Luận văn nghiên cứu chế tạo và khảo sát tính chất của vật liệu graphen oxit bằng phương pháp điện hóa

Đề tài khảo sát chế tạo và khảo sát tính chất vật liệu graphen oxit qua phương pháp điện hóa với dữ liệu thực nghiệm, giải pháp cụ thể cho bài toán

• Chuyên ngành: Khoa học Vật liệu
• Đề tài: Nghiên cứu chế tạo và khảo sát tính chất vật liệu graphen oxit qua phương pháp điện hóa
• Loại tài liệu: Luận văn

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. VẬT LIỆU GRAPHEN
• 1.1.1. Cấu trúc của vật liệu graphen
• 1.1.2. Một số tính chất của graphen
• 1.1.2.1. Tính chất điện
• 1.1.2.2. Tính chất nhiệt
• 1.1.2.3. Tính chất quang
• 1.1.2.4. Tính chất hóa học
• 1.1.3. Một số phương pháp chế tạo vật liệu graphen
• 1.1.3.1. Graphen tổng hợp từ graphit oxit
• 1.1.3.2. Graphen tổng hợp bằng phương pháp hóa học ướt
• 1.1.3.3. Phương pháp epitaxy
• 1.1.3.4. Phương pháp CVD
• 1.1.3.5. Phương pháp tách mở ống nano cacbon
• 1.2. VẬT LIỆU GRAPHEN OXIT
• 1.2.1. Cấu trúc của vật liệu graphen oxit (GO)
• 1.2.2. Một số tính chất của graphen oxit
• 1.2.2.1. Tính dẫn điện
• 1.2.2.2. Tính hấp phụ
• 1.2.2.3. Khả năng phân tán
• 1.2.3. Một số phương pháp chế tạo vật liệu graphen oxit
• 1.2.3.1. Chế tạo graphen oxit sử dụng các chất oxi hóa và các axit mạnh
• 1.2.3.2. Chế tạo graphen oxit bằng phương pháp điện ly plasma
• 2. CHƯƠNG 2: NGUYÊN VẬT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU TÍNH CHẤT ĐẶC TRƯNG VẬT LIỆU
• 2.1.1. Phương pháp hiển vi điện tử quét phân giải cao (FE-SEM)
• 2.1.2. Phương pháp nhiễu xạ tia X (XRD)
• 2.1.3. Phương pháp tán xạ Raman
• 2.1.4. Phương pháp phổ hồng ngoại biến đổi Fourier- FTIR
• 2.2. LỰA CHỌN PHƯƠNG PHÁP
• 2.3. THIẾT BỊ, DỤNG CỤ VÀ HÓA CHẤT THỰC NGHIỆM
• 2.3.1. Thiết bị và dụng cụ
• 2.4. QUY TRÌNH CHẾ TẠO GRAPHEN OXIT
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. CÁC CHẾ TỔNG HỢP CỦA GO THEO PHƯƠNG PHÁP ĐIỆN HÓA
• 3.1.1. MỨC ĐỘ KIỂM SOÁT TỔNG HỢP CÁC TẤM GO THEO PHƯƠNG PHÁP ĐIỆN HÓA. Khảo sát ảnh hưởng vật liệu graphit
• 3.1.2. Khảo sát ảnh hưởng dung dịch chất điện hóa
• 3.1.3. Khảo sát diện tích bề mặt riêng của vật liệu graphen oxit
• 3.1.4. KẾT QUẢ ẢNH CHỤP HIỂN VI ĐIỆN TỬ QUÉT PHÂN GIẢI CAO (FE – SEM). KẾT QUẢ PHỔ TÁN XẠ RAMAN
• 3.1.5. KẾT QUẢ NHIỄU XẠ TIA X (XRD). KẾT QUẢ PHỔ HỒNG NGOẠI CHUYỂN DỊCH FOURIER (FTIR)
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về vật liệu graphen oxit

Vật liệu graphen oxit (GO) đã thu hút sự chú ý lớn trong nghiên cứu vật liệu nano nhờ vào các tính chất độc đáo của nó. GO được hình thành từ graphen thông qua quá trình oxy hóa, tạo ra các nhóm chức chứa oxy trên bề mặt. Những nhóm chức này không chỉ làm thay đổi tính chất điện hóa mà còn cải thiện khả năng tương tác với các vật liệu khác. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng GO có khả năng dẫn điện tốt, tính hấp phụ cao và khả năng phân tán tốt trong dung môi, điều này mở ra nhiều ứng dụng trong lĩnh vực điện tử, cảm biến và lưu trữ năng lượng. Theo một nghiên cứu gần đây, GO có thể được sử dụng như một tiền chất để tổng hợp graphen, nhờ vào khả năng khôi phục cấu trúc graphen từ GO thông qua các phương pháp khử hóa học hoặc nhiệt. Điều này cho thấy tiềm năng lớn của vật liệu nano này trong các ứng dụng công nghệ hiện đại.

1.1. Tính chất vật liệu graphen oxit

Tính chất của graphen oxit rất đa dạng và phong phú. Đầu tiên, GO có tính dẫn điện cao, mặc dù không bằng graphen nguyên chất, nhưng vẫn đủ để ứng dụng trong các linh kiện điện tử. Thứ hai, GO có khả năng hấp phụ tốt, cho phép nó tương tác với nhiều loại phân tử khác nhau, từ đó có thể được sử dụng trong các cảm biến hóa học. Thứ ba, khả năng phân tán của GO trong dung môi là một yếu tố quan trọng, giúp nó dễ dàng được sử dụng trong các ứng dụng khác nhau. Cuối cùng, GO có thể được chế tạo thông qua nhiều phương pháp khác nhau, từ hóa học đến điện hóa, mỗi phương pháp đều có những ưu điểm và nhược điểm riêng, ảnh hưởng đến chất lượng và tính chất của sản phẩm cuối cùng.

II. Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu này sử dụng phương pháp điện hóa để chế tạo graphen oxit. Phương pháp này cho phép kiểm soát tốt quá trình oxy hóa graphit, từ đó tạo ra GO với các tính chất mong muốn. Các thiết bị như kính hiển vi điện tử quét phân giải cao (FE-SEM), phương pháp nhiễu xạ tia X (XRD) và phổ tán xạ Raman được sử dụng để khảo sát và phân tích tính chất của vật liệu chế tạo. Kết quả cho thấy rằng việc điều chỉnh các thông số trong quá trình điện hóa có thể ảnh hưởng đáng kể đến diện tích bề mặt và tính chất điện của GO. Điều này mở ra hướng đi mới trong việc tối ưu hóa quy trình sản xuất GO, giúp nâng cao hiệu suất và giảm thiểu tác động đến môi trường.

2.1. Thiết bị và dụng cụ

Các thiết bị và dụng cụ được sử dụng trong nghiên cứu bao gồm máy đo điện hóa, kính hiển vi điện tử quét phân giải cao (FE-SEM) và máy phân tích phổ tán xạ Raman. Những thiết bị này cho phép theo dõi và phân tích các đặc tính của vật liệu nano trong quá trình chế tạo. Việc sử dụng các thiết bị hiện đại giúp đảm bảo độ chính xác và độ tin cậy của kết quả nghiên cứu. Đặc biệt, FE-SEM cho phép quan sát cấu trúc bề mặt của GO ở cấp độ nano, trong khi XRD và Raman cung cấp thông tin về cấu trúc tinh thể và các nhóm chức trên bề mặt. Sự kết hợp của các phương pháp này giúp tạo ra một bức tranh toàn diện về tính chất của graphen oxit.

III. Kết quả và thảo luận

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng graphen oxit được chế tạo qua phương pháp điện hóa có tính chất tương tự như GO được sản xuất bằng các phương pháp truyền thống. Các phân tích từ FE-SEM cho thấy bề mặt của GO có cấu trúc nano-xốp, điều này có thể cải thiện khả năng hấp phụ và dẫn điện. Phổ tán xạ Raman cho thấy sự hiện diện của các nhóm chức oxy, xác nhận rằng quá trình oxy hóa đã diễn ra thành công. Kết quả từ XRD cho thấy cấu trúc tinh thể của GO vẫn được duy trì, điều này rất quan trọng cho các ứng dụng trong lĩnh vực điện tử. Những phát hiện này không chỉ khẳng định tính khả thi của phương pháp điện hóa trong việc chế tạo GO mà còn mở ra hướng đi mới cho việc phát triển các vật liệu nano trong tương lai.

3.1. Ứng dụng của graphen oxit

Với các tính chất vượt trội, graphen oxit có nhiều ứng dụng tiềm năng trong các lĩnh vực khác nhau. Trong ngành điện tử, GO có thể được sử dụng để chế tạo các linh kiện điện tử nhỏ gọn và hiệu quả hơn. Trong lĩnh vực cảm biến, khả năng hấp phụ của GO cho phép phát hiện các chất độc hại trong môi trường. Ngoài ra, GO còn được nghiên cứu trong lĩnh vực lưu trữ năng lượng, nhờ vào khả năng dẫn điện và diện tích bề mặt lớn. Những ứng dụng này không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn góp phần vào việc phát triển công nghệ bền vững và thân thiện với môi trường.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong những năm gần đây, vật liệu graphen và các dẫn xuất của nó, đặc biệt là graphen oxit (GO), đã thu hút sự quan tâm lớn trong lĩnh vực vật liệu tiên tiến nhờ các tính chất điện tử, quang học, cơ học và hóa học độc đáo. Từ khi được phát hiện vào năm 2004, graphen đã được nghiên cứu rộng rãi với độ linh động điện tử lên đến khoảng $1.5 \times 10^5$ cm(^2)/V.s, điện trở suất thấp nhất ở nhiệt độ phòng khoảng $10^{-6}$ (\Omega).cm, và độ dẫn nhiệt cao tới 5000 W/mK. Graphen oxit, một tiền thân quan trọng của graphen, chứa nhiều nhóm chức oxy như hydroxyl, epoxy, cacboxyl và cacbonyl, giúp tăng khả năng tương tác và ứng dụng trong các lĩnh vực như in ấn thiết bị điện tử, xúc tác, lưu trữ năng lượng và màng tách sinh học.

Tuy nhiên, các phương pháp tổng hợp GO truyền thống như Brodie, Staudenmaier và Hummers đều sử dụng các chất oxi hóa mạnh, axit đậm đặc, gây nguy hiểm về an toàn, ô nhiễm môi trường và thời gian phản ứng kéo dài hàng trăm giờ. Do đó, mục tiêu nghiên cứu của luận văn là phát triển một phương pháp tổng hợp GO bằng phương pháp điện hóa nhanh chóng, an toàn, thân thiện môi trường, với hiệu suất cao và kiểm soát tốt tính chất vật liệu. Nghiên cứu được thực hiện trong phạm vi sử dụng tấm graphit làm nguyên liệu thô, với quy trình điện hóa trong dung dịch axit sulfuric ở nhiệt độ phòng, nhằm tạo ra GO có tính chất tương đương với các phương pháp truyền thống nhưng giảm thiểu các nhược điểm về môi trường và thời gian.

Ý nghĩa của nghiên cứu được thể hiện qua việc cung cấp một quy trình tổng hợp GO có thể mở rộng quy mô sản xuất, giảm thiểu ô nhiễm và rút ngắn thời gian chế tạo từ hàng trăm giờ xuống còn vài giây, đồng thời giữ được các tính chất vật liệu quan trọng như diện tích bề mặt riêng, cấu trúc lớp và nhóm chức oxy trên bề mặt.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình sau:

• Cấu trúc tinh thể và tính chất vật liệu graphen: Graphen là tấm phẳng đơn lớp các nguyên tử cacbon liên kết sp(^2) theo cấu trúc lục giác, với liên kết sigma bền vững và liên kết pi linh động, quy định tính chất điện và quang học. Chiều dài liên kết C–C khoảng 0,142 nm.

• Tính chất vật liệu graphen oxit (GO): GO là dẫn xuất của graphen với các nhóm chức chứa oxy (OH, epoxy, COOH, CO) làm tăng khoảng cách giữa các lớp, tính ưa nước và khả năng hấp phụ cao. GO có tính dẫn điện thấp do sự suy thoái liên kết sp(^2) thành sp(^3).

• Phương pháp tổng hợp GO: Các phương pháp truyền thống như Brodie, Staudenmaier, Hummers dựa trên phản ứng oxi hóa graphit bằng các chất oxi hóa mạnh trong môi trường axit đậm đặc. Phương pháp điện hóa (EC) sử dụng dòng điện một chiều và dung dịch điện ly để xen kẽ anion vào giữa các lớp graphit, làm giãn nở và oxy hóa nhanh chóng thành GO.

• Phương pháp phân tích vật liệu: Sử dụng các kỹ thuật hiển vi điện tử quét phân giải cao (FE-SEM), nhiễu xạ tia X (XRD), phổ tán xạ Raman và phổ hồng ngoại biến đổi Fourier (FTIR) để khảo sát cấu trúc, thành phần hóa học và tính chất bề mặt của GO.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Nghiên cứu sử dụng tấm graphit tự nhiên (FGP) dày 0,5 mm, kích thước 4×10 cm(^2) làm nguyên liệu thô. Dung dịch điện ly gồm H(_2)SO(_4) đậm đặc 98% và pha loãng 50%.

• Quy trình tổng hợp GO: Quá trình điện hóa gồm hai giai đoạn tuần tự ở nhiệt độ phòng. Giai đoạn I: tấm graphit được điện hóa trong dung dịch H(_2)SO(_4) 98% ở điện áp 1,6 V trong 20 phút để tạo hợp chất trung gian GICP (graphit trương nở). Giai đoạn II: GICP được điện hóa trong dung dịch H(_2)SO(_4) 50% ở điện áp 5 V trong vài giây để oxy hóa thành GO.

• Phương pháp phân tích:

  • FE-SEM để quan sát hình thái bề mặt và cấu trúc lớp của vật liệu.
  • XRD để xác định cấu trúc tinh thể và khoảng cách giữa các lớp.
  • Phổ Raman để đánh giá độ dày, mức độ oxy hóa và cấu trúc tinh thể.
  • FTIR để xác định các nhóm chức chứa oxy trên bề mặt GO.
  • Phương pháp BET để đo diện tích bề mặt riêng của GO.

• Cỡ mẫu và chọn mẫu: Sử dụng tấm graphit có kích thước lớn để đảm bảo tính đồng nhất và khả năng mở rộng quy mô. Phương pháp điện hóa được chọn do tính an toàn, thân thiện môi trường và khả năng kiểm soát mức độ oxy hóa.

• Timeline nghiên cứu: Thí nghiệm tổng hợp và phân tích vật liệu được thực hiện trong vòng vài tháng, với các bước chuẩn bị, tổng hợp, xử lý mẫu và phân tích đặc tính vật liệu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Hiệu suất tổng hợp GO cao và nhanh chóng: Phương pháp điện hóa cho phép tổng hợp GO trong vòng vài giây, nhanh hơn khoảng 100 lần so với các phương pháp truyền thống. Năng suất thu được khoảng 96% trọng lượng so với tấm graphit ban đầu.

2. Kiểm soát mức độ oxy hóa hiệu quả: Tỉ lệ nguyên tử C:O của GO thu được nằm trong khoảng 2,1 đến 2,9, với mức oxy hóa cao nhất đạt tỉ lệ C:O khoảng 1,5–1,8 khi sử dụng dung dịch H(_2)SO(_4) 50%. Mức độ oxy hóa có thể điều chỉnh bằng cách thay đổi nồng độ axit trong dung dịch điện ly.

3. Tính chất vật liệu GO tương đương phương pháp truyền thống:

   • Diện tích bề mặt riêng đo bằng phương pháp BET đạt khoảng 47 m(^2)/g, cao hơn so với GO tổng hợp bằng các phương pháp truyền thống.
   • Ảnh FE-SEM cho thấy GO có cấu trúc lớp mỏng, nhiều khoảng trống, thuận lợi cho quá trình hấp phụ.
   • Phổ Raman thể hiện tỉ lệ cường độ đỉnh D/G (I(_D)/I(_G)) là 1,08, chứng tỏ sự oxy hóa và bóc tách thành công từ graphit sang GO.
   • XRD và FTIR xác nhận sự hiện diện của các nhóm chức chứa oxy như hydroxyl, epoxy, cacboxyl trên bề mặt GO.

4. Khả năng phân tán và ổn định trong dung môi: GO thu được có khả năng phân tán tốt trong nước, tạo thành dung dịch keo ổn định, không có hiện tượng kết tủa hay thay đổi màu sắc sau thời gian dài.

Thảo luận kết quả

Quá trình điện hóa sử dụng dòng điện một chiều và dung dịch axit sulfuric đã tạo điều kiện thuận lợi cho việc xen kẽ các anion HSO(_4^-) vào giữa các lớp graphit, làm giãn nở cấu trúc và làm yếu liên kết Vander Waals, từ đó dễ dàng tách các lớp thành các tấm GO mỏng. Việc kiểm soát nồng độ axit và điện áp cho phép điều chỉnh mức độ oxy hóa, ảnh hưởng trực tiếp đến tỉ lệ C:O và các nhóm chức trên bề mặt.

So với các phương pháp truyền thống như Hummers, phương pháp điện hóa giảm thiểu đáng kể thời gian tổng hợp từ hàng trăm giờ xuống còn vài giây, đồng thời giảm thiểu nguy cơ cháy nổ và ô nhiễm môi trường do không sử dụng các chất oxi hóa mạnh và axit đậm đặc trong thời gian dài. Kết quả phân tích FE-SEM, Raman và BET cho thấy GO thu được có cấu trúc và tính chất tương đương hoặc vượt trội so với các phương pháp truyền thống.

Dữ liệu có thể được trình bày qua các biểu đồ so sánh tỉ lệ C:O theo nồng độ axit, phổ Raman thể hiện sự thay đổi cường độ đỉnh D và G, cũng như biểu đồ diện tích bề mặt riêng BET giữa các mẫu GO tổng hợp bằng các phương pháp khác nhau. Bảng so sánh thành phần hóa học và tính chất vật liệu cũng giúp minh họa rõ ràng hiệu quả của phương pháp điện hóa.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Ứng dụng phương pháp điện hóa trong sản xuất quy mô lớn: Khuyến nghị các nhà sản xuất vật liệu nano áp dụng phương pháp điện hóa để tổng hợp GO với quy mô công nghiệp, tận dụng ưu điểm về tốc độ, an toàn và thân thiện môi trường. Thời gian triển khai dự kiến trong vòng 1-2 năm.

2. Tối ưu hóa điều kiện điện hóa: Đề xuất nghiên cứu sâu hơn về ảnh hưởng của các thông số như điện áp, nồng độ axit, thời gian điện hóa để tối ưu hóa chất lượng GO theo từng ứng dụng cụ thể. Chủ thể thực hiện là các viện nghiên cứu và doanh nghiệp công nghệ vật liệu.

3. Phát triển các vật liệu composite dựa trên GO: Khuyến khích nghiên cứu phối hợp GO với polymer hoặc các vật liệu khác để nâng cao tính chất cơ học, điện và quang học, phục vụ cho các ứng dụng trong điện tử, cảm biến và lưu trữ năng lượng. Thời gian nghiên cứu 2-3 năm.

4. Xây dựng quy trình xử lý và tái chế chất thải: Đề xuất xây dựng quy trình xử lý nước thải và chất thải từ quá trình tổng hợp GO để đảm bảo an toàn môi trường, giảm thiểu ô nhiễm. Chủ thể thực hiện là các cơ quan quản lý môi trường và doanh nghiệp sản xuất.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà nghiên cứu và sinh viên ngành vật liệu nano: Luận văn cung cấp kiến thức sâu rộng về cấu trúc, tính chất và phương pháp tổng hợp GO, hỗ trợ nghiên cứu và phát triển vật liệu mới.

2. Doanh nghiệp sản xuất vật liệu tiên tiến: Thông tin về phương pháp điện hóa thân thiện môi trường và hiệu quả cao giúp doanh nghiệp cải tiến quy trình sản xuất, giảm chi phí và tăng năng suất.

3. Chuyên gia trong lĩnh vực môi trường và xử lý chất thải: Nghiên cứu cung cấp cơ sở để đánh giá tác động môi trường của các phương pháp tổng hợp GO và đề xuất giải pháp xử lý chất thải.

4. Nhà phát triển công nghệ ứng dụng GO: Các ứng dụng trong cảm biến, lưu trữ năng lượng, màng tách sinh học có thể được phát triển dựa trên các đặc tính vật liệu GO được khảo sát trong luận văn.

Câu hỏi thường gặp

1. Phương pháp điện hóa tổng hợp GO có ưu điểm gì so với phương pháp truyền thống?
   Phương pháp điện hóa tổng hợp GO nhanh hơn khoảng 100 lần, an toàn hơn do không sử dụng các chất oxi hóa mạnh trong thời gian dài, thân thiện môi trường và dễ dàng kiểm soát mức độ oxy hóa. Ví dụ, GO được tổng hợp trong vài giây thay vì hàng trăm giờ.

2. Tỉ lệ nguyên tử C:O ảnh hưởng như thế nào đến tính chất của GO?
   Tỉ lệ C:O thấp hơn (khoảng 1,5–1,8) cho thấy mức độ oxy hóa cao, làm tăng số lượng nhóm chức oxy trên bề mặt, ảnh hưởng đến khả năng hấp phụ và tính dẫn điện của GO. Tỉ lệ này có thể điều chỉnh bằng cách thay đổi nồng độ axit trong dung dịch điện ly.

3. GO tổng hợp bằng phương pháp điện hóa có khả năng phân tán trong nước như thế nào?
   GO thu được có khả năng phân tán tốt trong nước, tạo thành dung dịch keo ổn định, không kết tủa sau thời gian dài, nhờ các nhóm chức chứa oxy làm tăng tính ưa nước.

4. Các kỹ thuật phân tích nào được sử dụng để đánh giá GO trong nghiên cứu?
   FE-SEM để quan sát hình thái bề mặt, XRD để xác định cấu trúc tinh thể, phổ Raman để đánh giá mức độ oxy hóa và cấu trúc, FTIR để xác định nhóm chức chứa oxy, và BET để đo diện tích bề mặt riêng.

5. Phương pháp điện hóa có thể áp dụng cho quy mô sản xuất lớn không?
   Có, phương pháp này dễ dàng mở rộng quy mô do sử dụng thiết bị đơn giản, thời gian tổng hợp ngắn và kiểm soát tốt các thông số, phù hợp với sản xuất liên tục và công nghiệp.

Kết luận

• Phương pháp điện hóa tổng hợp graphen oxit là giải pháp nhanh chóng, an toàn và thân thiện môi trường, rút ngắn thời gian tổng hợp từ hàng trăm giờ xuống còn vài giây.
• GO thu được có tỉ lệ nguyên tử C:O trong khoảng 2,1–2,9, với mức oxy hóa có thể điều chỉnh bằng nồng độ axit, giữ được cấu trúc lớp và các nhóm chức chứa oxy quan trọng.
• Các phân tích FE-SEM, Raman, XRD và BET xác nhận GO có cấu trúc lớp mỏng, diện tích bề mặt riêng cao và khả năng phân tán tốt trong nước.
• Phương pháp có tiềm năng mở rộng quy mô sản xuất công nghiệp, giảm thiểu ô nhiễm và chi phí sản xuất.
• Các bước tiếp theo bao gồm tối ưu hóa điều kiện điện hóa, phát triển vật liệu composite dựa trên GO và xây dựng quy trình xử lý chất thải phù hợp.

Khuyến nghị các nhà nghiên cứu và doanh nghiệp áp dụng phương pháp này để phát triển vật liệu graphen oxit chất lượng cao, góp phần thúc đẩy ứng dụng trong công nghiệp và công nghệ tiên tiến.

Trích đoạn nội dung tài liệu

1 MỤC LỤC CH NG 1: TỔNG QUAN 5 1. VẬT LIỆU GRAPHEN 5 1. Cấu trúc của vật liệu graphen 5 1. Một số tính chất của graphen 6 1.

Tính chất điện 6 1. Tính chất nhiệt 8 1. Tính chất quang 10 1. Tính chất hóa học 11 1.

Một số phương pháp chế tạo vật liệu graphen 11 1. Graphen tổng hợp từ graphit oxit 11 1. Graphen tổng hợp bằng phương pháp hóa học ướt 15 1. Phương pháp epitaxy 20 1.

Phương pháp CVD 21 1. Phương pháp tách mở ống nano cacbon 22 1. VẬT LIỆU GRAPHEN OXIT 23 1. Cấu trúc của vật liệu graphen oxit (GO) 23 1.

Một số tính chất của graphen oxit 25 1. Tính dẫn điện 25 1. Tính hấp phụ 25 1. Khả năng phân tán 26 1.

Một số phương pháp chế tạo vật liệu graphen oxit 27 1.Chế tạo graphen oxit sử dụng các chất oxi hóa và các axit mạnh 27 1.Chế tạo graphen oxit bằng phương pháp điện ly plasma 32 CH NG 2. NGUYÊN VẬT LIỆU VÀ PH NG PHÁP NGHIÊN CỨU 35 2 2. MỘT SỐ PH NG PHÁP NGHIÊN CỨU TÍNH CHẤT ĐẶC TR NG VẬT LIỆU 35 2. Phương pháp hiển vi điện tử quét phân giải cao (FE-SEM) 35 2.

Phương pháp nhiễu xạ tia X (XRD) [45,46] 35 2. Phương pháp tán xạ Raman 37 2. Phương pháp phổ hồng ngoại biến đổi Fourier- FTIR [47] 38 2. LỰA CHỌN PH NG PHÁP 38 2.

THIẾT BỊ, DỤNG CỤ VÀ HÓA CHẤT THỰC NGHIỆM 39 2. Thiết bị và dụng cụ 39 2. QUY TRÌNH CHẾ TẠO GRAPHEN OXIT 40 CH NG 3: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN 42 3. C CHẾ TỔNG HỢP CỦA GO THEO PH NG PHÁP ĐIỆN HÓA 42 3.

MỨC ĐỘ KIỂM SOÁT TỔNG HỢP CÁC TẤM GO THEO PH NG PHÁP ĐIỆN HÓA. Khảo sát ảnh hưởng vật liệu graphit 43 3. Khảo sát ảnh hưởng dung dịch chất điện hóa 44 3. Khảo sát diện tích bề mặt riêng của vật liệu graphen oxit 47 3.

KẾT QUẢ ẢNH CHỤP HIỂN VI ĐIỆN TỬ QUÉT PHÂN GIẢI CAO (FE – SEM). KẾT QUẢ PHỔ TÁN XẠ RAMAN 49 3. KẾT QUẢ NHIỄU XẠ TIA X (XRD). KẾT QUẢ PHỔ HỒNG NGOẠI CHUYỂN DỊCH FOURIER (FTIR).

53 CH NG 4: KẾT LUẬN 55 TÀI LIỆU THAM KHẢO 56 3 M ĐẦU Trong những năm gần đây, graphen và vật liệu trên cơ sở graphen là loại vật liệu nhận được sự quan tâm đặc biệt, kể từ khi lần đầu tiên vật liệu graphen được giới thiệu về các tính chất điện tử từ năm 2004. Cùng với đó, vào năm 2010 giải thưởng Nobel vật l về vật liệu này đã được trao cho hai nhà khoa học Konstantin S.Novoselov và Andre K.Geim thuộc trường đại học Manchester nước Anh. Lần đầu tiên đã tách được những đơn lớp graphen từ vệt liệu khối graphit và mô tả tính chất đặc trưng của chúng [1]. Kể từ đó graphen đã trở thành đối tượng được nhiều nhà khoa học quan tâm, nghiên cứu rộng rãi tính chất điện – điện tử, điện hóa, quang học, cơ học và khả năng hấp phụ.

Là một tiền thân quan trọng và dẫn xuất của vật liệu graphen, graphen oxit (GO) đã nhận được sự chú rộng rãi trong những năm gần đây. Nhờ các gốc nhóm chức này, vật liệu GO dễ dàng lắp ghép với các cấu trúc v mô, nhưng GO vẫn giữ nguyên dạng cấu trúc lớp ban đầu của graphit [3-6]. Hơn nữa các nhóm chức chứa oxi giúp GO dễ dàng hoạt động và tương tác mạnh với các loại vật liệu khác mang lại vật liệu GO hoàn chỉnh và một loạt ứng dụng công nghệ. Graphen oxit, thường được sử dụng như một tiền chất để tổng hợp graphen.

Tuy nhiên nhờ có nhiều tính chất độc đáo [7], vật liệu này thường được sử dụng trong một số l nh vực in ấn thiết bị điện tử, xúc tác, lưu trữ năng lượng, màng tách sinh học và vật liệu tổng hợp [8]. Hiện nay, các phương pháp tổng hợp vật liệu GO phụ thuộc vào phản ứng của than chì với các chất oxi hóa hỗn hợp mạnh, chứa đựng nhiều rủi ro về an toàn cháy nổ, ô nhiễm môi trường và thời gian phản ứng lâu tới hàng trăm giờ. Trong luận văn này, chúng tôi trình bày một phương pháp có thể mở rộng, an toàn và thân thiện với môi trường để tổng hợp vật liệu graphen oxit với hiệu suất cao dựa trên quá trình oxi hóa của tấm graphit. Tấm graphit bị oxi hóa hoàn toàn trong vài giây, graphen oxit thu được có tính chất đạt được 4 tương tự như graphen oxit chế tạo bằng các phương pháp hiện tại.

Vì vậy, chúng tôi chọn đề tài: Trong luận văn này chúng tôi tập trung nghiên cứu các nội dụng sau: - Chế tạo vật liệu graphen oxit bằng phương pháp điện hóa. - Khảo sát tính chất đặc trưng của vật liệu chế tạo được bằng các phương pháp như: nhiễu xạ tia X (XRD), phổ tán xạ Raman, phổ hồng ngoại biến đổi Fourier - FTIR và kính hiển vi điện tử quét phân giải cao (FE - SEM). 5 CHƢƠNG T NG QUAN 1. VẬT LIỆU GRAPHEN Cacbon là nguyên tố đóng vai trò quan trọng cho sự sống và là nguyên tố cơ bản của hàng triệu hợp chất hóa học hữu cơ.

Trong một nguyên tử cacbon, các electron lớp ngoài cùng có thể hình thành nên nhiều kiểu lai hóa khác nhau. Do đó khi các nguyên tử này liên kết lại với nhau chúng cũng có khả năng tạo nên nhiều dạng cấu trúc tinh thể như: Cấu trúc tinh thể ba chiều (3D), hai chiều (2D), một chiều (1D) và không chiều (0D) [9]. Điều này được thể hiện thông qua sự phong phú về các dạng thù hình của vật liệu cacbon là: Kim cương, graphit, graphen, ống nano cacbon và fullerens. Trong đó, graphen được hai nhà khoa học người Anh gốc Nga là Andre Geim và Konstantin Novoselov khám phá ra vào năm 2004.

Cấu tr c c a vật liệu graphen Về mặt cấu trúc graphen là một tấm ph ng dày được cấu tạo từ các nguyên tử cacbon sắp xếp theo cấu trúc lục giác trên cùng một mặt ph ng hay còn được gọi là cấu trúc hình tổ ong. Do chỉ có 6 electron tạo thành lớp vỏ của nguyên tử cacbon nên chỉ có bốn electron phân bố ở trạng thái lai hóa AO - 2s và lai hóa AO - 2p đóng vai trò quan trọng trong việc liên kết hóa học giữa các nguyên tử cacbon với nhau. Các trạng thái lai hóa AO - 2s và AO - 2p của nguyên tử cacbon lai hóa với nhau tạo thành ba trạng thái định hướng trong một mặt ph ng hướng ra ba phương tạo với nhau một góc 1200. Mỗi trạng thái lai hóa AO - sp của nguyên tử cacbon này xen phủ với một trạng thái lai hóa AO - sp của nguyên tử cacbon khác hình thành một liên kết cộng hóa trị dạng sigma (σ) bền vững.

Chính các liên kết sigma này quy định cấu trúc mạng tinh thể graphen dưới dạng cấu trúc hình tổ ong và l giải tại sao graphen rất bền vững về mặt hóa học và trơ về mặt hóa học. Ngoài các liên kết sigma (σ), giữa hai nguyên tử cacbon lân cận còn tồn tại một liên kết pi (π) khác kém bền vững hơn được hình thành do sự xen phủ của các AO - pz không bị lai hóa với các AO - s. Do liên kết π này yếu và có định hướng không gian vuông góc với các AO - sp nên các electron tham gia liên kết này rất linh động và quy định tính chất điện và quang của graphen. Chiều dài liên kết C – C trong cấu trúc graphen khoảng 0,142 nm.

6 H nh 1 1: á i n t m i nguy n t on trong m ng gr ph n [9]. Một số t nh chất c a graphen 1 1 2 1 T nh h t i n Graphen có độ linh động điện tử rất cao, graphen có độ linh động điện tử vào khoảng 15.s ở nhiệt độ phòng. Trong khí đó Silic vào khoảng 1400 cm2/V.s, ống nano cacbon khoảng 10.s, bán dẫn hữu cơ (polymer, oligomer) vào khoảng 10 cm2/V. Điện trở suất của graphen khoảng 10-6 Ω.cm, thấp hơn điện trở suất của bạc (Ag), là vật chất có điện trở suất thấp nhất ở nhiệt độ phòng [10].

Vì vậy graphen được biết đến như là vật liệu có điện trở suất thấp nhất trong các loại vật liệu ở nhiệt độ phòng như thể hiện trong bảng 1. Điều này mở ra tiềm năng ứng dụng to lớn của graphen trong sản xuất các linh kiện điện tử tốc độ cao. Bảng 1: Độ dẫn i n một số vật i u [11]. Vật liệu Độ dẫn điện (S m-1) Bạc 6.07×106 Thép không gỉ 1.09×105 GaAs 5×10−8 đến 103 Cacbon vô định hình 1.25 đến 2×103 Kim cương 10−13 Germanium 2.8 8 Nước cương 5×10−4 đến 5×10−2 Silicon 1.56×10−3 Gỗ 10−4 đến 10-3 Nước khử ion 5.5×10−6 Glass 10−11 đến 10−15 Hard rubber 10-14 Air 3×10-15 đến 8×10-15 Teflon 10-25 đến 10-23 1 1 2 2 T nh h t nhi t Độ dẫn nhiệt của vật liệu graphen được đo ở nhiệt độ phòng vào khoảng 5000 W/mK [12] cao hơn các dạng cấu trúc khác của cacbon là ống nano cacbon, than chì và kim cương như thể hiện trong bảng 2.

Graphen dẫn nhiệt theo các hướng trong cùng mặt ph ng là như nhau. Khi mà các thiết bị điện tử ngày càng được thu nhỏ và mật độ mạch tích hợp ngày càng tăng thì yêu cầu tản nhiệt cho các linh kiện càng quan trọng. Với khả năng dẫn nhiệt tốt, graphen hứa h n sẽ là một vật liệu tiềm năng cho các ứng dụng đặc biệt trong các linh kiện điện tử công suất. Bảng 2: Độ dẫn nhi t một số vật i u [13] Vật liệu Độ dẫn nhiệt (W/mK) Kim cương 1000 Bạc 406.0 Vàng 314 9 Đồng thau 109.08 Sợi thủy tinh 0.04 Gạch chịu nhiệt 0.6 Tấm xốp gỗ 0.04 Bông khoáng 0.003 1 1 2 3 T nh h t ơ Để xác định độ bền của vật liệu graphen các nhà khoa học đã sử dụng một kỹ thuật đó là kính hiển vi lực nguyên tử cụ thể người ta sử dụng một đầu típ có đường kính khoảng 2nm bằng kim cương làm lõm một tấm graphen đơn lớp.

Kết quả đo và tính toán cho thấy vật liệu graphen có Young’s modulus khoảng 1.100 GPa, có độ bền kéo 125 Gpa, là vật liệu rất cứng (hơn kim cương và cứng hơn thép 300 lần. Trong khi đó tỉ trọng của graphen tương đối nhỏ 0,77 mg/m2 [12].2: Kỹ thuật o ặ t nh ơ [14] 1 1 2 4 T nh h t qu ng Graphen đơn hầu như trong suốt, nó hấp thụ chỉ 2,3% cường độ ánh sáng và hầu như độc lập với bước sóng trong vùng quang học. Vì thế màng 11 mỏng trong suốt, dẫn điện cao làm bằng vật liệu graphen đang được tích cực nghiên cứu và thử nghiệm [15].