trong ống ruột ở giai đoạn phát triển thứ 4.

Sau 35 ngày cảm nhiễm thấy có hiện tượng mất các hạt ký sinh, ở chỗ hạt đó chỉ thấy mô niêm mạc dày lên. longicaudum đạt đến giai đoạn trưởng thành sau 50 ngày cảm nhiễm. Theo Nguyễn Thị Kim Lan và cs (2012) [8]: vòng đời Oesophagostomum spp. không cần vật chủ trung gian.

Trứng theo phân ra ngoài, gặp nhiệt độ 25 - 270C, sau 10 - 17 giờ nở thành ấu trùng, qua hai lần lột xác, sau 7 - 8 ngày thành ấu trùng gây nhiễm. Khi ký chủ nuốt phải ấu n 7 trùng này, tới ruột thì ấu trùng chui vào niêm mạc ruột tạo thành những u kén, lột xác lần thứ ba, tới ngày 6 - 8 thành ấu trùng kỳ IV, sau đó rời khỏi niêm mạc ruột và lột xác lần nữa và phát triển thành giun trưởng thành. Thời gian hoàn thành vòng đời của giun O. longicaudum là 50 ngày, giun O.

dentatum là 45 - 60 ngày. Phan Lục (2006) [15] cho biết: ấu trùng O. dentatum khi vào ruột lợn chui sâu vào niêm mạc ruột già và hình thành hạt (u kén), trong có ấu trùng. Sau 23 ngày, ấu trùng chui ra khỏi kén, vào xoang ruột và phát triển thành giun trưởng thành sau 1,5 - 2 tháng.

Tuổi thọ của giun từ 8 - 10 tháng. Theo Phạm Sỹ Lăng và cs (2009) [10]: giun trưởng thành ký sinh trong ruột già lợn, đẻ trứng, trứng theo phân ra ngoài môi trường. Trứng gặp điều kiện nhiệt độ 25 - 27oC, sau 10 - 17 giờ nở thành ấu trùng. Ấu trùng I sau 24 giờ, ở nhiệt độ 22 - 24oC phát dục thành ấu trùng II, dài 0,44 - 0,64 mm.

Ấu trùng II phát triển được hai ngày thì thành ấu trùng gây nhiễm III. Ấu trùng này lẫn trong thức ăn, nước uống vào cơ thể ký chủ. Khi tới ruột, ấu trùng chui sâu vào niêm mạc ruột tạo thành những u kén và phát triển thành giun trưởng thành ở ruột già. Vòng đời Oesophagostomum spp.

có thể biểu diễn bằng sơ đồ sau: 25-27oC Oesophagostomum spp. trưởng thành Trứng Ấu trùng Phân 10 – 17 h (Ký sinh ở ruột già lợn) Qua 2 lần lột xác Rời khỏi Ấu trùng có u kén sức gây nhiễm Ký chủ Lột xác lần 4 Ấu trùng Lột xác lần 3 Ruột nuốt phải kỳ IV Hình 1.