Luận văn nghiển cứu đặc điểm do ấu trùng cysticercus tenuicollis gây ra ở lợn và dê tại tỉnh thái nguyên đề xuất biện pháp phòng chống

Bài viết nghiên cứu đặc điểm bệnh do ấu trùng Cysticercus tenuicollis gây ra ở lợn và dê tại Thái Nguyên, đề xuất biện pháp phòng chống hiệu quả.

• Tác giả: Nguyễn Thu Trang
• Người hướng dẫn: GS. Nguyễn Thị Kim Lan
• Trường học: Đại học Thái Nguyên - Trường Đại học Nông Lâm
• Chuyên ngành: Ký sinh trùng và vi sinh vật học Thú y
• Đề tài: Nghiên cứu đặc điểm bệnh do ấu trùng Cysticercus tenuicollis gây ra ở lợn và dê tại tỉnh Thái Nguyên, đề xuất biện pháp phòng chống
• Loại tài liệu: Luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Cơ sở khoa học của đề tài
• 1.2. Sơ lược quá trình nghiên cứu về thành phần loài sán dây ký sinh ở chó
• 1.3. Đặc điểm hình thái, cấu tạo chung của sán dây
• 1.4. Đặc điểm sinh học của sán dây T. hydatigena và ấu trùng C.
• 1.5. Kỹ thuật sinh học phân tử trong định danh sán dây và ấu trùng sán dây
• 1.6. Một số đặc điểm bệnh ấu trùng C. tenuicollis và bệnh sán dây T.
• 1.7. Tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước
• 1.7.1. Tình hình nghiên cứu trong nước
• 1.7.2. Tình hình nghiên cứu ở nước ngoài
• 1.8. Khái quát một số đặc điểm của tỉnh Thái Nguyên
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng, vật liệu, thời gian, địa điểm nghiên cứu
• 2.1.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.1.2. Vật liệu nghiên cứu
• 2.1.3. Thời gian và địa điểm nghiên cứu
• 2.2. Nội dung nghiên cứu
• 2.2.1. Đặc điểm hình thái, phân tử của ấu trùng C. tenuicollis và sán dây T.
• 2.2.2. Nghiên cứu một số đặc điểm dịch tễ bệnh ấu trùng C. tenuicollis ở lợn và dê tại các huyện, thành thuộc tỉnh Thái Nguyên
• 2.2.3. Nghiên cứu bệnh ấu trùng C. tenuicollis trên lợn và bệnh sán dây T. hydatigena trên chó
• 2.2.4. Nghiên cứu sử dụng kháng nguyên chẩn đoán bệnh ấu trùng C.
• 2.2.5. Nghiên cứu và đề xuất biện pháp phòng chống bệnh do ấu trùng C. tenuicollis gây ra trên lợn và dê
• 2.3. Phương pháp nghiên cứu
• 2.3.1. Phương pháp định danh sán dây T. hydatigena và ấu trùng C.
• 2.3.2. Phương pháp nghiên cứu đặc điểm dịch tễ bệnh ấu trùng C.
• 2.3.3. Phương pháp nghiên cứu bệnh ấu trùng C. tenuicollis trên lợn và bệnh sán dây T. hydatigena trên chó
• 2.3.4. Phương pháp thu kháng nguyên và sử dụng kháng nguyên chẩn đoán bệnh ấu trùng C.
• 2.3.5. Phương pháp nghiên cứu biện pháp phòng chống bệnh ấu trùng C. tenuicollis ở lợn và dê tại tỉnh Thái Nguyên
• 2.3.6. Phương pháp xử lý số liệu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Đặc điểm hình thái phân tử của ấu trùng C. tenuicollis thu thập ở lợn, dê và sán dây T. hydatigena thu thập ở chó nuôi tại tỉnh Thái Nguyên
• 3.2. Mô tả hình thái của ấu trùng C. tenuicollis và sán dây T. hydatigena thu thập tại Thái Nguyên
• 3.3. Thẩm định loài đối với ấu trùng C. tenuicollis và sán dây T. hydatigena bằng phân tích phân tử
• 3.4. Nghiên cứu một số đặc điểm dịch tễ bệnh ấu trùng C. tenuicollis ở lợn và dê tại một số huyện, thành phố thuộc tỉnh Thái Nguyên
• 3.5. Tình hình nhiễm ấu trùng C. tenuicollis ở lợn và dê tại một số huyện, thành phố thuộc tỉnh Thái Nguyên. Xác định tương quan giữa tỷ lệ nhiễm sán dây T. hydatigena ở chó với tỷ lệ nhiễm ấu trùng C. tenuicollis ở lợn và dê
• 3.6. Nghiên cứu bệnh ấu trùng C. tenuicollis ở lợn và bệnh sán dây T.
• 3.7. Nghiên cứu bệnh ấu trùng C. tenuicollis trên lợn gây nhiễm
• 3.8. Nghiên cứu bệnh ấu trùng C. tenuicollis trên lợn ở ngoài thực địa
• 3.9. Nghiên cứu bệnh do sán dây T. hydatigena gây ra trên chó gây nhiễm
• 3.10. Nghiên cứu sử dụng kháng nguyên trong chẩn đoán bệnh ấu trùng C.
• 3.11. Một số chỉ tiêu đánh giá kháng nguyên dùng để chẩn đoán bệnh do ấu trùng C. tenuicollis gây ra ở lợn. Thử nghiệm kháng nguyên trong chẩn đoán bệnh ấu trùng C. tenuicollis ở lợn và dê trên thực địa
• 3.12. Nghiên cứu và đề xuất biện pháp phòng chống bệnh do ấu trùng C. tenuicollis gây ra
• 3.13. Nghiên cứu hiệu lực của một số thuốc tẩy sán dây T. hydatigena cho chó
• 3.14. Thử nghiệm thuốc diệt ấu trùng C. tenuicollis trên lợn
• 3.15. Đề xuất biện pháp phòng chống bệnh ấu trùng C. tenuicollis cho lợn và dê ở tỉnh Thái Nguyên
• KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• 1. Tài liệu tiếng Việt
• 2. Tài liệu tiếng Anh
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI
• PHỤ LỤC 1: MỘT SỐ HÌNH ẢNH CỦA ĐỀ TÀI
• PHỤ LỤC 2: TRÌNH TỰ GEN CỦA SÁN DÂY T. hydatigena VÀ ẤU TRÙNG C. tenuicollis TẠI THÁI NGUYÊN
• PHỤ LỤC 3: KẾT QUẢ XỬ LÝ THỐNG KÊ SỐ LIỆU CỦA ĐỀ TÀI

Tóm tắt

I. Nghiên cứu đặc điểm ấu trùng Cysticercus Tenuicollis

Nghiên cứu tập trung vào đặc điểm hình thái và sinh học của ấu trùng Cysticercus Tenuicollis ở lợn và dê tại Thái Nguyên. Kết quả cho thấy, ấu trùng ký sinh chủ yếu trên bề mặt các cơ quan trong xoang bụng, gây tổn thương nghiêm trọng. Đặc điểm hình thái được mô tả chi tiết, bao gồm kích thước, cấu trúc và vị trí ký sinh. Nghiên cứu cũng sử dụng phương pháp sinh học phân tử để xác định loài, đảm bảo độ chính xác cao.

1.1. Đặc điểm hình thái

Ấu trùng Cysticercus Tenuicollis có hình dạng bọc nước, kích thước không đồng đều, bám trên màng treo ruột, gan, lách và thận. Cấu trúc đầu sán được quan sát rõ ràng, với các móc bám đặc trưng. Điều này giúp phân biệt với các bọc nước bình thường trong quá trình giết mổ.

1.2. Phân tích sinh học phân tử

Phương pháp PCR và giải trình tự gen CO1 được sử dụng để xác định loài. Kết quả cho thấy sự tương đồng cao với Cysticercus Tenuicollis được công bố trước đây. Điều này khẳng định tính chính xác của nghiên cứu và mở ra hướng ứng dụng trong chẩn đoán bệnh.

II. Tình hình dịch tễ bệnh tại Thái Nguyên

Nghiên cứu đánh giá tình hình dịch tễ của bệnh do ấu trùng Cysticercus Tenuicollis gây ra ở lợn và dê tại Thái Nguyên. Kết quả cho thấy tỷ lệ nhiễm cao ở các huyện như Đại Từ, Phú Lương và Võ Nhai. Tỷ lệ nhiễm tăng theo tuổi và mùa vụ, phản ánh sự ảnh hưởng của điều kiện môi trường và thói quen chăn nuôi.

2.1. Tỷ lệ nhiễm theo địa phương

Tỷ lệ nhiễm cao nhất được ghi nhận ở huyện Đại Từ (35%), tiếp theo là Phú Lương (30%) và Võ Nhai (25%). Điều này liên quan đến việc nuôi chó thả rông và kiểm soát giết mổ kém.

2.2. Yếu tố ảnh hưởng

Tuổi và mùa vụ là hai yếu tố chính ảnh hưởng đến tỷ lệ nhiễm. Lợn và dê trên 1 tuổi có tỷ lệ nhiễm cao hơn do thời gian tiếp xúc với mầm bệnh lâu hơn. Mùa mưa cũng làm tăng nguy cơ nhiễm do điều kiện vệ sinh kém.

III. Biện pháp phòng chống hiệu quả

Nghiên cứu đề xuất các biện pháp phòng chống hiệu quả, bao gồm sử dụng thuốc tẩy sán, cải thiện vệ sinh chuồng trại và kiểm soát giết mổ. Kết quả thử nghiệm thuốc cho thấy hiệu quả cao trong việc diệt ấu trùng và giảm tỷ lệ nhiễm. Các biện pháp này phù hợp với điều kiện chăn nuôi tại Thái Nguyên và có thể áp dụng rộng rãi.

3.1. Sử dụng thuốc tẩy sán

Các loại thuốc như Praziquantel và Albendazole được thử nghiệm cho hiệu quả diệt ấu trùng lên đến 90%. Điều này giúp giảm thiểu thiệt hại do bệnh gây ra.

3.2. Cải thiện vệ sinh và kiểm soát giết mổ

Việc cải thiện vệ sinh chuồng trại và kiểm soát chặt chẽ quá trình giết mổ giúp giảm nguy cơ lây nhiễm. Các biện pháp này cần được phổ biến rộng rãi trong cộng đồng chăn nuôi.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU. Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu của đề tài. Ý nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tiễn của đề tài.

Ý nghĩa khoa học. Ý nghĩa thực tiễn. Những đóng góp mới của đề tài .2 Chƣơng 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU. Cơ sở khoa học của đề tài.

Sơ lược quá trình nghiên cứu về thành phần loài sán dây ký sinh ở chó. Đặc điểm hình thái, cấu tạo chung của sán dây. Đặc điểm sinh học của sán dây T. hydatigena và ấu trùng C.

Kỹ thuật sinh học phân tử trong định danh sán dây và ấu trùng sán dây. Một số đặc điểm bệnh ấu trùng C. tenuicollis và bệnh sán dây T. Tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước.

Tình hình nghiên cứu trong nước. Tình hình nghiên cứu ở nước ngoài. Khái quát một số đặc điểm của tỉnh Thái Nguyên .34 Chƣơng 2: ĐỐI TƢỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Đối tượng, vật liệu, thời gian, địa điểm nghiên cứu.

Đối tượng nghiên cứu. Vật liệu nghiên cứu. Thời gian và địa điểm nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu.

Đặc điểm hình thái, phân tử của ấu trùng C. tenuicollis và sán dây T. Nghiên cứu một số đặc điểm dịch tễ bệnh ấu trùng C. tenuicollis ở lợn và dê tại các huyện, thành thuộc tỉnh Thái Nguyên.

Nghiên cứu bệnh ấu trùng C. tenuicollis trên lợn và bệnh sán dây T. hydatigena trên chó. Nghiên cứu sử dụng kháng nguyên chẩn đoán bệnh ấu trùng C.

Nghiên cứu và đề xuất biện pháp phòng chống bệnh do ấu trùng C. tenuicollis gây ra trên lợn và dê. Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp định danh sán dây T.

hydatigena và ấu trùng C. Phương pháp nghiên cứu đặc điểm dịch tễ bệnh ấu trùng C. Phương pháp nghiên cứu bệnh ấu trùng C. tenuicollis trên lợn và bệnh sán dây T.

hydatigena trên chó. Phương pháp thu kháng nguyên và sử dụng kháng nguyên chẩn đoán bệnh ấu trùng C. Phương pháp nghiên cứu biện pháp phòng chống bệnh ấu trùng C. tenuicollis ở lợn và dê tại tỉnh Thái Nguyên.

Phương pháp xử lý số liệu .54 Chƣơng 3: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN. Đặc điểm hình thái phân tử của ấu trùng C. tenuicollis thu thập ở lợn, dê và sán dây T. hydatigena thu thập ở chó nuôi tại tỉnh Thái Nguyên.

Mô tả hình thái của ấu trùng C. tenuicollis và sán dây T. hydatigena thu thập tại Thái Nguyên. Thẩm định loài đối với ấu trùng C.

tenuicollis và sán dây T. hydatigena bằng phân tích phân tử. Nghiên cứu một số đặc điểm dịch tễ bệnh ấu trùng C. tenuicollis ở lợn và dê tại một số huyện, thành phố thuộc tỉnh Thái Nguyên.

Tình hình nhiễm ấu trùng C. tenuicollis ở lợn và dê tại một số huyện, thành phố thuộc tỉnh Thái Nguyên. Xác định tương quan giữa tỷ lệ nhiễm sán dây T. hydatigena ở chó với tỷ lệ nhiễm ấu trùng C.

tenuicollis ở lợn và dê. Nghiên cứu bệnh ấu trùng C. tenuicollis ở lợn và bệnh sán dây T. Nghiên cứu bệnh ấu trùng C.

tenuicollis trên lợn gây nhiễm. Nghiên cứu bệnh ấu trùng C. tenuicollis trên lợn ở ngoài thực địa. Nghiên cứu bệnh do sán dây T.

hydatigena gây ra trên chó gây nhiễm. Nghiên cứu sử dụng kháng nguyên trong chẩn đoán bệnh ấu trùng C. Một số chỉ tiêu đánh giá kháng nguyên dùng để chẩn đoán bệnh do ấu trùng C. tenuicollis gây ra ở lợn.

Thử nghiệm kháng nguyên trong chẩn đoán bệnh ấu trùng C. tenuicollis ở lợn và dê trên thực địa. Nghiên cứu và đề xuất biện pháp phòng chống bệnh do ấu trùng C. tenuicollis gây ra.

Nghiên cứu hiệu lực của một số thuốc tẩy sán dây T. hydatigena cho chó. Thử nghiệm thuốc diệt ấu trùng C. tenuicollis trên lợn.

Đề xuất biện pháp phòng chống bệnh ấu trùng C. tenuicollis cho lợn và dê ở tỉnh Thái Nguyên.106 KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ .109 TÀI LIỆU THAM KHẢO. Tài liệu tiếng Việt. Tài liệu tiếng Anh .113 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI .122 PHỤ LỤC 1: MỘT SỐ HÌNH ẢNH CỦA ĐỀ TÀI.

122 PHỤ LỤC 2: TRÌNH TỰ GEN CỦA SÁN DÂY T. hydatigena VÀ ẤU TRÙNG C. tenuicollis TẠI THÁI NGUYÊN. 131 PHỤ LỤC 3: KẾT QUẢ XỬ LÝ THỐNG KÊ SỐ LIỆU CỦA ĐỀ TÀI.

133 n vi DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT ADN Acid Deoxyribo Nucleic C. tenuicollis Cysticercus tenuicollis CO1 Cytochrome coxidase subunit 1 Cs. Nhà xuất bản Nhuộm HE Nhuộm Hematoxilin - Eosin KHKT Khoa học kỹ thuật KL Khối lượng PCR Polymerase Chain Reaction T. hydatigena Taenia hydatigena TN Thí nghiệm TP.

Thành phố TT Thể trọng Tris Tri hydroxy metylamin Se Sensitivity Sp Specificity n vii DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 3. Khoảng cách di truyền của một số loài sán dây. Tỷ lệ, cường độ nhiễm ấu trùng C. tenuicollis ở lợn và dê một số địa phương.

Tỷ lệ, cường độ nhiễm ấu trùng C. tenuicollis ở lợn và dê theo tuổi. Tỷ lệ, cường độ nhiễm ấu trùng C. tenuicollis ở lợn và dê theo tính biệt.

Tỷ lệ, cường độ nhiễm ấu trùng C. tenuicollis ở lợn và dê theo mùa vụ. Tỷ lệ và cường độ nhiễm sán dây T. hydatigena ở chó tại một số địa phương (qua mổ khám).

Tương quan giữa tỷ lệ nhiễm sán dây T. hydatigena ở chó và tỷ lệ nhiễm ấu trùng C. Tương quan giữa tỷ lệ nhiễm sán dây T. hydatigena ở chó và tỷ lệ nhiễm ấu trùng C.

Triệu chứng lâm sàng chủ yếu của lợn gây nhiễm ấu trùng C. Khối lượng lợn ở các thời điểm mổ khám sau khi gây nhiễm. Sự thay đổi một số chỉ số huyết học của lợn gây nhiễm và đối chứng (thời điểm 45 ngày sau gây nhiễm ở 2 đợt). Công thức bạch cầu của lợn gây nhiễm và lợn đối chứng (thời điểm 45 ngày sau gây nhiễm ở 2 đợt).

Tổn thương đại thể ở các cơ quan có ấu trùng C. Sự phát triển của ấu trùng C. tenuicollis ở lợn gây nhiễm. Biểu hiện lâm sàng của lợn nhiễm ấu trùng C.

tenuicollis trên thực địa. Tỷ lệ các cơ quan nội tạng của lợn có ấu trùng C. Tổn thương đại thể ở các cơ quan có ấu trùng C. Thời gian và tỷ lệ ấu trùng C.

tenuicollis phát triển thành sán dây trưởng thành ở chó gây nhiễm. Tỷ lệ và các biểu hiện lâm sàng chủ yếu của chó bị bệnh sán dây T. hydatigena do gây nhiễm. Tổn thương đại thể ở cơ quan tiêu hoá của chó bị bệnh sán dây T.

hydatigena do gây nhiễm. Đánh giá độ nhạy và độ đặc hiệu của phản ứng với kháng nguyên trên lợn gây nhiễm và đối chứng. Ảnh hưởng của nhiệt độ - 20oC đến độ nhạy và độ đặc hiệu của phản ứng theo thời gian bảo quản kháng nguyên. Ảnh hưởng của nhiệt độ 4oC đến độ nhạy và độ đặc hiệu của phản ứng với kháng nguyên theo thời gian bảo quản.

Kết quả thử nghiệm kháng nguyên trong chẩn đoán bệnh ấu trùng C. tenuicollis ở lợn trên thực địa. Đánh giá độ nhạy, độ đặc hiệu của phản ứng sử dụng kháng nguyên chẩn đoán bệnh C. tenuicollis cho lợn trên thực địa.

Kết quả thử nghiệm kháng nguyên trong chẩn đoán bệnh ấu trùng C. tenuicollis ở dê trên thực địa. Đánh giá độ nhạy, độ đặc hiệu của phản ứng sử dụng kháng nguyên trong chẩn đoán bệnh C. tenuicollis cho dê trên thực địa.

Hiệu lực của thuốc tẩy sán dây trên chó gây nhiễm. Hiệu lực của thuốc tẩy sán dây cho chó trên thực địa. Kết quả gây nhiễm ấu trùng C. tenuicollis trên lợn.

Hiệu lực của thuốc diệt ấu trùng C. tenuicollis trên lợn gây nhiễm. Hiệu lực của thuốc diệt ấu trùng C. tenuicollis cho lợn trên thực địa .105 n ix DANH MỤC CÁC HÌNH Hình 3.

Kết quả Blast tìm kiếm trình tự tương đồng của gen CO1 từ mẫu sán dây T. hydatigena thu từ chó tại Thái Nguyên. Kết quả Blast tìm kiếm trình tự tương đồng của gen CO1 từ mẫu ấu trùng sán dây T. hydatigena thu từ lợn tại Thái Nguyên.

Kết quả Blast tìm kiếm trình tự tương đồng của gen CO1 từ mẫu ấu trùng sán dây T. hydatigena thu từ dê tại Thái Nguyên. Mối quan hệ tiến hóa phân tử của các mẫu T. hydatigena thu tại Việt Nam với các loài thuộc giống Taenia dựa trên trình tự gen CO1.

Biểu đồ tỷ lệ nhiễm ấu trùng C. tenuicollis ở lợn và dê tại một số địa phương. Đồ thị tỷ lệ nhiễm ấu trùng C. tenuicollis theo tuổi lợn.

Đồ thị tỷ lệ nhiễm ấu trùng C. tenuicollis theo tuổi dê. Biểu đồ tỷ lệ nhiễm ấu trùng C. tenuicollis ở lợn và dê theo tính biệt.

Biểu đồ tỷ lệ nhiễm ấu trùng C. tenuicollis ở lợn và dê theo mùa vụ. Biểu đồ tỷ lệ nhiễm sán dây T. hydatigena ở chó tại các địa phương (qua mổ khám).

Đồ thị biểu diễn tương quan giữa tỷ lệ nhiễm sán dây T. hydatigena ở chó và tỷ lệ nhiễm ấu trùng C. Đồ thị biểu diễn tương quan giữa tỷ lệ nhiễm sán dây T. hydatigena ở chó và tỷ lệ nhiễm ấu trùng C.

Biểu đồ sự thay đổi một số chỉ số huyết học của lợn. Biểu đồ tỷ lệ các loại bạch cầu của lợn gây nhiễm và đối chứng. Đồ thị độ nhạy và độ đặc hiệu của phản ứng khi sử dụng kháng nguyên bảo quản ở nhiệt độ -20oC. Đồ thị độ nhạy và độ đặc hiệu của phản ứng khi sử dụng kháng nguyên bảo quản ở nhiệt độ 4oC.

Biểu đồ kết quả thử nghiệm kháng nguyên trong chẩn đoán bệnh ở lợn trên thực địa. Biểu đồ kết quả thử nghiệm kháng nguyên trong chẩn đoán bệnh ở dê trên thực địa. Tính cấp thiết của đề tài Bệnh sán dây là bệnh ký sinh trùng rất phổ biến của đàn chó nuôi ở nước ta. Ấu trùng một số loài sán dây ký sinh và gây bệnh trên người và nhiều loài gia súc khác, gây nhiều thiệt hại cho ngành chăn nuôi và tác hại lớn đối với sức khoẻ con người.

Một trong những ấu trùng đó là Cysticercus tenuicollis (C. tenuicollis), là ấu trùng của sán dây Taenia hydatigena (T. hydatigena) gây bệnh trên lợn, dê, cừu, trâu, bò, thỏ, ngựa, kể cả con người. Nguyễn Thị Kim Lan (2012) [15] cho biết, ấu trùng C.

tenuicollis ký sinh trên bề mặt các khí quan trong xoang bụng của vật chủ và gây bệnh. Ấu trùng là những bọc nước mang đầu sán dây T. hydatigena, có kích thước to, nhỏ không đều, bám trên bề mặt màng treo ruột, lách, gan, thận, phổi.