CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN 1.1 Bối cảnh và ý nghĩa của đề tài nghiên cứu Các vật liệu cứng và giòn hiệu suất cao như gốm tiên tiến, thủy tinh quang học, chất bán dẫn và tinh thể nhân tạo được sử dụng rộng rãi trong ngành công nghiệp ô tô, điện tử, quang học, hàng không và thiết bị, và mọi người bắt đầu chú ý đến nghiên cứu về hiệu quả và độ chính xác cao công nghệ gia công. Đá mài kim cương là công cụ được lựa chọn để gia công các vật liệu cứng và giòn, vì đá mài kim cương có nhiều ưu điểm như hiệu suất mài cao, độ chính xác gia công cao, chất lượng bề mặt gia công tốt và tuổi thọ cao. Hiệu suất mài của đá mài kim cương có mối quan hệ rất lớn với đặc tính bề mặt của đá mài [1,2]. Trong quá trình mài của đá mài kim cương, các hạt mài kim cương trên bề mặt làm việc sẽ dần bị cùn, khi các hạt mài kim cương bị cùn, nhiệt độ mài sẽ tiếp tục tăng, lực mài của đá mài sẽ tiếp tục tăng.
Đồng thời, đá mài kim cương sẽ rung dữ dội và bề mặt của phôi được mài sẽ bị đốt cháy, điều này sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng bề mặt của các vật liệu được gia công. Ngoài ra, sau khi làm cùn, bề mặt làm việc của đá mài kim cương sẽ bị biến dạng, mất hình dạng hình học ban đầu và độ chính xác gia công của các bộ phận được gia công sẽ giảm. Do đó, cần phải thường xuyên sửa chữa đá mài kim cương để duy trì hình dạng và độ sắc nét ban đầu của đá mài kim cương và kéo dài tuổi thọ của đá mài. Tuy nhiên, vì kim cương là vật liệu cứng nhất trong tự nhiên cho đến nay nên việc mài mòn đá mài kim cương luôn là một bài toán khó[3-5].
Nhiều học giả đã nghiên cứu các phương pháp mài mòn của đá mài kim cương, mặc dù các phương pháp mài mòn kim cương hiện có đã đạt được một số kết quả nghiên cứu nhất định, nhưng chúng vẫn có những hạn chế nhất định về phạm vi ứng dụng và tác dụng, và nhiều phương pháp mài mòn chỉ là lý thuyết, giai đoạn, vẫn còn một chặng đường dài từ ứng dụng thực tế. Hiện nay mọi người ngày càng có ý thức bảo vệ môi trường, một số phương pháp mài mòn sẽ tạo ra các chất độc hại trong quá trình mài mòn đá mài kim cương, ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường và sức khỏe con người, bắt đầu thu hút sự chú ý của mọi người. Do đó, việc nghiên cứu và phát triển công nghệ mài đá mài kim cương với chi phí thấp, hiệu suất cao, ô nhiễm thấp và ứng dụng rộng rãi trong công nghiệp có ý nghĩa kinh tế to lớn.2 Nghiên cứu hiện trạng đá mài kim cương. 7 Đề tài nghiên cứu khoa học Các phương pháp mài đá mài kim cương hiện nay chủ yếu được chia thành hai loại: Một loại là phương pháp mài cơ học: phương pháp mài này bao gồm phương pháp mài công cụ kim cương, phương pháp mài đàn hồi mềm, phương pháp mài đá mài thông thường, phương pháp mài mài tự do.
Một loại phương pháp khác là phương pháp xử lý và cắt đặc biệt, bao gồm EDM, cắt siêu âm đàn hồi, cắt điện phân trực tuyến, cắt mài mòn hạt từ tính, cắt rung siêu âm và cắt laser. Trong số các phương pháp mài bằng đá mài kim cương đã đề cập ở trên, phương pháp cắt EDM là một phương pháp mài rất hứa hẹn. Máy cắt EDM có độ chính xác cao, dễ điều khiển và thực hiện tự động hóa, và có thể thu được kết quả mài tốt hơn. Nguyên tắc cắt EDM là: Đá mài kim cương và điện cực mài được kết nối tương ứng với các cực dương và cực âm của nguồn cung cấp xung, và vật liệu liên kết trên bề mặt của đá mài kim cương bị ăn mòn bởi nhiệt độ cao, hiện tượng ăn mòn điện sinh ra trong quá trình phóng tia lửa điện[8].
Sau khi phóng tia lửa điện, trên bề mặt chất liên kết sẽ tạo ra các hố phóng điện, sau nhiều lần phóng tia lửa điện, các hố phóng điện được xếp chồng lên nhau để đạt được hình dạng cần thiết cho quá trình mài mòn đá mài. Hiệu chỉnh phóng điện có thể đạt được độ chính xác cao và các hạt mài mòn có thể duy trì tính toàn vẹn tốt, điều này liên quan nhiều đến phương pháp hiệu chỉnh. Hiệu chỉnh EDM về cơ bản khác với phương pháp chỉnh sửa cơ học truyền thống, chỉnh sửa cơ học yêu cầu tiếp xúc trực tiếp giữa đá mài và điện cực chỉnh sửa, và chỉnh sửa được thực hiện dưới tác động của lực cơ học. Tuy nhiên, trong quá trình mài EDM, không có sự tiếp xúc trực tiếp giữa đá mài kim cương và điện cực dụng cụ, và đá mài sẽ không bị ảnh hưởng bởi lực mài cơ học, điều này tránh được hiện tượng kêu lạch cạch xảy ra trong quá trình mài của phương pháp mài cơ học.
[9,10] và có thể đạt được độ chính xác cắt cao hơn. Công nghệ phóng đia lửa điện (EDM) có thể được chia thành (công nghệ phóng tia lửa điện (EDM) trực tuyến (IEDD)) Công nghệ phóng đia lửa điện EDM trong dây chuyền (IEDD). Công nghệ xử lý phóng điện điện cực dây (công nghệ cắt dây tia lửa điện) (WEDD), công nghệ hỗ trợ phóng điện trong không khí, v. Gia công EDM có thể được phân loại như sau: Gia công xung định hình EDM (Die Sinking EDM hay Ram-EDM) Gia công vi EDM (Micro EDM) Gia công EDM bằng dây cắt (Wire-cut EDM hoặc Wire EDM) Khoan EDM (EDM drilling) 8 Đề tài nghiên cứu khoa học 1.1 Công nghệ gia công tia lửa điện EDM Gia công bằng tia lửa điện hay còn gọi là gia công EDM (Electrical Discharge Machining) là một trong những phương pháp gia công kỹ thuật phục vụ cho việc gia công các vật liệu có độ cứng cao, được sử dụng rất phổ biến trong các ngành công nghiệp hiện nay.
Hệ thống gia công EDM bao gồm có hai bộ phận chủ yếu: máy công cụ và nguồn cung cấp điện. Máy công cụ gắn điện cực định hình (đóng vai trò là dao) và điện cực tiến tới bề mặt chi tiết gia công sinh ra một lỗ chép hình dạng của dụng cụ. Nguồn năng lượng cung cấp sản sinh ra một tần số cao, tạo ra một loạt tia lửa điện giữa điện cực và bề mặt chi tiết và bóc đi một lớp kim loại bởi sự ăn mòn của nhiệt độ và sự hóa hơi.2 Công nghệ gia công bằng máy cắt dây tia lửa điện EDM Nguyên lý Cắt dây tia lửa điện là một hình thức đặc biệt của gia công tia lửa điện. Điểm khác nhau cơ bản giữa cắt dây tia lửa điện và xung điện (gia công bằng điện cực thỏi) là thay vì sử dụng những điện cực thỏi có hình dạng phức tạp thì trong Cắt dây tia lửa điện có điện cực là một sợi dây có đường kính từ 0,1 – 0,3mm.
Dây này được cuốn liên tục và chạy theo một biên dạng cho trước, cắt được bề mặt 2D và 3D phức tạp. Chuyển động của dây cắt được điều khiển theo một đường bao nằm trong hệ tọa độ XY. Thường thì bàn máy được điều khiển CNC để tạo ra chuyển động theo các phương X và Y. Chuyển động được điều khiển này tạo thành một đường liên tục với độ chính xác 9 Đề tài nghiên cứu khoa học khoảng 0,001mm và chuyển động này phải được lập trình bằng các phần mềm CAD/CAM có modul cho máy cắt dây.
Cũng có thể lập trình bằng tay cho các ứng dụng đơn giản. Dây cắt được dẫn hướng thông qua hai cơ cấu dẫn hướng bằng kim cương. Tùy vào đường kính của dây mà đường kính trong của lỗ cơ cấu dẫn hướng có giá trị phù hợp. Thường nhà cung cấp kèm theo máy chính một số bộ cơ cấu dẫn hướng thích hợp cho vài loại cỡ đường kính dây cắt.
Dung môi dùng trong gia công: Dung môi (dung dịch) để gia công là đầu hỏa hoặc nước. Trong trường hợp dùng dầu hoả thì phôi phải được ngâm trong dầu hỏa, còn trong trường hợp dùng nước thì cần phun tia nước vào vùng gia công. Dung môi có ảnh hưởng lớn đến độ ổn định và năng suất gia công. Dầu hỏa và nước có độ nhớt và mật độ khác nhau rất ít nhưng tính dẫn điện của nước lớn hơn tính dẫn điện của dầu khoảng 40 lần.
Khi dùng dung môi là nước cất, năng suất gia công các kim loại mầu (đồng, niken, nhôm, v.v) đạt 10-20 mm2/phút, năng suất gia công thép (thép kết cấu, thép dụng cụ, thép không gỉ) đạt 5-8 mm2/phút, năng suất gia công hợp kim cứng (BK8; BK20M) đạt 6-12 mm2/phút.3 Nghiên cứu hiện trạng môi chất (Dung môi) làm việc EDM Trong hệ thống gia công EDM, dung môi là một trong những thành phần quan trọng và dung môi có ảnh hưởng lớn đến hiệu suất gia công và hiệu quả gia công của EDM. 10 Đề tài nghiên cứu khoa học Dung môi gia công không chỉ ảnh hưởng đến hiệu quả xử lý, chất lượng bề mặt và chi phí gia công của phôi mà còn ảnh hưởng đến sức khỏe của người vận hành máy công cụ, sản xuất an toàn và môi trường. EDM không chỉ thực hiện trong môi trường lỏng, dung môi gia công bắt đầu phát triển theo hướng đa dạng. Với tình trạng ô nhiễm môi trường ngày càng nghiêm trọng và tình trạng thiếu năng lượng liên tục, khái niệm sản xuất xanh đã bắt đầu bén rễ trong lòng người dân.
Do đó, người ta bắt đầu chú ý đến các dung môi gia công có đặc tính gia công bảo vệ môi trường [11,12]. Dung môi làm việc của EDM chủ yếu có thể được chia thành các loại sau: 1.1 Dầu là môi chất làm việc: Dầu là phương tiện (môi chất) gia công của EDM, dầu đã được sử dụng rộng rãi. Bởi vì dầu có đặc tính độ nhớt cao và tính chất điện môi mạnh. Khi gia công thô các phôi lớn, dầu máy thường được sử dụng làm phương tiện gia công.
Trong quá trình gia công thông thường, dầu hỏa thường được sử dụng làm môi chất làm việc và dầu hỏa được sử dụng phổ biến hơn dầu động cơ. Mọi người cũng đã tiến hành nghiên cứu chuyên sâu về các đặc tính gia công của dầu hỏa, Ví dụ, có một hiệu ứng phân cực khi gia công bằng dầu hỏa, tức là tốc độ ăn mòn của điện cực dụng cụ và điện cực phôi là khác nhau, nói chung, điện cực âm được chọn để gia công thô và điện cực dương được chọn để gia công tinh.