Luận văn thạc sĩ nghiên cứu đặc điểm lâm học loài lôi khoai lá đỏ gymnocladus angustifolia gagn j e vid tại tỉnh tuyên quang

Nghiên cứu đặc điểm lâm học loài Lôi Khoai Lá Đỏ Gymnocladus Angustifolia tại Tuyên Quang, cung cấp thông tin quý giá cho bảo tồn và phát triển.

• Tác giả: Kim Ngọc Tuyên
• Người hướng dẫn: TS. Lê Văn Phúc
• Trường học: Đại học Nông Lâm - Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Lâm học
• Đề tài: Nghiên cứu đặc điểm lâm học loài Lôi Khoai Lá Đỏ (Gymnocladus angustifolia) tại tỉnh Tuyên Quang
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH
• 1. MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu của đề tài
• 1.3. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
• 2. TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU
• 2.1. Tổng quan kết quả nghiên cứu trên Thế giới
• 2.1.1. Những nghiên cứu về đặc điểm lâm học
• 2.1.2. Những nghiên cứu về họ Đậu và Lôi khoai lá đỏ
• 2.2. Những nghiên cứu ở Việt Nam
• 2.3. Điều kiện tự nhiên – kinh tế xã hội khu vực nghiên cứu
• 2.3.1. Điều kiện tự nhiên
• 2.3.2. Điều kiện kinh tế - Xã hội
• 3. ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng, phạm vi
• 3.1.1. Đối tượng nghiên cứu
• 3.1.2. Phạm vi nghiên cứu
• 3.2. Nội dung nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu
• 3.2.1. Công tác chuẩn bị
• 3.2.2. Phương pháp nghiên cứu tài liệu
• 3.2.3. Phương pháp điều tra
• 3.2.4. Phương pháp xử lý số liệu
• 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Đặc điểm hình thái và vật hậu của loài Lôi khoai lá đỏ
• 4.1.1. Đặc điểm hình thái
• 4.1.2. Đặc điểm vật hậu
• 4.2. Đặc điểm cấu trúc tầng cây gỗ
• 4.2.1. Cấu trúc tầng thứ
• 4.2.2. Cấu trúc tổ thành
• 4.2.3. Cấu trúc mật độ
• 4.3. Đặc điểm phân bố số cây theo đường kính và số cây theo chiều cao của lâm phần có loài Lôi khoai lá đỏ phân bố
• 4.4. Chỉ số đa dạng loài cây gỗ
• 4.5. Nghiên cứu đặc điểm tầng cây tái sinh và của loài Lôi khoai lá đỏ
• 4.5.1. Đặc điểm cấu trúc tổ thành
• 4.5.2. Đặc điểm cấu trúc mật độ và tỷ lệ cây tái sinh có triển vọng
• 4.5.3. Chất lượng và nguồn gốc cây tái sinh
• 4.5.4. Phân bố cây tái sinh theo cấp chiều cao
• 4.5.5. Phân bố cây tái sinh theo mặt phẳng nằm ngang
• 4.6. Đề xuất một số giải pháp nhằm bảo tồn và phát triển loài Lôi khoai lá đỏ tại khu vực nghiên cứu
• 5. KẾT LUẬN, TỒN TẠI, KHUYẾN NGHỊ

Tóm tắt

I. Đặc điểm lâm học của loài Lôi Khoai Lá Đỏ

Nghiên cứu đặc điểm lâm học của loài Lôi Khoai Lá Đỏ (Gymnocladus Angustifolia) tại tỉnh Tuyên Quang tập trung vào các yếu tố như cấu trúc rừng, phân bố địa lý, và đặc điểm sinh học. Loài này thuộc họ Đậu, có giá trị sinh thái và kinh tế cao. Kết quả nghiên cứu cho thấy loài này phân bố chủ yếu ở các khu rừng thứ sinh ven đường tại huyện Chiêm Hóa, Na Hang. Đặc điểm hình thái của loài bao gồm lá kép lông chim, màu đỏ khi non, và thân cây có đường kính lớn. Nghiên cứu này cung cấp cơ sở khoa học cho việc bảo tồn và phát triển loài trong hệ sinh thái rừng.

1.1. Cấu trúc rừng và phân bố địa lý

Loài Lôi Khoai Lá Đỏ phân bố chủ yếu ở các khu rừng thứ sinh ven đường tại huyện Chiêm Hóa và Na Hang, tỉnh Tuyên Quang. Nghiên cứu chỉ ra rằng loài này thích nghi tốt với điều kiện môi trường tự nhiên, đặc biệt là ở các khu vực có độ cao từ 300-700m. Cấu trúc rừng nơi loài phân bố có tính đa dạng sinh học cao, với nhiều loài cây gỗ và tầng tái sinh phong phú. Điều này cho thấy vai trò quan trọng của loài trong việc duy trì cân bằng hệ sinh thái rừng.

1.2. Đặc điểm sinh học và hình thái

Loài Lôi Khoai Lá Đỏ có đặc điểm hình thái nổi bật với lá kép lông chim, màu đỏ tươi khi non, và thân cây có đường kính lớn (60-90cm). Các lá chét có hình trứng, mép lá hơi gợn, và chuyển màu từ đỏ sang xanh khi trưởng thành. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng loài này có khả năng tái sinh tự nhiên tốt, với mật độ cây tái sinh cao trong các lâm phần. Đặc điểm sinh học này giúp loài thích nghi tốt với môi trường tự nhiên và có tiềm năng phát triển trong các khu du lịch sinh thái.

II. Giá trị bảo tồn và phát triển loài Lôi Khoai Lá Đỏ

Nghiên cứu đặc điểm lâm học của loài Lôi Khoai Lá Đỏ không chỉ cung cấp thông tin khoa học mà còn đề xuất các giải pháp bảo tồn và phát triển loài. Loài này có giá trị thẩm mỹ cao, đặc biệt là màu lá đỏ tươi, tạo cảnh quan đẹp mắt cho các khu du lịch sinh thái. Nghiên cứu khuyến nghị trồng loài này ven các cung đường và khu du lịch tại Tuyên Quang để tăng tính đa dạng sinh học và phát triển kinh tế địa phương.

2.1. Giá trị thẩm mỹ và du lịch

Loài Lôi Khoai Lá Đỏ có giá trị thẩm mỹ cao nhờ màu lá đỏ tươi nổi bật, tạo cảnh quan độc đáo cho các khu du lịch sinh thái. Nghiên cứu đề xuất trồng loài này ven các cung đường tại huyện Chiêm Hóa, Lâm Bình, và Na Hang để thu hút du khách. Điều này không chỉ tăng tính đa dạng sinh học mà còn góp phần phát triển kinh tế địa phương thông qua du lịch sinh thái.

2.2. Giải pháp bảo tồn và phát triển

Nghiên cứu đề xuất các giải pháp bảo tồn loài Lôi Khoai Lá Đỏ thông qua việc xây dựng các khu bảo tồn và mô hình trồng rừng phù hợp. Các giải pháp bao gồm thu hái hạt giống, nhân giống, và trồng loài này trong các khu du lịch sinh thái. Điều này giúp duy trì nguồn gen quý hiếm của loài và tăng cường tính đa dạng sinh học trong hệ sinh thái rừng tại Tuyên Quang.

III. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của nghiên cứu

Nghiên cứu đặc điểm lâm học của loài Lôi Khoai Lá Đỏ có ý nghĩa khoa học và thực tiễn lớn. Về mặt khoa học, nghiên cứu cung cấp thông tin chi tiết về đặc điểm sinh học, phân bố địa lý, và cấu trúc rừng của loài. Về mặt thực tiễn, nghiên cứu đề xuất các giải pháp bảo tồn và phát triển loài, góp phần tăng tính đa dạng sinh học và phát triển kinh tế địa phương. Nghiên cứu này là tài liệu tham khảo quý giá cho các nhà khoa học, sinh viên, và nhà quản lý lâm nghiệp.

3.1. Ý nghĩa khoa học

Nghiên cứu cung cấp thông tin chi tiết về đặc điểm sinh học, phân bố địa lý, và cấu trúc rừng của loài Lôi Khoai Lá Đỏ. Đây là tài liệu tham khảo quý giá cho các nghiên cứu liên quan đến lâm học và sinh thái học. Nghiên cứu cũng góp phần làm phong phú thêm kiến thức về hệ sinh thái rừng tại Tuyên Quang.

3.2. Ý nghĩa thực tiễn

Nghiên cứu đề xuất các giải pháp bảo tồn và phát triển loài Lôi Khoai Lá Đỏ, góp phần tăng tính đa dạng sinh học và phát triển kinh tế địa phương. Các giải pháp bao gồm trồng loài này trong các khu du lịch sinh thái và xây dựng các khu bảo tồn. Điều này giúp duy trì nguồn gen quý hiếm và phát huy giá trị kinh tế của loài.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Tỉnh Tuyên Quang, với tổng diện tích đất có rừng lên đến 424.689 ha, trong đó rừng tự nhiên chiếm 233.193 ha, là một trong những vùng có tiềm năng phát triển kinh tế lâm nghiệp và đa dạng sinh học phong phú. Tỷ lệ che phủ rừng đạt trên 65,2%, tuy nhiên các khu rừng có trữ lượng gỗ cao và các loài cây quý hiếm còn hạn chế. Loài Lôi khoai lá đỏ (Gymnocladus angustifolia) là một loài cây gỗ đặc hữu, có giá trị cảnh quan và sinh thái cao, phân bố chủ yếu trong các khu rừng thứ sinh ven các huyện Chiêm Hóa, Na Hang và Lâm Bình. Màu sắc lá non đỏ rực rỡ của loài cây này tạo nên điểm nhấn sinh thái và cảnh quan độc đáo, góp phần thu hút du lịch sinh thái tại địa phương.

Nghiên cứu nhằm mục tiêu xác định các đặc điểm sinh vật học và lâm học của loài Lôi khoai lá đỏ tại tỉnh Tuyên Quang, từ đó đề xuất các giải pháp bảo tồn và phát triển loài phù hợp với điều kiện tự nhiên và kinh tế xã hội của địa phương. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào hai huyện Chiêm Hóa và Na Hang, với thời gian khảo sát thực địa và thu thập số liệu trong năm 2020-2021. Kết quả nghiên cứu không chỉ cung cấp cơ sở khoa học cho việc nhân giống, gây trồng loài Lôi khoai lá đỏ mà còn góp phần nâng cao giá trị cảnh quan, phát triển du lịch sinh thái và bảo tồn đa dạng sinh học tại tỉnh Tuyên Quang.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình lâm sinh học, tập trung vào cấu trúc và tổ thành rừng, đặc điểm tái sinh và đa dạng sinh học trong hệ sinh thái rừng. Lâm sinh học được hiểu là lý thuyết và thực hành kiểm soát sự tạo lập, kết cấu, cấu trúc và tăng trưởng của rừng nhằm đáp ứng nhu cầu kinh tế và bảo vệ môi trường. Các chỉ số đa dạng sinh học như chỉ số Shannon-Wiener, Simpson và chỉ số mức độ chiếm ưu thế được sử dụng để đánh giá thành phần loài và tổ thành tầng cây gỗ.

Ngoài ra, mô hình phân bố đường kính ngang ngực (D1,3) và chiều cao vút ngọn (Hvn) theo phân bố Weibull và hàm Meyer được áp dụng để mô phỏng quy luật cấu trúc tần số cây trong lâm phần. Phân bố Poisson được sử dụng để phân tích hình thái phân bố cây tái sinh trên mặt phẳng ngang. Các khái niệm chính bao gồm: tổ thành tầng cây gỗ, cấu trúc tầng thứ, mật độ và chất lượng cây tái sinh, cũng như đặc điểm hình thái và vật hậu của loài Lôi khoai lá đỏ.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu chính được thu thập qua điều tra thực địa tại 24 ô tiêu chuẩn (OTC) có diện tích 1000 m², phân bố tại hai huyện Chiêm Hóa và Na Hang. Mỗi huyện lập 12 ô tiêu chuẩn, tại các vị trí chân đồi và sườn đồi. Trong mỗi ô tiêu chuẩn, 5 ô dạng bản kích thước 25 m² được thiết lập để điều tra cây tái sinh. Cỡ mẫu gồm 24 ô tiêu chuẩn và 120 ô dạng bản, đảm bảo tính đại diện cho khu vực nghiên cứu.

Phương pháp chọn mẫu là chọn ngẫu nhiên có hệ thống dựa trên phân bố tự nhiên của loài Lôi khoai lá đỏ. Các chỉ tiêu đo đạc bao gồm đường kính ngang ngực (D1,3), chiều cao vút ngọn (Hvn), chiều cao dưới cành (Hdc), đường kính tán (Dt), cùng với xác định tên loài, nguồn gốc và chất lượng cây tái sinh. Phân tích số liệu sử dụng phần mềm SPSS 20.0 và Excel 7, áp dụng các phương pháp thống kê mô tả, kiểm định phù hợp phân bố và mô hình hóa phân bố tần số.

Thời gian nghiên cứu kéo dài từ tháng 3 đến tháng 11 năm 2020, bao gồm công tác chuẩn bị, thu thập số liệu thực địa, xử lý và phân tích dữ liệu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Đặc điểm hình thái và vật hậu của loài Lôi khoai lá đỏ

   • Cây Lôi khoai lá đỏ có chiều cao trung bình 8,72 m, đường kính ngang ngực trung bình 16,78 cm, chiều cao dưới cành trung bình 2,17 m và đường kính tán trung bình 3,42 m.
   • Lá kép lông chim hai lần, lá non có màu đỏ tươi chuyển sang xanh lục khi trưởng thành, mùa thu chuyển sang vàng.
   • Hoa đơn tính khác gốc, màu hồng đào, quả dạng quả đậu dài 12-20 cm, chứa 4-10 hạt, có vị ngọt.
   • Vật hậu cho thấy thời kỳ rụng lá từ tháng 1 đến giữa tháng 2, ra lá non tháng 5-6, hoa nở tháng 5-6, quả chín và rụng vào tháng 11.

2. Cấu trúc tầng cây gỗ và tổ thành

   • Rừng nơi Lôi khoai phân bố có cấu trúc 3 tầng cây gỗ, 1 tầng cây bụi và 1 tầng thảm tươi. Lôi khoai chủ yếu phân bố ở tầng vượt tán và giữa tán.
   • Chiều cao vút ngọn của lâm phần dao động từ 3-25 m, chiều cao Lôi khoai từ 4-22,5 m.
   • Chỉ số tổ thành (IVI) của Lôi khoai dao động từ 27,22% đến 60,1% tùy ô tiêu chuẩn, cho thấy loài có vai trò quan trọng trong quần xã thực vật.

3. Phân bố đường kính và chiều cao

   • Phân bố số cây theo đường kính và chiều cao phù hợp với mô hình phân bố Weibull và Meyer, thể hiện sự giảm dần số lượng cây theo kích thước tăng lên.
   • Mật độ cây tái sinh trung bình đạt khoảng 1.200 cây/ha, trong đó tỷ lệ cây tái sinh triển vọng chiếm trên 60%.

4. Đặc điểm tái sinh và phân bố cây tái sinh

   • Cây tái sinh chủ yếu có nguồn gốc từ hạt, chất lượng tái sinh tốt đến trung bình.
   • Phân bố cây tái sinh theo mặt phẳng ngang có xu hướng phân bố cụm, phù hợp với đặc điểm sinh thái của loài và điều kiện môi trường.
   • Phân bố chiều cao cây tái sinh tập trung chủ yếu ở các cấp chiều cao dưới 1,5 m, cho thấy khả năng phát triển và tái sinh tự nhiên của loài còn hạn chế.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy loài Lôi khoai lá đỏ có đặc điểm sinh học và lâm học phù hợp với điều kiện tự nhiên của tỉnh Tuyên Quang, đặc biệt là các khu vực đồi núi thuộc huyện Chiêm Hóa và Na Hang. Chiều cao và đường kính cây trung bình phản ánh trạng thái sinh trưởng ổn định của loài trong quần xã rừng thứ sinh. Màu sắc lá non đỏ tươi không chỉ có giá trị thẩm mỹ mà còn là đặc điểm sinh thái giúp loài thích nghi với môi trường ánh sáng thay đổi.

Cấu trúc tầng cây gỗ và tổ thành cho thấy Lôi khoai là loài ưu thế trong quần xã, đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì sự đa dạng và ổn định hệ sinh thái rừng. Mô hình phân bố đường kính và chiều cao phù hợp với các nghiên cứu lâm học khác về rừng nhiệt đới và rừng thứ sinh, cho thấy sự phân bố kích thước cây theo quy luật tự nhiên.

Khả năng tái sinh tự nhiên của loài còn hạn chế, mật độ cây tái sinh chưa cao và phân bố cụm cho thấy cần có các biện pháp hỗ trợ nhân giống và bảo vệ cây con để đảm bảo sự phát triển bền vững. So sánh với các nghiên cứu về loài cây gỗ quý khác tại Việt Nam, Lôi khoai lá đỏ có tiềm năng phát triển kinh tế và cảnh quan nhưng cần được quan tâm hơn trong công tác bảo tồn và phát triển.

Dữ liệu có thể được trình bày qua các biểu đồ phân bố đường kính, chiều cao, mật độ tái sinh và bảng tổng hợp chỉ số tổ thành để minh họa rõ nét các đặc điểm cấu trúc và sinh trưởng của loài.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Phát triển mô hình nhân giống và gây trồng loài Lôi khoai lá đỏ

   • Thực hiện nhân giống bằng hạt và phương pháp giâm cành tại các trung tâm giống cây trồng trong tỉnh.
   • Mục tiêu tăng mật độ cây trồng lên 1.500 cây/ha trong vòng 3 năm.
   • Chủ thể thực hiện: Trung tâm giống cây trồng tỉnh phối hợp với các đơn vị lâm nghiệp.

2. Bảo vệ và quản lý rừng có loài Lôi khoai phân bố

   • Thiết lập các khu vực bảo tồn đặc biệt tại các lâm phần có mật độ Lôi khoai cao.
   • Kiểm soát khai thác và hạn chế tác động tiêu cực từ hoạt động kinh tế.
   • Thời gian thực hiện: ngay trong năm đầu tiên và duy trì liên tục.
   • Chủ thể: Ban quản lý rừng phòng hộ, Hạt Kiểm lâm các huyện.

3. Phát triển cảnh quan du lịch sinh thái dựa trên loài Lôi khoai lá đỏ

   • Trồng Lôi khoai ven các tuyến đường chính và khu du lịch sinh thái để tạo điểm nhấn cảnh quan.
   • Mục tiêu hoàn thành trồng mới 10 km tuyến đường trong 2 năm.
   • Chủ thể: Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp với địa phương.

4. Nâng cao nhận thức cộng đồng và đào tạo kỹ thuật trồng, chăm sóc

   • Tổ chức các lớp tập huấn kỹ thuật nhân giống, trồng và bảo vệ cây Lôi khoai cho người dân và cán bộ lâm nghiệp.
   • Thời gian: hàng năm, bắt đầu từ năm nghiên cứu.
   • Chủ thể: Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, các tổ chức phi chính phủ.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà nghiên cứu và sinh viên ngành Lâm nghiệp, Sinh học và Sinh thái học

   • Sử dụng làm tài liệu tham khảo về đặc điểm sinh học, sinh thái và lâm học của loài cây đặc hữu.
   • Áp dụng trong các đề tài nghiên cứu liên quan đến đa dạng sinh học và bảo tồn rừng.

2. Cán bộ quản lý rừng và bảo tồn thiên nhiên

   • Hỗ trợ trong việc xây dựng kế hoạch bảo vệ và phát triển các loài cây quý hiếm, đặc hữu.
   • Là cơ sở khoa học cho công tác quy hoạch và quản lý rừng bền vững.

3. Chuyên gia và nhà hoạch định chính sách phát triển kinh tế lâm nghiệp và du lịch sinh thái

   • Tham khảo để phát triển các mô hình trồng cây cảnh quan, tạo điểm nhấn du lịch sinh thái.
   • Định hướng phát triển kinh tế dựa trên tài nguyên rừng và đa dạng sinh học.

4. Người dân địa phương và doanh nghiệp lâm nghiệp

   • Nắm bắt kỹ thuật nhân giống, trồng và chăm sóc loài Lôi khoai lá đỏ.
   • Khai thác tiềm năng kinh tế từ cây trồng đặc hữu, góp phần nâng cao thu nhập và bảo vệ môi trường.

Câu hỏi thường gặp

1. Loài Lôi khoai lá đỏ có đặc điểm sinh học nổi bật nào?
   Loài có lá kép lông chim hai lần, lá non màu đỏ tươi chuyển sang xanh lục khi trưởng thành, hoa màu hồng đào và quả dạng quả đậu chứa hạt có vị ngọt. Đây là đặc điểm giúp loài thích nghi và tạo cảnh quan độc đáo.

2. Phân bố tự nhiên của Lôi khoai lá đỏ tại Tuyên Quang như thế nào?
   Loài phân bố chủ yếu ở các khu rừng thứ sinh ven chân đồi và sườn đồi thuộc huyện Chiêm Hóa và Na Hang, với mật độ cây trưởng thành và tái sinh phân bố không đều, tập trung ở các vị trí có điều kiện sinh thái thuận lợi.

3. Khả năng tái sinh tự nhiên của loài ra sao?
   Mật độ tái sinh trung bình khoảng 1.200 cây/ha, chủ yếu từ hạt, chất lượng tái sinh tốt đến trung bình, phân bố theo dạng cụm, cho thấy khả năng tái sinh tự nhiên còn hạn chế và cần được hỗ trợ nhân giống.

4. Các chỉ số đa dạng sinh học được sử dụng trong nghiên cứu là gì?
   Nghiên cứu sử dụng chỉ số Shannon-Wiener, Simpson và chỉ số mức độ chiếm ưu thế (IVI) để đánh giá thành phần loài, tổ thành tầng cây gỗ và mức độ ưu thế của Lôi khoai trong quần xã.

5. Giải pháp nào được đề xuất để bảo tồn và phát triển loài?
   Bao gồm phát triển nhân giống và gây trồng, bảo vệ rừng có loài phân bố, phát triển cảnh quan du lịch sinh thái, và nâng cao nhận thức cộng đồng thông qua đào tạo kỹ thuật và tuyên truyền.

Kết luận

• Loài Lôi khoai lá đỏ tại tỉnh Tuyên Quang có đặc điểm sinh học và lâm học phù hợp với điều kiện tự nhiên, đóng vai trò quan trọng trong quần xã rừng thứ sinh.
• Cấu trúc tầng cây gỗ và tổ thành cho thấy loài là thành phần ưu thế, góp phần duy trì đa dạng sinh học và ổn định hệ sinh thái.
• Khả năng tái sinh tự nhiên còn hạn chế, mật độ cây tái sinh chưa cao và phân bố cụm, cần có biện pháp hỗ trợ nhân giống và bảo vệ.
• Đề xuất các giải pháp phát triển nhân giống, bảo vệ rừng, phát triển cảnh quan du lịch và nâng cao nhận thức cộng đồng nhằm bảo tồn và phát triển bền vững loài.
• Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học quan trọng cho các hoạt động bảo tồn, phát triển kinh tế lâm nghiệp và du lịch sinh thái tại Tuyên Quang trong giai đoạn tiếp theo.

Triển khai các mô hình nhân giống và gây trồng, đồng thời xây dựng kế hoạch bảo vệ rừng có loài Lôi khoai phân bố trong vòng 3 năm tới. Kêu gọi sự phối hợp giữa các cơ quan quản lý, nhà khoa học và cộng đồng địa phương để thực hiện hiệu quả các giải pháp đề xuất.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU. Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu của đề tài. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài.

TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU .1 Tổng quan kết quả nghiên cứu trên Thế giới. Những nghiên cứu về đặc điểm lâm học. Những nghiên cứu về họ Đậu và Lôi khoai lá đỏ. Những nghiên cứu ở Việt Nam.

Những nghiên cứu về đặc điểm lâm học. Những nghiên cứu về họ Đậu và Lôi khoai lá đỏ. Điều kiện tự nhiên – kinh tế xã hội khu vực nghiên cứu. Điều kiện tự nhiên.

Điều kiện kinh tế - Xã hội. 23 ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Đối tượng, phạm vi. Đối tượng nghiên cứu.

Phạm vi nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Công tác chuẩn bị.

Phương pháp nghiên cứu tài liệu. Phương pháp điều tra. Phương pháp xử lý số liệu. 32 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN.

Đặc điểm hình thái và vật hậu của loài Lôi khoai lá đỏ. Đặc điểm hình thái. Đặc điểm vật hậu. Đặc điểm cấu trúc tầng cây gỗ.

Cấu trúc tầng thứ. Cấu trúc tổ thành. Cấu trúc mật độ. Đặc điểm phân bố số cây theo đường kính và số cây theo chiều cao của lâm phần có loài Lôi khoai lá đỏ phân bố.

Chỉ số đa dạng loài cây gỗ. Nghiên cứu đặc điểm tầng cây tái sinh và của loài Lôi khoai lá đỏ. Đặc điểm cấu trúc tổ thành. Đặc điểm cấu trúc mật độ và tỷ lệ cây tái sinh có triển vọng.

Chất lượng và nguồn gốc cây tái sinh. Phân bố cây tái sinh theo cấp chiều cao. Phân bố cây tái sinh theo mặt phẳng nằm ngang. Đề xuất một số giải pháp nhằm bảo tồn và phát triển loài Lôi khoai lá đỏ tại khu vực nghiên cứu.

58 KẾT LUẬN, TỒN TẠI, KHUYẾN NGHỊ. Tính cấp thiết của đề tài Lôi khoai, tên khoa học là Gymnocladus angustifolia (Gagn., thuộc phân họ Vang - Caesalpinioideae, họ Đậu - Fabaceae, bộ Đậu - Fabales, lớp Ngọc lan - Magnoliopsida, ngành Ngọc lan – Magnoliophyta. Do cây có lá kép lông chim, dạng như lá cây Lim xanh, nhưng khi non có màu đỏ son chói lọi, nên người ta gọi nó là "Lim lửa". Nhà thực vật học người Pháp Gagnepain xếp nó vào chi Lim xanh - Erythrofloeum (Lim xanh) với tên khoa học là Erythrofloeum angustifolium (Gagn) và từ đó cũng đã có nhiều người gọi là Lim lá thắm, thậm chí là Lim xanh lá thắm.

Khi nhìn màu sắc đỏ thắm của loài cây này từ xa, người ta mường tượng như những cây Phong ở Nhật Bản, Hàn Quốc. hay cây Thích nảy lộc vào xuân ở đỉnh núi Bà Nà. Không ít du khách đã dừng xe, chọn góc nhìn để lấy cho được vài ba kiểu ảnh. Càng chụp cận cảnh, người chụp càng ngạc nhiên.

Bởi khi thoạt nhìn cứ tưởng một vòm hoa nở rộ của một loài cây gì đó, nhưng khi nhìn kỹ qua những tấm hình đặc tả mới hiểu rằng đó là màu lá. Tuyên Quang là tỉnh miền núi nằm ở phía Bắc, nằm ở giữa Tây Bắc và Đông Bắc của Việt Nam. Tổng diện tích đất có rừng Tuyên Quang là 424.689 ha, trong đó rừng tự nhiên là 233.193 ha và rừng trồng là 191. Tỷ lệ che phủ của rừng đạt trên 65,2% (Theo Quyết định số 1423/QĐ-BNN- TCLN/2020).

Có thể nói, về cơ bản rừng tự nhiên Tuyên Quang vẫn còn khá đa dạng về thành phần loài, tuy nhiên những khu rừng có trữ lượng gỗ cao khá hạn chế, đặc biệt những loài cây quý hiếm. Hiện Tuyên Quang vẫn còn hơn 15.378 ha rừng tre, nứa tự nhiên. Trong tổng diện tích rừng trồng có 175.627 ha rừng trồng cho mục đích sản xuất với các loại như: Thông, Mỡ, Bạch đàn, Keo, Bồ đề… Tuyên Quang có khả năng phát triển kinh tế lâm nghiệp, đồng thời phát triển rừng trên diện tích đồi, núi chưa sử dụng khoảng 33. Đặc biệt trong các khu rừng thứ sinh ven đường dọc các tuyến đường thuộc huyện Chiêm Hóa, huyện Lâm Bình, huyện Na Hang có xuất hiện loài Lôi khoai lá đỏ, đặc biệt vào tháng 5-6 hàng năm ở giữa không gian m 2 xanh vời vợi của núi rừng lại điểm một vài chòm đỏ chói sặc sỡ, đó là màu lá lộc của loài cây độc đáo này.

Hiện nay, tỉnh Tuyên Quang đang có kế hoạch xây dựng mô hình trồng loài Lôi khoai lá đỏ ven các cung đường thuộc huyện Chiêm Hóa, Lâm Bình, Na Hang và các khu du lịch sinh thái tạo cảnh quan du lịch đẹp mắt bằng loài Lôi khoai lá đỏ, tạo nên nét đẹp độc đáo, lạ mắt. Xuất phát từ những lý do trên, nhằm tạo cơ sở khoa học cho việc tạo giống, gây trồng loài Lôi khoai lá đỏ trong các khu du lịch sinh thái, các hành lang đường đặc trưng cho tỉnh Tuyên Quang chúng tôi tiến hành thực hiện luận văn: “Nghiên cứu đặc điểm lâm học loài Lôi khoai lá đỏ (Gymnocladus angustifolia (Gagn.) tại tỉnh Tuyên Quang”. Mục tiêu của đề tài - Xác định được một số đặc điểm sinh vật học của loài Lôi khoai lá đỏ. - Xác định được một số đặc điểm lâm học của loài Lôi khoai lá đỏ tại tỉnh Tuyên Quang.

- Đề xuất các giải pháp phát triển loài Lôi khoai lá đỏ tại tỉnh Tuyên Quang. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài 3. Ý nghĩa khoa học Luận văn nghiên cứu đặc điểm lâm học của loài Lôi khoai lá đỏ, đây là loài còn ít được nghiên cứu nên sẽ là tài liệu tham khảo có giá trị cho các nghiên cứu có liên quan, và là tài liệu tham khảo học tập cho sinh viên và giáo viên ngành lâm nghiệp và các ngành sinh học, sinh thái. Ý nghĩa thực tiễn của đề tài Từ kết quả nghiên cứu về loài Lôi khoai lá đỏ sẽ làm cơ sở khoa học cho các nhà khoa học xác định được đặc tính sinh thái của loài, xác định được thời gian thu hái hạt giống, vùng trồng thích hợp để cho loài này sinh trưởng, phát triển tốt nhất tại tỉnh Tuyên Quang.

TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU 1. Tổng quan kết quả nghiên cứu trên Thế giới 1. Những nghiên cứu về đặc điểm lâm học Lâm sinh học là những hoạt động tạo lập và nuôi dưỡng rừng hoặc sự áp dụng lý thuyết sinh thái rừng để điều khiển rừng. Lâm sinh học còn được hiểu là lý thuyết và thực hành về kiểm soát sự tạo lập, kết cấu, cấu trúc và tăng trưởng của rừng.

Lâm sinh học tạo lập rừng, nuôi dưỡng rừng có tổ thành loài cây tối ưu, có kết cấu và cấu trúc hợp lý, năng suất cao là nhằm đáp ứng tốt nhất nhu cầu về gỗ và những lâm sản khác cho nên kinh tế quốc dân và sinh hoạt của cộng đồng. Các hoạt động của lâm sinh còn góp phần bảo vệ thiên nhiên, bảo vệ đất và nước, điều hòa khí hậu, bảo vệ và nuôi dưỡng hệ động vật có ích, tạo ra môi trường sống có lợi cho các hoạt động của con người. (Nguyễn Văn Thêm, 2004) Sự thành công trong quản lý rừng bền vững phụ thuộc vào sự hiểu biết về các quá trình xẩy ra trong các hệ sinh thái rừng (HSTR) và các phản ứng của chúng đối với các tác động lâm sinh. Rừng tự nhiên ở Việt Nam đã được quản lý từ hơn 40 năm nay, nhưng những hiểu biết về cấu trúc và các quá trình sinh thái của rừng vẫn còn rất hạn chế.

Trên quan điểm sinh thái, đặc điểm cấu trúc và tái sinh rừng thể hiện rõ nét những mối quan hệ qua lại giữa các thành phần của hệ sinh thái rừng và giữa chúng với môi trường. Việc nghiên cứu cấu trúc và tái sinh rừng nhằm duy trì rừng như một hệ sinh thái ổn định, có sự hài hòa của các nhân tố cấu trúc, lợi dụng tối đa mọi tiềm năng của điều kiện lập địa và phát huy bền vững các chức năng có lợi của rừng cả về kinh thế, xã hội và sinh thái. Trên thế giới các công trình nghiên cứu về đặc điểm cấu trúc rừng nói chung và rừng mưa nhiệt đới nói riêng khá phong phú, đa dạng, có nhiều công trình nghiên cứu công phu và đã đem lại hiệu quả cao trong kinh doanh rừng, ví dụ nghiên cứu của các tác giả như: Richards P. với các nghiên cứu về tổ thành, dạng sống của thực vật và tầng thứ của rừng.

m 4 Nhiều nghiên cứu cấu trúc không gian và thời gian của rừng theo hướng định lượng và dùng các mô hình toán để mô phỏng các qui luật cấu trúc như Rollet B (1971), Brung (1970), Loeth et al (1967), Belly (1973),. đã biểu diễn mối quan hệ giữa chiều cao và đường kính bằng các hàm hồi quy, phân bố đường kính ngang ngực, đường kính tán bằng bằng các dạng phân bố xác xuất, Weibull. Để biểu thị tính đa dạng về loài một số tác giả đã xây dựng các công thức xác định chỉ số đa dạng loài như: Mishra, 1968; Rastogi, 1999 và Sharma, 2003), Curtis & Mclntosh (1950); Phillips (1959); Mishra (1968); Shannon and Wiener (1963), chỉ số mức độ chiếm ưu thế (Concentration of Dominance- Cd) được tính toán theo Simpson (1949); Breugel M. Nghiên cứu hiệu quả tái sinh rừng được xác định bởi mật độ, tổ thành loài cây, cấu trúc tuổi, chất lượng cây con, đặc điểm phân bố.

Sự tương đồng hay khác biệt giữa tổ thành lớp cây tái sinh và tầng cây gỗ lớn đã được nhiều nhà khoa học quan tâm (Mibbre-ad, 1930; Richards, 1933; 1939; Aubreville, 1938; Beard, 1946; Lebrun và Gilbert, 1954; Joné, 1955-1956; Schultz, 1960; Baur, 1964; Rollet, 1969). Một số nghiên cứu về tái sinh tự nhiên rừng nhiệt đới như Richards P. Nghiên cứu về đặc điểm lâm học của một số loài cây rừng đã được các tác giả nghiên cứu trong một số công trình khoa học như: Nghiên cứu về loài Vối thuốc của Kebler P. Khatry and Fowler Gary W, 1996).

Như vậy, có thể thấy, trên thế giới việc nghiên cứu về đặc điểm lâm học của rừng khá toàn diện, tuy nhiên những nghiên cứu về đặc điểm lâm học của loài hoặc mối quan hệ giữa các loài trong hệ sinh thái còn khá hạn chế, điều này cũng phần nào dễ hiểu bởi rừng tự nhiên vốn đã rất phức tạp mà mối quan hệ giữa các loài trong đó càng phức tạp hơn. Những nghiên cứu về họ Đậu và Lôi khoai lá đỏ m 5 Lôi khoai (Gymnocladus angustifolia (Gagn.) thuộc phân họ Vang (Caesalpinioideae), họ Đậu (Fabaceae), bộ Đậu (Fabales), lớp Ngọc lan (Magnoliopsida), ngành Ngọc lan (Magnoliophyta). Về họ Đậu (Fabaceae) Họ Đậu (danh pháp khoa học: Fabaceae) là một họ thực vật. Theo định nghĩa của hệ thống APG thì nó là một họ lớn: Fabaceae sensu lato (nghĩa rộng).