Luận án tiến sĩ nông nghiệp nghiên cứu đặc điểm nông sinh học và biện pháp kỹ thuật nâng cao năng suất phẩm chất thanh long ruột đỏ tại một số tỉnh phía bắc

Luận án tiến sĩ nghiên cứu nông nghiệp nghiên cứu đặc điểm nông sinh học và biện pháp kỹ thuật nâng cao năng suất phẩm chất, phát triển phương pháp mới, đánh giá hiệu quả ứng dụng

• Tác giả: Nguyễn Thị Thu Hương
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Quốc Hùng
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Khoa học Cây trồng
• Đề tài: Nghiên cứu đặc điểm nông sinh học và biện pháp kỹ thuật nâng cao năng suất, phẩm chất thanh long ruột đỏ tại một số tỉnh phía Bắc
• Loại tài liệu: Luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Nông sinh học và đặc điểm sinh học của thanh long ruột đỏ

Nghiên cứu tập trung vào đặc điểm nông sinh học của cây thanh long ruột đỏ, bao gồm các yếu tố như hình thái, khả năng sinh trưởng, và điều kiện ngoại cảnh phù hợp. Các mẫu giống được đánh giá về khả năng ra hoa, đậu quả, và năng suất. Kết quả cho thấy, giống TL5 có khối lượng quả lớn nhất (483,3 g/quả) và năng suất cao nhất (39,0 kg/trụ). Các giống này thích nghi tốt với điều kiện khí hậu miền Bắc, ra hoa tự nhiên với 10-12 đợt/năm.

1.1. Đặc điểm hình thái và sinh trưởng

Các mẫu giống thanh long ruột đỏ được nghiên cứu có đặc điểm hình thái khác biệt, nhưng đều sinh trưởng khỏe với 3-4 đợt lộc/năm. Thời gian từ nở hoa đến thu hoạch dao động từ 28-35 ngày. Giống TL5 và TL4 được công nhận là giống mới, phù hợp với điều kiện miền Bắc.

1.2. Điều kiện ngoại cảnh

Nghiên cứu chỉ ra rằng, điều kiện khí hậu miền Bắc đáp ứng tốt yêu cầu sinh trưởng của thanh long ruột đỏ. Các yếu tố như nhiệt độ, độ ẩm, và ánh sáng được xem xét kỹ lưỡng để đảm bảo năng suất và chất lượng quả.

II. Kỹ thuật nâng cao năng suất thanh long ruột đỏ

Nghiên cứu đề xuất các kỹ thuật nâng cao năng suất như cắt tỉa cành, bón phân, và sử dụng phân bón lá. Biện pháp cắt tỉa để lại 24 cành/trụ kết hợp với quy trình bón phân hợp lý giúp tăng năng suất lên 41,1 kg/trụ. Sử dụng phân bón lá giàu đạm, lân, kali làm tăng tỷ lệ đậu quả và kéo dài thời gian sinh trưởng.

2.1. Cắt tỉa và bón phân

Biện pháp cắt tỉa sau thu hoạch kết hợp với bón phân hữu cơ vi sinh, N, P, K theo tỷ lệ 3 kg phân hữu cơ, 500 g P2O5, 500 g N, và 700 g K2O/trụ/năm cho năng suất cao nhất. Độ Brix đạt 19,9%, đảm bảo chất lượng quả.

2.2. Sử dụng phân bón lá

Các loại phân bón lá như Đầu trâu 502, Đầu trâu 702, và phân bón lá HK làm tăng khối lượng quả và năng suất lên 15-20%. Chất lượng quả được cải thiện đáng kể, phù hợp với yêu cầu thị trường.

III. Ứng dụng kỹ thuật canh tác tại miền Bắc

Nghiên cứu đã áp dụng các kỹ thuật canh tác như xử lý chiếu sáng bổ sung và phương thức trồng giàn. Sử dụng bóng đèn sợi đốt 60W màu vàng trong 22 đêm giúp thanh long ruột đỏ ra hoa trái vụ, đạt năng suất 7,0-7,2 kg/trụ. Trồng giàn cho năng suất cao hơn 30% so với trồng trụ, đạt 57,8 tấn/ha.

3.1. Xử lý chiếu sáng

Chiếu sáng bổ sung bằng bóng đèn LED đỏ 7W cho năng suất cao nhất (8,2-9,3 kg/trụ) và hiệu quả kinh tế cao (hệ số VCR đạt 2,3-2,5). Kỹ thuật này phù hợp với điều kiện miền Bắc, giúp kéo dài thời vụ thu hoạch.

3.2. Phương thức trồng giàn

Trồng giàn giúp cây sinh trưởng tốt, ra hoa và đậu quả đồng đều. Năng suất và hiệu quả kinh tế cao hơn gần 2 lần so với trồng trụ, phù hợp với quy mô sản xuất lớn.

IV. Kết quả và ứng dụng thực tiễn

Nghiên cứu đã xác định các giống thanh long ruột đỏ phù hợp với điều kiện miền Bắc, đặc biệt là giống TL5 và TL4. Các kỹ thuật nông nghiệp được đề xuất đã nâng cao năng suất và chất lượng quả, mang lại hiệu quả kinh tế cao. Các mô hình thử nghiệm tại Hà Nội và Vĩnh Phúc cho thấy năng suất tăng 15-29% so với đối chứng.

4.1. Hiệu quả kinh tế

Các biện pháp kỹ thuật như cắt tỉa, bón phân, và xử lý chiếu sáng đã cải thiện đáng kể hiệu quả kinh tế. Hệ số VCR đạt 2,2-2,5, phù hợp với quy mô sản xuất thương mại.

4.2. Phát triển bền vững

Nghiên cứu góp phần phát triển bền vững ngành trồng thanh long tại miền Bắc, đáp ứng nhu cầu thị trường trong nước và xuất khẩu. Các giống và kỹ thuật được đề xuất có tiềm năng ứng dụng rộng rãi.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM ¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯ NGUYỄN THỊ THU HƯƠNG NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM NÔNG SINH HỌC VÀ BIỆN PHÁP KỸ THUẬT NÂNG CAO NĂNG SUẤT, PHẨM CHẤT THANH LONG RUỘT ĐỎ TẠI MỘT SỐ TỈNH PHÍA BẮC LUẬN ÁN TIẾN SĨ NHÀ XUẤT BẢN HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP - 2021 HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM ¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯ NGUYỄN THỊ THU HƯƠNG NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM NÔNG SINH HỌC VÀ BIỆN PHÁP KỸ THUẬT NÂNG CAO NĂNG SUẤT, PHẨM CHẤT THANH LONG RUỘT ĐỎ TẠI MỘT SỐ TỈNH PHÍA BẮC Chuyên ngành: Khoa học Cây trồng Mã số: 9 62 01 10 Người hướng dẫn khoa học: 1. Nguyễn Quốc Hùng 2. Đoàn Văn Lư HÀ NỘI, 2021 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả trình bày trong luận án là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo vệ lấy bất kỳ một học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận án đã được cảm ơn, các thông tin trích dẫn trong luận án đều được chỉ dẫn rõ nguồn gốc.

Hà Nội, ngày tháng năm 2021 Tác giả luận án Nguyễn Thị Thu Hương i LỜI CẢM ƠN Trong suốt quá thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận án, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình. Nhân dịp hoàn thành luận án, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tới thầy giáo PGS. Nguyễn Quốc Hùng và TS. Đoàn Văn Lư đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài.

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, Bộ môn Rau Hoa quả và Cảnh quan, Khoa Nông học, Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận án. Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể lãnh đạo và các bộ viên chức Viện Nghiên cứu Rau quả, Bộ môn Cây ăn quả đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài. Xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận án. Hà Nội, ngày.

năm 2021 Tác giả luận án Nguyễn Thị Thu Hương ii MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục. iii Danh mục chữ viết tắt. vi Danh mục bảng.

vii Danh mục hình. xi Trích yếu luận án. xii Thesis abstract. Tính cấp thiết của đề tài.

Mục tiêu của đề tài. Phạm vi nghiên cứu. Những đóng góp mới của luận án. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của luận án.

Ý nghĩa khoa học. Ý nghĩa thực tiễn. Tổng quan tài liệu. Nguồn gốc, phân loại và đặc điểm của cây thanh long.

Nguồn gốc cây thanh long. Phân loại cây thanh long. Đặc điểm thực vật học của cây thanh long. Yêu cầu điều kiện ngoại cảnh của cây thanh long.

Giá trị sử dụng của thanh long. Tình hình sản xuất thanh long trên thế giới và ở Việt Nam. Tình hình sản xuất thanh long trên thế giới. Tình hình sản xuất thanh long ở Việt Nam.

Một số giống thanh long trồng phổ biến trên thế giới và ở Việt Nam. Các kết quả nghiên cứu về kỹ thuật canh tác thanh long. Các kết quả nghiên cứu về kỹ thuật canh tác thanh long trên thế giới. Các kết quả nghiên cứu về kỹ thuật canh tác thanh long ở Việt Nam.

Nội dung và phương pháp nghiên cứu. Đối tượng, vật liệu nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu. Vật liệu nghiên cứu.

Nội dung nghiên cứu. Khảo sát thực trạng sản xuất thanh long ở các tỉnh phía Bắc. Đánh giá đặc điểm nông sinh học của mẫu giống thanh long ruột đỏ tại Gia Lâm, Hà Nội. Nghiên cứu một số biện pháp kỹ thuật nâng cao năng suất, phẩm chất thanh long ruột đỏ tại một số tỉnh phía Bắc.

Phương pháp nghiên cứu. Khảo sát thực trạng sản xuất thanh long ở các tỉnh phía Bắc. Đánh giá đặc điểm nông sinh học của một số mẫu giống thanh long ruột đỏ tại Gia Lâm, Hà Nội. Nghiên cứu một số biện pháp kỹ thuật nâng cao năng suất, phẩm chất thanh long ruột đỏ TL5 tại một số tỉnh phía Bắc.

Phương pháp đánh giá. Phương pháp xử lý số liệu. Kết quả nghiên cứu và thảo luận. Kết quả khảo sát thực trạng sản xuất thanh long ở các tỉnh phía Bắc.

Kết quả đánh giá đặc điểm nông sinh học của một số mẫu giống thanh long ruột đỏ tại Gia Lâm, Hà Nội. Đặc điểm hình thái của các mẫu giống thanh long thí nghiệm. Khả năng sinh trưởng phát triển, ra hoa, đậu quả, năng suất và chất lượng quả của các mẫu giống thanh long thí nghiệm. Thành phần và tỷ lệ gây hại của một số sâu bệnh hại chính trên các mẫu giống thanh long thí nghiệm năm 2016.

Nghiên cứu một số biện pháp kỹ thuật nâng cao năng suất, phẩm chất thanh long ruột đỏ TL5 tại một số tỉnh phía Bắc. Ảnh hưởng của kỹ thuật cắt tỉa đến khả năng sinh trưởng, phát triển, năng suất và chất lượng quả giống thanh long ruột đỏ TL5. Ảnh hưởng của liều lượng N và K đến khả năng sinh trưởng phát triển, năng suất và chất lượng quả giống thanh long ruột đỏ TL5. Ảnh hưởng của một số loại phân bón lá đến khả năng đậu quả, năng suất và chất lượng của giống thanh long ruột đỏ TL5.

Ảnh hưởng của thời gian chiếu sáng đến khả năng ra hoa đậu quả trái vụ và năng suất của giống thanh long ruột đỏ TL5. Ảnh hưởng của một số loại bóng đèn chiếu sáng đến khả năng ra hoa đậu quả trái vụ và năng suất của một số giống thanh long ruột đỏ TL5. Ảnh hưởng của phương thức trồng đến khả năng sinh trưởng và năng suất của giống thanh long ruột đỏ TL5. Kết quả xây dựng mô hình thử nghiệm một số biện pháp kỹ thuật cho giống thanh long ruột đỏ TL5 tại một số tỉnh phía Bắc.

Kết luận và đề nghị. 143 Danh mục các công trình đã công bố có liên quan đến luận án. 144 Tài liệu tham khảo. 161 v DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Từ viết tắt Nghĩa tiếng Việt BVTV Bảo vệ thực vật CAM Crassulacean Acid Metabolism, Thực vật CAM CKHTTS Chất khô hòa tan tổng số CS Cộng sự CT Công thức ĐC Độ chín FFTC Food and Fertilizer Technology Center GIS Geographic Information System HCVS Hữu cơ vi sinh NN & PTNT Nông nghiệp và phát triển nông thôn PTNT Phát triển nông thôn QCVN Quy chuẩn Việt Nam SOFRI Sourthern Horticultural Research Intitte SSC Soluble Solids Content - Chất rắn hòa tan SWOT S trengths (Điểm mạnh), W eaknesses (Điểm yếu), O pportunities (Cơ hội) và T hreats (Thách thức) TA Hàm lượng axit TS Tổng số TSS Tổng hàm lượng chất khô TTA Hàm lượng axit tổng số USDA United States Department of Agriculture - Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ vi DANH MỤC BẢNG STT Tên bảng Trang 2.

Phân loại các loài thanh long. Diện tích, năng suất và sản lượng thanh long ở một số tỉnh phía Bắc. Hiện trạng về áp dụng biện pháp kỹ thuật cho sản xuất thanh long ở một số tỉnh phía Bắc. Phân tích SWOT hiện trạng sản xuất thanh long ở các tỉnh phía Bắc.

Một số đặc điểm cành ở các mẫu giống thanh long thí nghiệm. Một số đặc điểm hoa của các mẫu giống thanh long thí nghiệm. Một số đặc điểm quả của các mẫu giống thanh long thí nghiệm. Màu sắc thịt quả (giá trị L*, a* và b*) của các mẫu giống thanh long thí nghiệm.

Một số chỉ tiêu đánh giá chất lượng quả của các mẫu giống thanh long thí nghiệm. Thời gian hình thành lộc ở các mẫu giống thanh long thí nghiệm năm 2015-2016. Một số chỉ tiêu đánh giá khả năng ra hoa của các mẫu giống thanh long thí nghiệm năm 2016. Tỷ lệ đậu quả của các mẫu giống thanh long năm 2016.

Thời gian nở hoa đến thu hoạch quả các mẫu giống thanh long thí nghiệm năm 2016. Khối lượng quả các mẫu giống thanh long thí nghiệm năm 2016. Năng suất các đợt quả của các mẫu giống thanh long thí nghiệm năm 2016. Độ brix ở thịt quả của các giống thanh long thí nghiệm năm 2016.

Mức độ gây hại của một số đối tượng sâu hại chính trên các giống thanh long thí nghiệm năm 2016. Mức độ gây hại của một số đối tượng bệnh hại chính trên các giống thanh long thí nghiệm năm 2016. Ảnh hưởng của biện pháp cắt tỉa đến khả năng xuất hiện lộc của giống thanh long TL5 năm 2017. Ảnh hưởng của biện pháp cắt tỉa đến khả năng sinh trưởng của giống thanh long TL5.

Ảnh hưởng của biện pháp cắt tỉa đến khả năng ra hoa của giống thanh long TL5 năm 2017-2018. Ảnh hưởng của biện pháp cắt tỉa đến các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất của giống thanh long TL5 năm 2017-2018. Ảnh hưởng của biện pháp cắt tỉa đến mức độ gây hại của một số bệnh hại chính trên giống thanh long ruột đỏ TL5 năm 2018. Ảnh hưởng của liều lượng bón N và K đến thời điểm xuất hiện lộc của giống thanh long ruột đỏ TL5.

Ảnh hưởng của liều lượng bón N và K đến khả năng hình thành lộc của giống thanh long ruột đỏ TL5. Ảnh hưởng của liều lượng N và K đến kích thước các đợt lộc của giống thanh long ruột đỏ TL5. Ảnh hưởng của liều lượng N và K đến khả năng sinh trưởng của giống thanh long ruột đỏ TL5. Ảnh hưởng của liều lượng N và K đến thời gian xuất hiện nụ và nở hoa của giống thanh long ruột đỏ TL5.

Ảnh hưởng của liều lượng N và K đến tỷ lệ đậu quả ở thời điểm thu hoạch của giống thanh long ruột đỏ TL5 trồng tại Gia Lâm. Ảnh hưởng của liều lượng N và K đến khối lượng quả của giống thanh long ruột đỏ TL5 năm 2018. Ảnh hưởng của liều lượng N và K đến khối lượng quả của giống thanh long ruột đỏ TL5 năm 2019. Ảnh hưởng của liều lượng N và K đến năng suất của giống thanh long ruột đỏ TL5 năm 2018 .