Nghiên cứu đặc điểm nông sinh học của một số dòng ý dĩ coix lacryma jobi l tự phối tại tam đảo vĩnh phúc

Nghiên cứu đặc điểm nông sinh học của dòng ý dĩ Coix lacryma-jobi L tự phối tại Tam Đảo, Vĩnh Phúc, cung cấp thông tin quý giá cho nông nghiệp.

• Tác giả: Tô Thị Ngân
• Người hướng dẫn: TS. Phan Thúy Hiền
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Khoa học cây trồng
• Đề tài: Nghiên cứu đặc điểm nông sinh học dòng ý dĩ tự phối tại Tam Đảo, Vĩnh Phúc
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu của đề tài
• 1.3. Yêu cầu của đề tài
• 1.4. Ý nghĩa khoa học
• 1.5. Ý nghĩa thực tiễn
• 2. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Cơ sở khoa học của đề tài
• 2.2. Tổng quan tài liệu nghiên cứu về cây ý dĩ trên thế giới
• 2.2.1. Nguồn gốc
• 2.2.2. Phân bố
• 2.2.3. Đặc điểm thực vật học
• 2.2.4. Phân loại
• 2.2.5. Thành phần hóa học
• 2.2.6. Giá trị của ý dĩ
• 2.3. Tình hình nghiên cứu về đặc điểm nông sinh học và chọn tạo giống ý dĩ
• 2.4. Kết luận rút ra từ tổng quan tài liệu
• 3. NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Vật liệu nghiên cứu
• 3.2. Địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 3.3. Nội dung nghiên cứu
• 3.4. Phương pháp nghiên cứu
• 3.5. Nội dung 1: Nghiên cứu đặc điểm nông sinh học của một số dòng ý dĩ tự phối
• 3.6. Nội dung 2: Đánh giá chất lượng dược liệu của một số dòng ý dĩ tự phối trên cơ sở hàm lượng triolein
• 3.7. Phương pháp xử lý số liệu
• 4. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Đặc điểm nông sinh học của một số dòng ý dĩ tự phối
• 4.1.1. Đặc điểm sinh trưởng, phát triển của một số dòng ý dĩ tự phối
• 4.1.2. Động thái tăng trưởng chiều cao cây của một số dòng ý dĩ tự phối
• 4.1.3. Động thái tăng trưởng số lá xanh trên thân chính của một số dòng ý dĩ tự phối
• 4.1.4. Động thái tăng trưởng số nhánh của một số dòng ý dĩ tự phối
• 4.1.5. Diện tích lá và chỉ số diện tích lá của một số dòng ý dĩ tự phối
• 4.1.6. Thời điểm nở hoa của một số dòng ý dĩ tự phối
• 4.1.7. Tỷ lệ nảy mầm của hạt phấn của một số dòng ý dĩ tự phối
• 4.1.8. Đặc điểm hình thái của một số dòng ý dĩ tự phối tại Tam Đảo – Vĩnh Phúc
• 4.1.9. Đánh giá khả năng chống chịu sâu, bệnh hại của một số dòng ý dĩ tự phối
• 4.1.10. Các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất của một số dòng ý dĩ tự phối
• 4.1.11. Hàm lượng hoạt chất triolein của một số dòng ý dĩ tự phối
• 5. KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC HÌNH ẢNH XỬ LÝ SỐ LIỆU

Tóm tắt

I. Tổng quan về nghiên cứu đặc điểm nông sinh học dòng ý dĩ tại Tam Đảo

Nghiên cứu về đặc điểm nông sinh học của dòng ý dĩ tự phối tại Tam Đảo, Vĩnh Phúc là một chủ đề quan trọng trong lĩnh vực nông nghiệp. Ý dĩ, hay còn gọi là Coix lacryma-jobi L., là một loại cây có giá trị dinh dưỡng và dược liệu cao. Việc tìm hiểu các đặc điểm sinh trưởng, phát triển và năng suất của dòng cây này sẽ giúp nâng cao hiệu quả sản xuất nông nghiệp tại địa phương.

1.1. Ý nghĩa của việc nghiên cứu dòng ý dĩ tại Vĩnh Phúc

Nghiên cứu dòng ý dĩ tự phối không chỉ giúp nâng cao năng suất mà còn cung cấp nguồn nguyên liệu cho ngành dược liệu. Việc phát triển giống cây này có thể góp phần xóa đói giảm nghèo cho người dân địa phương.

1.2. Tình hình hiện tại của dòng ý dĩ tại Tam Đảo

Hiện nay, dòng ý dĩ tự phối tại Tam Đảo đang được trồng rải rác và chưa đáp ứng đủ nhu cầu thị trường. Năng suất trung bình còn thấp, dưới 3 tấn/ha, cần có các nghiên cứu để cải thiện tình hình này.

II. Vấn đề và thách thức trong nghiên cứu dòng ý dĩ tự phối

Mặc dù có nhiều tiềm năng, nhưng việc nghiên cứu dòng ý dĩ tự phối tại Tam Đảo vẫn gặp phải nhiều thách thức. Các yếu tố như điều kiện khí hậu, đất đai và kỹ thuật canh tác đều ảnh hưởng đến sự phát triển của cây. Việc xác định các yếu tố này là rất cần thiết để nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.

2.1. Các yếu tố ảnh hưởng đến sinh trưởng của dòng ý dĩ

Các yếu tố như độ pH của đất, độ ẩm và ánh sáng đều có tác động lớn đến sự phát triển của dòng ý dĩ tự phối. Cần có các nghiên cứu sâu hơn để xác định các điều kiện tối ưu cho cây.

2.2. Thách thức trong việc cải thiện năng suất

Năng suất thấp và sự xuất hiện của sâu bệnh là những thách thức lớn trong việc phát triển dòng ý dĩ tự phối. Cần có các biện pháp canh tác hợp lý và sử dụng giống cây có khả năng chống chịu tốt hơn.

III. Phương pháp nghiên cứu đặc điểm nông sinh học dòng ý dĩ

Để nghiên cứu đặc điểm nông sinh học của dòng ý dĩ tự phối, các phương pháp nghiên cứu hiện đại đã được áp dụng. Việc thu thập dữ liệu từ thực địa và phân tích các chỉ tiêu sinh trưởng là rất quan trọng để đánh giá chất lượng giống cây.

3.1. Phương pháp thu thập dữ liệu

Dữ liệu được thu thập từ các thí nghiệm thực địa, bao gồm các chỉ tiêu như chiều cao cây, số lá và năng suất. Các thông số này sẽ giúp đánh giá chính xác sự phát triển của dòng ý dĩ tự phối.

3.2. Phân tích số liệu và đánh giá kết quả

Số liệu thu thập sẽ được phân tích bằng các phương pháp thống kê để đưa ra kết luận về đặc điểm sinh trưởng và năng suất của dòng ý dĩ tự phối. Kết quả sẽ cung cấp cơ sở cho việc chọn giống và cải thiện kỹ thuật canh tác.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn dòng ý dĩ

Kết quả nghiên cứu cho thấy dòng ý dĩ tự phối tại Tam Đảo có nhiều đặc điểm nổi bật về sinh trưởng và phát triển. Việc ứng dụng các kết quả này vào thực tiễn sẽ giúp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm, đáp ứng nhu cầu thị trường.

4.1. Đặc điểm sinh trưởng của dòng ý dĩ

Dòng ý dĩ tự phối cho thấy khả năng sinh trưởng tốt trong điều kiện khí hậu tại Tam Đảo. Chiều cao cây và số lá đều đạt mức tối ưu, cho thấy tiềm năng phát triển cao.

4.2. Ứng dụng kết quả nghiên cứu vào sản xuất

Kết quả nghiên cứu sẽ được áp dụng vào thực tiễn sản xuất, giúp người nông dân cải thiện năng suất và chất lượng của dòng ý dĩ tự phối. Điều này không chỉ nâng cao thu nhập mà còn góp phần phát triển kinh tế địa phương.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của dòng ý dĩ tại Tam Đảo

Nghiên cứu về dòng ý dĩ tự phối tại Tam Đảo đã chỉ ra nhiều tiềm năng phát triển. Tuy nhiên, để đạt được hiệu quả cao hơn, cần có các chính sách hỗ trợ và đầu tư vào nghiên cứu và phát triển giống cây này.

5.1. Kết luận về nghiên cứu dòng ý dĩ

Nghiên cứu đã cung cấp những thông tin quý giá về đặc điểm nông sinh học của dòng ý dĩ tự phối. Những kết quả này sẽ là cơ sở cho các nghiên cứu tiếp theo và phát triển giống cây có năng suất cao.

5.2. Triển vọng phát triển dòng ý dĩ trong tương lai

Với sự hỗ trợ từ các cơ quan chức năng và sự quan tâm của người nông dân, dòng ý dĩ tự phối có thể trở thành một trong những cây trồng chủ lực tại Tam Đảo, góp phần nâng cao đời sống người dân và phát triển kinh tế địa phương.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Ý dĩ (Coix lacryma-jobi L.) là cây lương thực và dược liệu có giá trị dinh dưỡng và y học cao, được sử dụng rộng rãi tại nhiều quốc gia châu Á. Theo báo cáo của ngành nông nghiệp, 100g hạt ý dĩ cung cấp khoảng 356 calo, cao hơn nhiều so với gạo trắng (110 calo) và ngô (135 calo). Ý dĩ có tác dụng chống oxy hóa, chống ung thư, điều hòa miễn dịch và hỗ trợ điều trị nhiều bệnh lý như đái tháo đường, béo phì, dị ứng. Tại Việt Nam, ý dĩ chủ yếu mọc hoang và được trồng rải rác, năng suất trung bình còn thấp, dưới 3 tấn/ha, chưa đáp ứng được nhu cầu sử dụng trong nước.

Luận văn tập trung nghiên cứu đặc điểm nông sinh học của 18 dòng ý dĩ tự phối thế hệ thứ 3 tại Tam Đảo – Vĩnh Phúc trong giai đoạn từ tháng 02/2021 đến 03/2022. Mục tiêu chính là đánh giá sinh trưởng, phát triển, năng suất và chất lượng dược liệu dựa trên hàm lượng hoạt chất triolein, từ đó chọn lọc các dòng có tiềm năng làm nguồn vật liệu cho công tác chọn tạo giống. Nghiên cứu có ý nghĩa khoa học trong việc bổ sung tư liệu về đặc điểm sinh trưởng và chất lượng ý dĩ, đồng thời góp phần phát triển nguồn gen và nâng cao hiệu quả kinh tế cho vùng trồng ý dĩ tại Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết về sinh trưởng và phát triển cây trồng, đặc biệt là mô hình sinh trưởng sinh dưỡng và sinh trưởng sinh thực của cây ngũ cốc. Các khái niệm chính bao gồm:

• Sinh trưởng sinh dưỡng: Giai đoạn từ khi hạt nảy mầm đến khi cây bắt đầu ra hoa, tập trung phát triển thân, lá, rễ.
• Sinh trưởng sinh thực: Giai đoạn từ khi cây ra hoa đến khi quả chín, liên quan đến phát triển hoa, quả và năng suất.
• Chỉ số diện tích lá (CSDTL): Tỷ lệ diện tích lá trên diện tích đất, phản ánh khả năng quang hợp và tiềm năng sinh trưởng.
• Tỷ lệ nảy mầm của hạt phấn: Chỉ tiêu đánh giá khả năng thụ phấn và sinh sản của cây.
• Hàm lượng triolein: Hoạt chất chính trong dầu hạt ý dĩ, dùng làm chỉ tiêu đánh giá chất lượng dược liệu.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: 18 dòng ý dĩ tự phối thế hệ thứ 3, được trồng tại Trạm nghiên cứu trồng cây thuốc Tam Đảo, Vĩnh Phúc.
• Thiết kế thí nghiệm: Bố trí theo khối ngẫu nhiên hoàn chỉnh (RCBD) với 2 lần nhắc lại, diện tích mỗi ô thí nghiệm 10 m², tổng diện tích 360 m².
• Kỹ thuật trồng và chăm sóc: Gieo hạt vào tháng 3-4, mật độ 40cm x 50cm, bón phân chuồng hoai mục và phân hóa học theo quy trình chuẩn của Viện Dược liệu.
• Chỉ tiêu theo dõi: Tỷ lệ nảy mầm, thời gian sinh trưởng các giai đoạn, chiều cao cây, số lá xanh, số nhánh, diện tích lá, thời điểm nở hoa, tỷ lệ nảy mầm hạt phấn, năng suất cá thể và năng suất thực thu.
• Phân tích chất lượng dược liệu: Xác định hàm lượng triolein bằng phương pháp sắc ký lớp mỏng hiệu năng cao (HPLC-ELSD).
• Phân tích số liệu: Sử dụng phần mềm SAS 9 và Microsoft Excel 2010, kiểm định ý nghĩa thống kê với mức ý nghĩa P < 0,05.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tỷ lệ nảy mầm và thời gian sinh trưởng: Tỷ lệ nảy mầm của các dòng ý dĩ dao động từ 47,5% đến 92,5%, trong đó các dòng S2, S6, S10, S11 và S17 đạt tỷ lệ cao nhất (86,3 – 92,5%). Thời gian sinh trưởng tổng thể từ gieo đến thu hoạch dao động từ 136 đến 219 ngày, phân thành ba nhóm chín sớm (<160 ngày), chín trung bình (160-180 ngày) và chín muộn (>180 ngày).

2. Động thái tăng trưởng chiều cao và số lá: Chiều cao cây sau 135 ngày dao động từ 117,7 cm đến 241,2 cm, với dòng S8 cao nhất. Số lá xanh trên thân chính đạt cực đại từ 4,4 đến 11,4 lá khi cây ra hoa, trong đó các dòng S4, S6 và S8 có số lá nhiều nhất.

3. Số nhánh và diện tích lá: Số nhánh còn xanh cuối cùng dao động từ 4,8 đến 9,15 nhánh, với các dòng S3, S4, S8 và S11 có số nhánh cao nhất. Diện tích lá và chỉ số diện tích lá ở giai đoạn ra hoa dao động lớn, từ 0,66 đến 1,84 m² lá/cây và 3,29 đến 9,19 m² lá/m² đất, phản ánh sự khác biệt về khả năng quang hợp và tiềm năng sinh trưởng.

4. Tỷ lệ nảy mầm hạt phấn và khả năng chống chịu sâu bệnh: Tỷ lệ nảy mầm hạt phấn dao động từ 75,4% đến 89,8%, với các dòng S2, S4, S8, S11, S12 và S14 có tỷ lệ cao nhất. Sâu đục thân là loại sâu hại chính, mức độ gây hại chủ yếu ở cấp 1 và 2, không phát hiện bệnh hại đáng kể.

5. Hàm lượng triolein và chất lượng dược liệu: Hàm lượng triolein trong các dòng ý dĩ được xác định bằng HPLC-ELSD, dao động trong khoảng phù hợp với tiêu chuẩn dược liệu, làm cơ sở đánh giá chất lượng và chọn lọc dòng ưu việt.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy sự đa dạng về đặc điểm nông sinh học giữa các dòng ý dĩ tự phối, phù hợp với các nghiên cứu trước đây tại Việt Nam và quốc tế. Tỷ lệ nảy mầm và thời gian sinh trưởng phản ánh ảnh hưởng của yếu tố di truyền và điều kiện ngoại cảnh tại Tam Đảo. Chiều cao cây và số lá xanh là những chỉ tiêu quan trọng liên quan đến khả năng quang hợp và năng suất, trong khi số nhánh và diện tích lá phản ánh tiềm năng sinh trưởng và khả năng chống chịu của cây.

Tỷ lệ nảy mầm hạt phấn cao chứng tỏ khả năng sinh sản tốt, thuận lợi cho công tác chọn tạo giống lai. Mức độ sâu đục thân thấp cho thấy ý dĩ là cây trồng ít sâu bệnh, giảm chi phí bảo vệ thực vật. Hàm lượng triolein ổn định khẳng định chất lượng dược liệu của các dòng tự phối, phù hợp với tiêu chuẩn dược điển Trung Quốc.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ động thái tăng trưởng chiều cao, số lá và số nhánh theo thời gian, bảng so sánh tỷ lệ nảy mầm hạt phấn và năng suất các dòng, giúp minh họa rõ nét sự khác biệt và tiềm năng của từng dòng.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Chọn lọc và phát triển dòng ý dĩ ưu việt: Ưu tiên các dòng có tỷ lệ nảy mầm cao (>85%), thời gian sinh trưởng phù hợp (chín sớm và trung bình), chiều cao cây vừa phải và hàm lượng triolein cao để làm nguồn vật liệu chọn tạo giống mới. Thời gian thực hiện: 1-2 năm. Chủ thể: Viện Dược liệu, Trung tâm Nghiên cứu cây thuốc.

2. Mở rộng diện tích trồng tại vùng Tam Đảo và các vùng tương tự: Áp dụng kỹ thuật trồng và chăm sóc theo quy trình chuẩn, tập trung vào các dòng có khả năng chống chịu sâu bệnh tốt và năng suất cao nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế. Thời gian: 3-5 năm. Chủ thể: Nông dân, hợp tác xã nông nghiệp, chính quyền địa phương.

3. Nâng cao năng lực phân tích và kiểm soát chất lượng dược liệu: Đầu tư trang thiết bị phân tích hiện đại như HPLC-ELSD để đánh giá hàm lượng hoạt chất triolein, đảm bảo chất lượng sản phẩm đầu ra. Thời gian: 1 năm. Chủ thể: Viện Dược liệu, các phòng thí nghiệm chuyên ngành.

4. Tuyên truyền và đào tạo kỹ thuật trồng ý dĩ: Tổ chức các khóa tập huấn cho nông dân về kỹ thuật gieo trồng, chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh và thu hoạch nhằm nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Thời gian: liên tục hàng năm. Chủ thể: Sở Nông nghiệp, các trung tâm khuyến nông.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà nghiên cứu và sinh viên ngành Khoa học Cây trồng: Cung cấp dữ liệu chi tiết về đặc điểm nông sinh học, phương pháp nghiên cứu và phân tích chất lượng ý dĩ, hỗ trợ nghiên cứu chọn tạo giống và phát triển cây trồng dược liệu.

2. Chuyên gia phát triển giống và kỹ thuật viên nông nghiệp: Tham khảo các kết quả về sinh trưởng, năng suất và khả năng chống chịu sâu bệnh để áp dụng trong công tác chọn lọc và nhân giống cây ý dĩ phù hợp với điều kiện địa phương.

3. Nông dân và hợp tác xã trồng ý dĩ: Hướng dẫn kỹ thuật trồng, chăm sóc và thu hoạch hiệu quả, đồng thời lựa chọn dòng giống phù hợp nhằm nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.

4. Cơ quan quản lý và hoạch định chính sách nông nghiệp: Cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng chính sách phát triển vùng trồng ý dĩ, quy hoạch nguồn gen và hỗ trợ phát triển kinh tế nông thôn bền vững.

Câu hỏi thường gặp

1. Ý dĩ có tác dụng gì trong y học và dinh dưỡng?
   Ý dĩ chứa nhiều dưỡng chất như protein, tinh bột, vitamin và khoáng chất, có tác dụng chống oxy hóa, chống viêm, điều hòa miễn dịch và hỗ trợ điều trị các bệnh như đái tháo đường, béo phì. Ví dụ, hoạt chất triolein trong dầu hạt ý dĩ giúp ức chế khối u và tăng cường sửa chữa ADN.

2. Tại sao cần nghiên cứu đặc điểm nông sinh học của ý dĩ?
   Nghiên cứu giúp hiểu rõ quá trình sinh trưởng, phát triển và năng suất của các dòng ý dĩ, từ đó chọn lọc giống phù hợp với điều kiện canh tác, nâng cao hiệu quả sản xuất và chất lượng dược liệu.

3. Phương pháp xác định hàm lượng triolein trong ý dĩ là gì?
   Hàm lượng triolein được xác định bằng phương pháp sắc ký lớp mỏng hiệu năng cao (HPLC-ELSD), cho phép phân tích chính xác hoạt chất trong mẫu bột hạt ý dĩ.

4. Các yếu tố ảnh hưởng đến năng suất ý dĩ là gì?
   Năng suất chịu ảnh hưởng bởi đặc tính giống, điều kiện đất đai, khí hậu, kỹ thuật trồng và chăm sóc, cũng như khả năng chống chịu sâu bệnh. Ví dụ, các dòng có số nhánh và diện tích lá lớn thường có năng suất cao hơn.

5. Làm thế nào để phòng trừ sâu đục thân trên cây ý dĩ?
   Cần kiểm tra ruộng định kỳ, phát hiện sớm sâu đục thân và áp dụng biện pháp sinh học hoặc hóa học phù hợp. Ý dĩ ít bị sâu bệnh nhưng sâu đục thân là loại hại chính cần chú ý trong giai đoạn cây con và sau ra hoa.

Kết luận

• Đã xác định được đặc điểm nông sinh học đa dạng của 18 dòng ý dĩ tự phối tại Tam Đảo, với tỷ lệ nảy mầm từ 47,5% đến 92,5% và thời gian sinh trưởng từ 136 đến 219 ngày.
• Các dòng ý dĩ có sự khác biệt rõ rệt về chiều cao cây, số lá, số nhánh và diện tích lá, ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất và chất lượng.
• Tỷ lệ nảy mầm hạt phấn cao (75,4% - 89,8%) cho thấy khả năng sinh sản tốt, thuận lợi cho công tác chọn tạo giống.
• Hàm lượng triolein trong các dòng ý dĩ được xác định ổn định, làm cơ sở đánh giá chất lượng dược liệu.
• Đề xuất chọn lọc dòng ưu việt, mở rộng diện tích trồng và nâng cao năng lực phân tích để phát triển bền vững cây ý dĩ tại Việt Nam.

Next steps: Tiếp tục nghiên cứu lai tạo giống mới dựa trên các dòng ưu việt, mở rộng thử nghiệm trên diện rộng và phát triển chuỗi giá trị sản phẩm ý dĩ.

Call-to-action: Các nhà nghiên cứu, nông dân và cơ quan quản lý nên phối hợp triển khai các giải pháp chọn giống và kỹ thuật canh tác nhằm nâng cao năng suất và chất lượng ý dĩ, góp phần phát triển kinh tế nông nghiệp bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU. Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu của đề tài. Yêu cầu của đề tài.

Ý nghĩa khoa học. Ý nghĩa thực tiễn. TỔNG QUAN TÀI LIỆU. Cơ sở khoa học của đề tài.

Tổng quan tài liệu nghiên cứu về cây ý dĩ trên thế giới. Đặc điểm thực vật học. Thành phần hóa học. Giá trị của ý dĩ.

Tình hình nghiên cứu về đặc điểm nông sinh học và chọn tạo giống ý dĩ. Tổng quan tài liệu nghiên cứu về cây ý dĩ ở Việt Nam. Đặc điểm thực vật. Thành phần hóa học.

Giá trị của ý dĩ. Tình hình nghiên cứu về đặc điểm nông sinh học và chọn tạo giống ý dĩ. Kết luận rút ra từ tổng quan tài liệu. NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.

Vật liệu nghiên cứu. Địa điểm và thời gian nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu.

Nội dung 1: Nghiên cứu đặc điểm nông sinh học của một số dòng ý dĩ tự phối. Nội dung 2: Đánh giá chất lượng dược liệu của một số dòng ý dĩ tự phối trên cơ sở hàm lượng triolein. Phương pháp xử lý số liệu. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN.

Đặc điểm nông sinh học của một số dòng ý dĩ tự phối. Đặc điểm sinh trưởng, phát triển của một số dòng ý dĩ tự phối. Động thái tăng trưởng chiều cao cây của một số dòng ý dĩ tự phối. Động thái tăng trưởng số lá xanh trên thân chính của một số dòng ý dĩ tự phối.

Động thái tăng trưởng số nhánh của một số dòng ý dĩ tự phối. Diện tích lá và chỉ số diện tích lá của một số dòng ý dĩ tự phối. Thời điểm nở hoa của một số dòng ý dĩ tự phối. Tỷ lệ nảy mầm của hạt phấn của một số dòng ý dĩ tự phối.

Đặc điểm hình thái của một số dòng ý dĩ tự phối tại Tam Đảo – Vĩnh Phúc. Đánh giá khả năng chống chịu sâu, bệnh hại của một số dòng ý dĩ tự phối. Các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất của một số dòng ý dĩ tự phối. Hàm lượng hoạt chất triolein của một số dòng ý dĩ tự phối.

46 KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ. 48 TÀI LIỆU THAM KHẢO .49 PHỤ LỤC HÌNH ẢNH XỬ LÝ SỐ LIỆU v DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT TT Từ viết tắt Nghĩa đầy đủ 1 BNNPTNT Bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn. 2 BVTV Bảo vệ thực vật. 3 CSDTL Chỉ số diện tích lá.

4 Cs Cộng sự. 5 CV Hệ số biến động. 6 DTL Diện tích lá.05 Sai khác nhỏ nhất có ý nghĩa 95%. 8 NSCT Năng suất cá thể.

9 NSLT Năng suất lý thuyết. 10 P Mức ý nghĩa 11 QCVN Quy chuẩn Việt Nam. 13 SAS Statistical analysis system. 14 TLNM Tỷ lệ nảy mầm.

15 TTg Thủ tướng. vi DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 1. Các thứ ý dĩ thuộc loài Coix lacryma – jobi L. Các dòng ý dĩ tự phối.

Thời gian sinh trưởng của một số dòng ý dĩ tự phối. Động thái tăng trưởng chiều cao cây của một số dòng ý dĩ tự phối. Động thái tăng trưởng số lá xanh trên thân chính của một số dòng ý dĩ tự phối. Động thái đẻ nhánh của một số dòng ý dĩ tự phối.

Diện tích lá và chỉ số diện tích lá của một số dòng ý dĩ tự phối. Tỷ lệ nảy mầm của hạt phấn của một số dòng ý dĩ tự phối. Đặc điểm hình thái của một số dòng ý dĩ tự phối. Một số đặc điểm thực vật của các dòng ý dĩ tự phối.

Phân cấp sâu hại của một số dòng ý dĩ tự phối tại Tam Đảo. Các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất của một số dòng ý dĩ tự phối. Hàm lượng hoạt chất triolein của một số dòng ý dĩ tự phối .46 DANH MỤC CÁC HÌNH Hình 3. Tốc độ tăng trưởng chiều cao cây của một số dòng ý dĩ tự phối.

Động thái nở hoa của một số dòng ý dĩ tự phối. Hạt phấn của cây ý dĩ. Đặc điểm màu sắc hoa của cây ý dĩ. Đặc điểm màu sắc thân và lá của cây ý dĩ.

Đặc điểm quả và hạt của các dòng ý dĩ. Sắc ký đồ phân tích triolein của một số dòng ý dĩ tự phối. Tính cấp thiết của đề tài Ý dĩ (tên gọi khác là bo bo, hạt cườm, cườm gạo. ) có tên khoa học là Coix lacryma – jobi L.

Theo y học cổ truyền Trung Quốc, hạt ý dĩ kích thích chức năng của lá lách và phổi, thanh nhiệt, giúp thoát mủ, được sử dụng rộng rãi như một tác nhân lợi tiểu, giảm đau và chống co thắt từ thời cổ đại. Theo những nghiên cứu dược lý gần đây, ý dĩ có tác dụng chống oxy hóa, chống ung thư, tăng sinh, chống viêm, điều hòa miễn dịch, chống đái tháo đường, béo phì, chống dị ứng, điều trị rối loạn kinh nguyệt, kích thích hormone sinh sản (Xi và cs, 2016; Handayani và cs, 2019; Devaraj và cs, 2020). Ý dĩ là một loại thực phẩm có hàm lượng đạm cao, chất béo trung bình, đường trung bình và giàu kẽm. Ngoài ra, nó còn chứa nhiều vitamin B1, B2, vitamin E, niacin, chất xơ, axit amin và các chất dinh dưỡng khác.

Theo Cục Nông nghiệp Nghiên cứu, 100g hạt ý dĩ cung cấp 356 calo cao hơn so với gạo trắng (110 calo) và ngô (135 calo) (Agripina, 2018). Do hạt ý dĩ có chứa nhiều chất dinh dưỡng và calo cao, có thể thúc đẩy quá trình trao đổi chất và giảm gánh nặng cho đường tiêu hóa, đồng thời có chỉ số đường huyết (54,69) nằm trong loại thấp vì vậy nó là một thực phẩm bồi bổ rất tốt cho người bệnh và người gầy yếu (Saragih, 2018; Li và cs, 2020). Ngoài việc sử dụng làm thuốc chữa bệnh, lương thực, cây ý dĩ còn được sử dụng với nhiều mục đích khác như: mỹ phẩm, trang trí, thân, lá được tận dụng làm thức ăn chăn nuôi gia súc ở một số nước. Ý dĩ là loại cây không kén đất, phát triển nhanh, ít bị sâu bệnh hại nên không mất nhiều công chăm sóc, có thể trồng thay thế những diện tích đất bạc màu hoặc ở vùng đồi núi có độ dốc lớn.

Theo Quyết định số 1976/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt ngày 30/10/2013 về việc “Quy hoạch tổng thể phát triển dược liệu đến năm 2020 và định hướng đến năm 2030”, ý dĩ là một trong những loài được phát triển trong vùng quy hoạch trồng tập trung các loài dược liệu có thế mạnh và nằm trong danh mục các 2 loài dược liệu tập trung phát triển ở quy mô lớn. Tuy nhiên, theo một số nghiên cứu thì năng suất ý dĩ của nước ta còn thấp (dưới 3 tấn/ha) (Nguyễn Văn Thuận, 2004). Nguồn gen ý dĩ ở Việt Nam rất đa dạng và phong phú, đây là nguồn vật liệu cho công tác chọn tạo giống sau này. Trong giai đoạn 2018 – 2020, Viện Dược liệu thực hiện đề tài nghiên cứu phát triển dòng thuần cây ý dĩ bằng phương pháp tự phối từ nguồn vật liệu thu thập, nhằm để phục vụ công tác chọn tạo giống ưu thế lai.

Kết quả của đề tài đã tạo ra được các dòng ý dĩ tự phối thế hệ thứ 2. Việc theo dõi và đánh giá các đặc điểm sinh trưởng, phát triển và năng suất là rất cần thiết, từ đó cung cấp cơ sở khoa học thuận lợi cho việc lựa chọn bố mẹ trong các chương trình chọn tạo giống. Xuất phát từ những cơ sở trên chúng tôi tiến hành đề tài: “Nghiên cứu đặc điểm nông sinh học của một số dòng ý dĩ (Coix lacryma – jobi L.) tự phối tại Tam Đảo – Vĩnh Phúc”. Mục tiêu của đề tài Nghiên cứu được đặc điểm nông sinh học và chất lượng của một số dòng ý dĩ tự phối.

Chọn lọc được một số dòng ý dĩ có triển vọng để sử dụng làm nguồn vật liệu cho công tác chọn tạo giống ý dĩ. Yêu cầu của đề tài + Nghiên cứu sinh trưởng, phát triển của một số dòng ý dĩ tự phối. + Theo dõi thời điểm nở hoa của một số dòng ý dĩ tự phối. + Đánh giá tỷ lệ nảy mầm của hạt phấn của một số dòng tự phối.

+ Theo dõi các đặc điểm hình thái của một số dòng ý dĩ tự phối. + Đánh giá các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất của một số dòng ý dĩ tự phối. + Đánh giá chất lượng dược liệu của một số dòng ý dĩ tự phối trên cơ sở hàm lượng triolein. Ý nghĩa khoa học Kết quả nghiên cứu của đề tài có giá trị cung cấp bổ sung tư liệu cho các nghiên cứu tiếp theo về đặc điểm nông sinh học, năng suất và các yếu tố cấu thành năng suất, chất lượng của cây ý dĩ.

Ý nghĩa thực tiễn Kết quả nghiên cứu của đề tài cung cấp cơ sở dữ liệu về nguồn vật liệu (dòng thuần) cho công tác chọn giống ý dĩ có tiềm năng và hiệu quả kinh tế cao. TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Cơ sở khoa học của đề tài Ý dĩ là cây thuốc được sử dụng lâu đời ở Việt Nam cũng như nhiều nước trên thế giới. Mặc dù có nhiều lợi thế về giá trị và đang được sử dụng rộng rãi, tuy nhiên, hiện nay việc sản xuất ý dĩ vẫn chưa đáp ứng được nhu cầu sử dụng.

Tại Trung Quốc, theo số liệu thống kê năm 2017, diện tích trồng ý dĩ vào khoảng 66.500ha, năng suất trung bình đạt 2,2 tấn/ha, nhu cầu hàng năm vào khoảng 500.000 tấn, qua đó phải nhập khẩu từ các nước như Lào (50.000 tấn), Việt Nam (40.000 tấn) và một số nước khác (Chung và cs, 2017). Ở nước ta, ý dĩ chủ yếu mọc hoang và được trồng rải rác ở quy mô nhỏ, chưa đáp ứng được nhu cầu sử dụng trong nước. Nhiều địa phương đã lựa chọn ý dĩ là cây xóa đói, giảm nghèo cho những vùng đặc biệt khó khăn. Nhưng do năng suất ý dĩ thấp và thị trường tiêu thụ không ổn định đã gây khó khăn trong việc mở rộng diện tích.

Nên để phát triển vùng trồng ý dĩ, việc xác định giống có năng suất và chất lượng cao cho sản xuất là rất cần thiết. Quá trình sinh trưởng, phát triển, năng suất, chất lượng của ý dĩ chịu ảnh hưởng của các yếu tố nội tại, điều kiện ngoại cảnh và điều kiện canh tác. Việc nghiên cứu các chỉ tiêu nông sinh học không chỉ giúp phân biệt giữa các dòng mà còn giúp đánh giá tuyển chọn những dòng phù hợp cho sản xuất.