Nghiên cứu code mixing trên Facebook của sinh viên EFL tại trường THPT Chuyên, ĐH Sư phạm Hà Nội

• Tác giả: Nguyễn Thị Vân
• Người hướng dẫn: Dr. Nguyễn Thị Minh Tâm
• Trường học: Hanoi University of Languages and International Studies
• Chuyên ngành: English Linguistics
• Đề tài: Code Mixing Used On Facebook Social Network By EFL Students At High School For Gifted Students, Hanoi National University Of Education
• Loại tài liệu: M.A Thesis
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hanoi

Mục lục chi tiết

• DECLARATION
• ACKNOWLEDGEMENTS
• ABSTRACT
• LIST OF ABBREVIATIONS, TABLES AND FIGURES
• TABLE OF CONTENTS
• INTRODUCTION
• 0.1. Rationale for the Study
• 0.2. Research questions and research objectives
• 0.3. Scope of the Research
• 0.4. Significance of the study
• 0.5. Structural Organization of the Thesis
• 1. CHƯƠNG 1: THEORETICAL BACKGROUND
• 1.1. Language contact
• 1.2. Code
• 1.3. Code mixing
• 1.4. Code mixing and code switching
• 2. CHƯƠNG 2: RESEARCH METHODOLOGY
• 2.1. Data Collection Instruments
• 2.2. Data Collection Procedure
• 3. DATA FINDINGS AND DISCUSSION
• 3.1. Patterns of code-mixing
• 3.2. Levels of code-mixing
• 3.3. Findings of the quantification of mixed word class
• 3.4. Overview description and discussion of mixed word classes
• 3.5. Vietnamization of English vocabulary
• 3.6. Englishisation of Vietnamese
• 3.7. New word coinage. New clipping pattern
• 3.8. Students‟ explanation for their use of code-mixing
• 3.9. Summary of the findings
• 3.10. ANSWERS TO THE RESEARCH QUESTIONS
• 3.10.1. Answer to Research question 1
• 3.10.2. Answer to Research question 2
• 3.11. Limitations of the Research
• 3.12. Suggestions for Future Research
• 4. CHAPTER 5: CONCLUSION

Tóm tắt

I. Giới thiệu về nghiên cứu

Nghiên cứu này tập trung vào hiện tượng code mixing trên mạng xã hội Facebook của sinh viên EFL tại trường THPT Chuyên, ĐH Sư phạm Hà Nội. Hiện tượng này đã trở thành một phần không thể thiếu trong giao tiếp hàng ngày của giới trẻ, đặc biệt là trong bối cảnh toàn cầu hóa và sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ thông tin. Code mixing được định nghĩa là sự kết hợp giữa hai ngôn ngữ trong cùng một câu hoặc văn bản, cho phép người nói thể hiện ý tưởng một cách linh hoạt và tự nhiên hơn. Nghiên cứu này nhằm mục đích phân tích các mẫu và mức độ code mixing của sinh viên, từ đó hiểu rõ hơn về hành vi ngôn ngữ của họ trong môi trường trực tuyến.

1.1. Tầm quan trọng của nghiên cứu

Nghiên cứu về code mixing không chỉ giúp hiểu rõ hơn về hành vi ngôn ngữ của sinh viên mà còn phản ánh sự thay đổi trong cách thức giao tiếp của thế hệ trẻ. Việc sử dụng code mixing trên Facebook cho thấy sự ảnh hưởng của ngôn ngữ và văn hóa phương Tây đến ngôn ngữ mẹ đẻ của sinh viên. Điều này không chỉ có ý nghĩa trong lĩnh vực ngôn ngữ học mà còn trong nghiên cứu xã hội, khi mà code mixing trở thành một phần của bản sắc văn hóa hiện đại. Nghiên cứu này cũng có thể cung cấp thông tin hữu ích cho các nhà giáo dục trong việc phát triển chương trình giảng dạy phù hợp với nhu cầu và thói quen ngôn ngữ của học sinh.

II. Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu này sử dụng cả phương pháp định tính và định lượng để thu thập và phân tích dữ liệu. Dữ liệu được thu thập từ 35 sinh viên EFL tại trường THPT Chuyên, ĐH Sư phạm Hà Nội trong vòng năm tuần. Các sinh viên này được yêu cầu chia sẻ trạng thái trên Facebook, từ đó phân tích các mẫu code mixing xuất hiện trong các bài đăng của họ. Phân tích này không chỉ giúp xác định tần suất và loại hình code mixing mà còn tìm hiểu lý do đằng sau việc sử dụng hiện tượng này. Việc áp dụng các phương pháp nghiên cứu đa dạng giúp đảm bảo tính chính xác và độ tin cậy của kết quả.

2.1. Công cụ thu thập dữ liệu

Công cụ thu thập dữ liệu bao gồm bảng hỏi và phân tích nội dung các bài đăng trên Facebook. Bảng hỏi được thiết kế để thu thập thông tin về tần suất sử dụng code mixing, các loại hình code mixing và lý do sinh viên sử dụng hiện tượng này. Phân tích nội dung giúp xác định các mẫu ngôn ngữ và xu hướng trong việc sử dụng code mixing. Kết quả thu được từ cả hai phương pháp sẽ được tổng hợp và phân tích để đưa ra những kết luận chính xác về hành vi ngôn ngữ của sinh viên.

III. Kết quả và thảo luận

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng sinh viên EFL tại trường THPT Chuyên, ĐH Sư phạm Hà Nội thường xuyên sử dụng code mixing trong các bài đăng trên Facebook. Các mẫu code mixing chủ yếu bao gồm việc sử dụng từ vựng tiếng Anh trong các câu tiếng Việt, cho thấy sự ảnh hưởng mạnh mẽ của tiếng Anh trong giao tiếp hàng ngày. Lý do chính cho việc sử dụng code mixing bao gồm mong muốn thể hiện bản thân, tạo sự gần gũi với bạn bè và phản ánh xu hướng văn hóa hiện đại. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng việc sử dụng code mixing không chỉ là một hiện tượng ngôn ngữ mà còn là một phần của bản sắc văn hóa và xã hội của giới trẻ hiện nay.

3.1. Phân tích các mẫu code mixing

Các mẫu code mixing được phân loại thành nhiều loại khác nhau, bao gồm việc sử dụng từ vựng, cụm từ và cấu trúc ngữ pháp của cả hai ngôn ngữ. Việc phân tích cho thấy rằng sinh viên thường xuyên sử dụng từ vựng tiếng Anh trong các câu tiếng Việt, điều này không chỉ giúp họ thể hiện ý tưởng một cách linh hoạt mà còn phản ánh sự thay đổi trong cách thức giao tiếp của thế hệ trẻ. Sự kết hợp này không chỉ tạo ra một phong cách giao tiếp độc đáo mà còn thể hiện sự tự tin và khả năng ngôn ngữ của sinh viên trong môi trường đa ngôn ngữ.

IV. Kết luận và khuyến nghị

Nghiên cứu về việc sử dụng code mixing trên Facebook của sinh viên EFL tại trường THPT Chuyên, ĐH Sư phạm Hà Nội đã chỉ ra rằng hiện tượng này không chỉ là một phần của giao tiếp hàng ngày mà còn phản ánh sự thay đổi trong văn hóa và xã hội. Kết quả nghiên cứu có thể được áp dụng trong việc phát triển chương trình giảng dạy ngôn ngữ, giúp giáo viên hiểu rõ hơn về nhu cầu và thói quen ngôn ngữ của học sinh. Ngoài ra, nghiên cứu cũng mở ra hướng đi mới cho các nghiên cứu tiếp theo về code mixing trong các bối cảnh khác nhau.

4.1. Đề xuất cho nghiên cứu tương lai

Các nghiên cứu tương lai có thể mở rộng phạm vi nghiên cứu đến các nhóm tuổi khác nhau hoặc các nền tảng mạng xã hội khác để so sánh sự khác biệt trong việc sử dụng code mixing. Ngoài ra, việc nghiên cứu sâu hơn về ảnh hưởng của code mixing đến sự phát triển ngôn ngữ của sinh viên cũng là một hướng đi tiềm năng. Điều này không chỉ giúp làm rõ hơn về hiện tượng code mixing mà còn cung cấp thông tin hữu ích cho các nhà giáo dục và nhà nghiên cứu trong lĩnh vực ngôn ngữ học.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và sự phát triển mạnh mẽ của mạng xã hội, việc sử dụng tiếng Anh ngày càng phổ biến trong giao tiếp của giới trẻ Việt Nam, đặc biệt là hiện tượng trộn mã (code-mixing) tiếng Anh vào tiếng Việt trên các nền tảng như Facebook. Theo ước tính, trong vòng 10 năm qua, tiếng Anh đã được giảng dạy rộng rãi tại các trường học Việt Nam, tạo điều kiện cho học sinh tiếp xúc sớm và sử dụng thành thạo ngôn ngữ này. Hiện tượng trộn mã tiếng Anh trong giao tiếp trên mạng xã hội không chỉ phản ánh sự ảnh hưởng của văn hóa phương Tây mà còn là biểu hiện của xu hướng ngôn ngữ mới trong giới trẻ.

Nghiên cứu tập trung vào 35 học sinh chuyên Anh tại Trường Trung học Phổ thông Chuyên Sư phạm Hà Nội, thu thập dữ liệu trong 5 tuần từ các trạng thái (status) trên Facebook. Mục tiêu chính của luận văn là khảo sát tần suất, kiểu mẫu và mức độ trộn mã tiếng Anh trong các bài đăng của học sinh, đồng thời tìm hiểu nguyên nhân dẫn đến hiện tượng này. Phạm vi nghiên cứu giới hạn trong môi trường mạng xã hội Facebook và đối tượng là học sinh lớp 11 chuyên Anh tại trường chuyên.

Ý nghĩa của nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp cái nhìn sâu sắc về hành vi ngôn ngữ của học sinh trong môi trường mạng xã hội, góp phần nâng cao nhận thức về hiện tượng trộn mã trong lĩnh vực ngôn ngữ học xã hội, đồng thời làm nền tảng cho các nghiên cứu tiếp theo về sự biến đổi ngôn ngữ trong bối cảnh số hóa.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết về hiện tượng trộn mã và chuyển mã trong ngôn ngữ song ngữ, đặc biệt là quan điểm của Poplack (1980), Holmes (1992) và Muysken (2000). Theo đó, trộn mã (code-mixing) được hiểu là sự xen kẽ các đơn vị ngôn ngữ dưới mức câu trong một phát ngôn, trong khi chuyển mã (code-switching) xảy ra ở mức câu hoặc đoạn văn. Muysken (2000) phân loại trộn mã thành ba kiểu chính: chèn (insertion), xen kẽ (alternation) và đồng cấu từ vựng (congruent lexicalization).

Ngoài ra, nghiên cứu cũng xem xét các khái niệm về tiếp xúc ngôn ngữ (language contact), vai trò của các yếu tố ngôn ngữ và phi ngôn ngữ trong việc hình thành hiện tượng trộn mã, cũng như sự khác biệt giữa trộn mã và vay mượn từ vựng (borrowing). Các khái niệm chuyên ngành như ngôn ngữ ma trận (matrix language), ngôn ngữ nhúng (embedded language), và các mô hình ngữ pháp liên quan được áp dụng để phân tích dữ liệu.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp hỗn hợp kết hợp cả phân tích định tính và định lượng. Dữ liệu chính được thu thập từ 35 tài khoản Facebook của học sinh lớp 11A2 trường chuyên Sư phạm Hà Nội trong khoảng thời gian từ ngày 5/11 đến 9/12/2017. Các trạng thái trên Facebook được quan sát và ghi nhận hiện tượng trộn mã tiếng Anh vào tiếng Việt.

Bên cạnh đó, một bảng câu hỏi khảo sát được thiết kế và phân phối qua email và các ứng dụng nhắn tin nhằm thu thập lý do học sinh sử dụng trộn mã trên mạng xã hội. Bảng câu hỏi gồm 4 phần, trong đó có các câu hỏi về tần suất sử dụng trộn mã, ngôn ngữ sử dụng, và các nguyên nhân chủ quan, khách quan thúc đẩy hiện tượng này.

Phân tích dữ liệu dựa trên khung phân loại của Muysken (2000) về kiểu mẫu trộn mã và phân loại các từ trộn theo loại từ (danh từ, động từ, tính từ). Phương pháp thống kê mô tả được sử dụng để tính tần suất và tỷ lệ phần trăm các hiện tượng trộn mã, đồng thời phân tích nội dung nhằm giải thích các nguyên nhân và ý nghĩa của hiện tượng.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tần suất và kiểu mẫu trộn mã: Tổng cộng 213 trường hợp trộn mã được xác định trong dữ liệu. Trong đó, kiểu chèn (insertion) chiếm ưu thế với 180 trường hợp, tương đương 84,5%. Kiểu xen kẽ (alternation) chiếm 12,68% với 27 trường hợp, và kiểu đồng cấu từ vựng (congruent lexicalization) chiếm 2,82% với 6 trường hợp.

2. Mức độ trộn mã theo loại từ: Trong 366 từ tiếng Anh được trộn vào tiếng Việt, danh từ chiếm đa số với 316 từ (86,3%), tiếp theo là động từ 27 từ (7,4%) và tính từ 23 từ (6,3%). Không có hiện tượng trộn các loại từ đóng như đại từ, giới từ, liên từ.

3. Nguyên nhân trộn mã: Qua khảo sát, học sinh thường trộn mã để thể hiện sự thân mật, nhấn mạnh ý nghĩa, tạo phong cách cá nhân và do ảnh hưởng của môi trường học tập và mạng xã hội. Việc sử dụng các từ tiếng Anh liên quan đến công nghệ, giải trí và học tập cũng phản ánh xu hướng tiếp nhận ngôn ngữ mới của giới trẻ.

Thảo luận kết quả

Kiểu chèn chiếm ưu thế do tính đơn giản và không đòi hỏi trình độ ngôn ngữ cao, chỉ cần chèn từ hoặc cụm từ tiếng Anh vào cấu trúc câu tiếng Việt. Kiểu xen kẽ đòi hỏi người sử dụng phải có năng lực ngôn ngữ tốt hơn để chuyển đổi giữa hai hệ thống ngữ pháp, do đó ít phổ biến hơn. Kiểu đồng cấu từ vựng ít xuất hiện do yêu cầu cao về sự tương đồng cấu trúc ngữ pháp giữa hai ngôn ngữ.

Việc danh từ chiếm tỷ lệ cao trong trộn mã phù hợp với các nghiên cứu trước đây, phản ánh xu hướng sử dụng các thuật ngữ chuyên ngành, từ ngữ công nghệ và từ vựng phổ biến trong đời sống học sinh. Sự không biến đổi số nhiều của danh từ tiếng Anh khi trộn vào tiếng Việt cho thấy ảnh hưởng của cấu trúc ngữ pháp tiếng Việt, vốn không phân biệt số nhiều rõ ràng như tiếng Anh.

Kết quả cũng cho thấy sự ảnh hưởng của mạng xã hội và môi trường học tập trong việc hình thành thói quen trộn mã, đồng thời phản ánh xu hướng hội nhập văn hóa và ngôn ngữ của giới trẻ Việt Nam. Các biểu đồ tần suất trộn mã theo kiểu mẫu và loại từ có thể minh họa rõ nét sự phân bố và mức độ phổ biến của từng hiện tượng.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường giáo dục ngôn ngữ song song: Các trường học nên xây dựng chương trình giảng dạy tiếng Anh kết hợp với nhận thức về hiện tượng trộn mã, giúp học sinh hiểu rõ khi nào nên sử dụng trộn mã phù hợp để nâng cao kỹ năng giao tiếp hiệu quả.

2. Phát triển tài liệu tham khảo về trộn mã: Cần biên soạn các tài liệu nghiên cứu và hướng dẫn về trộn mã tiếng Anh - tiếng Việt trong môi trường mạng xã hội, hỗ trợ giáo viên và học sinh nhận diện và vận dụng hiện tượng này một cách khoa học.

3. Khuyến khích nghiên cứu sâu hơn về trộn mã: Các nhà nghiên cứu nên tiếp tục khảo sát hiện tượng trộn mã trong các nhóm đối tượng khác nhau và trên các nền tảng mạng xã hội khác để có cái nhìn toàn diện hơn về xu hướng ngôn ngữ hiện đại.

4. Tổ chức các buổi hội thảo, tọa đàm: Các cơ sở giáo dục và tổ chức nghiên cứu nên tổ chức các sự kiện trao đổi về trộn mã và ngôn ngữ mạng xã hội nhằm nâng cao nhận thức xã hội và thúc đẩy sự phát triển ngôn ngữ phù hợp với thời đại.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Giáo viên và nhà quản lý giáo dục: Có thể áp dụng kết quả nghiên cứu để điều chỉnh phương pháp giảng dạy tiếng Anh, đồng thời hiểu rõ hơn về hành vi ngôn ngữ của học sinh trong môi trường mạng xã hội.

2. Sinh viên và nghiên cứu sinh ngành ngôn ngữ học: Tài liệu cung cấp cơ sở lý thuyết và dữ liệu thực tiễn quý giá cho các nghiên cứu về ngôn ngữ học xã hội, ngôn ngữ mạng và hiện tượng trộn mã.

3. Chuyên gia phát triển nội dung số và truyền thông: Hiểu được xu hướng sử dụng ngôn ngữ của giới trẻ giúp thiết kế nội dung phù hợp, thu hút và hiệu quả trên các nền tảng mạng xã hội.

4. Các nhà hoạch định chính sách ngôn ngữ: Tham khảo để xây dựng các chính sách bảo tồn và phát triển ngôn ngữ trong bối cảnh toàn cầu hóa và sự phát triển của công nghệ thông tin.

Câu hỏi thường gặp

1. Code-mixing là gì và khác gì so với code-switching?
   Code-mixing là sự trộn lẫn các đơn vị ngôn ngữ dưới mức câu trong một phát ngôn, còn code-switching là sự chuyển đổi giữa các ngôn ngữ ở mức câu hoặc đoạn văn. Ví dụ, khi một câu tiếng Việt có xen kẽ từ tiếng Anh thì đó là code-mixing, còn khi chuyển hẳn sang câu tiếng Anh thì là code-switching.

2. Tại sao học sinh lại trộn mã tiếng Anh vào tiếng Việt trên Facebook?
   Nguyên nhân bao gồm mong muốn thể hiện cá tính, nhấn mạnh ý nghĩa, ảnh hưởng của môi trường học tập và mạng xã hội, cũng như sự tiện lợi và xu hướng sử dụng các thuật ngữ tiếng Anh phổ biến trong đời sống hiện đại.

3. Kiểu trộn mã nào phổ biến nhất trong nghiên cứu này?
   Kiểu chèn (insertion) chiếm ưu thế với khoảng 84,5% các trường hợp, do tính đơn giản và dễ thực hiện, chỉ cần chèn từ hoặc cụm từ tiếng Anh vào câu tiếng Việt.

4. Danh từ tiếng Anh khi trộn vào tiếng Việt có bị biến đổi không?
   Phần lớn danh từ tiếng Anh được trộn giữ nguyên dạng số ít, không biến đổi số nhiều theo quy tắc tiếng Anh, do ảnh hưởng của cấu trúc ngữ pháp tiếng Việt không phân biệt số nhiều rõ ràng.

5. Nghiên cứu này có thể áp dụng cho các nhóm đối tượng khác không?
   Có thể, tuy nhiên cần điều chỉnh phạm vi và phương pháp phù hợp với đặc điểm ngôn ngữ và môi trường giao tiếp của từng nhóm đối tượng khác nhau.

Kết luận

• Nghiên cứu đã xác định được ba kiểu mẫu trộn mã chính trên Facebook của học sinh chuyên Anh, trong đó kiểu chèn chiếm ưu thế với 84,5%.
• Danh từ là loại từ được trộn nhiều nhất, chiếm hơn 86% tổng số từ trộn, phản ánh xu hướng sử dụng từ vựng tiếng Anh liên quan đến công nghệ và học tập.
• Nguyên nhân trộn mã bao gồm yếu tố xã hội, cá nhân và môi trường học tập, mạng xã hội thúc đẩy sự phổ biến của hiện tượng này.
• Kết quả nghiên cứu góp phần làm rõ đặc điểm ngôn ngữ của giới trẻ Việt Nam trong bối cảnh toàn cầu hóa và phát triển công nghệ thông tin.
• Đề xuất các giải pháp giáo dục, nghiên cứu và chính sách nhằm quản lý và phát triển hiện tượng trộn mã một cách hiệu quả.

Next steps: Tiếp tục mở rộng nghiên cứu với các nhóm đối tượng đa dạng hơn và các nền tảng mạng xã hội khác, đồng thời phát triển tài liệu hướng dẫn sử dụng trộn mã phù hợp trong giáo dục và truyền thông.

Các nhà nghiên cứu, giáo viên và nhà quản lý giáo dục được khuyến khích áp dụng kết quả nghiên cứu để nâng cao hiệu quả giảng dạy và hiểu biết về hiện tượng trộn mã trong cộng đồng học sinh, sinh viên.