CHƯƠNG 1 CÁC QUAN DIEM TIẾP CAN LÝ THUYÉT VỀ TÀI SAN Trong cuốn Deluxe Black's Law Dictionary, “tai sản” là một từ được sử dung chung để chỉ moi thứ là đối tượng của quyên sở hữu, hữu bình hoặc vô hình, hoặc đông sản hoặc bat động sảnÝ Như vậy xem xét dưới góc đô khoa học pháp lý, tài sn được xem xét thông qua mối quan hệ biên chứng với quyền tài sản dưới nhiéu cách tiếp cân da dang thông qua tính chat vật lý, khả năng di chuyên, khả năng lưu thông. Dưới mỗi góc dé, tài sẵn thé hiện các tinh chất khác nhau và do đó các chế định pháp lý cho những. tính chất này phải mang tinh cụ thé và đặc thù chuyên biệt. Các khái niêm của khoa học pháp ly về tài sản đã được những học giả La Mã cô đại nghiên cứu và được thé hiện sinh động thông qua luật La Mã.
Theo Luật La Mã, tai sản bao gồm các vật và quyên tài sản Vat là những đối tượng hữu hình đơn lẽ, phân biệt được, có tính độc lập ma con người có thé câm nam, khai thác lợi ích kinh té từ nó và có giá tri vật chat. Các nước theo hệ thống Civil Law như Pháp, Nhật Ban, Quebec (Canada) đều không có dinh nghiia về tai sản ma chỉ quy dinh về tải sản thông qua việc phân loại chúng Cách tiép cân của các nước trên đầu thông qua đặc tinh vật lý của tài sản, bao gồm bat đông sản và động sản, bao gém hữu hình như khái miệm vật, tiền va vô hình như khái niệm về quyên tài sản. Tuy nhiên, các nước theo hệ thông luật Common Law lại thể hiện quan điểm cho rang khéi niệm tai sản và quyên tai sẵn nhận manh mối quan hệ giữa người với tài sản ma cá nhân đó đang sở hữu, đó 1a tập hợp của nhiêu loại quyền khác nhau liên kết giữa người và tai sân Cách tiệp cận của các học giả CommonLaw không thông qua các đặc tinh vật lý của tai sản như các học giả Civil Law, ma thông qua tính chính danh của cá nhân trong quyên khai thác tai sản. Như vậy, với hei hé thông luật lớn nhật trên thê giới là Civil Law và Common Law, các học giả đều có gang tiếp cân khái niêm tai sản dưới hai góc độ: Dưới góc độ vật: Tài sản được nhìn nhận là một su vật, hiện tượng khách quan và mang tính biện.
chúng với chủ sở hữu. Những tai sản có thé cảm nhận được thông qua các giác quan la các tai sản hữu hình, ngược lại là vô hình Các tải sản vô hình về bản chất chính là các * Trường Daihoc Luật Hi Nội, Giáo trùnh Luật Dân sự Việt Nam,Nob. Te Pháp ,2022,tr. Vit Thi Hồng Yên (2015), Kiva miém tài sđn trong pháp luật đân sự và kiến nghị sita đối Bộ luật Dân sie năm 2005, Tạp chi Nghiền cứu Lập phip.
Xem thêm tai: tp /Mapphap viVPages/tsthuc hinchitiet aspx tintacid=208513 § quyền tai sản. Ta nhận thay điểm han chê của việc xác định tài sản tiếp cận dưới góc độ vật nằm ở việc sử dụng tinh chất vật lý dé phân loai thành tải sin hữu hình và tai sin vôi hình. Những tai sản vô hình là quyên tai sản, tức là các quyên có đối tượng tác động là các tài sin hữu hình hoặc đối tượng tác đông cũng chính là mat quyền tài sản khác. Tuy nhién néu tiệp tục lý luận như vậy, bat buộc điểm kết thúc phải là tai sản hữu hình.
Như vay việc tiép cân dưới góc đô vật giới hạn đôi tương có thé trở thành tải sản, vi du trí tuệ (quyền sở hữu trí tuệ) hay với các chương trình mày tính vồn chẳng phải vật hay quyên z (ii) Dưới góc độ quyễn Tai sản được nhìn nhận như là sự vật, hiện tượng khách quan độc lập với con người. Khái mệm tài sản chỉ là khái niém mang tính xã hội khi đã gan ghép tài sản với mat gia trị xác định Các giá trị của tải sản nhằm dé đáp ung nhu câu của con người và thêm chi có khả năng chuyển đổi thành các giá trị kinh tê. Nhin nhận qua góc độ quyên, công việc của các hoc giả chính là xác đính các quyên lợi ma chủ sở hữu có thé khai thác các giá tri tiêm năng của tài sân Tiệp cận theo góc độ quyền cho ta một cái nhìn thoáng hơn. về tải sản khi tải sản có thể xuất hiện đưới da dang các loại hình thù, dưới nhiều loại quyền khác nhau, cho phép chủ sở hữu tối đa hóa các quyên lợi và khả năng khai thác công dụng của tai sản Tiếp cân theo góc độ quyền sé tách “võ bọc vat ly”, tiép cân gan hơn phạm trù kinh tê của tai sản.
Thực té, không có hệ thông pháp luật nào chỉ tiép cân cura trên một góc đô duy nhất ma có sự hài hòa trong các quy đính pháp luật của từng quốc gia. Điều này phản ánh sự da dang và phức tap trong cách tiép cận khái niém tài sản của khoa học pháp lý. Sự phát triển của các loai hàng hóa noi riêng và tai sản là một hiện tương khách quan của xã hôi-kinh tê, là sự đòi hỏi tự nhiên luôn hướng đến mô hình kinh té hiệu quả cao trong moi mô hình xã hội, vì thé khéi niém tai sân luôn thay đổi qua mỗi thời ky nhằm phan ảnh đúng bản chất của nên kinh té thời điểm đó. Cơn người tùng là được coi là tài sẵn dưới nghĩa nô lệ trong hơn 2000 nam của nên văn minh nhân loại, bắt dau từ mô hinh nha nước chủ nô và chỉ kết thúc cách đây gân 200 nắm khi Hoa Ky tuyên bô châm đứt chế đô nô lệ tại nước nay.
Dưới thời đại công xã nguyên thủy, nhận thức về tài sản không được chú trọng vì khi đó tai sản của thuộc về chung công dong, sau khi xuất hiện sự dư thừa của của cai, nhận thức về các quyền sở hữu tư với tài sản trở nên mãnh liệt hon và sau đó hình thành các chế định sở hữu tư được công dong chap nhận. C ac quyền sở hữu tư này, không chỉ cho phép người sở hữu thực hiện các hoạt động khai thác giá ` ThS. Nguyễn Hoàng Long (2018), Orgén tài sean theo qua» dinh của Bộ luật Déo sự năm 2015, Tạp chi Tòa in Nhân dân Xem thimtai: \s(ÁyyT ree ren-tai- san-theo-quy-dath-cus-bo-hut-dan-su-nam- 2015 9 tri tiêm năng của tai sin ma còn ngăn chan và là công cụ bao vệ hiệu quả trước những người cũng có ham muốn được khai thác tải sản do. Có thể hiểu, các ché định về quyền sở hữu là một biên pháp bảo vệ quyền sở hữu liên quan đến việc sử dung tài sản và hưởng thụ tải sản trong tương lạiÊ Từ day, qua các thời ky, đình điểm là thời ky của nha tước phong kiên về tu bản, nhiêu loại tài sin khác được ra đời như dat đai, vén, quyên tải sản, quyên sở hữu trí tuê,.
va trung tâm của đề tải nghiên cửu này là van đề về các loại tai sản mới phát sinh trong thời đại kinh tê số. Những khéi tiệm về tai sản nói chung và các tai sản mới trong nên kinh té số nói chung được pháp dién hóa nhằm tối đa hóa kha năng khai thác tài sản trong nên kinh tê. Tuy nhiên nêu chỉ vì mục đích tối đa hóa giá tri kinh té của tải sản thi sẽ không giả: thích được những câu hỏi quan trong về mắt khoa học phép ly sau đây: Căn cứ nào dé có thé sở hữu các tài sản nay? 1. Một số học thuyết về tài sản trên thé giới Các lý thuyét về lao đông khi giải thích về quyền tải sẵn cần phải giải quyết được hai van đề: (i) các I} thuyết này phải chi ra rằng tại sao lao động lại đặc biét thứ trở thành nên tang của quyển sở hữm và (ti) các Ìý thuyết này phải giải thích được tại sao quyển sở hits khác biệt với những lýthuyết khác, người sáng tạo hay những người phát minh lại cô quyên những quyền nay ® Một cách tổng quan, nên tảng lý thuyết lao động ma được John Locke khởi xướng thường giải thích quyền sở hữu được hình thành từ sức lao đông do có sự pha trộn tính cá nhân bên trong sản phêm minh làm ra, và vì vay sin phêm đó trở thành đổi tương của quyên sở hữu thuộc riêng về người ay.
Chude Frédéric Bastiat trong tác phẩm Luật Pháp đã chỉ ra trong Chương tài sản và cướp bóc: “Người ta chi có thé sống và đáp ứng nhu cau của mình bằng cách lao đồng không ngừng. bằng cách không ngừng áp đụng những năng lực của mình vào các nguén tài nguyên thiên nhiên. Đây chính là nguồn gốc của tài sản” 1 Con người muén tôn tại và phát triển thì cần phải được thỏa mãn các nhu cau của bản thân, trước tiên cơ bên bao gồm ăn, tông nơi ở là những nhụ câu sinh học cân thiết cho sự sông, sau đỏ cao cap hơn là các nhu câu về tương tác xã hội bao gồm tài chính, các vật dụng thỏa méan nhu câu sinh hoạt hằng ngày, tương tác với ngân hàng với chủ nợ, trao đổi hang hóa,. Dé théa man những nhu cau này, con người phải thực hién những hoạt động tác đông vào thé giới khách quan để khai thác các giá trị nhằm thao mến nhu cau và những.
Smith (2001), What happened to property in Leow caxd Economics. ° Brym Curắc (2013), Labor as the Basis for bitellectual Property Right, thc Theory Moral Prac ,tr3 ‘Claude Fréderic Bastiat, Lut Phdp, bin dich Pham Nguyễn Trremg, Nob. Trí Tait ,2016,tr. 50-51 10 giá tri bản thân họ khai thác được phải được họ chiếm giữ, và vì vậy ho mới sử dung được các giá trị đó cho chỉ cá nhân họ.
Các hành động khai thác các giá tri từ thé giới khách quan, nguyên thủy nhật có thé được gọi là lao động. Đối với Locke, lao đông là một quá trình cao cả của con người, bang việc là chủ sở hữu của cá nhân minh và của hành động hay lao động của mình nên tự thân mỗi cá nhân đã có một nên tang cao cả của sự sở hữu. Chính vì thé, bất cử cái gì cá nhân khai thác được từ thể giới khách quan bang hành động của mình- điều khiển bởi tài năng và kiến thức của riêng cá nhân người đó, thi những thứ đó mang biên đổi và mang tính cá nhân của người khái thác mà không mang tinh sơ khai của thê giới khách quan“.