HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM NGUYỄN THỊ THANH HẢI NGHIÊN CỨU MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM BỆNH LÝ DO ĐƠN BÀO HISTOMONAS MELEAGRIDIS GÂY RA TRÊN ĐÀN NGAN TẠI HUYỆN HOÀI ĐỨC VÀ BIỆN PHÁP PHÒNG TRỊ Ngành: Thú y Mã số: 60.01 Người hướng dẫn khoa học: 1. Trịnh Đình Thâu 2. Nguyễn Thị Nga NHÀ XUẤT BẢN HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP - 2017 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các nội dung nghiên cứu, số liệu tính, kết quả được thể hiện trong luận văn là trung thực và chưa từng được công bố cho việc bảo vệ một học vị nào trong và ngoài nước.
Tôi cam đoan rằng, mọi sự giúp đỡ để thực hiện luận văn này đã được cảm ơn và các thông tin trích dẫn trong luận văn đều được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày tháng năm 2017 Tác giả luận văn Nguyễn Thị Thanh Hải i LỜI CẢM ƠN Trước hết tôi xin gửi lời cảm ơn tới các Thầy cô giáo công tác tại Học viện Nông nghiệp Việt Nam nói chung và các Thầy cô trong Khoa Thú Y nói riêng đã giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập và hoàn thành luận văn này. Đặc biệt, tôi xin cảm ơn TS. Trịnh Đình Thâu, TS.
Nguyễn Thị Nga - người Thầy, Cô đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ tôi trong quá trình thực tập và hoàn thành luận văn này. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới sự giúp đỡ nhiệt tình của Trạm thú y huyện Hoài Đức, các hộ chăn nuôi ngan trên địa bàn huyện Hoài Đức, Trung tâm nghiên cứu gia cầm Thụy Phương. Nhân dịp này, tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành nhất tới gia đình, anh em, bạn bè và đồng nghiệp đã động viên, giúp đỡ và tạo điều kiện tốt nhất cho tôi hoàn thành luận văn này. Hà Nội, ngày tháng năm 2017 Tác giả luận văn Nguyễn Thị Thanh Hải ii MỤC LỤC Lời cam đoan.
ii Mục lục. iii Danh mục từ và cụm từ viết tắt .v Danh mục bảng. vi Danh mục hình ảnh. vii Trích yếu luận văn.
viii Thesis abstract. Tính cấp thiết của đề tài. Mục đích của đề tài. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài.
Tổng quan tài liệu. Cơ sở khoa học của đề tài. Đặc điểm của đơn bào H.meleagridis ký sinh ở gia cầm. Phương thức truyền lây bệnh do đơn bào H.
meleagridis ở gia cầm. Bệnh đầu đen (Histomonosis). Tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước. Những nghiên cứu ở nước ngoài.
Những nghiên cứu trong nước. Vật liệu và phương pháp nghiên cứu. Đối tượng, vật liệu và địa điểm nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu.
Vật liệu nghiên cứu. Địa điểm và thời gian nghiên cứu. Nội dung nghiêncứu. Tình hình mắc bệnh do H.
meleagridis trên đàn gia cầm tại huyện Hoài Đức. Tình hình mắc bệnh do H. meleagridis trên đàn ngan tại huyện Hoài Đức. Một số đặc điểm bệnh lý ở ngan do đơn bào H.
meleagridis gây ra. Biện pháp phòng trị bệnh do H. meleagridis gây ra trên ngan. Phương pháp nghiên cứu.
Điều tra tình hình mắc bệnh do H. meleagridis tại huyện Hoài Đức theo đối tượng gia cầm. Nghiên cứu một số đặc điểm bệnh lý do H. meleagridis gây ra trên ngan.
Phương pháp mổ khám xác định bệnh tích (tài liệu tiêu chuẩn Ngành – Cục Thú y, 2006). Phương pháp làm tiêu bản bệnh lý. Phương pháp xác định chỉ tiêu sinh lý, sinh hóa máu. Thử nghiệm biện pháp phòng trị bệnh do H.
meleagridis gây ra trên ngan. Phương pháp xử lý số liệu. Kết quả và thảo luận. Tình hình mắc bệnh do H.
meleagridis trên đàn gia cầm tại huyện hoài đức. Tình hình mắc bệnh do H. meleagridis trên ngan tại hoài đức. Tình hình mắc bệnh do H.
meleagridis trên ngan tại các xã khác nhau tại huyện Hoài Đức. Tỷ lệ mắc bệnh do H. meleagridis trên ngan theo độ tuổi. Tỷ lệ mắc bệnh do H.
meleagridis trên ngan theo mùa vụ. Một số đặc điểm bệnh lý do đơn bào H. meleagridis gây ra trên ngan. Triệu chứng lâm sàng của ngan mắc bệnh do H.
Kết quả nghiên cứu chỉ tiêu sinh lý máu ở ngan mắc bệnh do H. Bệnh tích đại thể của ngan mắc H. Bệnh tích vi thể của ngan mắc H. Biện pháp phòng trị bệnh do H.
meleagridis gây ra trên ngan. Nghiên cứu tác dụng diệt đơn bào H. meleagridis bằng thuốc sát trùng trong phòng thí nghiệm. Thử nghiệm biện pháp điều trị bệnh đầu đen trên ngan do đơn bào H.
Kết luận và kiến nghị. 51 Tài liệu tham khảo. 52 iv DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt ADN Axit deoxyribonucleic ELISA Enzyme-Linked ImmunoSorbent Assay H. meleagridis Histomonas meleagridis H.
ganillarum Heterakis ganillarum PCR Polymerase Chain Reaction v DANH MỤC BẢNG Bảng 3. Hệ thống máy chuyển đúc mẫu tự động gồm 12 bình. Tình hình mắc bệnh do H. meleagridis theo đối tượng gia cầm tại huyện Hoài Đức.
Tình hình mắc bệnh do H. meleagridis trên ngan tại các xã khác nhau tại huyện Hoài Đức (n = 10065). Tỷ lệ mắc bệnh do H. meleagridis trên ngan theo độ tuổi.
Tỷ lệ mắc bệnh do H. meleagridis trên ngan theo mùa vụ. Triệu chứng lâm sàng của ngan mắc bệnh do H. Một số chỉ tiêu huyết sắc tố của ngan khỏe và ngan bệnh.
Sự thay đổi công thức bạch cầu của ngan bệnh so với ngan khỏe. Bệnh tích đại thể ở gan và manh tràng của ngan mắc H. Bệnh tích vi thể một số cơ quan của ngan mắc H. Tác dụng của một số loại thuốc sát trùng đối với đơn bào H.
Kết quả thử nghiệm biện pháp điều trị bệnh do đơn bào H. meleagridis trên ngan. 47 vi DANH MỤC HÌNH ẢNH Hình 2. Đặc điểm hình thái của H.
Vòng đời của H. Tỷ lệ mắc bệnh do H. meleagridis theo đối tượng gia cầm. Tỷ lệ chết do H.
meleagridis theo đối tượng gia cầm. Tình hình mắc bệnh do H. meleagridis trên ngan tại các xã khác nhau tại huyện Hoài Đức. Tỷ lệ mắc bệnh do H.
meleagridis trên ngan theo độ tuổi. Tỷ lệ mắc bệnh do H. meleagridis trên ngan theo mùa vụ. Ngan ủ rũ, sốt, nhắm mắt, bỏ ăn, rụt cổ.
Ngan bỏ ăn, uống nhiều nước. Ngan ủ rũ, rụt cổ, bỏ ăn. Phân ngan loãng màu hồng nhạt. Phân ngan loãng màu xanh, hơi vàng.
Manh tràng đóng kén rắn chắc. Kén trong manh tràng. Bề mặt gan bị lõm và xuất huyết. Gan sưng to gấp 2-3 lần.
Niêm mạc manh tràng tăng sinh, có sự thâm mắc bạch cầu ái toan, đơn bào H. meleagridis và biểu mô ruột bị hoại tử. Kết quả thử nghiệm biện pháp điều trị bệnh do đơn bào H. meleagridis trên ngan.
49 vii TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Nguyễn Thị Thanh Hải Tên luận văn: “Nghiên cứu một số đặc điểm bệnh lý do đơn bào Histomonas meleagridis gây ra trên đàn ngan tại huyện Hoài Đức và biện pháp phòng trị”. Ngành: Thú y Mã số: 60.01 Tên cơ sở đào tạo: Học Viện Nông nghiệp Việt Nam Mục đích nghiên cứu - Điều tra được tình hình mắc bệnh do H. meleagridis tại huyện Hoài Đức. - Xác định được một số đặc điểm bệnh lý, lâm sàng của ngan mắc bệnh đầu đen.
- Nghiên cứu được biện pháp phòng trị bệnh đầu đen cho ngan. Phương pháp nghiên cứu Phương pháp điều tra tình hình mắc bệnh do H. meleagridis tại huyện Hoài Đức theo đối tượng gia cầm; Phương pháp nghiên cứu một số đặc điểm bệnh lý do H. meleagridis gây ra trên ngan; Phương pháp mổ khám xác định bệnh tích; Phương pháp làm tiêu bản bệnh lý; Phương pháp xác định chỉ tiêu sinh lý, sinh hóa máu ; Phương pháp thử nghiệm biện pháp phòng trị bệnh do H.
meleagridis gây ra trên ngan, phương pháp xử lý số liệu. Kết quả chính và kết luận 1. Tình hình mắc bệnh do H. meleagridis trên đàn gia cầm tại huyện Hoài Đức.
Tỷ lệ mắc bệnh do H. meleagridis ở gà tây (32,27%); gà thả vườn (1,28%), ngan (0,45%) và vịt (0%). Tỷ lệ chết do đơn bào H. meleagridis ở gà tây (84,51%), ngan (68,18%), gà thả vườn (30,10%) và vịt 0%.
Tỷ lệ mắc bệnh H. meleagridis phụ thuộc vào được kiện chăm sóc, nuôi dưỡng, vệ sinh phòng bệnh, độ tuổi của ngan, mùa vụ. Một số đặc điểm bệnh lý, lâm sàng ở ngan mắc bệnh H. Trong tổng số ngan mắc bệnh do H.
meleagridis có 100% số ngan bị bệnh có các triệu chứng ủ rũ, sốt, mắt nhắm, giảm ăn, bỏ ăn, uống nhiều nước; 33,3% số ngan có biểu hiện run rẩy, rụt cổ, sưng đầu, tiêu chảy, phân loãng có màu xanh lẫn vàng nhạt; viii 22,2 % ngan tiêu chảy có phân loãng màu hồng nhạt; 11,1 % ngan tiêu chảy phân lẫn dịch nhầy màu trắng. Một số chỉ tiêu huyết sắc tố của ngan bệnh: Số lượng hồng cầu, hàm lượng huyết sắc tố, tỷ khối huyết cầu, thể tích bình quân hồng cầu, lượng huyết sắc tố bình quân trong một hồng cầu giảm so với ngan khỏe. Công thức bạch cầu của ngan bị bệnh so với ngan khỏe: tỷ lệ bạch cầu trung tính giảm. Tỷ lệ bạch cầu ái toan, lâm ba cầu và bạch cầu đơn nhân lớn, bạch cầu ái kiềm tăng.
Khi ngan mắc bệnh do H. meleagridis có tổn thương ở gan và manh tràng là những bệnh tích đại thể đặc trưng nhất của bệnh đầu đen trên ngan. 100% tiêu bản gan và manh tràng có bệnh tích vi thể. Biện pháp phòng trị bệnh do H.
meleagridis gây ra trên ngan. Có thể sử dụng thuốc sát trùng Virkon, Benkocid và Chloramin để tiêu diệt đơn bào H. meleagridis ở chuồng trại và dụng cụ chăn nuôi. Phác đồ điều trị bệnh do H.
meleagridis gây ra trên ngan cho hiệu quả điều trị tốt: Sunfamono 1g/10kg thể trọng ngan 1 lần/ngày/bơm trực tiếp vào miệng. ParaC 1g/10kg thể trọng, trộn thức ăn kết hợp với Hepaplus 1ml/10kg thể trọng,. Sử dụng trong 5 ngày. Hiệu quả điều trị ngan ở độ tuổi từ 4 – 12 tuần tuổi cho hiệu quả điều trị cao hơn so với điều trị ngan trong độ tuôi trên 12 tuần tuổi.
ix THESIS ABSTRACT Master candidate: Nguyen Thi Thanh Hai Thesis title: Research some pathological characteristics by Histomonas meleagridis unicellular cause on musk ducks in Hoai Duc district and prevention, treatment solution. Major: Veterinary Medicine Code: 60.01 Educational organization: Vietnam National University of Agriculture (VNUA) Research Objectives To investigate the infection situation by H. meleagridis in Hoai Duc district. To determine some pathological, clinical characteristics of musk ducks which get Histomonosis.
To research prevention, treatment solution Histomoniasis on musk ducks. Materials and Methods Method of investigation infection by H. meleagridis in Hoai Duc district according to poultry object.