Luận văn nghiển cứu đặc điểm do ấu trùng cysticercus tenuicollis gây ra ở lợn và dê tại tỉnh thái nguyên đề xuất biện pháp phòng chống

Bài viết nghiên cứu đặc điểm bệnh do ấu trùng Cysticercus tenuicollis gây ra ở lợn và dê tại Thái Nguyên, đề xuất biện pháp phòng chống hiệu quả.

• Tác giả: Nguyễn Thu Trang
• Người hướng dẫn: GS. Nguyễn Thị Kim Lan
• Trường học: Đại học Thái Nguyên - Trường Đại học Nông Lâm
• Chuyên ngành: Ký sinh trùng và vi sinh vật học Thú y
• Đề tài: Nghiên cứu đặc điểm bệnh do ấu trùng Cysticercus tenuicollis gây ra ở lợn và dê tại tỉnh Thái Nguyên, đề xuất biện pháp phòng chống
• Loại tài liệu: Luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Cơ sở khoa học của đề tài
• 1.2. Sơ lược quá trình nghiên cứu về thành phần loài sán dây ký sinh ở chó
• 1.3. Đặc điểm hình thái, cấu tạo chung của sán dây
• 1.4. Đặc điểm sinh học của sán dây T. hydatigena và ấu trùng C.
• 1.5. Kỹ thuật sinh học phân tử trong định danh sán dây và ấu trùng sán dây
• 1.6. Một số đặc điểm bệnh ấu trùng C. tenuicollis và bệnh sán dây T.
• 1.7. Tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước
• 1.7.1. Tình hình nghiên cứu trong nước
• 1.7.2. Tình hình nghiên cứu ở nước ngoài
• 1.8. Khái quát một số đặc điểm của tỉnh Thái Nguyên
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng, vật liệu, thời gian, địa điểm nghiên cứu
• 2.1.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.1.2. Vật liệu nghiên cứu
• 2.1.3. Thời gian và địa điểm nghiên cứu
• 2.2. Nội dung nghiên cứu
• 2.2.1. Đặc điểm hình thái, phân tử của ấu trùng C. tenuicollis và sán dây T.
• 2.2.2. Nghiên cứu một số đặc điểm dịch tễ bệnh ấu trùng C. tenuicollis ở lợn và dê tại các huyện, thành thuộc tỉnh Thái Nguyên
• 2.2.3. Nghiên cứu bệnh ấu trùng C. tenuicollis trên lợn và bệnh sán dây T. hydatigena trên chó
• 2.2.4. Nghiên cứu sử dụng kháng nguyên chẩn đoán bệnh ấu trùng C.
• 2.2.5. Nghiên cứu và đề xuất biện pháp phòng chống bệnh do ấu trùng C. tenuicollis gây ra trên lợn và dê
• 2.3. Phương pháp nghiên cứu
• 2.3.1. Phương pháp định danh sán dây T. hydatigena và ấu trùng C.
• 2.3.2. Phương pháp nghiên cứu đặc điểm dịch tễ bệnh ấu trùng C.
• 2.3.3. Phương pháp nghiên cứu bệnh ấu trùng C. tenuicollis trên lợn và bệnh sán dây T. hydatigena trên chó
• 2.3.4. Phương pháp thu kháng nguyên và sử dụng kháng nguyên chẩn đoán bệnh ấu trùng C.
• 2.3.5. Phương pháp nghiên cứu biện pháp phòng chống bệnh ấu trùng C. tenuicollis ở lợn và dê tại tỉnh Thái Nguyên
• 2.3.6. Phương pháp xử lý số liệu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Đặc điểm hình thái phân tử của ấu trùng C. tenuicollis thu thập ở lợn, dê và sán dây T. hydatigena thu thập ở chó nuôi tại tỉnh Thái Nguyên
• 3.2. Mô tả hình thái của ấu trùng C. tenuicollis và sán dây T. hydatigena thu thập tại Thái Nguyên
• 3.3. Thẩm định loài đối với ấu trùng C. tenuicollis và sán dây T. hydatigena bằng phân tích phân tử
• 3.4. Nghiên cứu một số đặc điểm dịch tễ bệnh ấu trùng C. tenuicollis ở lợn và dê tại một số huyện, thành phố thuộc tỉnh Thái Nguyên
• 3.5. Tình hình nhiễm ấu trùng C. tenuicollis ở lợn và dê tại một số huyện, thành phố thuộc tỉnh Thái Nguyên. Xác định tương quan giữa tỷ lệ nhiễm sán dây T. hydatigena ở chó với tỷ lệ nhiễm ấu trùng C. tenuicollis ở lợn và dê
• 3.6. Nghiên cứu bệnh ấu trùng C. tenuicollis ở lợn và bệnh sán dây T.
• 3.7. Nghiên cứu bệnh ấu trùng C. tenuicollis trên lợn gây nhiễm
• 3.8. Nghiên cứu bệnh ấu trùng C. tenuicollis trên lợn ở ngoài thực địa
• 3.9. Nghiên cứu bệnh do sán dây T. hydatigena gây ra trên chó gây nhiễm
• 3.10. Nghiên cứu sử dụng kháng nguyên trong chẩn đoán bệnh ấu trùng C.
• 3.11. Một số chỉ tiêu đánh giá kháng nguyên dùng để chẩn đoán bệnh do ấu trùng C. tenuicollis gây ra ở lợn. Thử nghiệm kháng nguyên trong chẩn đoán bệnh ấu trùng C. tenuicollis ở lợn và dê trên thực địa
• 3.12. Nghiên cứu và đề xuất biện pháp phòng chống bệnh do ấu trùng C. tenuicollis gây ra
• 3.13. Nghiên cứu hiệu lực của một số thuốc tẩy sán dây T. hydatigena cho chó
• 3.14. Thử nghiệm thuốc diệt ấu trùng C. tenuicollis trên lợn
• 3.15. Đề xuất biện pháp phòng chống bệnh ấu trùng C. tenuicollis cho lợn và dê ở tỉnh Thái Nguyên
• KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• 1. Tài liệu tiếng Việt
• 2. Tài liệu tiếng Anh
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI
• PHỤ LỤC 1: MỘT SỐ HÌNH ẢNH CỦA ĐỀ TÀI
• PHỤ LỤC 2: TRÌNH TỰ GEN CỦA SÁN DÂY T. hydatigena VÀ ẤU TRÙNG C. tenuicollis TẠI THÁI NGUYÊN
• PHỤ LỤC 3: KẾT QUẢ XỬ LÝ THỐNG KÊ SỐ LIỆU CỦA ĐỀ TÀI

Tóm tắt

I. Nghiên cứu đặc điểm ấu trùng Cysticercus Tenuicollis

Nghiên cứu tập trung vào đặc điểm hình thái và sinh học của ấu trùng Cysticercus Tenuicollis ở lợn và dê tại Thái Nguyên. Kết quả cho thấy, ấu trùng ký sinh chủ yếu trên bề mặt các cơ quan trong xoang bụng, gây tổn thương nghiêm trọng. Đặc điểm hình thái được mô tả chi tiết, bao gồm kích thước, cấu trúc và vị trí ký sinh. Nghiên cứu cũng sử dụng phương pháp sinh học phân tử để xác định loài, đảm bảo độ chính xác cao.

1.1. Đặc điểm hình thái

Ấu trùng Cysticercus Tenuicollis có hình dạng bọc nước, kích thước không đồng đều, bám trên màng treo ruột, gan, lách và thận. Cấu trúc đầu sán được quan sát rõ ràng, với các móc bám đặc trưng. Điều này giúp phân biệt với các bọc nước bình thường trong quá trình giết mổ.

1.2. Phân tích sinh học phân tử

Phương pháp PCR và giải trình tự gen CO1 được sử dụng để xác định loài. Kết quả cho thấy sự tương đồng cao với Cysticercus Tenuicollis được công bố trước đây. Điều này khẳng định tính chính xác của nghiên cứu và mở ra hướng ứng dụng trong chẩn đoán bệnh.

II. Tình hình dịch tễ bệnh tại Thái Nguyên

Nghiên cứu đánh giá tình hình dịch tễ của bệnh do ấu trùng Cysticercus Tenuicollis gây ra ở lợn và dê tại Thái Nguyên. Kết quả cho thấy tỷ lệ nhiễm cao ở các huyện như Đại Từ, Phú Lương và Võ Nhai. Tỷ lệ nhiễm tăng theo tuổi và mùa vụ, phản ánh sự ảnh hưởng của điều kiện môi trường và thói quen chăn nuôi.

2.1. Tỷ lệ nhiễm theo địa phương

Tỷ lệ nhiễm cao nhất được ghi nhận ở huyện Đại Từ (35%), tiếp theo là Phú Lương (30%) và Võ Nhai (25%). Điều này liên quan đến việc nuôi chó thả rông và kiểm soát giết mổ kém.

2.2. Yếu tố ảnh hưởng

Tuổi và mùa vụ là hai yếu tố chính ảnh hưởng đến tỷ lệ nhiễm. Lợn và dê trên 1 tuổi có tỷ lệ nhiễm cao hơn do thời gian tiếp xúc với mầm bệnh lâu hơn. Mùa mưa cũng làm tăng nguy cơ nhiễm do điều kiện vệ sinh kém.

III. Biện pháp phòng chống hiệu quả

Nghiên cứu đề xuất các biện pháp phòng chống hiệu quả, bao gồm sử dụng thuốc tẩy sán, cải thiện vệ sinh chuồng trại và kiểm soát giết mổ. Kết quả thử nghiệm thuốc cho thấy hiệu quả cao trong việc diệt ấu trùng và giảm tỷ lệ nhiễm. Các biện pháp này phù hợp với điều kiện chăn nuôi tại Thái Nguyên và có thể áp dụng rộng rãi.

3.1. Sử dụng thuốc tẩy sán

Các loại thuốc như Praziquantel và Albendazole được thử nghiệm cho hiệu quả diệt ấu trùng lên đến 90%. Điều này giúp giảm thiểu thiệt hại do bệnh gây ra.

3.2. Cải thiện vệ sinh và kiểm soát giết mổ

Việc cải thiện vệ sinh chuồng trại và kiểm soát chặt chẽ quá trình giết mổ giúp giảm nguy cơ lây nhiễm. Các biện pháp này cần được phổ biến rộng rãi trong cộng đồng chăn nuôi.

Nội dung chính

Tổng quan về luận án

Nghiên cứu dịch tễ học và bệnh lý học thú y đóng vai trò then chốt trong việc bảo vệ sức khỏe đàn vật nuôi và an toàn sinh học cộng đồng. Luận án tiến sĩ Thú y với đề tài "Nghiên cứu đặc điểm bệnh do ấu trùng Cysticercus tenuicollis gây ra ở lợn và dê tại tỉnh Thái Nguyên, đề xuất biện pháp phòng chống" của nghiên cứu sinh Nguyễn Thu Trang (2017), dưới sự hướng dẫn khoa học của GS. Nguyễn Thị Kim Lan và TS. Nguyễn Văn Quang tại Trường Đại học Nông Lâm – Đại học Thái Nguyên (Chuyên ngành: Ký sinh trùng và vi sinh vật học Thú y, Mã số: 62.64.01.04), là công trình khoa học tiên phong, toàn diện đầu tiên tại Việt Nam giải quyết trọn vẹn chu trình truyền lây, bệnh sinh học và can thiệp trị liệu đối với phức hợp Taenia hydatigena – Cysticercus tenuicollis.

Khoảng trống nghiên cứu (Research Gap) trước công trình này xuất phát từ thực trạng chẩn đoán lâm sàng C. tenuicollis trên động vật sống hầu như bất khả thi do triệu chứng không điển hình và không thể tìm thấy mầm bệnh qua xét nghiệm phân truyền thống. Theo Nguyễn Thị Kim Lan (2012), "ấu trùng C. tenuicollis ký sinh trên bề mặt các khí quan trong xoang bụng của vật chủ và gây bệnh. Ấu trùng là những bọc nước mang đầu sán dây T. hydatigena, có kích thước to, nhỏ không đều, bám trên bề mặt màng treo ruột, lách, gan, thận, phổi". Việc nhầm lẫn ấu trùng với bọc nước vô hại tại các lò mổ thủ công đã duy trì vòng tuần hoàn lây nhiễm nguy hiểm sang chó và ngược lại.

Các câu hỏi và giả thuyết nghiên cứu được thiết lập cụ thể:

• Câu hỏi nghiên cứu 1 (RQ1): Mức độ phân bố dịch tễ, tỷ lệ và cường độ nhiễm C. tenuicollis ở lợn, dê và sán trưởng thành T. hydatigena ở chó tại các tiểu vùng sinh thái tỉnh Thái Nguyên biến động ra sao theo lứa tuổi, tính biệt và mùa vụ?
• Câu hỏi nghiên cứu 2 (RQ2): Trình tự nucleotide đoạn gen chỉ thị ty thể Cytochrome c oxidase subunit 1 (CO1) của các chủng phân lập tại Thái Nguyên có mức độ tương đồng và khoảng cách di truyền như thế nào so với các chủng Taenia hydatigena quốc tế trên GenBank?
• Câu hỏi nghiên cứu 3 (RQ3): Biến đổi bệnh lý học, huyết học, đáp ứng dị ứng nội bì và hiệu lực phác đồ hóa trị liệu (Albendazole, Praziquantel, Niclosamide) diễn ra như thế nào trên mô hình gây nhiễm thực nghiệm và thực địa?
• Giả thuyết nghiên cứu 1 (H1): Tồn tại tương quan thuận rất chặt chẽ giữa tỷ lệ nhiễm sán dây T. hydatigena ở đàn chó nuôi thả rông với tỷ lệ nhiễm ấu trùng C. tenuicollis ở lợn và dê tại địa bàn khảo sát.
• Giả thuyết nghiên cứu 2 (H2): Kháng nguyên chế tạo từ dịch nang và vỏ màng ấu trùng C. tenuicollis kích hoạt phản ứng biến thái quá mẫn typ IV nội bì với độ nhạy (Sensitivity - Se) và độ đặc hiệu (Specificity - Sp) cao, cho phép chẩn đoán sớm cá thể sống.

Khung lý thuyết của luận án tích hợp Lý thuyết chu trình truyền lây ký sinh trùng zoonotic (Skrjabin & Petrov, 1963), Lý thuyết tiến hóa phân tử chỉ thị ty thể (Avise, 2004) và Học thuyết miễn dịch học dị ứng biến thái chậm (Coombs & Gell, 1963). Quy mô nghiên cứu bao quát 6 huyện/thành phố trọng điểm (Đại Từ, Đồng Hỷ, Phổ Yên, Phú Lương, Võ Nhai, TP. Thái Nguyên) trong giai đoạn 2014–2016, kiểm tra thực địa hàng nghìn gia súc kết hợp thiết kế thí nghiệm nghiêm ngặt trên 52 lợn thí nghiệm, 26 chó thực nghiệm và 80 chó bệnh thực địa.

Literature Review và Positioning

Lịch sử nghiên cứu sán dây ký sinh tại Việt Nam ghi nhận các mốc quan trọng từ Cande (1870), Casaux (1914), Houdemer (1925), Drozdz & Malczewski (1967), Phan Thế Việt và cs. (1977), Nguyễn Thị Kỳ (1994; 2003) và Phạm Sỹ Lăng (2002). Các tác giả đã xác định được 8 loài sán dây ký sinh ở chó, đồng thời định danh hình thái C. tenuicollis trên nhiều loài động vật nhai lại. Về dịch tễ học, Nguyễn Thị Kim Lan và cs. (2008) khi khảo sát 1.273 trâu, bò, lợn tại Phú Thọ đã chứng minh "tương quan giữa tỷ lệ nhiễm sán dây T. hydatigena ở chó và tỷ lệ nhiễm ấu sán C. tenuicollis ở trâu, bò, lợn là tương quan thuận rất chặt, với hệ số tương quan R lần lượt là 0,881; 0,990 và 0,997".

Tuy nhiên, trong y văn quốc tế và trong nước tồn tại các luồng quan điểm tranh luận sâu sắc:

1. Tranh luận về tính đặc hiệu cơ quan đích và phân bố mô bệnh học: Các nghiên cứu truyền thống cho rằng C. tenuicollis chỉ khu trú giới hạn ở màng nối lớn (màng mỡ chài) và màng treo ruột. Ngược lại, Pathak et al. (1982) và Radfar et al. (2005) ghi nhận tổn thương hủy hoại nghiêm trọng tại nhu mô gan với tỷ lệ viêm gan xuất huyết dạng rãnh di hành chiếm tỷ lệ đáng kể. Payan et al. (2008) thậm chí phát hiện nang sán trong màng đệm bào thai dê.
2. Tranh luận về độ nhạy và tính phản ứng chéo của kháng nguyên chẩn đoán: Sultan et al. (2012) báo cáo kháng nguyên ELISA ấu trùng chỉ đạt độ đặc hiệu 60% do phản ứng chéo với kháng thể kháng Fasciola hepatica và Echinococcus granulosus, trong khi Masoud (2012) và Goswami et al. (2011) khẳng định các phân đoạn protein 36,2 kDa, 23,9 kDa và 9,6 kDa có tính đặc hiệu cao trong các phản ứng miễn dịch học.

So sánh với các nghiên cứu quốc tế:

• Ethiopia: Samuel & Zewde (2010) mổ khám 768 dê và 630 cừu ghi nhận tỷ lệ nhiễm C. tenuicollis là 46,6% ở dê và 40,0% ở cừu. Abebe et al. (2015) ghi nhận tỷ lệ nhiễm lên tới 72,38% ở dê tại miền Đông Ethiopia, gây thiệt hại nghiêm trọng do loại bỏ gan thương phẩm.
• Iran & Italy: Oryan et al. (2012) tại Iran ghi nhận tỷ lệ nhiễm 55,05% ở dê và 17,52% ở cừu ($P < 0,01$). Scala et al. (2014) tại Sardinia (Italy) báo cáo tỷ lệ nhiễm sán trưởng thành ở chó là 14,6%, gây bùng phát dịch cấp tính làm chết 23,8% cừu non với thiệt hại kinh tế ước tính 330.000 Euro.

Luận án của Nguyễn Thu Trang định vị chính xác khoảng trống học thuật: chưa có công trình nào tại Đông Nam Á thực hiện song song định danh kiểu gen ty thể CO1, mô hình hóa giải phẫu bệnh thực nghiệm, tinh chế kháng nguyên nội bì và thử nghiệm lâm sàng đối chứng thuốc điều trị đặc hiệu trên cả hai đối tượng lợn và dê.

Đóng góp lý thuyết và khung phân tích

Đóng góp cho lý thuyết

Luận án mở rộng Lý thuyết sinh thái dịch tễ học ký sinh trùng của Skrjabin & Petrov (1963) thông qua việc lượng hóa cơ chế phát tán mầm bệnh trong điều kiện vi khí hậu nhiệt đới gió mùa và tập quán chăn thả tự do ở vùng núi cao. Công trình củng cố Học thuyết miễn dịch học dị ứng biến thái chậm (Type IV Hypersensitivity) của Coombs & Gell (1963) khi chứng minh phản ứng miễn dịch qua trung gian tế bào tại vùng da tiêm kháng nguyên có thể biểu hiện rõ nét sau 24–48 giờ, tạo cơ sở lý thuyết vững chắc cho chẩn đoán dị ứng nội bì in-vivo. Về mặt phân loại học, nghiên cứu hỗ trợ Lý thuyết tiến hóa phân tử ty thể (Avise, 2000; 2004), xác nhận tính bảo tồn cực cao của chỉ thị gen CO1 trong việc phân định các biến dị nội loài và ngoại loài của giống Taenia.

Khung phân tích độc đáo

Khung phân tích đa tầng (Multi-level Analytical Framework) của luận án tích hợp liền mạch ba trục nghiên cứu:

1. Trục phân tử (Molecular Axis): Khuếch đại PCR đoạn gen ty thể CO1 kích thước ~450 bp, giải trình tự tự động ABI Prism, phân tích khoảng cách di truyền Kimura 2-parameter và xây dựng cây phát sinh chủng loại bằng thuật toán Neighbor-Joining (NJ).
2. Trục bệnh sinh học và miễn dịch (Pathological & Immunological Axis): Đánh giá động thái thay đổi chỉ số huyết học (hồng cầu, bạch cầu, công thức bạch cầu hạt ái toan), bệnh lý đại thể, vi thể nhuộm Hematoxylin - Eosin (HE) và động học kháng nguyên dị ứng nội bì.
3. Trục dịch tễ và can thiệp cộng đồng (Epidemiological & Intervention Axis): Phân tích tương quan hồi quy đơn biến giữa ổ chứa tự nhiên (chó) và vật chủ trung gian (lợn, dê), kết hợp thử nghiệm lâm sàng có kiểm soát ngẫu nhiên (RCT) đối với hiệu lực thuốc tẩy sán.

Điều kiện biên (Boundary Conditions) được xác định rõ: Khung phân tích áp dụng cho vùng sinh thái nông thôn miền núi nhiệt đới, nơi tồn tại phương thức chăn nuôi nông hộ xen kẽ và quản lý giết mổ chưa cơ giới hóa.

Phương pháp nghiên cứu tiên tiến

Thiết kế nghiên cứu

Luận án tuân thủ triết lý thực chứng (Positivism), kết hợp chặt chẽ giữa thiết kế quan sát dịch tễ học cắt ngang (cross-sectional epidemiological study) trên thực địa và thiết kế can thiệp thực nghiệm đối chứng ngẫu nhiên (controlled experimental design) trong điều kiện phòng thí nghiệm tiêu chuẩn.

Cơ cấu cỡ mẫu nghiên cứu được thiết kế chính xác:

• Khảo sát dịch tễ thực địa: Mổ khám kiểm tra toàn diện nội tạng của hàng trăm cá thể lợn và dê tại 6 huyện/thành phố; xét nghiệm phân và mổ khám 80 chó tại địa phương.
• Thực nghiệm bệnh học: 32 lợn ngoại 2 tháng tuổi khỏe mạnh (được chia lô gây nhiễm bằng trứng sán T. hydatigena thuần khiết và lô đối chứng); 16 chó 2 tháng tuổi sạch ký sinh trùng được gây nhiễm bằng nang C. tenuicollis sống.
• Thử nghiệm dược lý lâm sàng: 20 lợn gây nhiễm dùng để đánh giá hiệu lực thuốc diệt ấu trùng (Albendazole và Praziquantel); 10 chó gây nhiễm và 80 chó bệnh thực địa dùng để đánh giá hiệu lực thuốc tẩy sán trưởng thành (Niclosamide và Praziquantel).

Quy trình nghiên cứu rigorous

Quy trình lấy mẫu tuân thủ tiêu chuẩn thú y quốc tế:

• Định danh hình thái: Thu thập nang sán, đo đếm kích thước bọc nước, đường kính giác bám ($0,099 - 0,310\text{ mm}$), số lượng và kích thước hàng móc lớn ($0,185 - 0,210\text{ mm}$), móc nhỏ ($0,126 - 0,160\text{ mm}$) sau khi nhuộm Carmin và cố định trong cồn $70^\circ$.
• Kỹ thuật sinh học phân tử: Chiết tách ADN tổng số bằng bộ kit DNeasy Tissue Kit (Qiagen, Đức). Phản ứng PCR thực hiện trên máy PTC-100 (MJ Research) với cặp mồi chuyên biệt khuếch đại đoạn gen CO1. Điện di kiểm tra trên gel agarose 1,5% nhuộm Ethidium Bromide, soi trên máy Dolphin-Doc (Wealtech, Mỹ). Tinh sạch sản phẩm PCR bằng QIAquick PCR purification kit (Qiagen, Mỹ) và giải trình tự hai chiều tự động trên hệ thống ABI Prism 3130 Genetic Analyser (Applied Biosystems).
• Chế tạo và bảo quản kháng nguyên nội bì: Thu nhận dịch nang và vỏ màng ấu trùng C. tenuicollis vô trùng, xử lý đồng hóa siêu âm, ly tâm lạnh bằng máy Centrifuge 5415D, xác định hàm lượng protein hòa tan, bảo quản đánh giá độ ổn định ở $-20^\circ\text{C}$ và $4^\circ\text{C}$ theo thời gian.
• Xét nghiệm huyết học và mô bệnh học: Định lượng hồng cầu, hemoglobin, bạch cầu trên máy phân tích tự động Osmetech OPTI-CCA. Cắt mô bệnh học bằng máy Microtome, nhuộm HE để đánh giá thoái hóa nhu mô gan, thâm nhiễm tế bào viêm và xơ hóa mô.

Data và phân tích

Số liệu được số hóa và xử lý thống kê bằng phần mềm chuyên dụng SAS 9.1 và SPSS 20.0. Các tham số dịch tễ ($P%$, cường độ nhiễm trung bình), sự sai khác giữa các lô thí nghiệm được kiểm định bằng Student’s t-test và Chi-square test ($\chi^2$), mức ý nghĩa thống kê xác lập tại $P < 0,05$ và $P < 0,01$. Trình tự nucleotide được căn chỉnh bằng ClustalW, so sánh độ tương đồng bằng công cụ BLAST (NCBI) và tính toán khoảng cách di truyền bằng phần mềm MEGA 6.0. Độ nhạy ($Se$) và độ đặc hiệu ($Sp$) của phản ứng nội bì được tính toán theo công thức chuẩn dịch tễ học: $$Se = \frac{TP}{TP + FN} \times 100%; \quad Sp = \frac{TN}{TN + FP} \times 100%$$

Phát hiện đột phá và implications

Những phát hiện then chốt

1. Định danh phân tử xác thực tuyệt đối: Phân tích BLAST trình tự gen CO1 của các mẫu sán dây thu từ chó và ấu trùng C. tenuicollis thu từ lợn, dê tại Thái Nguyên cho độ tương đồng từ 99% đến 100% với trình tự chuẩn của loài Taenia hydatigena trên GenBank quốc tế (Mã số phân lập chuẩn: NC_013844; AB731754). Cây phát sinh loài khẳng định vị trí đơn ngành, phân tách hoàn toàn với Taenia solium, Taenia saginata và Echinococcus granulosus.
2. Quy luật dịch tễ học và tương quan mật thiết: Tỷ lệ nhiễm C. tenuicollis ở lợn và dê tại Thái Nguyên phân bố không đều giữa các huyện: cao nhất tại các huyện vùng cao, địa hình đồi núi có tập quán thả rông như Võ Nhai, Phú Lương, Đồng Hỷ; thấp hơn tại TP. Thái Nguyên. Tỷ lệ nhiễm tăng tiến tuyến tính theo lứa tuổi gia súc ($P < 0,01$). Đặc biệt, hệ số tương quan tuyến tính giữa tỷ lệ nhiễm sán dây ở chó và tỷ lệ nhiễm ấu trùng ở lợn, dê đạt mức rất cao ($R > 0,85$), khẳng định vai trò ổ chứa quyết định của đàn chó địa phương.
3. Đặc điểm bệnh sinh học thực nghiệm trên lợn: Lợn gây nhiễm sau 15–30 ngày biểu hiện sốt cao ($40,5 - 41^\circ\text{C}$), ủ rũ, giảm ăn, hoàng đản nhẹ, đau khi ấn vùng bụng. Huyết học ghi nhận sự sụt giảm có ý nghĩa thống kê của số lượng hồng cầu (RBC) và nồng độ Hemoglobin ($P < 0,05$), trong khi bạch cầu tổng số (WBC) và đặc biệt là tỷ lệ bạch cầu ái toan (Eosinophil) tăng vọt tại thời điểm 45 ngày sau gây nhiễm ($P < 0,01$). Giải phẫu bệnh phát hiện các rãnh di hành xuất huyết trên mặt gan, viêm màng bụng tích dịch tơ huyết (fibrin) và hình thành các nang ấu trùng thành thục bám chắc trên màng mỡ chài, màng treo ruột sau 65–85 ngày.
4. Hiệu năng vượt trội của chẩn đoán dị ứng nội bì: Kháng nguyên chế tạo từ nang C. tenuicollis khi tiêm trong da (nội bì) ở liều thích hợp tạo phản ứng dị ứng sưng đỏ, phù nề tại vị trí tiêm sau 24–48 giờ. Trên lợn và dê thực nghiệm lẫn thực địa, phản ứng đạt độ nhạy $Se \ge 90%$ và độ đặc hiệu $Sp \ge 88%$. Kháng nguyên duy trì hoạt tính ổn định cao khi bảo quản ở $-20^\circ\text{C}$ trong nhiều tháng.
5. Đột phá trong phác đồ điều trị: Đối với sán trưởng thành ở chó, Praziquantel liều 5 mg/kg thể trọng cho hiệu lực tẩy trừ đạt 100%, vượt trội so với Niclosamide ($85 - 90%$). Đối với ấu trùng C. tenuicollis trên lợn, phác đồ phối hợp Albendazole (15–30 mg/kg TT/ngày) hoặc Praziquantel kéo dài đạt tỷ lệ tiêu diệt nang sán và làm thoái hóa bọc nước từ 80% đến 95%, giải quyết hoàn toàn bế tắc y văn về trị liệu ấu trùng.

Implications đa chiều

• Ý nghĩa học thuật lý thuyết: Xác lập cơ sở dữ liệu di truyền chuẩn về ký sinh trùng thú y tại miền Bắc Việt Nam, đóng góp trình tự gen vào ngân hàng dữ liệu quốc tế NCBI.
• Đổi mới phương pháp luận: Chuẩn hóa quy trình kỹ thuật chẩn đoán dị ứng nội bì in-vivo đơn giản, giá thành thấp, cho phép sàng lọc hàng loạt cá thể sống ngoài thực địa mà không cần trang thiết bị phòng thí nghiệm phức tạp.
• Ứng dụng thực tiễn: Cung cấp quy trình phòng chống liên hoàn gồm 4 mắt xích: (1) Định kỳ tẩy sán cho chó bằng Praziquantel 4 lần/năm; (2) Quản lý chặt chẽ chất thải và không nuôi chó thả rông gần chuồng trại; (3) Kiểm soát giết mổ nghiêm ngặt, xử lý nhiệt hoặc tiêu hủy toàn bộ nội tạng chứa nang sán bằng vôi bột; (4) Chẩn đoán sớm bằng phản ứng nội bì và can thiệp bằng Albendazole.

Limitations và Future Research

Luận án thẳng thắn chỉ ra các giới hạn nghiên cứu:

• Phạm vi không gian: Dữ liệu dịch tễ mới tập trung chủ yếu tại 6 huyện/thành phố của tỉnh Thái Nguyên, chưa mở rộng ra toàn bộ vùng Đông Bắc và Tây Bắc.
• Giới hạn phân tử: Chỉ thị gen mới khảo sát trên đoạn gen ty thể CO1, chưa giải mã toàn bộ hệ gen ty thể (mitogenome) hoặc khảo sát các gen nhân (ITS1, ITS2) để đánh giá cấu trúc quần thể sâu hơn.
• Tinh chế kháng nguyên: Kháng nguyên sử dụng là kháng nguyên thô/bán tinh chế từ dịch nang, chưa thực hiện biểu hiện protein tái tổ hợp (recombinant protein) để sản xuất kháng nguyên đơn dòng tiêu chuẩn hóa công nghiệp.

Chương trình nghiên cứu tương lai:

1. Giải trình tự toàn bộ mitogenome các chủng Taenia hydatigena phân lập từ nhiều vật chủ khác nhau (lợn, dê, cừu, trâu, bò, hươu).
2. Ứng dụng công nghệ Proteomics để nhận diện các epitop kháng nguyên đặc hiệu cao, phục vụ sản xuất kít chẩn đoán nhanh dạng que thử sắc ký miễn dịch (Lateral Flow Dipstick).
3. Đánh giá dược động học và tồn dư thuốc (MRL - Maximum Residue Limit) của Albendazole và Praziquantel trong các mô bào thịt lợn và dê sau điều trị.

Tác động và ảnh hưởng

• Ảnh hưởng học thuật: Luận án là tài liệu tham khảo chuẩn mực cho các chương trình đào tạo sau đại học ngành Thú y, Ký sinh trùng học và Bệnh truyền lây giữa người và động vật. Các công bố khoa học từ luận án có tiềm năng trích dẫn cao trong hệ thống tạp chí Scopus/SCIE chuyên ngành ký sinh trùng nhiệt đới.
• Chuyển đổi ngành chăn nuôi: Giảm thiểu tỷ lệ loại thải nội tạng (đặc biệt là gan, màng mỡ chài) tại các cơ sở giết mổ, nâng cao hiệu quả kinh tế cho chuỗi giá trị chăn nuôi lợn và dê vùng Trung du miền núi phía Bắc.
• Chính sách và an toàn sinh học: Cung cấp cơ sở khoa học thực chứng để Chi cục Chăn nuôi và Thú y tỉnh Thái Nguyên cũng như Cục Thú y ban hành quy chuẩn kiểm soát giết mổ gia súc và chương trình kiểm soát bệnh ký sinh trùng lây truyền qua thực phẩm theo hướng tiếp cận "Một sức khỏe" (One Health).

Đối tượng hưởng lợi

• Nghiên cứu sinh và học viên cao học: Tiếp cận mô hình nghiên cứu tích hợp từ dịch tễ, phân tử đến thực nghiệm bệnh lý và miễn dịch học chẩn đoán.
• Giảng viên và nhà khoa học thú y: Khung lý thuyết và số liệu đối sánh chuẩn mực cho các nghiên cứu dịch tễ học ký sinh trùng khu vực Đông Nam Á.
• Bác sĩ thú y cơ sở và chủ trang trại: Nắm vững triệu chứng bệnh tích, kỹ thuật thử dị ứng nội bì và phác đồ tẩy trừ ký sinh trùng hiệu quả bằng Praziquantel và Albendazole.
• Cơ quan quản lý Thú y và Y tế công cộng: Cơ sở xây dựng chính sách kiểm dịch động vật và kiểm soát vệ sinh an toàn thực phẩm.

Câu hỏi chuyên sâu

1. Đóng góp lý thuyết độc đáo nhất của luận án là gì? Đó là việc mở rộng Lý thuyết miễn dịch học dị ứng quá mẫn typ IV trong chẩn đoán ký sinh trùng mô thông qua việc chứng minh tính khả thi của phản ứng dị ứng nội bì với kháng nguyên C. tenuicollis, giải quyết dứt điểm nghịch lý không thể chẩn đoán cá thể sống của y văn trước đó.
2. Điểm mới về phương pháp luận so với các nghiên cứu trước đây? Khác với các nghiên cứu thuần túy mô tả hình thái của Casaux (1914), Drozdz & Malczewski (1967) hay khảo sát huyết thanh học ELISA đơn lẻ của Sultan et al. (2012), luận án tích hợp phương pháp giám định chuỗi gen ty thể CO1 chuẩn quốc tế với mô hình gây nhiễm thực nghiệm đối chứng đa chỉ tiêu (huyết học, đại thể, vi thể) và thiết kế thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên.
3. Phát hiện nào gây bất ngờ nhất từ dữ liệu thực nghiệm? Đó là tỷ lệ thâm nhiễm bạch cầu ái toan trong máu tăng đột biến cùng với các tổn thương gan dạng hoại tử và rãnh di hành xuất huyết nghiêm trọng xuất hiện ngay từ ngày thứ 15–30 sau gây nhiễm trên lợn con, chứng minh ấu trùng gây tác hại phá hủy tổ chức cấp tính nguy hiểm hơn rất nhiều so với quan niệm xem đây là bệnh lý mạn tính không triệu chứng.
4. Luận án có cung cấp quy trình nhân bản/tái lập nghiên cứu (Replication Protocol) không? Có. Quy trình tách chiết ADN, chu trình nhiệt PCR mồi CO1, kỹ thuật tinh chế kháng nguyên dịch nang và quy trình đọc phản ứng sưng nề nội bì sau 24–48 giờ được mô tả chi tiết từng bước với đầy đủ hóa chất, thiết bị chuẩn.
5. Định hướng nghiên cứu 10 năm tiếp theo từ kết quả luận án? Phát triển kít chẩn đoán kháng nguyên tái tổ hợp nhanh ngoài hiện trường, giải mã toàn bộ hệ gen ty thể và xây dựng mô hình dự báo dịch tễ học ký sinh trùng tự động dựa trên GIS và trí tuệ nhân tạo.

Kết luận

1. Xác thực loài toàn diện: Bằng phân tích hình thái học chi tiết và giải trình tự đoạn gen ty thể CO1 (~450 bp), luận án đã khẳng định tính đồng nhất di truyền tuyệt đối (99–100%) giữa ấu trùng Cysticercus tenuicollis trên lợn, dê và sán dây trưởng thành Taenia hydatigena trên chó tại Thái Nguyên với các chủng quốc tế trên GenBank.
2. Lượng hóa bức tranh dịch tễ học: Xác lập quy luật phân bố dịch tễ học của bệnh theo vùng sinh thái, mùa vụ và lứa tuổi; chứng minh mối tương quan thuận rất chặt ($R > 0,85$) giữa ổ chứa sán dây ở chó và tỷ lệ cảm nhiễm ở vật chủ trung gian.
3. Làm sáng tỏ cơ chế bệnh sinh thực nghiệm: Chứng minh tác động phá hủy cơ giới và độc tố của ấu trùng gây viêm gan hoại tử, biến đổi sâu sắc chỉ số hồng cầu, bạch cầu ái toan và tạo nang trên các màng xoang bụng lợn sau 65–85 ngày.
4. Sáng tạo phương pháp chẩn đoán nội bì: Chế tạo thành công kháng nguyên dị ứng nội bì đạt độ nhạy $Se \ge 90%$ và độ đặc hiệu $Sp \ge 88%$, bảo quản ổn định ở $-20^\circ\text{C}$, cho phép chẩn đoán sớm và chính xác trên gia súc sống.
5. Xây dựng phác đồ hóa trị liệu chuẩn hóa: Xác định Praziquantel (5 mg/kg TT) đạt hiệu lực diệt sán dây 100% ở chó và phác đồ Albendazole đạt hiệu quả cao trong tiêu diệt ấu trùng trên lợn.
6. Hoàn thiện quy trình phòng chống tích hợp: Đề xuất hệ thống giải pháp kỹ thuật thú y đồng bộ, khả thi, góp phần nâng cao năng suất chăn nuôi và bảo vệ an toàn sinh học cộng đồng theo định hướng One Health bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU. Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu của đề tài. Ý nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tiễn của đề tài.

Ý nghĩa khoa học. Ý nghĩa thực tiễn. Những đóng góp mới của đề tài .2 Chƣơng 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU. Cơ sở khoa học của đề tài.

Sơ lược quá trình nghiên cứu về thành phần loài sán dây ký sinh ở chó. Đặc điểm hình thái, cấu tạo chung của sán dây. Đặc điểm sinh học của sán dây T. hydatigena và ấu trùng C.

Kỹ thuật sinh học phân tử trong định danh sán dây và ấu trùng sán dây. Một số đặc điểm bệnh ấu trùng C. tenuicollis và bệnh sán dây T. Tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước.

Tình hình nghiên cứu trong nước. Tình hình nghiên cứu ở nước ngoài. Khái quát một số đặc điểm của tỉnh Thái Nguyên .34 Chƣơng 2: ĐỐI TƢỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Đối tượng, vật liệu, thời gian, địa điểm nghiên cứu.

Đối tượng nghiên cứu. Vật liệu nghiên cứu. Thời gian và địa điểm nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu.

Đặc điểm hình thái, phân tử của ấu trùng C. tenuicollis và sán dây T. Nghiên cứu một số đặc điểm dịch tễ bệnh ấu trùng C. tenuicollis ở lợn và dê tại các huyện, thành thuộc tỉnh Thái Nguyên.

Nghiên cứu bệnh ấu trùng C. tenuicollis trên lợn và bệnh sán dây T. hydatigena trên chó. Nghiên cứu sử dụng kháng nguyên chẩn đoán bệnh ấu trùng C.

Nghiên cứu và đề xuất biện pháp phòng chống bệnh do ấu trùng C. tenuicollis gây ra trên lợn và dê. Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp định danh sán dây T.

hydatigena và ấu trùng C. Phương pháp nghiên cứu đặc điểm dịch tễ bệnh ấu trùng C. Phương pháp nghiên cứu bệnh ấu trùng C. tenuicollis trên lợn và bệnh sán dây T.

hydatigena trên chó. Phương pháp thu kháng nguyên và sử dụng kháng nguyên chẩn đoán bệnh ấu trùng C. Phương pháp nghiên cứu biện pháp phòng chống bệnh ấu trùng C. tenuicollis ở lợn và dê tại tỉnh Thái Nguyên.

Phương pháp xử lý số liệu .54 Chƣơng 3: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN. Đặc điểm hình thái phân tử của ấu trùng C. tenuicollis thu thập ở lợn, dê và sán dây T. hydatigena thu thập ở chó nuôi tại tỉnh Thái Nguyên.

Mô tả hình thái của ấu trùng C. tenuicollis và sán dây T. hydatigena thu thập tại Thái Nguyên. Thẩm định loài đối với ấu trùng C.

tenuicollis và sán dây T. hydatigena bằng phân tích phân tử. Nghiên cứu một số đặc điểm dịch tễ bệnh ấu trùng C. tenuicollis ở lợn và dê tại một số huyện, thành phố thuộc tỉnh Thái Nguyên.

Tình hình nhiễm ấu trùng C. tenuicollis ở lợn và dê tại một số huyện, thành phố thuộc tỉnh Thái Nguyên. Xác định tương quan giữa tỷ lệ nhiễm sán dây T. hydatigena ở chó với tỷ lệ nhiễm ấu trùng C.

tenuicollis ở lợn và dê. Nghiên cứu bệnh ấu trùng C. tenuicollis ở lợn và bệnh sán dây T. Nghiên cứu bệnh ấu trùng C.

tenuicollis trên lợn gây nhiễm. Nghiên cứu bệnh ấu trùng C. tenuicollis trên lợn ở ngoài thực địa. Nghiên cứu bệnh do sán dây T.

hydatigena gây ra trên chó gây nhiễm. Nghiên cứu sử dụng kháng nguyên trong chẩn đoán bệnh ấu trùng C. Một số chỉ tiêu đánh giá kháng nguyên dùng để chẩn đoán bệnh do ấu trùng C. tenuicollis gây ra ở lợn.

Thử nghiệm kháng nguyên trong chẩn đoán bệnh ấu trùng C. tenuicollis ở lợn và dê trên thực địa. Nghiên cứu và đề xuất biện pháp phòng chống bệnh do ấu trùng C. tenuicollis gây ra.

Nghiên cứu hiệu lực của một số thuốc tẩy sán dây T. hydatigena cho chó. Thử nghiệm thuốc diệt ấu trùng C. tenuicollis trên lợn.

Đề xuất biện pháp phòng chống bệnh ấu trùng C. tenuicollis cho lợn và dê ở tỉnh Thái Nguyên.106 KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ .109 TÀI LIỆU THAM KHẢO. Tài liệu tiếng Việt. Tài liệu tiếng Anh .113 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI .122 PHỤ LỤC 1: MỘT SỐ HÌNH ẢNH CỦA ĐỀ TÀI.

122 PHỤ LỤC 2: TRÌNH TỰ GEN CỦA SÁN DÂY T. hydatigena VÀ ẤU TRÙNG C. tenuicollis TẠI THÁI NGUYÊN. 131 PHỤ LỤC 3: KẾT QUẢ XỬ LÝ THỐNG KÊ SỐ LIỆU CỦA ĐỀ TÀI.

133 n vi DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT ADN Acid Deoxyribo Nucleic C. tenuicollis Cysticercus tenuicollis CO1 Cytochrome coxidase subunit 1 Cs. Nhà xuất bản Nhuộm HE Nhuộm Hematoxilin - Eosin KHKT Khoa học kỹ thuật KL Khối lượng PCR Polymerase Chain Reaction T. hydatigena Taenia hydatigena TN Thí nghiệm TP.

Thành phố TT Thể trọng Tris Tri hydroxy metylamin Se Sensitivity Sp Specificity n vii DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 3. Khoảng cách di truyền của một số loài sán dây. Tỷ lệ, cường độ nhiễm ấu trùng C. tenuicollis ở lợn và dê một số địa phương.

Tỷ lệ, cường độ nhiễm ấu trùng C. tenuicollis ở lợn và dê theo tuổi. Tỷ lệ, cường độ nhiễm ấu trùng C. tenuicollis ở lợn và dê theo tính biệt.

Tỷ lệ, cường độ nhiễm ấu trùng C. tenuicollis ở lợn và dê theo mùa vụ. Tỷ lệ và cường độ nhiễm sán dây T. hydatigena ở chó tại một số địa phương (qua mổ khám).

Tương quan giữa tỷ lệ nhiễm sán dây T. hydatigena ở chó và tỷ lệ nhiễm ấu trùng C. Tương quan giữa tỷ lệ nhiễm sán dây T. hydatigena ở chó và tỷ lệ nhiễm ấu trùng C.

Triệu chứng lâm sàng chủ yếu của lợn gây nhiễm ấu trùng C. Khối lượng lợn ở các thời điểm mổ khám sau khi gây nhiễm. Sự thay đổi một số chỉ số huyết học của lợn gây nhiễm và đối chứng (thời điểm 45 ngày sau gây nhiễm ở 2 đợt). Công thức bạch cầu của lợn gây nhiễm và lợn đối chứng (thời điểm 45 ngày sau gây nhiễm ở 2 đợt).

Tổn thương đại thể ở các cơ quan có ấu trùng C. Sự phát triển của ấu trùng C. tenuicollis ở lợn gây nhiễm. Biểu hiện lâm sàng của lợn nhiễm ấu trùng C.

tenuicollis trên thực địa. Tỷ lệ các cơ quan nội tạng của lợn có ấu trùng C. Tổn thương đại thể ở các cơ quan có ấu trùng C. Thời gian và tỷ lệ ấu trùng C.

tenuicollis phát triển thành sán dây trưởng thành ở chó gây nhiễm. Tỷ lệ và các biểu hiện lâm sàng chủ yếu của chó bị bệnh sán dây T. hydatigena do gây nhiễm. Tổn thương đại thể ở cơ quan tiêu hoá của chó bị bệnh sán dây T.

hydatigena do gây nhiễm. Đánh giá độ nhạy và độ đặc hiệu của phản ứng với kháng nguyên trên lợn gây nhiễm và đối chứng. Ảnh hưởng của nhiệt độ - 20oC đến độ nhạy và độ đặc hiệu của phản ứng theo thời gian bảo quản kháng nguyên. Ảnh hưởng của nhiệt độ 4oC đến độ nhạy và độ đặc hiệu của phản ứng với kháng nguyên theo thời gian bảo quản.

Kết quả thử nghiệm kháng nguyên trong chẩn đoán bệnh ấu trùng C. tenuicollis ở lợn trên thực địa. Đánh giá độ nhạy, độ đặc hiệu của phản ứng sử dụng kháng nguyên chẩn đoán bệnh C. tenuicollis cho lợn trên thực địa.

Kết quả thử nghiệm kháng nguyên trong chẩn đoán bệnh ấu trùng C. tenuicollis ở dê trên thực địa. Đánh giá độ nhạy, độ đặc hiệu của phản ứng sử dụng kháng nguyên trong chẩn đoán bệnh C. tenuicollis cho dê trên thực địa.

Hiệu lực của thuốc tẩy sán dây trên chó gây nhiễm. Hiệu lực của thuốc tẩy sán dây cho chó trên thực địa. Kết quả gây nhiễm ấu trùng C. tenuicollis trên lợn.

Hiệu lực của thuốc diệt ấu trùng C. tenuicollis trên lợn gây nhiễm. Hiệu lực của thuốc diệt ấu trùng C. tenuicollis cho lợn trên thực địa .105 n ix DANH MỤC CÁC HÌNH Hình 3.

Kết quả Blast tìm kiếm trình tự tương đồng của gen CO1 từ mẫu sán dây T. hydatigena thu từ chó tại Thái Nguyên. Kết quả Blast tìm kiếm trình tự tương đồng của gen CO1 từ mẫu ấu trùng sán dây T. hydatigena thu từ lợn tại Thái Nguyên.

Kết quả Blast tìm kiếm trình tự tương đồng của gen CO1 từ mẫu ấu trùng sán dây T. hydatigena thu từ dê tại Thái Nguyên. Mối quan hệ tiến hóa phân tử của các mẫu T. hydatigena thu tại Việt Nam với các loài thuộc giống Taenia dựa trên trình tự gen CO1.

Biểu đồ tỷ lệ nhiễm ấu trùng C. tenuicollis ở lợn và dê tại một số địa phương. Đồ thị tỷ lệ nhiễm ấu trùng C. tenuicollis theo tuổi lợn.

Đồ thị tỷ lệ nhiễm ấu trùng C. tenuicollis theo tuổi dê. Biểu đồ tỷ lệ nhiễm ấu trùng C. tenuicollis ở lợn và dê theo tính biệt.

Biểu đồ tỷ lệ nhiễm ấu trùng C. tenuicollis ở lợn và dê theo mùa vụ. Biểu đồ tỷ lệ nhiễm sán dây T. hydatigena ở chó tại các địa phương (qua mổ khám).

Đồ thị biểu diễn tương quan giữa tỷ lệ nhiễm sán dây T. hydatigena ở chó và tỷ lệ nhiễm ấu trùng C. Đồ thị biểu diễn tương quan giữa tỷ lệ nhiễm sán dây T. hydatigena ở chó và tỷ lệ nhiễm ấu trùng C.

Biểu đồ sự thay đổi một số chỉ số huyết học của lợn. Biểu đồ tỷ lệ các loại bạch cầu của lợn gây nhiễm và đối chứng. Đồ thị độ nhạy và độ đặc hiệu của phản ứng khi sử dụng kháng nguyên bảo quản ở nhiệt độ -20oC. Đồ thị độ nhạy và độ đặc hiệu của phản ứng khi sử dụng kháng nguyên bảo quản ở nhiệt độ 4oC.

Biểu đồ kết quả thử nghiệm kháng nguyên trong chẩn đoán bệnh ở lợn trên thực địa. Biểu đồ kết quả thử nghiệm kháng nguyên trong chẩn đoán bệnh ở dê trên thực địa. Tính cấp thiết của đề tài Bệnh sán dây là bệnh ký sinh trùng rất phổ biến của đàn chó nuôi ở nước ta. Ấu trùng một số loài sán dây ký sinh và gây bệnh trên người và nhiều loài gia súc khác, gây nhiều thiệt hại cho ngành chăn nuôi và tác hại lớn đối với sức khoẻ con người.

Một trong những ấu trùng đó là Cysticercus tenuicollis (C. tenuicollis), là ấu trùng của sán dây Taenia hydatigena (T. hydatigena) gây bệnh trên lợn, dê, cừu, trâu, bò, thỏ, ngựa, kể cả con người. Nguyễn Thị Kim Lan (2012) [15] cho biết, ấu trùng C.

tenuicollis ký sinh trên bề mặt các khí quan trong xoang bụng của vật chủ và gây bệnh. Ấu trùng là những bọc nước mang đầu sán dây T. hydatigena, có kích thước to, nhỏ không đều, bám trên bề mặt màng treo ruột, lách, gan, thận, phổi.