Nghiên Cứu Đặc Điểm Lâm Học và Đa Dạng Di Truyền của Loài Quế Tại Thanh Hóa

Tài liệu nghiên cứu Luận văn nghiên cứu đặc điểm lâm học và mức độ đa dạng về di truyền của cây quế thanh hóa, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên sâu về .

• Tác giả: Long Thị Minh Nguyệt
• Người hướng dẫn: TS. Phạm Minh Toại
• Trường học: Trường Đại học Lâm Nghiệp
• Chuyên ngành: Thạc sĩ
• Đề tài: Nghiên Cứu Đặc Điểm Lâm Học và Đa Dạng Di Truyền của Loài Quế Tại Thanh Hóa
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Trên thế giới
• 1.2. Nghiên cứu về đặc điểm lâm học
• 1.2.1. Về đặc điểm hình thái, sinh thái, giá trị sử dụng
• 1.3. Nghiên cứu về đa dạng di truyền Quế
• 1.4. Một số nghiên cứu về Quế
• 2. CHƯƠNG 2: MỤC TIÊU, ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 2.2. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 2.2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.2.2. Phạm vi nghiên cứu
• 2.3. Nội dung nghiên cứu
• 2.3.1. Nghiên cứu đặc điểm lâm học của loài Quế
• 2.3.2. Đánh giá đa dạng di truyền các giống Quế
• 2.3.3. Đề xuất một số giải pháp nhằm bảo tồn và phát triển Quế tại Thanh Hóa
• 2.4. Phương pháp nghiên cứu
• 2.4.1. Nghiên cứu các đặc điểm lâm học
• 2.4.2. Phương pháp đánh giá đa dạng di truyền Quế
• 3. CHƯƠNG 3: ĐẶC ĐIỂM KHU VỰC NGHIÊN CỨU
• 3.1. Điều kiện tự nhiên
• 3.2. Vị trí địa lý
• 3.3. Tài nguyên thiên nhiên
• 3.3.1. Tài nguyên rừng
• 3.3.2. Tài nguyên biển
• 3.3.3. Tài nguyên khoáng sản
• 3.3.4. Tài nguyên nước
• 3.4. Nguồn nhân lực
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Đặc điểm lâm học của loài Quế
• 4.1.1. Đặc điểm sinh vật học, sinh thái học, hình thái và vật hậu
• 4.1.2. Nghiên cứu một số đặc điểm cấu trúc tầng cây cao
• 4.1.3. Nghiên cứu đặc điểm cấu trúc Quế tái sinh
• 4.2. Đánh giá đa dạng di truyền của Quế
• 4.2.1. Kết quả tách chiết ADN tổng số
• 4.2.2. Kết quả phân tích đa dạng di truyền, xác định mối quan hệ di truyền giữa 32 mẫu giống Quế
• 4.3. Đề xuất một số giải pháp nhằm bảo tồn và phát triển Quế tại Thanh Hóa
• KẾT LUẬN, TỒN TẠI, KHUYẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Nghiên Cứu Quế Thanh Hóa và Giá Trị

Quế Thanh Hóa (Cinnamomum cassia Blume) là cây đa tác dụng, trồng rộng rãi ở Việt Nam. Trước đây, quế tập trung ở Yên Bái, Thanh Hóa, Nghệ An, Quảng Nam, Quảng Ngãi. Ngày nay, vùng trồng mở rộng ra nhiều tỉnh như Cao Bằng, Bắc Kạn, Ninh Bình,... Sản phẩm chính là vỏ, mặt hàng xuất khẩu giá trị. Quế được đánh giá cao cả trong nước và thị trường quốc tế. Từ xa xưa, "Sâm, Nhung, Quế, Phụ" là 4 vị thuốc bổ trong dân gian. Tinh dầu quế dùng làm hương liệu, chất thơm trong bánh kẹo. Vỏ quế chữa bệnh tiêu hóa, hô hấp, kích thích tuần hoàn máu, chống lạnh, sát trùng (Đỗ Tất Lợi, 1970). Gỗ quế vân mịn, dễ gia công, mùi thơm, dùng làm đồ thủ công mỹ nghệ cao cấp. Nghiên cứu quế nhằm nâng cao năng suất, chất lượng tinh dầu và khai thác tối ưu tiềm năng, góp phần bảo tồn nguồn gen và phát triển kinh tế xã hội.

1.1. Phân Bố và Tình Hình Trồng Quế Bản Địa tại Thanh Hóa

Quế được trồng ở Thanh Hóa, chủ yếu ở các huyện Thường Xuân, Ngọc Lặc, Quan Sơn, Lang Chánh, nhiều nhất ở Thường Xuân. Những năm 80 của thế kỷ XX, huyện Thường Xuân có trên 1.000 ha quế. Sau năm 1986, diện tích quế bị khai thác ồ ạt, người dân không trồng mới do giá thấp, dần bị phá bỏ. Từ năm 2000, nhiều hộ chỉ khai thác diện tích còn lại, chuyển sang trồng keo, bạch đàn, khiến nhiều giống quế quý hiếm bị mai một. Theo thống kê năm 2013, huyện Thường Xuân chỉ còn khoảng 180 ha quế. Hiện nay các nghiên cứu trên đối tượng cây Quế ở nước ta chủ yếu tập trung vào mô tả đặc điểm hình thái, phân bố, đặc điểm sinh lý, sinh thái, giá trị sử dụng. Ngoài ra cũng có một số nghiên cứu về kỹ thuật nhân giống, chọn tạo giống mới có năng suất cao, kỹ thuật gây trồng, sơ chế và tách chiết tinh dầu Quế.

1.2. Giá Trị Kinh Tế Của Quế và Ứng Dụng Trong Đời Sống

Quế không chỉ có giá trị về mặt y học mà còn mang lại giá trị kinh tế cao cho người dân. Vỏ quế được sử dụng làm gia vị, dược liệu, và tinh dầu quế được ứng dụng trong công nghiệp thực phẩm, mỹ phẩm. Gỗ quế được dùng làm đồ thủ công mỹ nghệ. Theo thống kê, xuất khẩu quế mang lại nguồn thu ngoại tệ đáng kể cho Việt Nam. Việc phát triển bền vững cây quế giúp cải thiện đời sống người dân, đặc biệt là ở các vùng miền núi. Tuy nhiên, để phát huy tối đa tiềm năng, cần có các nghiên cứu sâu rộng hơn về giống, kỹ thuật trồng và chế biến.

II. Thách Thức và Vấn Đề Trong Bảo Tồn Quế Thanh Hóa

Việc khai thác quá mức, thiếu quy hoạch và chuyển đổi sang các loại cây trồng khác đã làm suy giảm diện tích quế và đa dạng di truyền. Phương pháp canh tác truyền thống chưa áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật khiến năng suất, chất lượng tinh dầu thấp. Các nghiên cứu về đặc điểm lâm học cũng như xác định giá trị và khai thác, phát triển nguồn gen của xuất xứ Quế này ở nước ta vẫn chưa được quan tâm đúng mức. Các nghiên cứu ứng dụng chỉ thị phân tử để nhận biết nguồn gen, xác định dòng/giống, nghiên cứu phát sinh loài và phân tích đa dạng di truyền chưa được thực hiện. Do đó, cần có các giải pháp đồng bộ để bảo tồn và phát triển bền vững cây quế.

2.1. Thực Trạng Suy Giảm Đa Dạng Di Truyền Quế ở Thanh Hóa

Sự suy giảm diện tích quế dẫn đến việc thu hẹp nguồn gen, làm giảm đa dạng di truyền. Việc trồng quế tự phát, không có chọn lọc giống khiến chất lượng quế ngày càng giảm. Các giống quế quý hiếm có nguy cơ biến mất. Cần có các nghiên cứu đánh giá đa dạng di truyền quế để có cơ sở khoa học cho việc bảo tồn và phát triển giống.

2.2. Hạn Chế Trong Kỹ Thuật Trồng Quế và Chế Biến Sản Phẩm

Kỹ thuật trồng quế truyền thống chưa áp dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật, dẫn đến năng suất thấp, chất lượng không ổn định. Quy trình chế biến sản phẩm quế còn thô sơ, chưa tạo ra các sản phẩm có giá trị gia tăng cao. Cần có các nghiên cứu cải tiến kỹ thuật trồng quế, quy trình chế biến để nâng cao năng suất, chất lượng và giá trị sản phẩm.

2.3 Ảnh Hưởng Của Môi Trường đến Sinh Trưởng và Chất Lượng Quế

Môi trường sống có ảnh hưởng lớn đến sinh trưởng và chất lượng quế. Điều kiện đất đai, khí hậu, địa hình khác nhau có thể tạo ra các giống quế có đặc tính khác nhau. Cần có các nghiên cứu đánh giá ảnh hưởng của các yếu tố môi trường đến quế để có biện pháp canh tác phù hợp, đảm bảo chất lượng sản phẩm.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Đặc Điểm Lâm Học Cây Quế

Nghiên cứu đặc điểm lâm học cây quế bao gồm: đặc điểm sinh vật học, sinh thái học, hình thái và vật hậu. Cần nghiên cứu một số đặc điểm cấu trúc tầng cây cao, cấu trúc quế tái sinh, và khảo sát thực địa. Từ đó, đánh giá phân bố quế theo đường kính, chiều cao, tương quan chiều cao và đường kính, tương quan đường kính tán và đường kính ngang ngực. Nghiên cứu đặc điểm lâm học này là cơ sở quan trọng để đánh giá tiềm năng sinh trưởng và phát triển của quế.

3.1. Đánh Giá Cấu Trúc Tầng Cây Cao Quế Phân Bố và Tương Quan

Nghiên cứu phân bố số cây theo đường kính ngang ngực (N/D1.3) và chiều cao (N/Hvn). Sử dụng các phương trình toán học để mô phỏng phân bố. Xác định tương quan giữa chiều cao và đường kính ngang ngực (Hvn-D1.3), tương quan giữa đường kính tán và đường kính ngang ngực (Dt-D1.3). Các phân tích này giúp hiểu rõ cấu trúc lâm phần quế và ảnh hưởng của các yếu tố môi trường.

3.2. Nghiên Cứu Đặc Điểm Tái Sinh Quế Phẩm Chất và Nguồn Gốc

Đánh giá phẩm chất và nguồn gốc tái sinh (hạt, chồi) của quế. Phân tích phân bố tái sinh theo cấp chiều cao và theo mặt phẳng nằm ngang. Kết quả nghiên cứu này giúp xác định khả năng tái sinh tự nhiên của quế và đề xuất các biện pháp hỗ trợ tái sinh.

IV. Phân Tích Đa Dạng Di Truyền Quế Thanh Hóa Phương Pháp RAPD

Đánh giá đa dạng di truyền quế bằng chỉ thị phân tử RAPD (Random Amplified Polymorphic DNA). Phương pháp RAPD là một kỹ thuật phân tích ADN dựa trên phản ứng PCR. Đây là một công cụ hữu hiệu để nghiên cứu sự khác biệt di truyền giữa các cá thể, quần thể. RAPD có ưu điểm là đơn giản, nhanh chóng, không đòi hỏi trình tự ADN đã biết, và có thể sử dụng với lượng ADN nhỏ. Kỹ thuật này được sử dụng để xác định mối quan hệ di truyền giữa 32 mẫu giống quế khác nhau, và bảo tồn nguồn gen quế.

4.1. Quy Trình Tách Chiết ADN Tổng Số Từ Mẫu Quế Nghiên Cứu

ADN tổng số được tách chiết từ lá non của các mẫu quế. Quy trình tách chiết bao gồm các bước: nghiền mẫu, ly giải tế bào, loại bỏ protein và RNA, kết tủa ADN, rửa ADN và hòa tan ADN. Chất lượng và số lượng ADN được kiểm tra bằng điện di trên gel agarose và đo quang phổ.

4.2. Phân Tích Kết Quả RAPD và Xác Định Mối Quan Hệ Di Truyền Quế

Sản phẩm PCR-RAPD được điện di trên gel agarose. Phân tích kết quả điện di bằng phần mềm chuyên dụng để xác định các băng ADN đặc trưng cho từng mẫu. Dữ liệu này được sử dụng để xây dựng sơ đồ mối quan hệ di truyền giữa các mẫu quế. Hệ số tương đồng di truyền giữa các mẫu cũng được tính toán.

V. Giải Pháp Bảo Tồn và Phát Triển Quế Bền Vững tại Thanh Hóa

Dựa trên kết quả nghiên cứu về đặc điểm lâm học và đa dạng di truyền quế, đề xuất các giải pháp bảo tồn quế và phát triển bền vững quế tại Thanh Hóa. Giải pháp cần tập trung vào bảo tồn nguồn gen, nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm, và phát triển thị trường.

5.1. Chọn Giống Quế và Phát Triển Vùng Trồng Thích Hợp

Dựa trên kết quả phân tích đa dạng di truyền, lựa chọn các giống quế có năng suất cao, chất lượng tốt, và khả năng chống chịu sâu bệnh tốt để nhân giống và phát triển. Quy hoạch vùng trồng quế phù hợp với điều kiện sinh thái của từng vùng.

5.2. Kỹ Thuật Trồng Quế và Chăm Sóc Tiên Tiến Bền Vững

Áp dụng các kỹ thuật trồng quế tiên tiến, như trồng xen canh, bón phân hữu cơ, và quản lý sâu bệnh hại tổng hợp. Sử dụng giống quế chất lượng cao. Thực hiện chăm sóc định kỳ để đảm bảo sinh trưởng và phát triển tốt.

5.3. Xây Dựng Chuỗi Giá Trị Quế và Phát Triển Thị Trường

Xây dựng chuỗi giá trị quế từ khâu trồng, chế biến đến tiêu thụ sản phẩm. Đầu tư vào công nghệ chế biến để tạo ra các sản phẩm quế có giá trị gia tăng cao. Phát triển thị trường tiêu thụ trong nước và xuất khẩu.

VI. Kết Luận và Hướng Nghiên Cứu Quế Thanh Hóa Tương Lai

Nghiên cứu đã đánh giá được đặc điểm lâm học và đa dạng di truyền quế tại Thanh Hóa. Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho việc bảo tồn và phát triển quế bền vững. Cần có các nghiên cứu tiếp theo về chọn tạo giống, kỹ thuật trồng, và chế biến sản phẩm.

6.1. Tóm Tắt Kết Quả Nghiên Cứu Quế và Đề Xuất

Nghiên cứu đã xác định được các đặc điểm quan trọng của quế tại Thanh Hóa, bao gồm đặc điểm sinh trưởng, cấu trúc lâm phần, và đa dạng di truyền. Dựa trên kết quả này, đề xuất các giải pháp bảo tồn và phát triển quế.

6.2. Hướng Nghiên Cứu Quế Tiếp Theo Ứng Dụng Công Nghệ Cao

Nghiên cứu sâu hơn về gen quế, ứng dụng công nghệ sinh học trong chọn tạo giống. Nghiên cứu về thành phần hóa học và tinh dầu quế. Phát triển các sản phẩm quế mới có giá trị cao.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Cây Quế (Cinnamomum cassia Blume) thuộc họ Re (Lauraceae) là loài cây thân gỗ đa tác dụng, giữ vị trí đặc biệt quan trọng trong cơ cấu cây lâm sản ngoài gỗ tại Việt Nam. Tại huyện Thường Xuân, tỉnh Thanh Hóa, vào thập niên 80 của thế kỷ XX, diện tích rừng quế từng đạt trên 1.000 ha, đóng vai trò sinh kế chủ lực cho cộng đồng địa phương. Tuy nhiên, do áp lực khai thác thiếu kiểm soát và sự cạnh tranh kinh tế từ các loài cây sinh trưởng nhanh như keo và bạch đàn, diện tích quế tại đây đã suy giảm nghiêm trọng, tính đến năm 2013 chỉ còn khoảng 180 ha phân bố rải rác tại các xã Xuân Cao, Vạn Xuân, Xuân Chinh và Xuân Lẹ.

Thực trạng canh tác tự phát cùng tập quán thu hái truyền thống chưa áp dụng tiến bộ kỹ thuật đã dẫn đến hiện tượng thoái hóa giống, làm suy giảm hàm lượng tinh dầu và xói mòn nguồn gen bản địa quý giá. Để giải quyết triệt để vấn đề này, đề tài nghiên cứu đã được thực hiện nhằm đánh giá toàn diện các đặc điểm lâm học, cấu trúc tầng cây cao, khả năng tái sinh tự nhiên và mức độ đa dạng di truyền của xuất xứ Quế Thanh Hóa. Nghiên cứu được triển khai trong phạm vi không gian huyện Thường Xuân từ năm 2015 đến tháng 10 năm 2016, tập trung vào các lâm phần quế thuần loài ở các cấp tuổi 20, 21 và 22. Kết quả của công trình cung cấp luận cứ khoa học vững chắc với 18 ô tiêu chuẩn thực địa và 32 mẫu chỉ thị phân tử, mở ra định hướng chiến lược cho công tác chọn tạo giống, bảo tồn nguồn gen và phát triển bền vững thương hiệu quế địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên sự tích hợp giữa lý thuyết cấu trúc lâm phần kinh điển và lý thuyết di truyền học phân tử hiện đại:

• Lý thuyết cấu trúc lâm phần: Ứng dụng các hàm phân bố toán học sinh học để lượng hóa cấu trúc quần thụ rừng. Trong đó, mô hình phân bố giảm Meyer được sử dụng để biểu thị cấu trúc giảm sút của số cây theo đường kính ngang ngực, kết hợp cùng phân bố Weibull 2 tham số để mô phỏng sự biến thiên mật độ cây theo cấp đường kính và cấp chiều cao vút ngọn. Quy luật tương quan tương hỗ giữa các chỉ tiêu sinh trưởng hình học của cây đứng được tiếp cận qua hàm logarit một chiều đối với quan hệ chiều cao - đường kính và hàm hồi quy tuyến tính đối với quan hệ đường kính tán - đường kính thân.
• Lý thuyết di truyền phân tử quần thể: Dựa trên nguyên lý biến dị chuỗi nucleotide trong hệ gen thực vật. Kỹ thuật chỉ thị phân tử ngẫu nhiên RAPD (Random Amplified Polymorphic DNA) được vận dụng để phát hiện tính đa hình ADN giữa các cá thể mà không đòi hỏi thông tin giải trình tự bộ gen biết trước.
• Các khái niệm cốt lõi: Tầng cây cao (các cá thể gỗ có đường kính ngang ngực từ 6 cm trở lên), tái sinh tự nhiên (quá trình hình thành thế hệ cây con dưới tán rừng từ hạt hoặc chồi), độ đa dạng di truyền (mức độ biến thiên alen và cấu trúc kiểu gen), và hệ số tương đồng di truyền Nei-Li (thước đo định lượng mối liên hệ phả hệ sinh học giữa các mẫu phẩm).

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu và cỡ mẫu điều tra lâm học: Thiết lập 18 ô tiêu chuẩn điển hình tạm thời, mỗi ô có diện tích 500 m2 (kích thước 20 x 25 m), được bố trí đồng đều tại 3 cấp tuổi (20, 21, 22 tuổi) trên các vị trí địa hình đặc trưng gồm chân đồi, sườn đồi và đỉnh đồi. Toàn bộ các cá thể trong ô tiêu chuẩn có đường kính ngang ngực từ 6 cm trở lên được đo đếm chi tiết về đường kính ngang ngực (D1.3), chiều cao vút ngọn (Hvn), chiều cao dưới cành (Hdc) và đường kính tán (Dt). Để nghiên cứu cây tái sinh, bố trí 90 ô dạng bản diện tích 20 m2 (5 x 4 m) tại 5 vị trí (4 góc và 1 tâm) trong 18 ô tiêu chuẩn, phân chia cây tái sinh theo 4 cấp chiều cao và 2 nguồn gốc phát sinh (hạt và chồi).
• Phân tích di truyền phân tử: Thu thập 32 mẫu lá quế tươi đại diện cho các cá thể cây trội dự tuyển và cây sản xuất đại trà tại Thường Xuân cùng các mẫu đối chứng từ Yên Bái và Nghệ An. Quy trình tách chiết ADN tổng số thực hiện theo phương pháp CTAB cải tiến với chất khử mẫu chuyên biệt. Phản ứng PCR-RAPD được tối ưu hóa với thể tích 15 µl, sử dụng các mồi ngẫu nhiên 10-mer, vận hành qua chu trình nhiệt 35 chu kỳ trên máy luân nhiệt Mastercycler epgradient S và điện di phân tích trên bản gel agarose nồng độ 1,5%.
• Lý do chọn phương pháp: Phương pháp ô tiêu chuẩn kết hợp ô dạng bản cho phép thu thập số liệu có tính đại diện cao cho toàn bộ cấu trúc lâm phần; kỹ thuật PCR-RAPD đem lại hiệu quả kinh tế cao, thao tác nhanh, cho phép sàng lọc số lượng lớn mẫu gen cây lâm nghiệp với độ nhạy tin cậy. Toàn bộ số liệu ngoại nghiệp và nội nghiệp được xử lý thống kê bằng phần mềm Excel, SPSS và NTSYSpc 2.1 trong giai đoạn 2015 - 2016.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

• Cấu trúc sinh trưởng hình thái tầng cây cao: Tại các lâm phần quế 20 đến 22 tuổi ở Thường Xuân, cây quế đạt chiều cao vút ngọn trung bình từ 14 đến 19 m và đường kính thân ngang ngực dao động phổ biến từ 20 đến 36 cm. Vỏ quế đạt độ dày ấn tượng từ 0,8 đến 1,8 cm, bề mặt phủ địa y đặc trưng. Tỷ lệ vỏ chiếm khoảng 10% tổng thể tích cây đứng, phản ánh tiềm năng sinh khối vỏ thương phẩm chất lượng cao của giống quế bản địa.
• Quy luật phân bố số cây và tương quan sinh trưởng: Phân bố số cây theo cỡ đường kính và cỡ chiều cao tuân theo phân bố giảm Meyer và mô hình Weibull với mức ý nghĩa kiểm định Chi bình phương đạt chuẩn xác thực (p > 0,05). Tương quan giữa chiều cao vút ngọn và đường kính ngang ngực được mô phỏng tối ưu qua phương trình hàm logarit: Hvn = a + blog(D1.3) với hệ số tương quan r đạt trên 0,78. Mối quan hệ giữa đường kính tán lá và đường kính ngang ngực thể hiện tính tuyến tính chặt chẽ: Dt = a + bD1.3 với hệ số xác định R2 đạt từ 0,65 đến 0,74.
• Hiện trạng và cấu trúc tái sinh tự nhiên: Mật độ cây tái sinh dưới tán rừng dao động từ 1.800 đến 3.200 cây/ha. Cây tái sinh có phẩm chất tốt và trung bình chiếm trên 78% tổng số cá thể quan sát. Về nguồn gốc, tái sinh từ hạt chiếm tỷ trọng vượt trội với 62% ở vị trí chân đồi ẩm ướt, trong khi tái sinh chồi chiếm 38% và phân bố tập trung tại các khu vực nương rẫy cũ hoặc gốc chặt tái sinh. Cây tái sinh có chiều cao triển vọng (trên 1 m) chiếm khoảng 34% tổng số cây tái sinh.
• Đa dạng di truyền nguồn gen quế: Phân tích 32 mẫu giống bằng các chỉ thị mồi ngẫu nhiên như UBC728, OPA12, OPN20, OPM12 và UBC701 đã nhân bản thành công hàng chục băng ADN rõ nét, trong đó tỷ lệ băng đa hình đạt trên 92%. Hệ số tương đồng di truyền giữa các mẫu giống quế dao động trong khoảng rộng từ 0,35 đến 0,91, chứng minh nguồn gen quế Thanh Hóa sở hữu mức độ biến dị di truyền phong phú và hình thành các phân nhóm di truyền tách biệt so với các xuất xứ ngoài tỉnh.

Thảo luận kết quả

Các phát hiện lâm học khẳng định cây quế Thanh Hóa có tính chất sinh thái đặc trưng của loài cây gỗ nhiệt đới ưa sáng khi trưởng thành nhưng chịu bóng mạnh trong 5 năm đầu đời. Sự phân hóa tầng tán và cấu trúc đường kính cho thấy các lâm phần 20 - 22 tuổi đang ở giai đoạn thành thục công nghệ, đòi hỏi các can thiệp lâm sinh phù hợp để duy trì sức tăng trưởng vỏ. Dữ liệu thực nghiệm phân bố đường kính hoàn toàn có thể được biểu diễn trực quan qua biểu đồ cột tần số kết hợp đường cong nắn Weibull dạng hình chuông lệch phải, làm rõ mật độ tập trung của các cỡ kính thương phẩm từ 24 đến 30 cm.

So sánh với các nghiên cứu trước đây tại vùng quế Văn Yên (Yên Bái) và Trà My (Quảng Nam), quế Thường Xuân có tốc độ tăng trưởng đường kính ngang ngực tương đương (trung bình 0,9 - 1,1 cm/năm trong 10 năm đầu) nhưng có ưu thế rõ nét về độ dày vỏ và mùi thơm đậm đặc. Về mặt di truyền, kết quả phân nhóm trên sơ đồ nhánh hình cây (Dendrogram) thiết lập từ ma trận hệ số tương đồng Nei-Li chỉ ra rằng phần lớn các mẫu quế bản địa Thường Xuân tập trung trong cùng một nhánh lớn, tách biệt rõ ràng với mẫu quế Yên Bái. Điều này chứng minh quế Thanh Hóa là một xuất xứ độc lập có giá trị di truyền cao, cần được bảo tồn nguyên vị nhằm tránh nguy cơ lai tạp làm thoái hóa chất lượng tinh dầu.

Đề xuất và khuyến nghị

• Xây dựng vùng lưu giữ nguồn gen và rừng giống chuyển hóa: Tuyển chọn ngay 40 đến 60 cây trội đạt tiêu chuẩn vượt trội về đường kính (D1.3 > 30 cm), chiều cao và độ dày vỏ (trên 1,2 cm) trong các lâm phần 20 - 22 tuổi tại xã Xuân Cao và Xuân Lẹ để cấp chứng nhận cây đầu dòng. Thiết lập 10 ha rừng giống chuyển hóa và vườn ươm giống vô tính bằng phương pháp ghép cành, hoàn thành trong giai đoạn 2017 - 2020 do Chi cục Lâm nghiệp tỉnh Thanh Hóa chủ trì phối hợp với các viện nghiên cứu chuyên ngành.
• Chuẩn hóa quy trình kỹ thuật lâm sinh và tỉa thưa nuôi dưỡng: Ban hành hướng dẫn kỹ thuật áp dụng chế độ tỉa thưa 3 lần trong chu kỳ kinh doanh (lần 1 ở tuổi 5 - 6 tỉa bỏ 30% mật độ, lần 2 ở tuổi 9 - 10 tỉa tiếp 25%, lần 3 ở tuổi 13 - 14) nhằm duy trì mật độ nuôi dưỡng ổn định 800 - 1.000 cây/ha. Giải pháp này giúp nâng tỷ lệ vỏ quế loại 1 lên trên 60% khi khai thác chính ở tuổi 15 - 18, do Phòng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn huyện Thường Xuân trực tiếp chuyển giao cho các hộ dân.
• Quy hoạch mở rộng diện tích vùng trồng quế tập trung: Mở rộng diện tích trồng rừng quế chuyên canh từ 180 ha lên quy mô 1.200 - 1.500 ha tại 4 xã vùng lõi (Xuân Cao, Vạn Xuân, Xuân Chinh, Xuân Lẹ) trong giai đoạn 2017 - 2025. Ủy ban nhân dân huyện Thường Xuân cần lồng ghép nguồn vốn từ các chương trình mục tiêu quốc gia phát triển lâm nghiệp bền vững để hỗ trợ cây giống chuẩn hóa cho đồng bào dân tộc thiểu số.
• Đăng ký chỉ dẫn địa lý và xây dựng chuỗi liên kết giá trị: Đẩy mạnh hồ sơ xác lập quyền sở hữu trí tuệ đối với nhãn hiệu chứng nhận hoặc chỉ dẫn địa lý "Quế Thường Xuân - Thanh Hóa". Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Thanh Hóa chủ trì kết nối các doanh nghiệp chế biến tinh dầu quy mô công nghiệp bao tiêu sản phẩm với giá sàn ổn định, nâng cao giá trị gia tăng của sản phẩm quế xuất khẩu thêm 25 - 30% vào năm 2022.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Cơ quan quản lý nhà nước và hoạch định chính sách lâm nghiệp: Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, Chi cục Kiểm lâm và Ban Quản lý Khu bảo tồn Thiên nhiên Xuân Liên có thể ứng dụng các số liệu thực chứng để xây dựng quy hoạch phân vùng bảo vệ nghiêm ngặt nguồn gen quế quý hiếm, đồng thời phê duyệt các dự án phục tráng rừng quế đặc sản.
• Cán bộ kỹ thuật, chuyên gia lâm sinh và trung tâm khuyến nông: Sử dụng các mô hình hồi quy toán học và bảng chỉ tiêu sinh trưởng thực nghiệm làm tài liệu chuẩn hóa để tập huấn kỹ thuật nhân giống, gieo ươm, tỉa cành và thiết lập rừng trồng thâm canh cho mạng lưới khuyến nông cơ sở.
• Các viện nghiên cứu, giảng viên và học viên cao học: Giảng viên và học viên ngành Lâm học, Quản lý tài nguyên rừng và Công nghệ sinh học có thể kế thừa quy trình tách chiết ADN bằng CTAB cải tiến và chu trình nhiệt PCR-RAPD để mở rộng nghiên cứu đa dạng di truyền trên các loài cây họ Lauraceae khác.
• Doanh nghiệp chế biến, xuất khẩu nông lâm sản và hiệp hội tinh dầu: Khai thác bức tranh toàn diện về tiềm năng sản lượng và đặc tính sinh học của vỏ quế Thường Xuân để lập dự án đầu tư nhà máy chiết xuất tinh dầu cinnamaldehyde đạt chuẩn quốc tế tại địa bàn tỉnh Thanh Hóa.

Câu hỏi thường gặp

• Kỹ thuật phân tử RAPD mang lại lợi ích cụ thể gì trong việc đánh giá nguồn gen quế Thanh Hóa? Kỹ thuật PCR-RAPD cho phép nhận diện tính đa hình di truyền trực tiếp ở mức độ phân tử mà không phụ thuộc vào giai đoạn sinh trưởng hay điều kiện môi trường. Thông qua việc phân tích 32 mẫu phẩm bằng 5 mồi ngẫu nhiên đặc hiệu, nghiên cứu đã chứng minh quế Thường Xuân có tỷ lệ băng đa hình đạt trên 92%, xác lập dấu vân tay di truyền để phân biệt rõ ràng với giống quế ngoại lai.

• Mật độ và cấu trúc cây tái sinh tự nhiên dưới tán rừng quế Thường Xuân biến động như thế nào? Mật độ cây tái sinh tự nhiên đạt trung bình từ 1.800 đến 3.200 cây/ha, phân bố không đồng đều theo sườn dốc và tập trung cao nhất ở vị trí chân đồi. Tái sinh hạt chiếm ưu thế với 62%, trong đó tỷ lệ cây sinh trưởng tốt và trung bình chiếm trên 78%, cho thấy khả năng tự phục hồi mạnh mẽ của lâm phần nếu được bảo vệ khỏi chăn thả gia súc.

• Mô hình toán học nào phản ánh chính xác nhất mối quan hệ sinh trưởng chiều cao và đường kính của cây quế? Nghiên cứu chỉ ra rằng hàm logarit dạng Hvn = a + b*log(D1.3) mô phỏng chính xác nhất quy luật tương quan giữa chiều cao vút ngọn và đường kính ngang ngực, với hệ số tương quan r đạt trên 0,78. Phương trình này cho phép các chủ rừng dự báo chính xác chiều cao tầng tán mà không cần đo đếm toàn bộ lâm phần.

• Tuổi thọ kinh tế tối ưu để khai thác chính rừng trồng quế Thanh Hóa là bao nhiêu năm? Dựa trên tốc độ tăng trưởng đường kính bình quân 0,9 - 1,1 cm/năm và độ dày vỏ đạt cực đại ổn định sau tuổi 15, chu kỳ khai thác kinh tế tối ưu của rừng quế Thanh Hóa dao động từ 14 đến 18 năm. Khai thác ở giai đoạn này vừa đảm bảo chất lượng vỏ loại 1, tỷ lệ tinh dầu cao, vừa tối ưu hóa vòng quay vốn đầu tư.

• Cây quế Thanh Hóa có yêu cầu lập địa và điều kiện sinh thái cơ bản như thế nào? Cây quế thích hợp sinh trưởng ở độ cao dưới 800 m so với mực nước biển, nhiệt độ không khí trung bình năm từ 20 đến 25°C và lượng mưa từ 1.600 đến 2.300 mm. Cây ưa đất đồi núi phát triển trên đá mẹ sa thạch hoặc phiến thạch sét, tầng đất dày nhiều mùn, thoát nước tốt và có độ chua pH dao động từ 4 đến 6.

Kết luận

• Hệ thống hóa toàn diện các đặc điểm sinh vật học, hình thái và vật hậu của loài Quế Thanh Hóa (Cinnamomum cassia Blume) tại vùng phân bố Thường Xuân.
• Xác lập cơ sở định lượng về cấu trúc lâm phần qua 18 ô tiêu chuẩn, chứng minh quy luật phân bố số cây tuân theo mô hình Meyer và Weibull với độ tin cậy thống kê cao.
• Đánh giá thực trạng tái sinh tự nhiên với mật độ đạt tới 3.200 cây/ha, khẳng định tiềm năng phục hồi rừng quế bản địa từ nguồn gốc hạt và chồi.
• Ứng dụng thành công kỹ thuật PCR-RAPD trên 32 mẫu phẩm, chứng minh mức độ đa dạng di truyền phong phú với tỷ lệ băng đa hình đạt trên 92%.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp đồng bộ gồm bảo tồn gen cây trội, chuẩn hóa kỹ thuật tỉa thưa, mở rộng quy hoạch vùng trồng 1.500 ha và bảo hộ chỉ dẫn địa lý.

Theo lộ trình phát triển giai đoạn 2017 - 2025, các địa phương và đơn vị nghiên cứu cần nhanh chóng bắt tay vào công tác tuyển chọn cây đầu dòng, chuyển giao kỹ thuật gieo ươm hiện đại và xây dựng chuỗi liên kết bền vững. Đây chính là thời điểm then chốt để các nhà quản lý, nhà khoa học và doanh nghiệp cùng hợp tác hành động nhằm phục hưng và nâng tầm thương hiệu cây quế đặc sản Thanh Hóa trên bản đồ dược liệu quốc tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ Quế (Cinamomum cassia Blume) là loài cây đa tác dụng đƣợc trồng rộng rãi ở Việt Nam. Trƣớc đây Quế đƣợc trồng tập trung ở Yên Bái, Thanh Hóa, Nghệ An, Quảng Nam, Quảng Ngãi. Tuy nhiên, do mở rộng vùng trồng nên đến nay Quế đƣợc trồng ở nhiều tỉnh của nƣớc ta nhƣ Cao Bằng, Bắc Kạn, Ninh Bình, Nghệ An, Quảng Bình, Khánh Hòa,… Sản phẩm chính của Quế là vỏ và là mặt hàng xuất khẩu có giá trị. Từ xa xƣa “Sâm, Nhung, Quế, Phụ” đã là 4 vị thuốc bổ trong các bài thuốc dân gian của ông cha ta, tinh dầu Quế đƣợc dùng làm hƣơng liệu, chất thơm trong bánh kẹo, vỏ Quế đƣợc dùng trong các bài thuốc để chữa một số bệnh về đƣờng tiêu hoá, đƣờng hô hấp, kích thích sự tuần hoàn của máu, lƣu thông huyết mạch, làm cho cơ thể ấm lên, chống lại giá lạnh và làm chất sát trùng (Đỗ Tất Lợi,1970) [18].

Gỗ Quế với vân thớ mịn, dễ gia công và có mùi thơm thƣờng đƣợc sử dụng làm đồ thủ công mỹ nghệ cao cấp trên thị trƣờng. Quế là sản phẩm đƣợc đánh giá cao không chỉ ở trong nƣớc mà còn đƣợc thị trƣờng thế giới ƣa chuộng. Quế đƣợc trồng ở Thanh Hóa chủ yếu ở các huyện Thƣờng Xuân, Ngọc Lặc, Quan sơn, Lang Chánh, trong đó diện tích nhiều và lớn nhất là ở Thƣờng Xuân của tỉnh Thanh Hóa. Tại tỉnh Thanh Hóa, vào những năm 80 của thế kỷ XX, huyện Thƣờng Xuân có trên 1.000 ha Quế, tập trung chủ yếu ở Lâm trƣờng Thƣờng Xuân và rải rác trong các hộ dân.

Sau năm 1986, diện tích Quế bị khai thác ồ ạt, ngƣời dân không quan tâm đến trồng mới, cùng với giá Quế bán ra thị trƣờng thấp nên cây Quế dần bị phá bỏ. Đặc biệt, từ năm 2000 đến nay, do giá Quế quá rẻ, nhiều hộ chỉ khai thác diện tích Quế còn lại, không trồng mới mà chuyển sang trồng các loại cây lâm nghiệp khác nhƣ Keo, Bạch đàn,… Bởi vậy, nhiều giống Quế quý hiếm ngày càng bị mai một. Theo thống kê của Chi cục Phát triển Lâm nghiệp tỉnh Thanh Hóa, đến năm 2013, huyện Thƣờng Xuân diện tích Quế hiện chỉ còn khoảng 180 ha và tập trung chủ yêu ở các xã: Xuân Cao, Vạn Xuân, Xuân Chinh, Xuân Lẹ,…, Tuy nhiên, cây Quế trồng ở các hộ dân mang tính tự phát, cách chăm sóc, khai thác, chế biến chỉ mang tính truyền thống, chƣa áp dụng tiến bộ khoa học - kỹ thuật nên đã làm cho 2 cây Quế suy thoái, hàm lƣợng tinh dầu không cao. Hiện nay các nghiên cứu trên đối tƣợng cây Quế ở nƣớc ta chủ yếu tập trung vào mô tả đặc điểm hình thái, phân bố, đặc điểm sinh lý, sinh thái, giá trị sử dụng.

Ngoài ra c ng có một số nghiên cứu về kỹ thuật nhân giống, chọn tạo giống mới có năng suất cao, kỹ thuật gây trồng, sơ chế và tách chiết tinh dầu Quế. Trong khi ở nƣớc ta có một số xuất xứ Quế cho năng suất chất lƣợng dầu cao, điển hình nhƣ Quế đƣợc trồng ở Thanh Hóa. Đây là các xuất xứ Quế có thể phát triển theo hƣớng sản suất tinh dầu thành hàng hóa. Nhƣng cho đến nay việc nghiên cứu các đặc điểm lâm học c ng nhƣ xác định giá trị và khai thác, phát triển nguồn gen của xuất xứ Quế này ở nƣớc ta vẫn chƣa đƣợc quan tâm đúng mức.

Các nghiên cứu ứng dụng chỉ thị phân tử để nhận biết nguồn gen, xác định dòng/giống, nghiên cứu phát sinh loài và phân tích đa dạng di truyền chƣa đƣợc thực hiện. Do vậy, đề tài “Nghiên cứu đặc điểm lâm học và mức độ đa dạng về di truyền của loài Quế thanh hóa (Cinnamomum cassia Blume) tại Thanh Hóa” đƣợc tiến hành nhằm nâng cao năng suất, chất lƣợng tinh dầu và khai thác tối ƣu tiềm năng của rừng Quế, góp phần bảo tồn nguồn gen cây rừng và phát triển kinh tế xã hội. 3 Chƣơng 1 TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Trên thế giới 1.

Nghiên cứu về đặc điểm lâm học 1. Về đặc điểm hình thái, sinh thái, giá trị sử dụng Quế Ấn Độ (đƣợc gọi là cây Teijat vùng Hindi) có tên khoa học là Cinamomumtamala Ness là loài cây nhỏ, thƣờng xanh. Lá của loài cây này có vị nóng nhƣ hành và mùi nhẹ nhƣ hạt tiêu. Lá Quế Ấn Độ đƣợc sử dụng rộng rãi trong dân chúng vùng phía Bắc Ấn Độ nhƣ một thứ gia vị chủ yếu để chế biến thức ăn cho con ngƣời (Dẫn theo: Đỗ Tất Lợi, 1985) [19].

Vỏ của loài Quế C.tamala là nguyên liệu chính của một loại gia vị có tên gọi là Teijat đƣợc buôn bán trên thị trƣờng. tamala phân bố ở hầu hết các vùng Himalaya nhiệt đới, cận nhiệt đới và mở rộng đến vùng Đông Bắc Ấn Độ, đến độ cao 2. Loài cây này c ng mọc ở Nêpal, Băng La Đét và Myanma. Trong thời gian 1994 – 1997, Baruah và Nath đã xác định đƣợc 5 taxon của loài Cinnamomum là: C.

supuuratum và 1 taxon chƣa biết tên ở vùng đông Bắc Ấn Độ. Các taxon này đều đƣợc nhân dân trong vùng dùng làm gia vị Teijat. Quế Inđônêsia có tên khoa học là C. burmannii Nees hay Quế Java, Quế Fagot, Quế Padang, Quế Batavia, Quế Korintji, Quế Vera.

Quế Inđônêsia hay Quế cinamon là vỏ khô của cây Quế (C. Burmannii) mọc ở vùng Inđônêsia – Malaysia và đƣợc trồng làm hàng hóa ở bán đảo Timor. Quế Inđonêsia có phân bố từ mặt biển đến độ cao 2. Trung tâm trồng Quế là vùng Padang, ở độ cao từ 500 – 1.

Một biến chủng của loài này có lá non màu đỏ sinh trƣởng ở độ cao hơn trong vùng núi Korintji (còn gọi là Kerinci). Ở Ấn Độ (cây Teijat), lá đƣợc thu hàng năm ở các cây trẻ, khỏe và luân phiên đối với cây già và yếu. Lá thƣờng đƣợc bó thành từng bó, phơi ngoài nắng, rồi đem bán. Sản lƣợng mỗi cây khoảng 9 – 19 kg/năm.

Trồng teijat là một bộ phận trong hệ thống nông lâm kết hợp ở Ấn Độ (Dẫn theo: Đỗ Tất Lợi, 1985) [19]. Loại có chất lƣợng tốt hơn và đƣợc buôn bán trên thị trƣờng thế giới với tên 4 gọi Quế Korintji. Trung tâm chính gây trồng Quế là Jambi và Đông Sumatra có diện tích mỗi vùng khoảng 59.893 ha với sản lƣợng 42.590 tấn vỏ Quế Cinamon. Hầu hết sản lƣợng vỏ đƣợc xuất khẩu, số lƣợng dùng trong nƣớc rất ít.

Năm 1998, Inđônêsia xuất khẩu 36.202 tấn vỏ, thu đƣợc 31,7 triệu USD. Thị trƣờng nhập khẩu chính là Mỹ, Đức, Hà Lan. Khoảng 85 – 90% sản lƣợng xuất khẩu đều từ Đông Sumatra (Akahil B. Ở Trung Quốc, Quế Bình là địa phƣơng trồng Quế nhiều nhất tỉnh Quảng Tây với khoảng 40% diện tích đất rừng.

Quế đƣợc trồng ở 10 xã của Quế Bình với diện tích 6. Riêng ở xã Đông Hƣng đã có 60 ha rừng Quế. Mục tiêu trồng Quế ở đây là lấy vỏ, tuy nhiên trong năm đầu, trƣớc khi khai thác tận thu lá lần cuối để cất tinh dầu. Hàng năm ngƣời dân ở đây thu đƣợc khoảng 1.000 tấn và 70 tấn tinh dầu (Nguyen Kim Dao, 2004) [43].

Ngô Châu, Quảng Tây là nơi có khí hậu rất tƣơng đồng với Việt Nam, vì vậy ở đây rất thích hợp với trồng Quế, Hồi, Bạch đàn. Tổng diện tích đất lâm nghiệp của Ngô Châu khoảng 924.000 ha trong đó đất trồng Quế là 50. Vỏ Quế và tinh dầu Quế là mặt hàng xuất khẩu chủ yếu của Ngô Châu. Công tác chế biến vỏ Quế trƣớc đây thƣờng làm thủ công nay đã chuyển sang tinh chế.

Quế ở vùng Ngô Châu đƣợc kinh doanh nhƣ sau: 5-6 năm sau khi trồng chặt lấy vỏ và lá để bán hay cất tinh dầu. Gốc Quế đƣợc để lại để kinh doanh quế chối sau 5-6 năm sẽ cho thu hoạch lần 2. Số chu kỳ tùy thuộc vào điều kiện đất đai và chăm sóc. Nếu đất tốt cộng với chăm sóc đầy đủ thì có thể thu hoạch nhƣ vậy cho đến khi nào cây sinh trƣởng kém mới tiến hành trồng lại.

Vỏ Quế Ngô Châu đƣợc xuất khẩu với tên gọi là Quế Tây Giang. Nghiên cứu về quy luật cấu trúc sinh trưởng của lâm phần Quy luật phân bố số cây theo cỡ kính (N-D1.3) Việc mô phỏng phân bố số cây theo đƣờng kính là quy luật kết cấu cơ bản của lâm phần đƣợc nhiều tác giả quan tâm, kiểu phân bố này thƣờng đƣợc biểu diễn dƣới dạng hàm toán học phong phú. 5 Meyer (1934) đã mô tả phân bố N/D1.3 bằng phƣơng trình toán học có dạng đƣờng cong giảm liên tục và đƣợc gọi là phƣơng trình Meyer. Còn Pierlot (1966) cho rằng, việc nắn đƣờng thực nghiệm bằng phƣơng trình m sẽ mất đi những sai số ở những cỡ kính nhỏ và đề xuất nên dùng hàm Hyperbol để nắn đƣờng thực nghiệm là tốt hơn cả.Z Docouto (1992) trong khi nghiên cứu 19 ô tiêu chuẩn với 60 loài của rừng nhiệt đới ở Maranhoo-Brazin đã dùng hàm Weibull để nắn phân bố số cây theo đƣờng kính và nhận xét rằng: Hàm Weibull mô phỏng rất tốt phân bố này.

Quy luật phân bố số cây theo chiều cao (N-Hvn) Phần lớn các tác giả khi nghiên cứu cấu trúc lâm phần theo chiều thẳng đứng đã dựa vào phân bố số cây theo chiều cao.Richards (1952) trong rừng mƣa nhiệt đới đã dùng phƣơng pháp vẽ các phẫu diện đồ đứng với các kích thƣớc khác nhau tùy theo mục đích nghiên cứu. Các phẫu đồ đã mang lại hình ảnh khái quát về cấu trúc tầng tán, phân bố số cây theo chiều thẳng đứng, từ đó rút ra các nhận xét và đề xuất ứng dụng thực tế. Nhìn chung, các nghiên cứu về cấu trúc theo hƣớng định lƣợng trên cơ sở thống kê sinh học vẫn tập trung vào phân bố số cây theo đƣờng kính và chiều cao. Các hàm toán học đƣợc sử dụng để mô phỏng rất đa dạng và phong phú, nhƣng khi kiểm tra bằng tiêu chuẩn phù hợp của thống kê toán học thƣờng chỉ đạt ở mức trung bình.

Xu hƣớng nghiên cứu các quy luật phân bố của nhân tố điều tra chủ yếu tập trung vào tìm các hàm toán học thích hợp để mô phỏng. Tương quan giữa chiều cao với đường kính ngang ngực (Hvn - D1.3) Qua nhiều nghiên cứu của các tác giả đi trƣớc cho thấy mối tƣơng quan giữa đƣờng kính và chiều cao là tƣơng quan chặt chẽ. Theo quy luật sinh trƣởng của cây rừng- khi tuổi tăng lên thì đƣờng kính và chiều cao c ng tăng lên. Tuy nhiên quy 6 luật này chỉ tồn tại trong một giới hạn cho phép của cây rừng trong quá trình sinh trƣởng.

Trong lâm phần, khi tuổi tăng lên thì tỷ lệ H/D c ng tăng, từ đó đƣờng cong biểu thị quan hệ H/D có thể bị thay đổi.