Luận văn nghiên cứu một số đặc điểm của bệnh do histomonas gây ra trên gà thả vườn tại huyện thường tín hà tây

Chuyên khảo phân tích Luận văn nghiên cứu một số đặc điểm của bệnh do histomonas gây ra trên gà thả vườn tại huyện thường, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên

• Tác giả: Nguyễn Văn Cường
• Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Văn Thọ
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Thú y
• Đề tài: Nghiên Cứu Đặc Điểm Bệnh Histomonas Ở Gà Nuôi Thả Vườn Tại Thường Tín, Hà Nội
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỤC LỤC
• 2. DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• 3. DANH MỤC BẢNG
• 4. DANH MỤC HÌNH
• 5. TRÍCH YẾU LUẬN VĂN
• 6. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
• 7. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
• 8. Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN
• 9. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 9.1. CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI
• 9.1.1. Đặc điểm sinh học của đơn bào Histomonas meleagridis ký sinh ở gia cầm
• 9.1.2. Vị trí của đơn bào Histomonas meleagridis trong hệ thống phân loại động vật nguyên sinh
• 9.1.3. Hình thái học của đơn bào Histomonas meleagridis
• 10. ĐỊA ĐIỂM, THỜI GIAN, ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 10.1. Địa điểm, thời gian và đối tượng nghiên cứu
• 10.1.1. Địa điểm nghiên cứu
• 10.1.2. Thời gian nghiên cứu
• 10.1.3. Đối tượng và vật liệu nghiên cứu
• 10.1.4. Dụng cụ và hóa chất
• 10.2. Nghiên cứu đặc điểm dịch tễ bệnh đầu đen ở gà nuôi thả vườn tại một số địa điểm nghiên cứu
• 10.3. Nghiên cứu bệnh đầu đen do Histomonas meleagridis
• 10.4. Nghiên cứu sự liên quan giữa bệnh đầu đen và nhiễm giun kim ở gà
• 10.5. Phương pháp nghiên cứu
• 10.5.1. Chẩn đoán phát hiện gà mắc bệnh do Histomonas meleagridis
• 10.5.2. Xác định tỷ lệ nhiễm giun kim Heterakis trên gà
• 10.5.3. Phương pháp xử lý số liệu
• 11. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 11.1. Nghiên cứu đặc điểm dịch tễ bệnh đầu đen ở gà nuôi thả vườn
• 11.1.1. Tỷ lệ mắc Histomonosis ở gà tại các điểm nghiên cứu
• 11.1.2. Tỷ lệ gà mắc Histomonosis theo mùa vụ
• 11.1.3. Tỷ lệ gà mắc Histomonosis theo tuổi
• 11.1.4. Tỷ lệ gà mắc Histomonosis theo quy mô chăn nuôi
• 11.2. Nghiên cứu bệnh lý bệnh đầu đen trên gà do Histomonas meleagridis gây ra
• 11.2.1. Triệu chứng lâm sàng của gà mắc bệnh đầu đen tại điểm nghiên cứu
• 11.2.2. Bệnh tích đại thể của gà mắc bệnh đầu đen tại điểm nghiên cứu
• 11.3. Nghiên cứu sự liên quan giữa bệnh đầu đen và bệnh giun kim ở gà
• 11.3.1. Tỷ lệ nhiễm giun kim của đàn gà được theo dõi
• 11.3.2. Tìm hiểu mối quan hệ giữa tỷ lệ nhiễm giun kim với tỷ lệ nhiễm bệnh do Histomonas meleagridis trên đàn gà
• 12. ĐỀ XUẤT BIỆN PHÁP PHÒNG CHỐNG
• 12.1. Phòng bệnh
• 13. KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Bệnh Histomonas ở Gà Thả Vườn Thường Tín HN

Bệnh Histomonas (hay còn gọi là bệnh đầu đen) là một bệnh ký sinh trùng nguy hiểm, ảnh hưởng lớn đến ngành chăn nuôi gà thả vườn, đặc biệt tại các khu vực như Thường Tín, Hà Nội. Bệnh do đơn bào Histomonas meleagridis gây ra, tấn công chủ yếu vào manh tràng và gan của gà, dẫn đến viêm loét, hoại tử và suy giảm chức năng gan. Tỷ lệ chết có thể lên đến gần 100% ở gà tây và gây thiệt hại kinh tế đáng kể cho người chăn nuôi. Việc nghiên cứu đặc điểm dịch tễ và bệnh lý của bệnh là vô cùng quan trọng để đưa ra các biện pháp phòng và điều trị hiệu quả. Theo Lê Văn Năm và cộng sự (3/2010), bệnh đã bùng phát dữ dội ở một số tỉnh phía Bắc, gây thiệt hại nặng nề. Do đó, việc hiểu rõ về bệnh Histomonas ở gà là rất cần thiết.

1.1. Tầm Quan Trọng của Nghiên Cứu Bệnh Histomonas ở Gà

Nghiên cứu về bệnh Histomonas ở gà có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo vệ sức khỏe đàn gia cầm và nâng cao hiệu quả kinh tế cho người chăn nuôi. Việc xác định các yếu tố dịch tễ, triệu chứng lâm sàng và bệnh tích đặc trưng giúp chẩn đoán bệnh sớm và chính xác. Từ đó, có thể áp dụng các biện pháp phòng bệnh và điều trị kịp thời, giảm thiểu thiệt hại do bệnh gây ra. Ngoài ra, nghiên cứu còn cung cấp thông tin khoa học cho việc xây dựng các quy trình chăn nuôi an toàn sinh học, hạn chế sự lây lan của bệnh Histomonas.

1.2. Mục Tiêu và Phạm Vi Nghiên Cứu Bệnh Histomonas

Nghiên cứu tập trung vào việc xác định đặc điểm dịch tễ (tỷ lệ mắc bệnh theo địa điểm, mùa vụ, tuổi và quy mô chăn nuôi) và đặc điểm bệnh lý (triệu chứng lâm sàng, bệnh tích đại thể) của bệnh Histomonas trên gà nuôi thả vườn tại Thường Tín, Hà Nội. Đồng thời, nghiên cứu cũng xem xét mối liên quan giữa bệnh Histomonas và tình trạng nhiễm giun kim ở gà. Kết quả nghiên cứu sẽ cung cấp cơ sở khoa học cho việc xây dựng các biện pháp phòng và điều trị bệnh hiệu quả, phù hợp với điều kiện chăn nuôi thực tế tại địa phương.

II. Thách Thức Chẩn Đoán Bệnh Histomonas ở Gà Thả Vườn

Chẩn đoán bệnh Histomonas trên gà thả vườn gặp nhiều thách thức do triệu chứng lâm sàng không đặc hiệu và dễ nhầm lẫn với các bệnh khác. Gà bệnh thường có biểu hiện ủ rũ, lông xù, giảm ăn, uống nhiều nước, run rẩy, rụt cổ, sưng đầu và tiêu chảy phân vàng. Tuy nhiên, các triệu chứng này cũng có thể xuất hiện ở các bệnh nhiễm trùng khác. Việc chẩn đoán chính xác đòi hỏi sự kết hợp giữa quan sát triệu chứng lâm sàng, mổ khám bệnh tích và xét nghiệm cận lâm sàng. Theo Nguyễn Văn Cường (2016), bệnh tích đặc trưng của bệnh Histomonas là tổn thương ở manh tràng và gan.

2.1. Triệu Chứng Lâm Sàng và Bệnh Tích Bệnh Histomonas ở Gà

Triệu chứng lâm sàng của bệnh Histomonas ở gà thường không đặc hiệu, gây khó khăn cho việc chẩn đoán sớm. Tuy nhiên, một số triệu chứng thường gặp bao gồm: gà ủ rũ, lông xù, giảm ăn, uống nhiều nước, run rẩy, rụt cổ, sưng đầu và tiêu chảy phân vàng. Bệnh tích đặc trưng là tổn thương ở manh tràng và gan. Manh tràng thường sưng to, có kén rắn chắc, màu trắng. Gan có nhiều ổ hoại tử. Ngoài ra, có thể thấy các tổn thương khác như viêm phúc mạc, ruột xuất huyết, lách sưng, thận sưng, xuất huyết.

2.2. Phân Biệt Bệnh Histomonas với Các Bệnh Tương Tự

Để chẩn đoán chính xác bệnh Histomonas, cần phân biệt với các bệnh có triệu chứng tương tự như cầu trùng, thương hàn, bạch lỵ. Cầu trùng thường gây tiêu chảy ra máu, trong khi thương hàn và bạch lỵ thường gây sốt cao và các triệu chứng nhiễm trùng toàn thân. Việc mổ khám bệnh tích và xét nghiệm phân tìm cầu trùng, vi khuẩn giúp phân biệt bệnh Histomonas với các bệnh này. Trong trường hợp nghi ngờ, nên gửi mẫu bệnh phẩm đến phòng xét nghiệm để xác định chính xác tác nhân gây bệnh.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Bệnh Histomonas ở Gà Thả Vườn

Nghiên cứu bệnh Histomonas trên gà thả vườn tại Thường Tín, Hà Nội được thực hiện bằng phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên, phân tầng có chủ đích. Các xã có truyền thống chăn nuôi gà thả vườn như Hồng Vân, Thư Phú và Tự Nhiên được chọn làm địa điểm nghiên cứu. Khảo sát thực trạng mắc bệnh được tiến hành vào các mùa khác nhau, trên các quy mô chăn nuôi và lứa tuổi khác nhau. Chẩn đoán bệnh dựa trên quan sát triệu chứng lâm sàng, mổ khám bệnh tích và xét nghiệm tìm Histomonas meleagridis. Tỷ lệ nhiễm giun kim cũng được xác định để đánh giá mối liên quan giữa hai bệnh.

3.1. Thu Thập Mẫu và Quan Sát Triệu Chứng Bệnh Histomonas

Việc thu thập mẫu bệnh phẩm và quan sát triệu chứng lâm sàng được thực hiện cẩn thận và tỉ mỉ. Gà bệnh được chọn ngẫu nhiên từ các hộ chăn nuôi tại các xã nghiên cứu. Các triệu chứng lâm sàng như ủ rũ, lông xù, giảm ăn, tiêu chảy phân vàng được ghi chép chi tiết. Mẫu bệnh phẩm (gan, manh tràng) được thu thập để mổ khám và xét nghiệm. Quá trình thu thập và bảo quản mẫu được thực hiện theo đúng quy trình để đảm bảo kết quả xét nghiệm chính xác.

3.2. Xét Nghiệm và Phân Tích Mẫu Bệnh Histomonas ở Gà

Mẫu bệnh phẩm được xét nghiệm bằng các phương pháp như soi tươi, nhuộm màu và PCR để xác định sự có mặt của Histomonas meleagridis. Phương pháp soi tươi cho phép quan sát trực tiếp hình thái của đơn bào. Phương pháp nhuộm màu giúp làm nổi bật các cấu trúc tế bào của đơn bào. Phương pháp PCR có độ nhạy và độ đặc hiệu cao, giúp phát hiện Histomonas meleagridis ngay cả khi số lượng đơn bào trong mẫu bệnh phẩm rất ít. Kết quả xét nghiệm được phân tích và so sánh với các tiêu chuẩn chẩn đoán để xác định chính xác bệnh Histomonas.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Bệnh Histomonas ở Gà Thả Vườn

Kết quả nghiên cứu cho thấy tỷ lệ mắc bệnh Histomonas trên gà thả vườn tại Thường Tín, Hà Nội là 7,25%. Tỷ lệ này khác nhau giữa các xã, mùa vụ, lứa tuổi và quy mô chăn nuôi. Tỷ lệ mắc bệnh cao nhất vào mùa hè (9,21%) và thấp nhất vào mùa đông (5,12%). Gà từ 4 đến 12 tuần tuổi có tỷ lệ mắc bệnh cao nhất (12,63%). Quy mô chăn nuôi càng lớn thì tỷ lệ mắc bệnh càng cao. Tỷ lệ nhiễm giun kim là 46,94% và có mối tương quan chặt chẽ với tỷ lệ mắc bệnh Histomonas. Theo Nguyễn Văn Cường (2016), tỷ lệ gà mắc bệnh đầu đen có liên quan tới tỷ lệ nhiễm giun kim ở gà, tương quan khá chắt với hệ số tương quan R = 0,957.

4.1. Tỷ Lệ Mắc Bệnh Histomonas Theo Địa Điểm và Mùa Vụ

Tỷ lệ mắc bệnh Histomonas khác nhau giữa các xã, với tỷ lệ cao nhất tại xã Thư Phú (8,85%) và thấp nhất tại xã Tự Nhiên (5,21%). Sự khác biệt này có thể do điều kiện chăn nuôi, mật độ gà và các biện pháp phòng bệnh khác nhau giữa các xã. Tỷ lệ mắc bệnh cũng thay đổi theo mùa vụ, với tỷ lệ cao nhất vào mùa hè (9,21%) và thấp nhất vào mùa đông (5,12%). Điều này có thể do nhiệt độ và độ ẩm cao vào mùa hè tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển và lây lan của Histomonas meleagridis.

4.2. Ảnh Hưởng của Tuổi và Quy Mô Chăn Nuôi đến Bệnh Histomonas

Gà ở các lứa tuổi khác nhau có tỷ lệ mắc bệnh Histomonas khác nhau. Gà từ 4 đến 12 tuần tuổi có tỷ lệ mắc bệnh cao nhất (12,63%), có thể do hệ miễn dịch của gà ở giai đoạn này chưa phát triển hoàn thiện. Quy mô chăn nuôi cũng ảnh hưởng đến tỷ lệ mắc bệnh, với quy mô chăn nuôi càng lớn thì tỷ lệ mắc bệnh càng cao. Điều này có thể do mật độ gà cao trong các trang trại lớn tạo điều kiện thuận lợi cho sự lây lan của bệnh.

V. Giải Pháp Phòng Ngừa Bệnh Histomonas Hiệu Quả Cho Gà

Phòng bệnh Histomonas là biện pháp hiệu quả nhất để giảm thiểu thiệt hại cho người chăn nuôi. Các biện pháp phòng bệnh bao gồm: vệ sinh chuồng trại sạch sẽ, định kỳ tẩy uế, quản lý chất thải tốt, kiểm soát giun kim, cung cấp dinh dưỡng đầy đủ và sử dụng vaccine (nếu có). Việc áp dụng đồng bộ các biện pháp này giúp giảm thiểu nguy cơ lây nhiễm Histomonas meleagridis và tăng cường sức đề kháng cho gà. Theo Nguyễn Văn Cường (2016), cần có biện pháp phòng chống bệnh hiệu quả để khống chế bệnh do Histomonas gây ra trên gà.

5.1. Vệ Sinh Chuồng Trại và Quản Lý Chất Thải Bệnh Histomonas

Vệ sinh chuồng trại sạch sẽ là biện pháp quan trọng để phòng bệnh Histomonas. Chuồng trại cần được dọn dẹp thường xuyên, loại bỏ chất thải và thức ăn thừa. Định kỳ tẩy uế chuồng trại bằng các chất sát trùng phù hợp. Quản lý chất thải tốt giúp ngăn ngừa sự phát triển và lây lan của Histomonas meleagridis. Chất thải cần được thu gom và xử lý đúng cách, tránh để chất thải tích tụ trong chuồng trại.

5.2. Kiểm Soát Giun Kim và Tăng Cường Dinh Dưỡng Cho Gà

Kiểm soát giun kim là biện pháp quan trọng để phòng bệnh Histomonas, vì giun kim là vật trung gian truyền bệnh. Định kỳ tẩy giun cho gà bằng các loại thuốc tẩy giun phù hợp. Tăng cường dinh dưỡng cho gà giúp tăng cường sức đề kháng và giảm nguy cơ mắc bệnh. Cung cấp thức ăn đầy đủ chất dinh dưỡng, vitamin và khoáng chất. Bổ sung các chất tăng cường miễn dịch như vitamin C, vitamin E và các probiotic.

VI. Kết Luận và Hướng Nghiên Cứu Bệnh Histomonas Tương Lai

Nghiên cứu đã xác định được một số đặc điểm dịch tễ và bệnh lý của bệnh Histomonas trên gà thả vườn tại Thường Tín, Hà Nội. Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho việc xây dựng các biện pháp phòng và điều trị bệnh hiệu quả. Tuy nhiên, cần có thêm các nghiên cứu sâu hơn về cơ chế lây truyền bệnh, các yếu tố nguy cơ và hiệu quả của các biện pháp phòng bệnh khác nhau. Nghiên cứu cũng cần tập trung vào việc phát triển vaccine phòng bệnh Histomonas để bảo vệ đàn gà một cách hiệu quả nhất.

6.1. Tóm Tắt Kết Quả Nghiên Cứu Bệnh Histomonas

Nghiên cứu đã xác định được tỷ lệ mắc bệnh Histomonas trên gà thả vườn tại Thường Tín, Hà Nội, các yếu tố ảnh hưởng đến tỷ lệ mắc bệnh và mối liên quan giữa bệnh Histomonas và tình trạng nhiễm giun kim. Kết quả nghiên cứu cho thấy cần có các biện pháp phòng bệnh đồng bộ và hiệu quả để giảm thiểu thiệt hại do bệnh gây ra.

6.2. Đề Xuất Hướng Nghiên Cứu Bệnh Histomonas Tiếp Theo

Các hướng nghiên cứu tiếp theo cần tập trung vào việc tìm hiểu sâu hơn về cơ chế lây truyền bệnh, các yếu tố nguy cơ và hiệu quả của các biện pháp phòng bệnh khác nhau. Nghiên cứu cũng cần tập trung vào việc phát triển vaccine phòng bệnh Histomonas để bảo vệ đàn gà một cách hiệu quả nhất. Ngoài ra, cần có các nghiên cứu về hiệu quả kinh tế của các biện pháp phòng và điều trị bệnh để giúp người chăn nuôi đưa ra quyết định phù hợp.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thị trường chăn nuôi gia cầm tại Việt Nam ghi nhận sự phát triển vượt bậc của mô hình thả vườn khi sản lượng thịt đạt khoảng 560.000 tấn vào năm 2014, vượt trội hơn hẳn so với mức 393.000 tấn của gà công nghiệp. Tuy nhiên, phương thức nuôi thả tự nhiên cũng tạo điều kiện cho nhiều mầm bệnh ký sinh trùng nguy hiểm phát sinh, đặc biệt là bệnh đầu đen (Histomonosis) do đơn bào Histomonas meleagridis gây ra. Sau đợt bùng phát dữ dội tại miền Bắc vào tháng 3 năm 2010, bệnh đã nhanh chóng lan rộng và gây tổn thất nghiêm trọng cho người chăn nuôi do tỷ lệ chết cao cùng các tổn thương nặng nề ở gan và manh tràng.

Mục tiêu trọng tâm của nghiên cứu là xác định toàn diện các đặc điểm dịch tễ học và bệnh lý học của bệnh đầu đen trên đàn gà nuôi thả vườn tại địa bàn huyện Thường Tín, thành phố Hà Nội. Đề tài được triển khai khảo sát trên tổng đàn 2.705 cá thể gà tại 3 xã trọng điểm gồm Hồng Vân, Thư Phú và Tự Nhiên trong khung thời gian kéo dài 12 tháng, từ tháng 8 năm 2015 đến tháng 8 năm 2016.

Ý nghĩa thực tiễn của công trình thể hiện ở việc cung cấp hệ thống dữ liệu thực nghiệm chuẩn xác về tỷ lệ mắc bệnh trung bình 7,25%, làm rõ quy luật biến động theo mùa vụ, độ tuổi và quy mô chăn nuôi. Đồng thời, nghiên cứu xác lập bằng chứng khoa học vững chắc về mối tương quan giữa đơn bào Histomonas meleagridis và giun kim Heterakis gallinarum, giúp cơ quan quản lý và các trang trại xây dựng quy trình phòng trị hiệu quả, hạn chế tối đa thiệt hại kinh tế.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên nền tảng lý thuyết phân loại ký sinh trùng học động vật nguyên sinh, xác định đơn bào Histomonas meleagridis thuộc ngành Parabasalia, lớp Tritrichomonadea, bộ Tritrichomonadida và họ Dientamoebidae. Sinh vật này tồn tại ở hai dạng hình thái đặc trưng gồm dạng trùng roi có kích thước từ 10 đến 20 micromet ký sinh trong lòng manh tràng và dạng amip có kích thước dao động từ 8 đến 21 micromet xâm lấn gây hoại tử mô gan.

Khung lý thuyết dịch tễ học truyền lây tập trung phân tích mô hình lan truyền trực tiếp qua lỗ huyệt, tiếp xúc phân tươi và mô hình lan truyền gián tiếp qua vật chủ trung gian. Trong đó, trứng giun kim Heterakis gallinarum có khả năng tồn tại từ 3 đến 4 năm trong môi trường đất ẩm, đóng vai trò như lớp vỏ bảo vệ đơn bào qua môi trường axit tiêu hóa để xuống manh tràng. Ngoài ra, giun đất (Helodrilus gieseleri) được xác định là ký chủ dự trữ chứa ấu trùng giun kim mang mầm bệnh trong thời gian lên tới 1 năm.

Các khái niệm then chốt được vận dụng gồm: chỉ số tỷ lệ nhiễm ký sinh trùng, cơ chế viêm loét tạo kén manh tràng, tổn thương hoại tử gan hình hoa cúc và hàm tương quan hồi quy tuyến tính trong dịch tễ học thú y.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu thực nghiệm được thu thập trực tiếp từ việc theo dõi 2.705 cá thể gà thả vườn tại các nông hộ và gia trại thuộc 3 xã Hồng Vân, Thư Phú và Tự Nhiên của huyện Thường Tín. Mẫu nghiên cứu được lựa chọn theo phương pháp phân tầng có chủ đích kết hợp chọn mẫu ngẫu nhiên, phân chia theo 3 nhóm tuổi (dưới 4 tuần tuổi, từ 4 đến 12 tuần tuổi và trên 12 tuần tuổi), 3 quy mô đàn (dưới 500 con, từ 500 đến 1.000 con và trên 1.000 con) cùng 4 mùa trong năm.

Chẩn đoán bệnh được thực hiện thông qua quy trình kết hợp theo dõi triệu chứng lâm sàng và mổ khám toàn diện theo phương pháp của K.I. Skrjabin năm 1928. Kỹ thuật viên kiểm tra trực quan và dùng kính lúp soi xét niêm dịch, chất chứa trong lòng manh tràng để tìm kiếm giun kim đực dài từ 5,84 đến 11,1 mm và giun kim cái dài từ 8 đến 12 mm.

Lý do lựa chọn phương pháp này xuất phát từ tính ứng dụng thực địa cao, cho phép đánh giá chuẩn xác cả biến đổi đại thể của cơ quan nội tạng lẫn sự hiện diện của vector truyền bệnh. Toàn bộ số liệu sơ cấp được xử lý thống kê sinh học trên các phần mềm chuyên dụng Microsoft Excel 2010 và Minitab 16, áp dụng kiểm định Chi-square so sánh tỷ lệ mắc và mô hình hồi quy tuyến tính để xác định hệ số tương quan giữa tỷ lệ nhiễm giun kim và tỷ lệ phát bệnh đầu đen trong suốt 12 tháng nghiên cứu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát trên 2.705 cá thể gà thả vườn tại huyện Thường Tín ghi nhận 196 con mắc bệnh đầu đen, chiếm tỷ lệ trung bình 7,25%. Tỷ lệ mắc cao nhất tại xã Thư Phú với 8,85% (82/927 con), tiếp theo là xã Hồng Vân đạt 7,60% (68/895 con) và thấp nhất tại xã Tự Nhiên với 5,21% (46/883 con). Sự chênh lệch tỷ lệ mắc giữa xã Thư Phú và xã Tự Nhiên có ý nghĩa thống kê rõ rệt với chỉ số p nhỏ hơn 0,05.

Biến động dịch bệnh theo mùa vụ diễn ra rất rõ ràng: tỷ lệ mắc đạt đỉnh vào mùa hè với 9,21% (64/695 con) và mùa xuân đạt 8,21% (55/670 con), cao hơn đáng kể so với mùa thu đạt 6,28% (45/716 con) và mùa đông ghi nhận mức thấp nhất là 5,12% (32/624 con). Chênh lệch giữa mùa xuân, mùa hè so với mùa đông đạt độ tin cậy thống kê cao với p nhỏ hơn 0,05.

Yếu tố lứa tuổi tạo ra sự phân hóa mạnh mẽ nhất trong đàn gà (p nhỏ hơn 0,001). Giai đoạn gà từ 4 đến 12 tuần tuổi có tỷ lệ mắc cao kỷ lục lên tới 12,63% (129/1.021 con), cao gấp hơn 10,2 lần so với giai đoạn dưới 4 tuần tuổi vốn chỉ ghi nhận 1,23% (10/816 con). Khi gà đạt trên 12 tuần tuổi, tỷ lệ mắc giảm xuống mức 6,57% (57/868 con).

Quy mô đàn cũng tác động trực tiếp đến dịch tễ khi các trại nuôi trên 1.000 con ghi nhận tỷ lệ mắc 9,12% (89/976 con), cao hơn rõ rệt so với quy mô từ 500 đến 1.000 con đạt 6,42% (58/904 con) và quy mô dưới 500 con đạt 5,94% (49/825 con).

Về mối liên hệ ký sinh, tỷ lệ nhiễm giun kim Heterakis gallinarum trung bình tại 3 xã đạt 46,94% (Thư Phú cao nhất với 54,88%). Phân tích thống kê xác định mối quan hệ tương quan thuận rất chặt chẽ giữa tỷ lệ nhiễm giun kim và tỷ lệ mắc bệnh đầu đen với hệ số tương quan R đạt 0,957 thông qua phương trình hồi quy tuyến tính y = -1,666 + 0,1960x.

Thảo luận kết quả

Các phát hiện thực nghiệm giải thích rõ cơ chế phát sinh dịch tễ trong chăn nuôi thực tế. Mùa hè và mùa xuân có nhiệt độ cao kết hợp mưa nhiều, độ ẩm lớn, tạo điều kiện thuận lợi cho trứng giun kim phát triển và kích thích giun đất ngoi lên mặt đất. Khi gà ăn phải giun đất chứa trứng giun kim mang đơn bào Histomonas meleagridis, mầm bệnh nhanh chóng xâm nhập vào đường tiêu hóa. Ngược lại, thời tiết khô hanh và nhiệt độ thấp vào mùa đông làm giảm đáng kể sức sống của trứng ký sinh trùng ngoài tự nhiên.

Sự bùng phát mạnh ở giai đoạn 4 đến 12 tuần tuổi là do gà bắt đầu chuyển từ chuồng úm ra vườn thả, cường độ bới đất tìm kiếm sâu bọ tăng cao trong khi hệ miễn dịch chưa hoàn thiện. Ở giai đoạn trên 12 tuần tuổi, sức đề kháng tự nhiên của cơ thể gà tăng lên giúp tỷ lệ nhiễm bệnh thuyên giảm.

Trong báo cáo phân tích, các bộ dữ liệu này có thể được trực quan hóa rất hiệu quả thông qua biểu đồ cột ghép đa chiều biểu diễn sự tương tác giữa lứa tuổi và mùa vụ, kết hợp với đồ thị phân tán (scatter plot) thể hiện đường hồi quy tuyến tính giữa tỷ lệ giun kim và bệnh đầu đen. Kết quả thu được hoàn toàn tương đồng với các nghiên cứu của các tác giả trong nước và quốc tế, khẳng định vai trò vector truyền bệnh hàng đầu của giun kim trong chăn nuôi gà thả vườn.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu thực nghiệm, 4 nhóm giải pháp kỹ thuật cụ thể được đề xuất nhằm khống chế hiệu quả bệnh đầu đen trên đàn gà nuôi thả:

Thứ nhất, thực hiện quy trình tẩy giun kim định kỳ nghiêm ngặt bằng các hoạt chất Benzimidazole như Albendazole hoặc Fenbendazole. Tiến hành tẩy lần đầu cho gà ở tuần tuổi thứ 3 đến thứ 4 ngay trước khi thả ra vườn và lặp lại định kỳ sau mỗi 4 đến 6 tuần. Mục tiêu hành động là cắt đứt vòng đời của vật chủ trung gian, kéo giảm tỷ lệ nhiễm giun kim từ 46,94% xuống dưới mức 10% trong vòng 6 tháng. Chủ thể thực hiện trực tiếp là các hộ chăn nuôi và chủ gia trại.

Thứ hai, cải tạo và khử trùng môi trường sân thả định kỳ. Rải vôi bột khử trùng toàn bộ sân thả với liều lượng từ 100 đến 150 gram trên mỗi mét vuông với tần suất 2 lần mỗi tháng, kết hợp phun dung dịch sunfát đồng nồng độ 1% tại các khu đất ẩm thấp nhằm tiêu diệt trứng giun kim và giun đất. Thời gian tập trung xử lý cao điểm từ tháng 4 đến tháng 8 hàng năm do chủ trang trại chủ động thực hiện.

Thứ ba, quy hoạch mật độ và cơ cấu đàn hợp lý. Giới hạn quy mô đàn duy trì ở mức dưới 500 con trên một đơn vị chuồng thả nhằm hạ thấp tỷ lệ nhiễm bệnh từ 9,12% xuống mức an toàn dưới 6%. Tuyệt đối không nuôi chung gà ta với gà tây hoặc các loài thủy cầm như vịt, ngan để ngăn chặn hiện tượng mang trùng và gieo rắc mầm bệnh chéo.

Thứ tư, nâng cao năng lực giám sát dịch tễ và chẩn đoán sớm tại địa phương. Trạm Thú y huyện Thường Tín cùng mạng lưới thú y viên cấp xã cần tổ chức tập huấn nhận diện nhanh triệu chứng phân sệt màu vàng lưu huỳnh và bệnh tích hoại tử gan hình hoa cúc, thiết lập quy trình khoanh vùng cách ly đàn bệnh trong vòng 24 giờ đầu tiên, triển khai xuyên suốt 4 quý trong năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và dữ liệu thực chứng của luận văn mang lại giá trị thực tiễn cho 4 nhóm đối tượng trọng tâm:

Nhóm chủ trang trại và hộ chăn nuôi gà thả vườn: Cung cấp hiểu biết đầy đủ về quy luật phát bệnh theo độ tuổi và mùa vụ, giúp người nuôi chủ động lịch thả vườn, áp dụng đúng thời điểm tẩy giun kim để bảo vệ đàn gà ở giai đoạn nhạy cảm từ 4 đến 12 tuần tuổi, tối ưu hóa chi phí điều trị và nâng cao tỷ lệ sống của đàn gia cầm.

Nhóm bác sĩ thú y và kỹ thuật viên trang trại: Cung cấp cẩm nang lâm sàng chi tiết để chẩn đoán phân biệt chính xác bệnh đầu đen với các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm khác như Newcastle, Gumboro, Marek, Leucosis và Cầu trùng manh tràng thông qua các bệnh tích đặc trưng ở gan và manh tràng, từ đó đưa ra phác đồ điều trị trúng đích.

Nhóm sinh viên, học viên cao học và nhà nghiên cứu chuyên ngành Thú y: Nguồn tài liệu học thuật giá trị với cỡ mẫu khảo sát lớn 2.705 con, phương pháp phân tích hồi quy tương quan R = 0,957 chuẩn mực, mở ra các hướng nghiên cứu chuyên sâu về sinh học phân tử và phát triển chế phẩm phòng bệnh sinh học.

Nhóm cơ quan quản lý nông nghiệp và cán bộ khuyến nông: Căn cứ khoa học phục vụ công tác hoạch định chính sách kiểm soát dịch tễ gia cầm tại các vùng chăn nuôi trọng điểm ven đô, xây dựng tài liệu hướng dẫn kỹ thuật an toàn sinh học cho địa phương.

Câu hỏi thường gặp

Bệnh đầu đen ở gà lây lan chủ yếu qua con đường nào? Bệnh truyền lây chủ yếu theo con đường gián tiếp khi gà ăn phải trứng giun kim Heterakis gallinarum hoặc giun đất mang ấu trùng chứa đơn bào Histomonas meleagridis. Ngoài ra, mầm bệnh còn có thể lây trực tiếp qua lỗ huyệt khi gà tiếp xúc với chất độn chuồng hoặc phân tươi mang trùng.

Tại sao gà trong giai đoạn từ 4 đến 12 tuần tuổi lại có tỷ lệ mắc bệnh cao nhất? Giai đoạn này ghi nhận tỷ lệ mắc bệnh lên tới 12,63% vì gà bắt đầu được chuyển từ chuồng úm ra sân thả, tập tính bới đất tìm mồi tăng mạnh khiến nguy cơ tiếp xúc với giun đất và trứng giun kim cao, trong khi kháng thể tự nhiên chưa hoàn thiện.

Mối liên hệ giữa giun kim và tỷ lệ mắc bệnh đầu đen được thể hiện như thế nào? Kết quả nghiên cứu thực địa chứng minh mối tương quan thuận rất chặt chẽ giữa hai yếu tố với hệ số R = 0,957 theo phương trình y = -1,666 + 0,1960x, khẳng định tỷ lệ nhiễm giun kim (46,94%) càng cao thì tỷ lệ phát bệnh đầu đen trên đàn gà càng lớn.

Bệnh tích đặc trưng nhất của bệnh đầu đen khi mổ khám gia cầm là gì? Hai tổn thương giải phẫu bệnh lý điển hình nhất là manh tràng sưng to, bên trong tích tụ chất bã đậu đóng thành kén rắn chắc màu trắng đục và bề mặt gan sưng to xuất hiện nhiều ổ hoại tử hình hoa cúc lõm ở giữa màu vàng nhạt hoặc trắng ngà.

Thời điểm nào trong năm đàn gà có nguy cơ bùng phát bệnh cao nhất và cần làm gì? Mùa hè ghi nhận tỷ lệ mắc cao nhất đạt 9,21%, tiếp theo là mùa xuân đạt 8,21% do điều kiện nóng ẩm. Người chăn nuôi cần chủ động tẩy giun kim bằng Albendazole từ tuần tuổi thứ 3 và rải vôi bột tiêu độc sân thả định kỳ 2 lần mỗi tháng trong suốt giai đoạn này.

Kết luận

Công trình nghiên cứu đã hoàn thành toàn diện các mục tiêu dịch tễ học và bệnh lý học của bệnh do Histomonas meleagridis gây ra trên gà thả vườn với 5 phát hiện cốt lõi:

• Tỷ lệ mắc bệnh đầu đen trung bình tại huyện Thường Tín là 7,25%, cao nhất tại xã Thư Phú đạt 8,85%.
• Mùa hè (9,21%) và mùa xuân (8,21%) là thời điểm ghi nhận nguy cơ dịch tễ cao nhất trong năm.
• Gà ở lứa tuổi từ 4 đến 12 tuần tuổi mẫn cảm nhất với bệnh, tỷ lệ mắc đạt 12,63%.
• Quy mô đàn trên 1.000 con làm gia tăng nguy cơ bùng phát bệnh lên mức 9,12%.
• Mối liên hệ mật thiết giữa tỷ lệ nhiễm giun kim (46,94%) và tỷ lệ bệnh đầu đen được lượng hóa chuẩn xác qua phương trình hồi quy tuyến tính y = -1,666 + 0,1960x với R = 0,957.

Đóng góp khoa học lớn nhất của luận văn là xác lập bộ dữ liệu thực chứng đầy đủ, làm sáng tỏ vai trò vector truyền bệnh của Heterakis gallinarum trong điều kiện chăn nuôi tự nhiên tại miền Bắc. Kế hoạch nghiên cứu tiếp theo trong giai đoạn 12 đến 24 tháng tới cần tập trung thử nghiệm các dòng vắc xin nhược độc đường uống và tối ưu hóa quy trình an toàn sinh học. Các hộ chăn nuôi và cơ sở thú y cần áp dụng ngay quy trình kiểm soát giun kim và cải tạo sân thả để bảo vệ đàn gà bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM NGUYỄN VĂN CƯỜNG NGHIÊN CỨU MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM CỦA BỆNH DO HISTOMONAS GÂY RA TRÊN GÀ THẢ VƯỜN TẠI HUYỆN THƯỜNG TÍN – HÀ NỘI Chuyên ngành: Thú y Mã số: 60 64 01 01 Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Nguyễn Văn Thọ NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2016 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của tôi. Các số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn này là hoàn toàn trung thực và chưa từng dùng để bảo vệ lấy học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cảm ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày 10 tháng 11 năm 2016 Tác giả luận văn Nguyễn Văn Cƣờng i LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập và nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình Nhân dịp hoàn thành luận văn, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tới PGS.

Nguyễn Văn Thọ – người đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài. Tôi cũng bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban quản lý đào tạo, Bộ môn Ký sinh trung, Khoa Thú y – Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tạo điền kiện và giúp đỡ để tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn. Tôi xin trân trọng cảm ơn Ban lãnh đạoTrạm thú Huyện Thường Tín, Ban Chăn nuôi Thú y và cá hộ chăn nuôi các xã Hồng Vân, Tự Nhiên, Thư Phú đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi trong quá trình thực hiện đề tài. Xin được bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới gia đình, bạn bè, những người luôn ở bên và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận văn.

Xin trân thành cảm ơn! Hà Nội, ngày 10 tháng 11 năm 2016 Tác giả luận văn Nguyễn Văn Cƣờng ii MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục. iii Danh mục chữ viết tắt. v Danh mục bảng.

vi Danh mục hình. vii Trích yếu luận văn. viii Thesis extract. Tính cấp thiết của đề tài.

Mục tiêu nghiên cứu. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn. Tổng quan tài liệu. Cơ sở khoa học của đề tài.

Đặc điểm sinh học của đơn bào Histomonas meleagridis ký sinh ở gia cầm. Bệnh đầu đen (Histomonosis) ở gà. Tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước. Tình hình nghiên cứu trong nước.

Tình hình nghiên cứu trên thế giới. Địa điểm, thời gian, đôí tƣợng, nội dung và phƣơng pháp nghiên cứu. Địa điểm, thời gian và đối tượng nghiên cứu. Địa điểm nghiên cứu.

Thời gian nghiên cứu. Đối tượng và vật liệu nghiên cứu. Dụng cụ và hóa chất. Nghiên cứu đặc điểm dịch tễ bệnh đầu đen ở ở gà nuôi thả vườn tại một số địa điểm nghiên cứu.

Nghiên cứu bệnh đầu đen do Histomonas melleagridis. Nghiên cứu sự liên quan giữa bệnh đầu đen và nhiễm giun kim ở gà. Phương pháp nghiên cứu. Chẩn đoán phát hiện gà mắc bệnh do Histomonas meleagridis.

Xác định tỷ lệ nhiễm giun kim Heterakis trên gà. Phương pháp xử lý số liệu. Kết quả nghiên cứu và thảo luận. Nghiên cứu đặc điểm dịch tễ bệnh đầu đen ở gà nuôi thả vườn.

Tỷ lệ mắc Histomonosis ở gà tại các điểm nghiên cứu. Tỷ lệ gà mắc Histomonois theo mùa vụ. Tỷ lệ gà mắc Histomonosis theo tuổi. Tỷ lệ gà mắc Histomonosis theo quy mô chăn nuôi.

Nghiên cứu bệnh lý bệnh đầu đen trên gà do Histomonas meleagridis gây ra. Triệu chứng lâm sàng của gà mắc bệnh đầu đen tại điểm nghiên cứu. Bệnh tích đại thể của gà mắc bệnh đầu đen tại điểm nghiên cứu. Nghiên cứu sự liên quan giữa bệnh đầu đen và bệnh giun kim ở gà.

Tỷ lệ nhiễm giun kim của đàn gà được theo dõi. Tìm hiểu mối quan hệ giữa tỷ lệ nhiễm giun kim với tỷ lệ nhiễm bệnh do Histomonas melliagridis trên đàn gà. Đề xuất biện pháp phòng chống. Phòng bệnh.

Kết luận và đề nghị. 50 Tài liệu tham khảo. 51 iv DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Chữ viết đầy đủ H. meleagridis Histomonas meleagridis H.

gallinarum Heterakis gallinarum PCR Polymerase Chain Reaction v DANH MỤC BẢNG Bảng 4. Tỷ lệ gà mắc Histomonosis trên gà tại các điểm nghiên cứu. Tỷ lệ gà mắc Histomonosis ở gà theo mùa vụ. Tỷ lệ gà mắc Histomonosis theo tuổi.

Tỷ lệ mắc Histomonosis theo quy mô chăn nuôi. Triệu chứng lâm sàng của gà bị bệnh đầu đen tại điểm ghiên cứu. Bệnh tích đại thể bị bệnh đầu đen tại điểm nghiên cứu. Tỷ lệ nhiễm giun kim ở gà mổ khám.

Tương quan tỷ lệ gà mắc bệnh do H. meleagridis và tỷ lệ gà nhiễm giun kim. 46 vi DANH MỤC HÌNH Hình 2. Hình thái của Histomonas meleagridis.

Vòng đời của Histomonas meleagridis. Bản đồ hành chính huyện Thường Tín – Hà Nội. Gà bệnh sưng đầu. Phân gà bệnh có màu vàng lưu huỳnh.

Chất chứa trong manh tràng có màu trắng đục, rắn chắc. Manh tràng tạo thành kén rắn chắc. Gan gà bệnh hoại tử. 44 vii TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Nguyễn Văn Cƣờng Tên luận văn: “Nghiên cứu một số đặc điểm của bệnh do Histomonas gây ra trên gà nuôi thả vườn tại Huyện Thường Tín – Hà Nội”.

Ngành: Thú y Mã số: 60 64 01 01 Tên cơ sở đào tạo: Học viện Nông nghiệp Việt Nam Mục đích nghiên cứu: Xác định được một số đặc điểm dịch tễ và bệnh lý của bệnh đầu đen ở gà. Phƣơng pháp nghiên cứu: Nội Dung: Nghiên cứu đặc điểm dịch tễ bệnh đầu đen ở ở gà nuôi thả vườn. Bao gồm: nghiên cứu tỷ lệ mắc bệnh đầu đen theo các điểm nghiên cứu, theo mùa vụ, theo tuổi và theo quy mô chăn nuôi. Nghiên cứu đặc điểm bệnh lý về triệu chứng lâm sàng, bệnh tích đại thể của gà mắc bệnh đầu đen tại các điểm nghiên cứu Nghiên cứu sự liên quan giữa bệnh đầu đen và tỷ lệ nhiễm giun kim ở gà Phƣơng pháp: Chọn mẫu nghiên cứu theo phương pháp ngẫu nhiên, phân tầng có chủ đích.

Tại huyện Thường Tín chọn 3 xã có truyền thống chăn nuôi thả vườn: Hồng Vân, Thư Phú và Tự Nhiên. Tiến hành khảo sát thực trạng mắc bệnh đầu đen trên đàn gà thả vườn tại các điểm nghiên cứu vào các mùa khác nhau với các quy mô chăn nuôi khác nhau và trên các lứa tuổi khác nhau. Chẩn đoán phát hiện gà mắc bệnh đầu đen bằng sự kết hợp giữa quan sát triệu chứng lâm sàng, mổ khám quan sát bệnh tích. Xác định tỷ lệ nhiễm giun kim Heterakis trên gà.

Khi mổ khám bệnh tích gà mắc bệnh đầu đen đồng thời kiểm tra manh tràng gà bệnh. Kiểm tra toàn bộ chất chứa, niêm dịch trong manh tràng bằng mắt thường và kính lúp tìm giun kim. Phương pháp xử lý số liệu. Số liệu thu được xử lý bằng thống kê sinh học trên phần mềm Microsoft Excel 2010, minitab 16.

Kết quả chính và kết luận Tỷ lệ gà thả vườn mắc bệnh do H. meleagridis tính chung tại 3 xã của huyện Thường Tín là 7,25 %. Trong đó, tỷ lệ bệnh cao nhất tại xã Thư Phú là 8,85%, sau đó đến xã Hồng Vân: 7,06 %, xã Tự Nhiên tỷ lệ gà mắc bệnh thấp nhất: 5,21 %. viii Gà được nuôi ở mùa hè có tỷ lệ mắc Histomonosis cao nhất là 9,21%, tiếp theo là mùa xuân: 8,21 %, mùa thu: 6,28 % và thấp nhất là mùa đông: 5,12 %.

Không có sự khác nhau về tỷ lệ gà mắc Histomonosis giữa mùa hè và mùa xuân, giữa mùa xuân và mùa Thu (P > 0,05). Sự khác biệt giữa tỷ lệ mắc Histomonosis ở gà được nuôi mùa xuân và hè với mùa đông là rất rõ rệt (P < 0,05). Gà ở các lứa tuổi khác nhau đều mắc Histomonosis, nhưng ở các lứa tuổi khác nhau có tỷ lệ mắc bệnh khác nhau (P < 0,001). Tỷ lệ mắc Histomonosis ở gà thấp nhất ở giai đoạn dưới 4 tuần tuổi: 1,23 %, sau đó tăng lên cao nhất ở gà trong giai đoạn trên 4 đến 12 tuần tuổi là 12,63 %, tới giai đoạn trên 12 tuần tuổi tỷ lệ mắc giảm dần: 6,57 %.

Quy mô chăn nuôi có ảnh hưởng tới tỷ lệ mắc bệnh đầu đen ở gà. Quy mô chăn nuôi càng lớn tỷ lệ mắc bệnh càng cao. Quy mô chăn nuôi lớn trên 1000 gà có tỷ mắc H. meleagridis cao nhất với 9,12%, sau đó tới quy mô từ 500 đến 1000 gà với tỷ lệ mắc là 6,42 %, quy mô nhỏ dưới 500 có tỷ lệ mắc bệnh thấp nhất là 5,94%.

Sự khác biệt tỷ lệ gà mắc bệnh do H. meleagridis giữa quy mô từ 500 – 1000 con với quy dưới 500 không có sự khác biệt rõ (P > 0,05), nhưng sự khác biệt giữa quy mô trên 1000 con và hai quy mô dưới 500 con và từ 500 – 1000 con là rõ rệt (P < 0,05). Gà mắc bệnh đầu đen có triệu chứng ủ rũ, lông xù, giảm ăn hoặc bỏ ăn uống nhiều nước, gà run rẩy, rụt cổ, rúc đầu vào cánh, sưng đầu và bệnh tích đặc trưng là tiêu chảy phân loãng, phân màu vàng lưu. Bệnh tích gà mắc bệnh đầu đen thể hiện rõ ở manh tràng và gan, đây cơ quan có bệnh tích đặc trưng: manh tràng sưng to có kén rắn chắc, màu trắng, gan có nhiều ổ hoại tử.

Ngoài ra, một số cơ quan khác cũng có biến đổi như viêm phúc mạc, ruột xuất huyết, lách sưng, thận sưng, xuất huyết. Tỷ lệ gà nhiễm giun kim tính chung tại các xã Thư Phú, Hồng Vân, Tự Nhiên là 46,94 %. Tỷ lệ nhiễm giun kim xã Thư Phú là cao nhất 54,88 %, xã Hồng Vân 44,12 % và thấp nhất là xã Tự Nhiên 36,96 %. Qua phương pháp thống kê hồi quy tuyến tính cho thấy: tỷ lệ gà mắc bệnh đầu đen có liên quan tới tỷ lệ nhiễm giun kim ở gà, tương quan khá chắt với hệ số tương quan R = 0,957, theo phương trình hồi quy y = - 1,666 + 0,1960x.

ix THESIS EXTRACT Author: Nguyen Van Cuong Thesis title: "Study on some characteristics of Histomonosis in backyard chickens in Thuong Tin district, Hanoi.