Luận văn thạc sĩ về cơ sở khoa học cho vận hành hồ chứa phòng lũ lưu vực sông Hương

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu cơ sở khoa học phục vụ vận hành liên hồ chứa phòng lũ cho lưu vực sông Hương, góp phần quản lý tài nguyên nước hiệu quả.

• Tác giả: Dương Thị Thúy
• Người hướng dẫn: TS. Hoàng Thanh Tùng
• Trường học: Đại học Thủy lợi
• Chuyên ngành: Kỹ thuật
• Đề tài: Nghiên Cứu Cơ Sở Khoa Học Vận Hành Hồ Chứa Phòng Lũ Cho Lưu Vực Sông Hương
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TONG QUAN LƯU VỰC NGHIÊN CỨU VÀ CÁC VẤN ĐỀ VỀ PHỐI HỢP VẬN HÀNH HỒ CHỨA
• 1.1. Tổng quan về lưu vực nghiên cứu
• 1.2. Vị trí địa lý và mạng lưới sông suối
• 1.3. Đặc điểm khí hậu thủy văn
• 1.3.1. Đặc điểm khí hậu lưu vực
• 1.3.2. Đặc điểm thủy văn
• 1.4. Hiện trạng hệ thống hồ chứa trên lưu vực sông Hương
• 1.5. Tổng quan các nghiên cứu về phối hợp vận hành hồ chứa
• 1.5.1. Tình hình nghiên cứu trên thế giới
• 1.5.2. Tình hình nghiên cứu trong nước
• 1.5.3. Những vấn đề còn tồn tại về phối hợp vận hành hồ chứa ở Việt Nam và lưu vực nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: HƯỚNG TIẾP CẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Hướng tiếp cận nghiên cứu
• 2.2. Giới thiệu một số công cụ tính toán. Mô hình NAM. Mô hình HEC Ressim. Mô hình thủy lực MIKE 11
• 3. CHƯƠNG 3: MÔ HÌNH HÓA HỆ THỐNG SÔNG HƯƠNG
• 3.1. Tính toán dòng chảy đến hồ và lượng gia nhập các khu giữa
• 3.1.1. Thiết lập mô hình, chuẩn bị số liệu phục vụ quá trình tính toán. Hiệu chỉnh và kiểm định mô hình
• 3.2. Thiết lập mô hình mô phỏng phối hợp vận hành hệ thống hồ chứa
• 3.2.1. Thiết lập mô hình điều tiết vận hành hồ
• 3.2.2. Hiệu chỉnh và kiểm định mô hình
• 3.3. Thiết lập mô hình thủy lực diễn toán dòng chảy hạ du (MIKE 11). Thiết lập mạng lưới thủy lực
• 3.4. Hiệu chỉnh, kiểm định mô hình
• 4. CHƯƠNG 4: PHÂN TÍCH VÀ TÍNH TOÁN CÁC PHƯƠNG ÁN PHỐI HỢP VẬN HÀNH HỆ THỐNG HỒ CHỨA
• 4.1. Phân cấp, phân kỳ và hợp lưu lũ
• 4.2. Các trận lũ điển hình. Phân tích lựa chọn các trận lũ điển hình
• 4.3. Xác định yêu cầu và tiêu chuẩn lũ cho hạ du
• 4.4. Xây dựng các phương án phối hợp vận hành. Đề xuất các phương án dung tích phòng lũ
• 4.5. Tính toán các phương án phối hợp vận hành liên hồ chứa cho các trận lũ điển hình
• 4.6. Phân tích lựa chọn phương án phối hợp
• KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu chung về hồ chứa và phòng lũ

Hồ chứa nước là một trong những công trình quan trọng nhằm quản lý tài nguyên nước và phòng chống lũ lụt. Vận hành hồ chứa không chỉ bao gồm việc điều tiết lưu lượng nước mà còn liên quan đến các yếu tố như quy hoạch hồ chứa, quản lý nước, và tác động môi trường. Trong bối cảnh lưu vực sông Hương, việc nghiên cứu cơ sở khoa học vận hành hồ chứa phòng lũ trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Các hồ chứa như Tả Trạch, Bình Điền và Hương Điền được thiết kế với mục tiêu chính là giảm thiểu tác động của lũ lụt đến khu vực hạ du, nơi thường xuyên phải đối mặt với tình trạng ngập lụt nghiêm trọng. Theo thống kê, trong giai đoạn 1977-2006, trung bình hàng năm có khoảng 3.5 trận lũ lớn xảy ra trên sông Hương, với nhiều trận gây thiệt hại nặng nề cho người dân. Do đó, việc phân tích và đánh giá các phương án vận hành hồ chứa là rất cần thiết để đảm bảo an toàn cho cộng đồng.

1.1. Đặc điểm lưu vực sông Hương

Lưu vực sông Hương trải dài qua tỉnh Thừa Thiên Huế, với địa hình chủ yếu là đồi núi và đồng bằng. Đặc điểm này ảnh hưởng lớn đến chế độ thủy văn của khu vực. Mùa mưa thường kéo dài từ tháng 9 đến tháng 11, với lượng mưa lớn, gây ra tình trạng lũ lụt nghiêm trọng. Biến đổi khí hậu và đô thị hóa nhanh chóng cũng làm gia tăng nguy cơ lũ lụt. Việc nghiên cứu đặc điểm mưa lũ trong lưu vực sẽ giúp xác định các yếu tố ảnh hưởng đến vận hành hồ chứa và từ đó đề xuất các giải pháp hiệu quả hơn trong công tác phòng lũ.

II. Phương pháp nghiên cứu

Để thực hiện nghiên cứu về vận hành hồ chứa phòng lũ cho lưu vực sông Hương, một số phương pháp đã được áp dụng. Đầu tiên, phương pháp phân tích hệ thống được sử dụng để đánh giá vai trò của các hồ chứa trong hệ thống tài nguyên nước. Điều này giúp xác định mối quan hệ giữa các công trình và tác động của chúng đến lưu vực. Thứ hai, phương pháp mô hình toán cũng được áp dụng, với sự kết hợp của các công cụ như NAM, HEC-RESSIM và MIKE 11. Những mô hình này cho phép tính toán lưu lượng nước, xác định khả năng cắt giảm lũ và đánh giá hiệu quả của các phương án phối hợp vận hành. Cuối cùng, việc thu thập dữ liệu từ các trạm khí tượng và thủy văn cũng là một bước quan trọng trong quá trình nghiên cứu, nhằm đảm bảo tính chính xác và đáng tin cậy của các kết quả.

2.1. Phân tích dữ liệu và mô hình hóa

Quá trình phân tích dữ liệu bao gồm việc thu thập thông tin về lượng mưa, dòng chảy và các yếu tố khí tượng khác. Dữ liệu này sẽ được sử dụng để xây dựng các mô hình toán học, giúp mô phỏng và dự đoán hành vi của hệ thống hồ chứa trong các tình huống khác nhau. Việc áp dụng mô hình HEC-RESSIM cho phép đánh giá khả năng phối hợp vận hành giữa các hồ chứa, từ đó đưa ra các phương án tối ưu nhằm giảm thiểu tác động của lũ lụt. Bên cạnh đó, việc sử dụng công nghệ GIS trong phân tích không gian cũng giúp xác định các khu vực có nguy cơ cao về ngập lụt, từ đó đề xuất các biện pháp phòng chống hiệu quả.

III. Đánh giá và ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng việc vận hành hồ chứa một cách hợp lý có thể giảm thiểu đáng kể tác động của lũ lụt đến khu vực hạ du. Các phương án phối hợp vận hành giữa các hồ chứa đã được đề xuất, nhằm tối ưu hóa dung tích phòng lũ và giảm thiểu thiệt hại cho người dân. Hơn nữa, nghiên cứu cũng chỉ ra rằng việc áp dụng công nghệ hiện đại trong quản lý hồ chứa sẽ nâng cao hiệu quả trong công tác phòng lũ. Điều này không chỉ giúp bảo vệ tài sản và tính mạng của người dân mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của khu vực. Việc thực hiện các quy trình quản lý nước hiệu quả sẽ tạo ra một mô hình tham khảo cho các lưu vực khác trong cả nước.

3.1. Đề xuất các phương án phối hợp vận hành

Các phương án phối hợp vận hành hồ chứa cần được xây dựng dựa trên các kịch bản mưa lũ khác nhau. Việc xác định rõ ràng các tiêu chí và yêu cầu cho mỗi phương án sẽ giúp tối ưu hóa dung tích của các hồ chứa và đảm bảo an toàn cho khu vực hạ du. Ngoài ra, việc tổ chức các buổi tập huấn và nâng cao nhận thức cho cộng đồng về công tác phòng lũ cũng là một yếu tố quan trọng trong việc triển khai các phương án này. Sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng và cộng đồng sẽ là yếu tố quyết định đến thành công của các giải pháp phòng chống lũ lụt.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Lưu vực sông Hương, với diện tích khoảng 3.760 km², nằm chủ yếu trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế, là một khu vực có đặc điểm địa hình phức tạp với 76% diện tích là vùng núi đồi và 24% là đồng bằng duyên hải. Địa hình dốc, ngắn và nhiều ghềnh thác khiến lũ trên các con sông trong lưu vực lên nhanh, gây ra tình trạng ngập lụt nghiêm trọng, đặc biệt trong mùa mưa từ tháng 9 đến tháng 12. Trung bình mỗi năm lưu vực này ghi nhận khoảng 3,5 trận lũ lớn, trong đó có những trận lũ đặc biệt như trận lũ lịch sử tháng 10 năm 1999 gây thiệt hại nặng nề với hơn 350 người chết và thiệt hại kinh tế lên tới gần 1.762 tỷ đồng.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là đánh giá đặc điểm mưa lũ trên lưu vực sông Hương, từ đó phân tích và tính toán các phương án phối hợp vận hành hệ thống hồ chứa thượng nguồn nhằm giảm thiểu lũ cho hạ du. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào hệ thống hồ chứa gồm Tả Trạch, Bình Điền và Hương Điền trên toàn bộ lưu vực sông Hương thuộc tỉnh Thừa Thiên Huế. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả phòng chống lũ, bảo vệ an toàn cho vùng hạ du và phát triển kinh tế xã hội bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình nghiên cứu về quản lý tài nguyên nước và vận hành hồ chứa đa mục tiêu. Hai lý thuyết chính được áp dụng gồm:

1. Lý thuyết phân tích hệ thống tài nguyên nước: Xem xét lưu vực sông như một hệ thống phức tạp gồm nguồn nước, công trình thủy lợi, và các yêu cầu sử dụng nước, đồng thời phân tích các mối quan hệ tương tác và tác động môi trường.

2. Mô hình toán vận hành hồ chứa đa mục tiêu: Sử dụng các mô hình mô phỏng và tối ưu hóa như NAM (mô hình mưa - dòng chảy), HEC-RESSIM (mô hình vận hành hồ chứa), và MIKE 11 (mô hình thủy lực) để mô phỏng quá trình vận hành hồ chứa nhằm đạt được các mục tiêu phòng lũ, cấp nước và phát điện.

Các khái niệm chính bao gồm: cân bằng nước hồ chứa, điều tiết dòng chảy, phối hợp vận hành liên hồ chứa, và tối ưu hóa đa mục tiêu.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu được thu thập bao gồm số liệu khí tượng thủy văn (mưa, nhiệt độ, bốc hơi, mực nước, lưu lượng) từ các trạm quan trắc trên lưu vực sông Hương trong giai đoạn 1977-2012, tài liệu địa hình, mặt cắt ngang sông, thông số kỹ thuật và quy trình vận hành các hồ chứa.

Phương pháp phân tích bao gồm:

• Phân tích hệ thống để đánh giá vai trò và tác động của hệ thống hồ chứa trong lưu vực.
• Mô hình toán: Sử dụng mô hình NAM để tính toán dòng chảy đến hồ và các khu giữa; mô hình HEC-RESSIM để mô phỏng vận hành phối hợp hồ chứa; mô hình MIKE 11 để diễn toán dòng chảy hạ lưu và đánh giá hiệu quả cắt giảm lũ.
• Hiệu chỉnh và kiểm định mô hình dựa trên số liệu thực đo tại các trạm thủy văn như Thượng Nhật, Bình Điền, Cổ Bi, Kim Long.

Quá trình nghiên cứu được thực hiện trong khoảng thời gian từ năm 2010 đến 2015, với cỡ mẫu dữ liệu thu thập từ hơn 10 trạm khí tượng và 8 trạm thủy văn trên lưu vực.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Đặc điểm mưa lũ và dòng chảy: Lượng mưa trung bình năm tại các trạm như Huế, Nam Đông, A Lưới dao động từ 2.381 mm đến trên 3.400 mm, tập trung chủ yếu vào mùa mưa (tháng 9-12), chiếm 70-80% tổng lượng mưa năm. Lũ lớn nhất thường xuất hiện vào tháng 10 và 11, chiếm tới 75% các trận lũ lớn trong năm. Lưu lượng đỉnh lũ tại các trạm như Bình Điền đạt tới 4.020 m³/s (năm 1983), Kim Long lên đến 12.500 m³/s.

2. Hiện trạng hệ thống hồ chứa: Ba hồ chứa chính gồm Tả Trạch (dung tích hữu ích 346,62 triệu m³), Bình Điền (344,39 triệu m³) và Hương Điền (350,80 triệu m³) đã và đang được vận hành với các nhiệm vụ đa mục tiêu như chống lũ, cấp nước và phát điện. Hồ Tả Trạch dự kiến hoàn thành năm 2015, hồ Bình Điền và Hương Điền đã vận hành từ năm 2008 và 2011.

3. Phương án phối hợp vận hành hồ chứa: Qua mô phỏng bằng mô hình HEC-RESSIM và MIKE 11, các phương án phối hợp vận hành liên hồ chứa cho các trận lũ điển hình (1983, 1996, 2006, 2009) cho thấy khả năng cắt giảm lũ hiệu quả, giảm đỉnh lũ từ 10-30% tùy theo phương án và trận lũ. Phương án tối ưu giúp giảm thiểu ngập lụt hạ du, đồng thời đảm bảo các mục tiêu phát điện và cấp nước.

4. Ảnh hưởng thủy lực hạ lưu: Mô hình thủy lực MIKE 11 cho thấy việc điều tiết dòng chảy qua các hồ chứa làm giảm đáng kể mực nước lũ tại các trạm hạ lưu như Kim Long và Phú Ốc, giảm thời gian ngập lụt và mức độ ngập trung bình từ 0,5 đến 1,0 m.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của các đặc điểm mưa lũ là do vị trí địa lý chịu ảnh hưởng của gió mùa Đông Bắc và Tây Nam, kết hợp với địa hình dốc và hẹp của lưu vực. Việc xây dựng và vận hành hệ thống hồ chứa đa mục tiêu đã góp phần quan trọng trong việc điều tiết lũ, giảm thiểu thiệt hại cho vùng hạ du.

So sánh với các nghiên cứu trong nước và quốc tế, kết quả mô phỏng và phân tích của luận văn phù hợp với xu hướng ứng dụng mô hình toán và tối ưu hóa trong quản lý hồ chứa đa mục tiêu. Việc sử dụng đồng bộ các mô hình NAM, HEC-RESSIM và MIKE 11 giúp mô phỏng chính xác quá trình vận hành và tác động thủy lực, từ đó đề xuất các phương án vận hành hiệu quả.

Dữ liệu có thể được trình bày qua các biểu đồ mưa lũ theo thời gian, bảng so sánh lưu lượng đỉnh lũ trước và sau điều tiết, cũng như biểu đồ mực nước hạ lưu minh họa hiệu quả cắt giảm lũ.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Xây dựng quy trình vận hành liên hồ chứa đồng bộ: Thiết lập quy trình vận hành phối hợp ba hồ Tả Trạch, Bình Điền và Hương Điền nhằm tối ưu hóa khả năng cắt giảm lũ, đảm bảo an toàn hạ du và phát huy hiệu quả phát điện. Thời gian thực hiện trong vòng 1-2 năm, do Sở Tài nguyên và Môi trường phối hợp với các đơn vị quản lý hồ chứa.

2. Phát triển hệ thống hỗ trợ ra quyết định (DSS): Áp dụng các mô hình mô phỏng và tối ưu hóa để xây dựng hệ thống DSS phục vụ công tác vận hành hồ chứa theo thời gian thực, giúp các nhà quản lý đưa ra quyết định nhanh chóng và chính xác. Chủ thể thực hiện là các viện nghiên cứu và trường đại học trong vòng 2 năm.

3. Tăng cường mạng lưới quan trắc thủy văn khí tượng: Mở rộng và nâng cấp hệ thống trạm đo mưa, lưu lượng, mực nước để thu thập dữ liệu đầy đủ, chính xác phục vụ mô hình hóa và vận hành hồ chứa. Thời gian triển khai 3-5 năm, do Cục Quản lý Tài nguyên nước và các địa phương thực hiện.

4. Đào tạo và nâng cao năng lực quản lý vận hành hồ chứa: Tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu về vận hành hồ chứa đa mục tiêu, sử dụng mô hình toán và công nghệ thông tin cho cán bộ quản lý và kỹ thuật viên. Thời gian thực hiện liên tục, do các trường đại học và viện nghiên cứu phối hợp.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý tài nguyên nước và phòng chống thiên tai: Hỗ trợ xây dựng chính sách, quy trình vận hành hồ chứa hiệu quả, giảm thiểu rủi ro thiên tai.

2. Các nhà nghiên cứu và sinh viên ngành thủy lợi, tài nguyên nước: Cung cấp cơ sở lý thuyết, phương pháp mô hình hóa và phân tích vận hành hồ chứa đa mục tiêu.

3. Đơn vị vận hành hồ chứa thủy điện và thủy lợi: Áp dụng các phương án vận hành tối ưu để cân bằng giữa phát điện, cấp nước và phòng chống lũ.

4. Chính quyền địa phương và cộng đồng dân cư vùng hạ lưu: Nắm bắt thông tin về tác động của vận hành hồ chứa đến ngập lụt và an toàn vùng hạ du, từ đó phối hợp trong công tác phòng chống thiên tai.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao cần phối hợp vận hành liên hồ chứa trên lưu vực sông Hương?
   Phối hợp vận hành giúp tối ưu hóa việc điều tiết nước, giảm đỉnh lũ hạ du, đồng thời đảm bảo các mục tiêu phát điện và cấp nước. Ví dụ, mô hình HEC-RESSIM cho thấy phối hợp ba hồ chứa có thể giảm đỉnh lũ từ 10-30%.

2. Các mô hình toán nào được sử dụng trong nghiên cứu này?
   Luận văn sử dụng mô hình NAM để tính toán dòng chảy, HEC-RESSIM để mô phỏng vận hành hồ chứa và MIKE 11 để diễn toán dòng chảy hạ lưu, giúp đánh giá hiệu quả cắt giảm lũ.

3. Đặc điểm khí hậu và mưa lũ của lưu vực sông Hương như thế nào?
   Lưu vực có khí hậu nhiệt đới gió mùa, mùa mưa tập trung từ tháng 9 đến tháng 12 với lượng mưa chiếm 70-80% tổng năm. Lũ lớn thường xuất hiện vào tháng 10 và 11, gây ngập lụt nghiêm trọng.

4. Hệ thống hồ chứa trên lưu vực sông Hương gồm những hồ nào?
   Ba hồ chính là Tả Trạch, Bình Điền và Hương Điền, với dung tích hữu ích lần lượt khoảng 346,62; 344,39 và 350,80 triệu m³, phục vụ đa mục tiêu như chống lũ, cấp nước và phát điện.

5. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả vận hành hồ chứa trong tương lai?
   Cần xây dựng quy trình vận hành liên hồ chứa đồng bộ, phát triển hệ thống hỗ trợ ra quyết định, tăng cường mạng lưới quan trắc và đào tạo cán bộ quản lý vận hành hồ chứa.

Kết luận

• Lưu vực sông Hương có đặc điểm địa hình dốc, mưa lũ tập trung mạnh vào mùa thu, gây ra nhiều trận lũ lớn với thiệt hại nghiêm trọng.
• Hệ thống hồ chứa Tả Trạch, Bình Điền và Hương Điền đóng vai trò quan trọng trong điều tiết lũ, cấp nước và phát điện cho lưu vực.
• Sử dụng đồng bộ các mô hình NAM, HEC-RESSIM và MIKE 11 giúp mô phỏng chính xác quá trình vận hành và đánh giá hiệu quả cắt giảm lũ.
• Các phương án phối hợp vận hành liên hồ chứa có thể giảm đỉnh lũ từ 10-30%, giảm thiểu ngập lụt hạ du và đảm bảo các mục tiêu đa mục đích.
• Đề xuất xây dựng quy trình vận hành liên hồ chứa, phát triển hệ thống hỗ trợ ra quyết định, nâng cấp mạng lưới quan trắc và đào tạo cán bộ để nâng cao hiệu quả quản lý vận hành trong giai đoạn tiếp theo.

Luận văn là tài liệu tham khảo quý giá cho các nhà quản lý, nhà nghiên cứu và các đơn vị vận hành hồ chứa trong công tác phòng chống lũ và quản lý tài nguyên nước tại lưu vực sông Hương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. Tổng quan lưu vực nghỉ hành hồ chứa; Chương 2, Hướng tiệm cận và phường pháp nghiên cứu; Chương 3. Mô hình hóa hệ thống lưu vực sông Hương: “Chương 4. Phân tích, tính toán các phương án phối hợp vận hành hệ t hồ chứa lỗ) CHUONG 1.

TONG QUAN LƯU VỰC NGHIÊN CỨU VÀ CÁC VAN DE ‘VE PHÓI HỢP VẬN HANH HO CHUA. Tổng quan về lưu vực nghiên cứu 1. Vị trí địa lý và mạng lưới sông suối LALLA. Vị trí đị lý Lưu vực sông Hương nằm ở một vùng đặc bit cin dài dit Trung Trung Bộ mà vị trí địa lý và điều kí địa hình đồng một vai trò quan trong trong sự hình thành chế độ khí hậu (hình 1.

Sông Hương là sông lớn nhất tinh Thừa Thiên- Hug. Phia Bắc áp tỉnh Quang Trị, phía Tây giáp CHDCND Lào; phía Nam giáp tinh Quang Nam và TP. Đà Nẵng; phía Đông là biển. Lưu vực sông Hương và các lưu vực phụ cận có diện tích lưu vực 3760 km, trong đỏ lưu vực chính của sông Hương 2960 km, các sông phụ cận như: xông Nông, sông Ciu Hai, sông Trudi, sông Phú Bai và vách núi chiếm 800 km, Lưu vực sông Hương và phụ cận bao trầm các huyện Phong Di , Quảng Bi Huong Trả, thành phố Huế, Nam Đông, Hương Thuỷ, Phú Vang, 1/2 Phú Lộc.

Sông Huong và các sông nhỏ đều bit nguồn từ sườn Đông dai Trường Son và đỉnh núi cao Bạch Ma các sông du chảy theo hướng Nam - Bắc đỗ ra biển theo cửa “Thuận An và cửa Tư Hiền (rước năm 1999), Phin miễn núi các nhánh chính của song Hương chảy gon trong lòng dẫn. Từ phin trung lưu và hạ lưu có rất nhiều dòng dẫn chia sẻ dòng chảy với sông Hương cả trong mùa kigt lẫn mùa lũ. Trước khi đỗ ra biển tại cửa Thuận An và cửa Tư Hiển trong mia lũ dòng chảy sông. Hương nhận thêm nguồn nước Châu Sơn, Phú Bài, sông Nông, sông Tri, Cậu Ha hoà lẫn điều tết với nhau ở đồng bằng sông Hương và dn vio vụng C Hai, dim Thuỷ Tú, Phá Tam Giang.

Đồng bằng hạ du sông Hương là nơi nhận nước lũ của các sông subi trước khi lũ được đưa ra biển. I5 BIẾN DONG LLL2. Mạng lưới sông suất Hệ thống sông Hương gồm 3 nhánh chính là sông Bỏ, Hữu Trạch va Tả “Trạch, hai nhánh Hữu Trạch và Tả Trach hợp lưu tại ngã ba Phú Tuần cách thành. phố Huế 15km về phía Nam; dòng sông tiếp tục chảy theo hướng Bắc, cách thành.

phố Huế 8 km về phia Bắc lại hop lưu với sông Bồ tại ngã ba Sinh sau đó chay ‘qua hệ thống dim phá Tam Giang và dé ra biển qua 2 cửa Thuận An và Tư Hiền Tén sông Hương được gọi là đoạn sông từ ngã ba Phú Tuần đến cửa. Trong khoảng 5 km đoạn đầu, sông Hương chảy qua vùng có địa hình đồi thấp, tiếp đến là vùng đồng bằng, đoạn này lòng sông khá rộng (200 - 300 m) và sâu. Hạ lưu xông chia thành 6 phân lưu; ba nhánh bờ phải và ba nhánh bờ trái, cùng các hệ thống kênh rach tạo thành mạng lưới sông day đặc chẳng chit tuy nhiên lòng hep và nông. Vào mia cạn có tắc đụng dẫn tiếp nước ngọt cho các tram bơm phục vụ chu cầu cấp nước cho sinh hoạt và sin xuất.

Trong mia mưa lũ do địa hình ving thượng nguồn nước đỗ về nhanh không thoát kịp nên thường tràn vào bở ruộng. “Các nhánh sông cụ thé như sau: 1. Sông BÀ Là một trong hai phụ lưu chính của sông Hương; diện tích lưu vực 938 km” I6] “hiểm khoảng 33% toàn lưu vực, đồng chảy chính có chiều dai 94 km bắt nguồn từ rãnh sườn đông day Trường Sơn ở độ cao khoảng 600m, 36 km đoạn đầu 5 chảy theo hướng Nam - Bắc sau khi hợp lưu với nhánh Rao ~ Trăng dòng chảy. chuyển theo hưởng Tây Nam- Đông Bắc đến Phú Gc theo hướng chinh “Tây ~ Đông đỗ vào sông Hương tại ngã ba Sinh cách cửa Thuận An 9 km, “Thượng nguồn sông B vũng phía đông dãy Trường Sơn các nhảnh phát triển bên các sườn đông của đỉnh Động Ngai (174m), động Re Lao (147m), A Tay (919m), 80% diện tích lưu vực là địa hình vùng núi với độ cao bình quân lưu.

Tuy nhiên, địa mạo thay đổi đột ngột chỉ trong khoảng 50 km đã chuyển từ nền 500 + 1000m xuống vùng đồi gò một đoạn ngắn sau đó chuyển. tiếp đến vùng đồng bằng có độ cao dưới 20m. Nền địa hình nghiêng theo hướng “Tây ~ Đông, dign tích đắt dốc 28" chiếm 54% lên tích lưu vực; đội bình quân lưu vực 27.4%, độ dốc đáy sông trung bình khoảng 7.8%, mạng lưới sông subi phát triển, mật độ đạt 0,64 kmikm? nhưng chủ yếu chỉ có dng chảy mùa lũ. Các phụ lưu lớn đều phát triển ở bên bở trái lưu vue với hệ số đối xứng 0,47.

Mang lưới sông B mang đặc trưng sông miễn núi db thượng nguồn phút triển nhiều nhánh (có tới 3 phụ lưu trong một đoạn ngắn), sông chảy thẳng xuống hạ du do hầu như không có ving trùng du nên trung lưu phát triển kém, vi vậy lưu vực có, hình dang đãi và hẹp, chiều di sắp 6 lin chiều rộng. Hạ hn sông Bồ có ai phân lưu lớn, đặc biệt phân lưu Quảng Tho; vỀ mùa lũ phần lớn lượng lĩ của sông Bồ từ thượng nguồn đỗ về theo sông này. tràn qua tuyển dé ngin mặn chây qua các cổng Hà Đà, An Xuân và Quản Cửa đỗ vào phá Tam Giang, Lượng nước lũ sông Bổ chiếm khoảng 30 - 40% lượng nước lũ sông Hương 2. Sông Tả Trach Sông Tả Trạch có diện tích lưu vực 799 km? nằm ở phía Nam, bên bờ phải sông Hương, Dòng sông bắt nguồn từ các sườn phía đông diy Trường Sơn và các sườn phía bắc dãy Bach Mã trên độ cao 500 + 700m có các núi cao điển hình như núi Mang (1708m); Bạch Mã (144m) độ cao bình quân lưu vực khoảng 300 + 500m.

Từ thượngnguồn đến Nam Đông lòng sông hẹp, dị „nhiều ghénh thác, qua fal thung lũng Nam Đông địa hình tương đổi rộng và bằng phẳng, đất dai phi nhiêu, u khu dân cư mới hình thành là vùng kinh tế mối của tỉnh. Tiếp đến đoạn cuối ng chảy qua nền địa hình đồi núi thấp, lòng và bai sông mở rộng dẫn, địa hình thuận lợi cho việc xây dựng cúc công trinh phục vụ cho việc phát tiễn kinh tế xã hội và điều tiết một phần dong chảy, hạn chế ngập lụt về mia mưa lũ và cấp nước. ngọt, diy mặn trong mùa kiệt cho hạ lưu sông Huong, 3. Sing Hữu Trach Có diện tích lưu vực 729 km nằm ở phía tn lưu vực sông Hương.

Sông cũng bit nguồn từ các nguồn phía đồng diy Trường Sơn trên độ cao 600 + 800m có đỉnh cao 856m (đỉnh Mang Chan). Dòng chảy hau hết phát triển trong vùng núi. cao, các ngọn nối liên tip nhiều đông núi chảy tin ra bờ sông làm cho mặt cắt lòng sông thu hẹp, đáy sông dốc gé ghé lắm thác ghềnh hưởng chảy quanh co uốn lượn. Các nhánhst ối chủ yéu phát triển bên nhánh trái của lưu vực; địa hình thuận lợi cho xây dựng thuỷ điện.

Phân lưu tả Ba phân lưu phía tả hạ sông Hương có cửa chung tại Nham Biểu gồm sông Bạch Yến, kênh 5 xã và kênh 7 xã. Sông Bạch Yến chảy vòng lênpl Bắc thành phố Huế rồi trở lại sông Hương tại Bảo Vịnh. Kênh 5 xã và kênh 7 xã chảy vào. vùng đồng bằng tả sông Hương - hữu sông BỒ.

Kênh 7 xã nhập lưu vào sông Bồ tại vị trí cách Phd Nam 2 km vé hạ lưu. Kênh Š xã nhập lưu vào sông Bồ tai Nam Khanh cách 2,5 km về phía thượng lưu. Phân lưu hữu Ba phân lưu hữu sông Hương là sông Đại Giang, sông Cũng và sông La Ý cùng mạng lưới các ngòi rạch chẳng chit, trong mùa lũ nước lũ từ sông Huong tràn vào mạng lưới sông ngòi kênh rạch này gây ngập ủng hoản toàn vùng đồng bằng Nam sông Hương rồi tràn qua tuyển để ven phá và các cổng tiêu Phú. Thượng, Ciu Long, cổng Quan tiêu thoát ra đầm phá ven biển, 6.

Sông Hương Hệ thé 1g sông Hương có dang hình nan quạt, các sông nhánh ngắn và đốc, đoạn trung lưu hầu như không có. [8] Dòng chính sông Hương được tính từ ngã ba Tuần ra đến cửa sông. Đoạn sông chiy trong vũng đồng bing thi ding sông hiễn hoà hơn, độ dốc mặt nước bé, chịu ảnh hưởng của triểu mặn. Dòng sông chảy quanh co, cao độ đáy sông thay đỗi trong khoảng từ (2.50) + (-7,00)(-8,00) đặc biệt do ảnh faring củ Iva điều kiện dia chất mm yéu cho nên lòng sông, bờ sông bi x6i lở, bai lắp nhiều đoạn Trên sông Hương đoạn từ ngã ba Tuần về chủa Linh Mụ cả hai bờ sông đều bị xói lờ mạnh, trên sông Bỗ đoạn từ Cỏ Bi về đến ngã ba Bác Vọng, 2 bờ sông cũng bi xói lở nhiễu.

“Trong vùng đồng bằng thuộc lưu vực sông Hương, ngoài dòng chính sông. Hương, sông Bồ còn có nhiều sông dio cố tác dung “din thuỷ nhập điển” tiêu thoát lũ nhanh chóng được xây dựng thời nhà Nguyễn, tử những năm 1835 — 1863; ở phía Bắc sông ương cổ kênh 5 xã, kénh? xã thuộc huyện Huong Trà nổi sông Hương ở cầu Xước Da với sông Bỏ. Kênh ngã tư ối sông Bỏ với phá Tam Giang ở Quần Cửa, đi qua vùng đồng bằng Quảng An, Quảng Thành. ở phía Nam sông.

Hương thì có sông Đại Giang nối sông Hương với phá Clu Hai (có đoạn gọi là sông An Cựu, sông Lợi Nông) có chiều dài khoảng 30 km, sông Như Ý nối từ đập. a vòng qua các xã Thuỷ Vin, Thuỷ Thanh rồi nổi với sông Đại Giang ở địa phận xã Phú Lương. với chiều dài khoảng 15 km, các kênh chợ Mai, Phú Thượng, La ¥ nỗi sông Hương với đầm phi, với các vàng xung quanh thành phố Huế để đảm bảo cho việc tiêu thoát, lưu thông đễ dng 7, Phá Tam Giang - Đầm Cầu Hai Là một vùng cửa sông bao gồm 1 phá và 4 đầm nỗi tiếp đài 68 km chiều rng lớn nhất 10 km và noi hep nhất 0.5 km với diện tích 236 km? chiễu sâu từ 1,5 + 2,0m, tổng dung tích V = 300.106 mỶ, Vùng nay là nơi hội tụ hầu hết các sông của tỉnh Thừa Thiên Huế (ar sông Bit Lu - nằm ở phía Đông Nam đỗ trực tiếp ra biển đông qua cửa Cảnh Dương). Phía đông dim, phi bị ngăn cách bởi các dải cắt di, thông ra biển bởi hai cửa Thuận An và Tư High, 8.

Cita Thuận An và Từ Bin Cửa Thuận An: là một cửa biển bằng phẳng do lượng bùn cát trong sông đỏ.