Nghiên cứu chỉ số tim cổ chân cavi và mối liên quan với một số yếu tố lâm sàng cận lâm sàng tổn thương động mạch vành ở bệnh nhân bệnh động mạch vành mạn tính

Nghiên cứu chuyên sâu về chỉ số tim cổ chân (CAVI) và mối liên hệ với các yếu tố lâm sàng, cận lâm sàng ở bệnh nhân mắc bệnh động mạch vành mạn tính.

• Tác giả: Lê Văn Dũng
• Người hướng dẫn: PTS. Phạm Trường Sơn
• Trường học: Viện Nghiên cứu Khoa Học Y Dược Lâm Sàng 108
• Chuyên ngành: Nội khoa/Nội Tim Mạch
• Đề tài: Nghiên cứu chỉ số tim – cổ chân (CAVI) và mối liên quan với một số yếu tố lâm sàng, cận lâm sàng, tổn thương động mạch vành ở bệnh nhân bệnh động mạch vành mạn tính
• Loại tài liệu: Luận án Tiến sĩ Y học
• Năm xuất bản: 2025
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Xơ vữa động mạch, bệnh động mạch vành mạn tính và các phương pháp đánh giá
• 1.2. Xơ vữa động mạch. Bệnh động mạch vành mạn tính
• 1.3. Các phương pháp đánh giá xơ vữa động mạch
• 1.4. CAVI và mối liên quan với bệnh động mạch vành mạn tính
• 1.5. Mối liên quan giữa CAVI với bệnh động mạch vành mạn tính
• 1.6. Nghiên cứu về CAVI ở bệnh nhân bệnh động mạch vành mạn tính
• 1.6.1. Các nghiên cứu trên thế giới
• 1.6.2. Các nghiên cứu tại Việt Nam
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng nghiên cứu. Nhóm hẹp động mạch vành ≥50%
• 2.2. Nhóm hẹp động mạch vành <50%
• 2.3. Phương pháp nghiên cứu. Thiết kế nghiên cứu
• 2.4. Các bước tiến hành nghiên cứu
• 2.5. Phương pháp thu thập số liệu
• 2.6. Đo CAVI và đánh giá kết quả
• 2.7. Các tiêu chuẩn được sử dụng trong nghiên cứu
• 2.8. Sai số và phương pháp kiểm soát sai số
• 2.9. Phương pháp xử lí số liệu
• 2.10. Đạo đức trong nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu. Đặc điểm về giới tính và tuổi
• 3.2. Đặc điểm về lâm sàng
• 3.3. Đặc điểm về cận lâm sàng
• 3.4. Đặc điểm CAVI và mối liên quan với một số yếu tố lâm sàng, cận lâm sàng ở bệnh nhân bệnh động mạch vành mạn tính
• 3.5. Kết quả CAVI ở bệnh nhân bệnh động mạch vành mạn tính
• 3.6. Tương quan giữa CAVI với một số yếu tố lâm sàng và cận lâm sàng
• 3.7. Mối liên quan giữa CAVI với tổn thương động mạch vành và biến cố tim mạch ở bệnh nhân bệnh động mạch vành mạn tính
• 3.7.1. Mối liên quan giữa CAVI với tổn thương động mạch vành
• 3.7.2. Mối liên quan giữa CAVI với biến cố tim mạch
• 4. CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN
• 4.1. Đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu. Đặc điểm về giới tính và tuổi
• 4.2. Đặc điểm về lâm sàng
• 4.3. Đặc điểm về cận lâm sàng
• 4.4. Đặc điểm CAVI và mối liên quan với một số yếu tố lâm sàng, cận lâm sàng ở bệnh nhân bệnh động mạch vành mạn tính
• 4.5. Kết quả CAVI ở bệnh nhân bệnh động mạch vành mạn tính
• 4.6. Tương quan giữa CAVI với một số yếu tố lâm sàng và cận lâm sàng
• 4.7. Mối liên quan giữa CAVI với tổn thương động mạch vành và biến cố tim mạch ở bệnh nhân bệnh động mạch vành mạn tính
• 4.7.1. Mối liên quan giữa CAVI với tổn thương động mạch vành
• 4.7.2. Mối liên quan giữa CAVI với biến cố tim mạch
• HẠN CHẾ CỦA NGHIÊN CỨU
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU ĐÃ CÔNG BỐ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• Phụ lục 1: Phương pháp tính điểm Syntax
• Phụ lục 2: Phương pháp tính điểm Gensini
• Phụ lục 3: Thang điểm Framingham
• Phụ lục 4: Bệnh án nghiên cứu
• Phụ lục 5: Danh sách bệnh nhân nghiên cứu

Tóm tắt

I. CAVI Bệnh Động Mạch Vành Tổng Quan Tại Việt Nam 55 ký tự

Bệnh tim mạch là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu trên toàn cầu. Xơ vữa động mạch, căn nguyên của nhiều bệnh tim mạch, diễn tiến âm thầm. Việc đánh giá xơ vữa động mạch sớm là yếu tố then chốt. Các phương pháp không xâm lấn như đo vận tốc lan truyền sóng mạch (PWV), độ dày nội trung mạc động mạch cảnh (IMT) còn nhiều hạn chế. CAVI (Chỉ số tim-cổ chân) nổi lên như một giải pháp ưu việt, khắc phục nhược điểm của các phương pháp truyền thống. Nghiên cứu này tập trung vào vai trò của CAVI trong việc đánh giá bệnh động mạch vành mạn tính (BĐMV mạn tính) ở bệnh nhân Việt Nam, một lĩnh vực chưa được khám phá sâu. Dữ liệu từ Tổ chức Y tế Thế giới cho thấy gánh nặng của bệnh tim mạch ngày càng gia tăng, đòi hỏi các biện pháp chẩn đoán và phòng ngừa hiệu quả hơn.

1.1. Định nghĩa và vai trò của CAVI trong tim mạch

CAVI là chỉ số đánh giá độ cứng của động mạch, từ gốc động mạch chủ đến mắt cá chân. Chỉ số này không phụ thuộc vào huyết áp tại thời điểm đo, khắc phục một hạn chế lớn của các phương pháp khác. Theo nguyên lý, CAVI tỉ lệ thuận với logarit tỉ số giữa huyết áp tâm thu và tâm trương, mật độ máu và vận tốc lan truyền sóng mạch, nhưng tỉ lệ nghịch với sự thay đổi huyết áp. Nghiên cứu đã chứng minh CAVI có tương quan chặt chẽ với mức độ xơ vữa động mạch, thậm chí còn hơn cả IMT và PWV. Điều này làm cho CAVI trở thành công cụ hứa hẹn trong việc sàng lọc và theo dõi bệnh lý tim mạch, đặc biệt là bệnh động mạch vành.

1.2. Bệnh động mạch vành mạn tính Thách thức chẩn đoán

Bệnh động mạch vành mạn tính (Hội chứng vành mạn) là tình trạng mất cân bằng giữa cung và cầu oxy của cơ tim, thường do hẹp động mạch vành do xơ vữa. ESC 2019 đã đưa ra 6 nhóm bệnh cảnh khác nhau của BMV mạn, gây khó khăn cho chẩn đoán và điều trị. Các yếu tố nguy cơ truyền thống (tuổi tác, giới tính, hút thuốc, tăng huyết áp, rối loạn lipid máu, đái tháo đường) đóng vai trò quan trọng. Việc phát hiện sớm và quản lý hiệu quả các yếu tố nguy cơ là yếu tố quyết định trong việc phòng ngừa và kiểm soát bệnh động mạch vành mạn tính. Theo ESC, BMV mạn tính có thể biểu hiện từ đau thắt ngực ổn định đến suy tim.

II. Giải Mã CAVI Cách Chỉ Số Này Liên Quan Bệnh Mạch Vành 59 ký tự

CAVI được xem là một chỉ số quan trọng liên quan đến xơ vữa động mạch, từ động mạch chủ đến các động mạch chi dưới. Các nghiên cứu cho thấy CAVI có tương quan chặt chẽ hơn so với độ dày nội-trung mạc động mạch cảnh, vận tốc lan truyền sóng mạch và thông số độ cứng β. Bệnh động mạch vành do nguyên nhân chủ yếu là xơ vữa động mạch vành, trong đó BMV mạn tính có nhiều hình thái đa dạng, gây khó khăn, chậm trễ trong việc chẩn đoán, điều trị và theo dõi. Một số nghiên cứu cho thấy, trên bệnh nhân có bệnh động mạch vành mạn tính, ngay cả khi không có triệu chứng, CAVI tăng cao hơn so với bệnh nhân không có bệnh động mạch vành.

2.1. CAVI và Mức Độ Tổn Thương Động Mạch Vành

Các nghiên cứu trên thế giới đã chứng minh CAVI liên quan đến mức độ và số lượng hẹp động mạch vành. CAVI là chỉ số có giá trị trong đánh giá bệnh động mạch vành do xơ vữa và có nhiều ưu điểm hơn so với các chỉ số đánh giá xơ vữa khác. Do đó, CAVI được đề xuất là công cụ để sàng lọc bệnh động mạch vành, dự đoán tổn thương động mạch vành và dự báo nguy cơ mắc biến cố tim mạch. Tuy nhiên, hiện chưa có sự thống nhất giữa các nghiên cứu về các yếu tố liên quan đến CAVI, điểm cut-off và giá trị của CAVI trong dự đoán nguy cơ mắc bệnh động mạch vành và dự báo nguy cơ mắc biến cố tim mạch.

2.2. Giá trị tiên lượng CAVI trong các biến cố tim mạch

Một số nghiên cứu đã chỉ ra rằng CAVI có thể dự báo các biến cố tim mạch trong tương lai, như nhồi máu cơ tim hoặc đột quỵ. Điều này làm cho CAVI trở thành một công cụ hữu ích trong việc đánh giá nguy cơ và đưa ra các biện pháp phòng ngừa kịp thời. Tuy nhiên, cần có thêm các nghiên cứu lớn hơn và đa dạng hơn để xác nhận tính chính xác và giá trị tiên lượng của CAVI trong các quần thể khác nhau. Tại Việt Nam, vẫn còn thiếu các nghiên cứu về CAVI và mối liên quan với bệnh động mạch vành ở bệnh nhân có đặc điểm riêng biệt.

III. Nghiên Cứu CAVI Phương Pháp Đối Tượng Bệnh Nhân 58 ký tự

Nghiên cứu này tập trung vào việc khảo sát đặc điểm CAVI và mối liên quan với một số yếu tố lâm sàng, cận lâm sàng ở bệnh nhân bệnh động mạch vành mạn tính. Mục tiêu chính là tìm hiểu mối liên quan giữa CAVI với tổn thương động mạch vành và biến cố tim mạch ở bệnh nhân bệnh động mạch vành mạn tính tại Việt Nam. Nghiên cứu được tiến hành trên hai nhóm đối tượng: nhóm hẹp động mạch vành ≥50% và nhóm hẹp động mạch vành <50%. Thiết kế nghiên cứu là cắt ngang, với việc thu thập số liệu lâm sàng, cận lâm sàng và đo CAVI.

3.1. Thiết kế và quy trình nghiên cứu CAVI chi tiết

Nghiên cứu được thiết kế theo phương pháp cắt ngang, với việc thu thập dữ liệu một lần duy nhất tại thời điểm nghiên cứu. Các bước tiến hành bao gồm tuyển chọn bệnh nhân, thu thập thông tin lâm sàng (tiền sử bệnh, yếu tố nguy cơ, triệu chứng), cận lâm sàng (xét nghiệm máu, điện tim, siêu âm tim), và đo chỉ số CAVI. Tất cả các bước đều được chuẩn hóa để đảm bảo tính chính xác và tin cậy của kết quả. Đặc biệt, việc kiểm soát sai số trong quá trình đo CAVI được chú trọng để giảm thiểu ảnh hưởng đến kết quả cuối cùng. Các tiêu chuẩn chẩn đoán và phân loại bệnh cũng được xác định rõ ràng để đảm bảo tính đồng nhất trong quá trình thu thập dữ liệu.

3.2. Tiêu chí lựa chọn bệnh nhân và cỡ mẫu nghiên cứu

Tiêu chí lựa chọn bệnh nhân bao gồm các bệnh nhân được chẩn đoán bệnh động mạch vành mạn tính dựa trên các tiêu chuẩn quốc tế. Cỡ mẫu được tính toán dựa trên các nghiên cứu trước đó và đảm bảo đủ mạnh để phát hiện các mối liên quan có ý nghĩa thống kê. Các yếu tố loại trừ bao gồm các bệnh nhân có bệnh lý cấp tính, bệnh van tim nặng, hoặc các tình trạng ảnh hưởng đến kết quả đo CAVI. Việc tuân thủ các nguyên tắc đạo đức trong nghiên cứu được đặt lên hàng đầu, với việc xin phép hội đồng đạo đức và đảm bảo sự đồng ý tham gia của bệnh nhân. Các bệnh nhân đều được thông báo đầy đủ về mục tiêu, quy trình và quyền lợi của họ trong quá trình nghiên cứu.

IV. Kết Quả CAVI Liên Quan Yếu Tố Nguy Cơ Biến Cố Tim 60 ký tự

Nghiên cứu đã thu thập các thông tin về đặc điểm về giới tính, tuổi, lâm sàng (triệu chứng, yếu tố nguy cơ), cận lâm sàng (xét nghiệm máu, điện tim, siêu âm tim) và CAVI ở bệnh nhân bệnh động mạch vành mạn tính. Kết quả cho thấy có mối liên quan đáng kể giữa CAVI và một số yếu tố lâm sàng, cận lâm sàng. Phân tích sâu hơn về mối liên quan giữa CAVI với tổn thương động mạch vành và biến cố tim mạch cũng được thực hiện.

4.1. CAVI và các yếu tố lâm sàng cận lâm sàng Tương quan ra sao

Kết quả nghiên cứu cho thấy CAVI có mối tương quan với một số yếu tố lâm sàng như tuổi, giới tính, tiền sử bệnh, các yếu tố nguy cơ tim mạch (tăng huyết áp, rối loạn lipid máu, đái tháo đường). Bên cạnh đó, CAVI cũng liên quan đến một số thông số cận lâm sàng như chức năng thận, điện tim và siêu âm tim. Phân tích hồi quy đa biến được sử dụng để xác định các yếu tố độc lập ảnh hưởng đến CAVI. Các kết quả này cung cấp thông tin quan trọng về các yếu tố cần chú ý khi đánh giá CAVI ở bệnh nhân bệnh động mạch vành mạn tính.

4.2. Mối liên hệ giữa CAVI với tổn thương ĐMV và biến cố tim mạch

Nghiên cứu cũng khám phá mối liên quan giữa CAVI với mức độ hẹp động mạch vành và số lượng động mạch vành bị tổn thương. Kết quả cho thấy CAVI có xu hướng tăng lên ở những bệnh nhân có mức độ hẹp động mạch vành nặng hơn. Ngoài ra, CAVI cũng liên quan đến nguy cơ mắc biến cố tim mạch (nhồi máu cơ tim, đột quỵ, tử vong do tim mạch) trong quá trình theo dõi. Các kết quả này cho thấy CAVI có tiềm năng là một công cụ dự báo nguy cơ và giúp bác sĩ đưa ra quyết định điều trị phù hợp cho bệnh nhân bệnh động mạch vành mạn tính.

V. Ứng Dụng CAVI Tầm Soát Tiên Lượng Bệnh Mạch Vành 58 ký tự

Các kết quả nghiên cứu cho thấy CAVI có tiềm năng ứng dụng trong việc tầm soát và tiên lượng bệnh động mạch vành. So sánh CAVI với các chỉ số đánh giá xơ vữa khác (IMT, ABI) giúp xác định ưu điểm và hạn chế của từng phương pháp. Cần có thêm các nghiên cứu lớn hơn và đa trung tâm để khẳng định giá trị của CAVI trong thực hành lâm sàng. Nghiên cứu này cung cấp cơ sở dữ liệu ban đầu về CAVI ở bệnh nhân Việt Nam, góp phần vào việc xây dựng các hướng dẫn chẩn đoán và điều trị phù hợp.

5.1. Giá trị của CAVI so với các phương pháp đánh giá khác

Nghiên cứu so sánh giá trị của CAVI với các phương pháp đánh giá xơ vữa động mạch khác như đo độ dày nội trung mạc động mạch cảnh (IMT) và chỉ số mắt cá chân-cánh tay (ABI). Kết quả cho thấy CAVI có một số ưu điểm nhất định, chẳng hạn như ít phụ thuộc vào huyết áp và có thể đánh giá toàn bộ hệ thống động mạch. Tuy nhiên, CAVI cũng có những hạn chế nhất định và cần được sử dụng kết hợp với các phương pháp khác để có được đánh giá toàn diện về tình trạng xơ vữa động mạch của bệnh nhân.

5.2. Đề xuất ứng dụng CAVI trong thực hành lâm sàng tại Việt Nam

Dựa trên kết quả nghiên cứu, các tác giả đề xuất sử dụng CAVI như một công cụ hỗ trợ trong việc tầm soát và tiên lượng bệnh động mạch vành tại Việt Nam. CAVI có thể được sử dụng để đánh giá nguy cơ tim mạch ở những bệnh nhân có yếu tố nguy cơ cao, giúp phát hiện sớm các trường hợp bệnh động mạch vành tiềm ẩn. Tuy nhiên, cần có thêm các nghiên cứu lớn hơn và đa trung tâm để xác định điểm cắt (cut-off) phù hợp cho CAVI ở quần thể người Việt Nam và xây dựng các hướng dẫn sử dụng CAVI trong thực hành lâm sàng.

VI. Tương Lai CAVI Nghiên Cứu Ứng Dụng Tại Việt Nam 57 ký tự

Nghiên cứu này có một số hạn chế, bao gồm cỡ mẫu nhỏ và thiết kế cắt ngang. Cần có thêm các nghiên cứu dọc (longitudinal) để đánh giá khả năng dự báo biến cố tim mạch của CAVI. Nghiên cứu sâu hơn về cơ chế liên quan giữa CAVI và bệnh động mạch vành cũng cần được thực hiện. CAVI hứa hẹn là một công cụ hữu ích trong việc phòng ngừa và điều trị bệnh động mạch vành tại Việt Nam.

6.1. Hướng nghiên cứu tiếp theo về CAVI và bệnh mạch vành

Các hướng nghiên cứu tiếp theo có thể tập trung vào việc đánh giá giá trị của CAVI trong việc theo dõi hiệu quả điều trị bệnh động mạch vành, chẳng hạn như sau can thiệp mạch vành hoặc điều trị nội khoa tối ưu. Nghiên cứu cũng có thể tập trung vào việc tìm hiểu mối liên quan giữa CAVI với các yếu tố di truyền và môi trường trong bệnh động mạch vành. Ngoài ra, cần có các nghiên cứu về chi phí-hiệu quả của việc sử dụng CAVI trong tầm soát và quản lý bệnh động mạch vành.

6.2. Triển vọng ứng dụng CAVI trong phòng ngừa tim mạch

CAVI có tiềm năng ứng dụng rộng rãi trong phòng ngừa tim mạch, đặc biệt là ở những người có yếu tố nguy cơ cao. Việc sử dụng CAVI để đánh giá nguy cơ tim mạch có thể giúp xác định những người cần can thiệp sớm để giảm nguy cơ mắc bệnh. Các biện pháp can thiệp có thể bao gồm thay đổi lối sống (chế độ ăn uống, tập thể dục) và sử dụng thuốc để kiểm soát các yếu tố nguy cơ (huyết áp, lipid máu). Việc theo dõi CAVI định kỳ có thể giúp đánh giá hiệu quả của các biện pháp can thiệp và điều chỉnh kế hoạch điều trị khi cần thiết.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Xơ vữa động mạch là nguyên nhân bệnh sinh hàng đầu dẫn đến các bệnh lý tim mạch nguy hiểm. Theo số liệu từ nghiên cứu "Gánh nặng bệnh tật toàn cầu" năm 2018 của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), tử vong và tàn tật do bệnh tim mạch đứng hàng đầu với 17,8 triệu ca trên toàn cầu, chiếm 44% tổng số tử vong do bệnh không lây nhiễm và 31% tổng số tử vong chung. Quá trình xơ vữa động mạch tiến triển âm thầm từ thời trẻ với các vệt mỡ không triệu chứng trong lòng động mạch chủ và động mạch vành, sau đó dày lên thành mảng xơ vữa gây hẹp dần lòng mạch và dẫn đến các biến cố thiếu máu cục bộ hoặc tắc mạch cấp tính.

Bệnh động mạch vành mạn tính có hình thái lâm sàng đa dạng và diễn tiến phức tạp, gây nhiều khó khăn cho công tác chẩn đoán sớm và phân tầng nguy cơ. Việc đánh giá tình trạng xơ vữa động mạch bằng các phương pháp thăm dò không xâm lấn có vai trò cốt lõi trong chẩn đoán, theo dõi và dự báo biến cố. Các phương pháp không xâm lấn truyền thống như vận tốc lan truyền sóng mạch (PWV), độ dày nội - trung mạc động mạch cảnh (IMT), chỉ số gia tăng (AIx), thông số độ cứng $\beta$ và chỉ số cứng động mạch lưu động (AASI) còn bộc lộ nhiều hạn chế, đặc biệt là sự phụ thuộc chặt chẽ vào trị số huyết áp tại thời điểm đo hoặc chỉ phản ánh tính chất xơ vữa cục bộ trên một đoạn mạch ngắn. Chỉ số tim – cổ chân (Cardio-Ankle Vascular Index - CAVI), phát triển từ năm 2004 tại Nhật Bản, khắc phục được các nhược điểm trên nhờ khả năng phản ánh độ cứng của toàn bộ hệ thống động mạch từ gốc động mạch chủ đến cổ chân mà không bị ảnh hưởng bởi biến động huyết áp tức thời.

Khoảng trống nghiên cứu hiện nay là các nghiên cứu quốc tế về CAVI còn chưa đồng nhất về các yếu tố liên quan, điểm cut-off tối ưu trong dự đoán mức độ tổn thương giải phẫu động mạch vành cũng như dự báo biến cố tim mạch. Tại Việt Nam, trước thời điểm luận án thực hiện, chưa có công trình nghiên cứu chuyên biệt nào về CAVI trên quần thể bệnh nhân bệnh động mạch vành mạn tính được công bố.

Luận án xác định 2 mục tiêu nghiên cứu cụ thể:

1. Khảo sát đặc điểm CAVI và mối liên quan với một số yếu tố lâm sàng, cận lâm sàng ở bệnh nhân bệnh động mạch vành mạn tính.
2. Tìm hiểu mối liên quan giữa CAVI với tổn thương động mạch vành và biến cố tim mạch ở bệnh nhân bệnh động mạch vành mạn tính.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng: 222 bệnh nhân điều trị nội trú do nghi ngờ bệnh động mạch vành mạn tính được chỉ định chụp động mạch vành qua da.
• Không gian nghiên cứu: Bệnh viện Đa khoa Đức Giang, Hà Nội.
• Thời gian nghiên cứu: Thu thập bệnh nhân từ tháng 03/2019 đến tháng 12/2023; theo dõi dọc biến cố tim mạch trong thời gian 18 đến 24 tháng.

---

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Luận án đã hệ thống hóa cơ sở lý thuyết về sinh bệnh học xơ vữa động mạch (giai đoạn vệt mỡ, giai đoạn tiến triển mảng xơ vữa, giai đoạn nứt vỡ mảng xơ vữa) và các bệnh cảnh lâm sàng của hội chứng mạch vành mạn theo phân loại của Hội Tim mạch Châu Âu (ESC 2019), bao gồm 6 bệnh cảnh điển hình: nghi ngờ bệnh động mạch vành có đau thắt ngực ổn định hoặc khó thở; mới khởi phát suy tim hoặc giảm chức năng thất trái; tiền sử nhồi máu cơ tim hoặc tái thông vành trong vòng 1 năm; sau nhồi máu cơ tim hoặc tái thông vành trên 1 năm; đau thắt ngực do bệnh vi mạch hoặc co thắt; và phát hiện bệnh qua khám sàng lọc không triệu chứng.

Các hướng nghiên cứu trước đây được luận án tổng quan bao gồm:

Tác giả / Nhóm nghiên cứu	Năm	Cỡ mẫu & Thiết kế	Phát hiện & Số liệu chính
Nakamura K. và cộng sự	2008	Đối chiếu tử thiết (3 ca) & 109 BN chụp ĐMV	CAVI tương quan trực tiếp với xơ vữa động mạch chủ đại thể (CAVI = 7,0 ở BN không xơ vữa vs 11,0 ở BN xơ vữa nặng). CAVI $\ge 8,8$ dự đoán mắc bệnh động mạch vành với độ nhạy 82%, độ đặc hiệu 76%.
Horinaka S. và cộng sự	2008	443 BN đo CAVI, PWV, IMT & chụp ĐMV	CAVI ở nhóm hẹp ĐMV $\ge 50%$ ($8,7 \pm 1,8$) cao hơn nhóm hẹp $<50%$ ($8,3 \pm 1,7$; $p=0,027$). Chỉ có CAVI tương quan độc lập với tổn thương nhiều nhánh ĐMV.
Chung C.M. và cộng sự	2010	206 đối tượng chụp ĐMV	CAVI nhóm hẹp $\ge 50%$ là $9,1 \pm 1,3$ so với nhóm $<50%$ là $8,7 \pm 1,2$ ($p=0,02$). CAVI tương quan độc lập với tuổi ($\beta=0,37$), LDL-C ($\beta=0,15$), LVMI ($\beta=0,21$) và LVEF ($\beta=-0,56$).
Park H.E. và cộng sự	2011	Đo IVUS thân chung ĐMV trái	CAVI tương quan thuận có ý nghĩa với tỷ lệ phần trăm diện tích mảng xơ vữa thân chung trái ($r=0,649$; $p<0,001$).
Lu Y. và cộng sự	2013	121 BN không đái tháo đường chụp ĐMV	CAVI tương quan thuận với điểm Syntax ($r=0,537$; $p<0,001$), diện tích dưới đường cong AUC = 0,877 dự đoán mức điểm Syntax trung bình - cao.
Otsuka K. và cộng sự	2014	1.391 bệnh nhân	CAVI $\ge 8,0$ dự đoán bệnh động mạch vành với độ nhạy 92%, độ đặc hiệu 63%, độ chính xác 70%. Nguy cơ mắc bệnh tăng 3,3 lần cho mỗi 1 đơn vị CAVI tăng lên ($p<0,001$).
Akashi R. và cộng sự	2021	208 BN chụp mạch & iMAP-IVUS	CAVI $\ge 8,0$ tương quan độc lập với thành phần mô hoại tử của mảng xơ vữa nhánh thủ phạm ($OR = 3,37$; 95% CI: 1,45–7,79; $p=0,003$).
Gohbara M. và cộng sự	2014	211 BN bệnh động mạch vành theo dõi 2,9 năm	Nhóm không giảm CAVI sau 6 tháng điều trị nội khoa có tỷ lệ biến cố tim mạch cao hơn rõ rệt so với nhóm có giảm CAVI.
Sugiura T. và cộng sự	2021	238 BN sau phẫu thuật bắc cầu nối chủ - vành	Theo dõi 5 năm: nhóm có CAVI $\ge 9,0$ có tỷ lệ biến cố tim mạch tích lũy là 48,86% so với 34,90% ở nhóm CAVI $<9,0$ ($p=0,034$).

Các công trình nghiên cứu trong nước được tác giả điểm lại:

• Nghiêm Thu Thảo và cộng sự (2019): Nghiên cứu 62 bệnh nhân bệnh động mạch vành (gồm cả cấp và mạn), ghi nhận CAVI tăng cao theo số lượng yếu tố nguy cơ và tương quan thuận với số lượng nhánh động mạch vành tổn thương.
• Nguyễn Mạnh Thắng (2021): Khảo sát bệnh nhân tăng huyết áp nguyên phát, CAVI giảm từ $9,29 \pm 1,10$ xuống $8,09 \pm 0,96$ sau 12 tháng kiểm soát huyết áp đạt mục tiêu ($p<0,001$).
• Bùi Thế Long và cộng sự (2021): Khảo sát 176 bệnh nhân đái tháo đường type 2 có loét bàn chân, ghi nhận CAVI ở nhóm kèm tăng huyết áp ($9,85 \pm 2,15$) cao hơn nhóm không tăng huyết áp ($8,37 \pm 2,25$; $p<0,05$).
• Nguyễn Văn Tuyên và cộng sự (2021): Bệnh nhân bệnh thận mạn lọc máu chu kỳ có CAVI đạt $9,96 \pm 2,14$, cao hơn người bình thường ($8,14 \pm 0,59$; $p<0,001$).

Khoảng trống nghiên cứu luận án lựa chọn giải quyết: Đặt trong bối cảnh thực tiễn y học Việt Nam, luận án thực hiện đánh giá đồng bộ chỉ số CAVI trên một quần thể thuần nhất bệnh nhân nghi ngờ bệnh động mạch vành mạn tính, đối chiếu trực tiếp với tiêu chuẩn giải phẫu mạch vành qua chụp mạch cản quang (đánh giá theo mức hẹp, số nhánh tổn thương, thang điểm Syntax và Gensini), đồng thời tiến hành theo dõi tiến cứu biến cố tim mạch từ 18 đến 24 tháng để xây dựng các ngưỡng cắt có giá trị tiên lượng.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý thuyết và các phương trình ứng dụng

Chỉ số tim – cổ chân (CAVI) được xây dựng dựa trên sự kết hợp giữa thông số độ cứng $\beta$ của Kozaburo H. và phương trình vận tốc sóng mạch của Bramwell – Hill. Vận tốc lan truyền sóng mạch cổ điển theo phương trình Moëns – Korteweg:

$$PWV = \sqrt{\frac{E \cdot h}{2r\rho}}$$

Trong đó $E$ là mô đun đàn hồi Young, $h$ là độ dày thành mạch, $r$ là bán kính lòng mạch và $\rho$ là tỷ trọng máu. Để loại trừ sự ảnh hưởng của huyết áp dao động, CAVI được tính toán qua công thức:

$$CAVI = a \left[ \frac{2\rho}{\Delta P} \ln\left(\frac{Ps}{Pd}\right) haPWV^2 \right] + b$$

Trong đó:

• $a, b$: Hệ số điều chỉnh toán đồ Hasegawa.
• $\rho$: Tỷ trọng của máu.
• $Ps, Pd$: Huyết áp tâm thu và huyết áp tâm trương tại thời điểm đo.
• $\Delta P$: Hiệu áp ($Ps - Pd$).
• $haPWV$: Vận tốc sóng mạch từ van động mạch chủ đến động mạch chày trước, chuẩn hóa tại mức huyết áp tâm trương 80 mmHg theo toán đồ Hasegawa M.:

$$haPWV = \frac{L}{tb + tba}$$

Với $L$ là chiều dài đoạn mạch từ gốc động mạch chủ tới cổ chân ($L = L1 + L2 + L3$, trong đó $L1 = 1,3 \times AF$ theo công thức Nye, hoặc ước tính tự động theo máy: $L = 7,7685 \times \text{Chiều cao} - 17,536$); $tb$ là khoảng thời gian từ tiếng tim thứ hai (T2 trên tâm thanh đồ PCG) đến điểm lõm dicrotic notch của sóng mạch cánh tay; $tba$ là thời gian chênh lệch giữa điểm bắt đầu sóng mạch cánh tay và sóng mạch cổ chân.

Phương pháp nghiên cứu thực tế

• Thiết kế nghiên cứu: Tiến cứu, mô tả cắt ngang kết hợp theo dõi dọc.
• Cỡ mẫu và phân nhóm: 222 bệnh nhân điều trị nội trú tại Bệnh viện Đa khoa Đức Giang được chỉ định chụp động mạch vành qua da, chia thành 2 nhóm:
  • Nhóm hẹp $\ge 50%$ ($n = 160$): Có hẹp ít nhất một nhánh động mạch vành chính $\ge 50%$ đường kính lòng mạch trên phim chụp mạch, thỏa mãn tiêu chuẩn bệnh động mạch vành mạn tính theo ESC 2019.
  • Nhóm hẹp $<50%$ ($n = 62$): Không có tổn thương hẹp hoặc hẹp $<50%$ đường kính lòng mạch trên phim chụp mạch.
• Tiêu chuẩn loại trừ: Tiền sử đã can thiệp động mạch vành qua da (PCI) hoặc mổ bắc cầu chủ - vành (CABG); bệnh động mạch ngoại biên cả hai bên ($ABI \le 0,90$ cả 2 bên); viêm tắc tĩnh mạch chi cấp tính; hội chứng Raynaud; cắt cụt chi; thiếu máu nặng; rối loạn nhịp tim nặng (rung nhĩ, block nhĩ thất cấp 3); bệnh nhân từ chối tham gia.
• Quy trình thu thập dữ liệu và công cụ đo lường:
  • Đo CAVI và ABI: Thực hiện trong vòng 36 giờ sau chụp động mạch vành bằng hệ thống máy Vasera VS-1500 (Fukuda Denshi, Nhật Bản). Bệnh nhân nghỉ ngơi tại giường ở tư thế nằm ngửa ít nhất 10 phút, được gắn điện cực điện tim tại hai cổ tay, microphone ghi tâm thanh đồ tại khoang liên sườn II cạnh ức trái và 4 băng quấn huyết áp tại hai cánh tay, hai cổ chân.
  • Đánh giá tổn thương động mạch vành: Phân tích kết quả chụp mạch cản quang qua da, tính toán mức độ hẹp, số nhánh tổn thương, tính điểm giải phẫu Syntax và điểm Gensini.
  • Đánh giá lâm sàng và cận lâm sàng: Tính xác suất tiền nghiệm (PTP) theo bảng khuyến cáo ESC 2019 dựa trên tuổi, giới tính và triệu chứng đau thắt ngực/khó thở; tính điểm nguy cơ Framingham 10 năm; siêu âm Doppler tim (LVEF, LVMI); đo độ dày nội - trung mạc động mạch cảnh (IMT); xét nghiệm sinh hóa máu (HbA1c, bilan lipid, creatinin, acid uric).
  • Theo dõi biến cố tim mạch (BCTM): Theo dõi dọc định kỳ trong thời gian 18 đến 24 tháng.

Nhóm biến số	Danh mục các chỉ số thu thập trong nghiên cứu
Lâm sàng	Tuổi, giới tính, chỉ số khối cơ thể (BMI), huyết áp tâm thu, huyết áp tâm trương, triệu chứng đau thắt ngực (điển hình, không điển hình, không đau ngực), khó thở, tiền sử tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn lipid máu, hút thuốc lá, đột quỵ não, bệnh thận mạn, xác suất tiền nghiệm PTP, thang điểm Framingham.
Cận lâm sàng	Glucose, HbA1c, Cholesterol toàn phần, LDL-C, HDL-C, Triglyceride, Creatinin máu, Acid uric, Công thức máu, Điện tâm đồ, Siêu âm tim (LVEDD, LVESD, LVEF, LVM, LVMI), Siêu âm mạch cảnh (IMT trung bình, IMT tối đa).
Mạch vành & CAVI	CAVI bên phải (R-CAVI), CAVI bên trái (L-CAVI), CAVI trung bình, CAVI tối đa, ABI hai bên, mức độ hẹp ĐMV (<50%, 50-74%, $\ge 75%$), số nhánh ĐMV hẹp $\ge 50%$, điểm Syntax, điểm Gensini.

• Kỹ thuật xử lý số liệu: Sử dụng các thuật toán thống kê y học gồm kiểm định so sánh biến định lượng (t-test, ANOVA/Kruskal-Wallis), kiểm định biến định tính ($\chi^2$), phân tích tương quan tuyến tính (hệ số Pearson, Spearman), hồi quy đa biến từng bước, phân tích đường cong đặc tính hoạt động của bộ thu (ROC) xác định diện tích dưới đường cong (AUC) và điểm cut-off, phân tích đường cong sống còn tích lũy Kaplan – Meier và mô hình hồi quy nguy cơ tỷ lệ Cox đa biến.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan tài liệu

Chương này tổng thuật toàn diện các kiến thức nền tảng về cơ chế bệnh sinh của xơ vữa động mạch từ cấp độ tế bào đến biểu hiện mô bệnh học. Tác giả phân tích cấu trúc giải phẫu của mảng xơ vữa ổn định (vỏ xơ dày, lõi lipid nhỏ) và mảng xơ vữa không ổn định (vỏ xơ mỏng, lõi hoại tử giàu lipid thâm nhiễm đại thực bào).

Chương 1 phân loại chi tiết các yếu tố nguy cơ tim mạch kinh điển và hệ thống hóa các công cụ sàng lọc phân tầng nguy cơ hiện hành như PTP theo ESC 2019, thang điểm Framingham, SCORE2 và SCORE2-OP. Bên cạnh đó, chương này đối chiếu ưu - nhược điểm của các phương pháp đánh giá xơ vữa xâm lấn (chụp mạch cản quang, IVUS, OCT, FFR) và không xâm lấn (MSCT mạch vành, IMT, ABI, PWV, thông số $\beta$, AIx, AASI). Đặc biệt, chương 1 trình bày chi tiết toán đồ và nguyên lý vật lý của CAVI, lập bảng tổng hợp các yếu tố bệnh lý toàn thân làm tăng CAVI (tuổi cao, nam giới, hút thuốc, tăng huyết áp, đái tháo đường, hội chứng chuyển hóa, ngưng thở khi ngủ, lupus ban đỏ, viêm động mạch) và các can thiệp điều trị làm giảm CAVI (statin, thuốc ức chế hệ RAA, SGLT-2i, DPP-4i, ngưng thuốc lá, giảm cân, tập luyện).

Chương 2: Đối tượng và phương pháp nghiên cứu

Trình bày chi tiết tiêu chuẩn chọn mẫu của 222 bệnh nhân (160 bệnh nhân nhóm hẹp $\ge 50%$ và 62 bệnh nhân nhóm hẹp $<50%$), sơ đồ thiết kế nghiên cứu tiến cứu theo dõi dọc. Chương này mô tả kỹ thuật chuẩn hóa thao tác đo CAVI trên máy Fukuda Denshi Vasera VS-1500: kỹ thuật quấn băng huyết áp 4 chi, vị trí đặt micro ghi tiếng tim T2, vị trí dán 4 điện cực điện tim, tiêu chuẩn kiểm soát chất lượng đường ghi sóng mạch đạt chuẩn, phương thức đo IMT động mạch cảnh bằng siêu âm chế độ TM-mode.

Chương 2 trình bày chi tiết cách phân loại tổn thương giải phẫu mạch vành theo danh mục bảng phân loại tổn thương hẹp, số nhánh mạch máu và quy trình tính điểm phức tạp theo thang điểm Syntax và thang điểm Gensini. Các biện pháp kiểm soát sai số đo lường, quy chuẩn xử lý số liệu thống kê và các cam kết về y đức nghiên cứu theo Tuyên ngôn Helsinki được trình bày đầy đủ.

Chương 3: Kết quả nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu được phân tích và trình bày qua hệ thống bảng biểu và đồ thị:

• Đặc điểm chung mẫu nghiên cứu: Phân bố tuổi, giới tính, tỷ lệ các yếu tố nguy cơ (tăng huyết áp, đái tháo đường, hút thuốc, rối loạn lipid máu), điểm PTP và điểm Framingham giữa hai nhóm nghiên cứu.
• Đặc điểm chỉ số CAVI: Trị số CAVI (trung bình, tối đa, bên phải, bên trái) ở nhóm hẹp ĐMV $\ge 50%$ cao hơn nhóm hẹp $<50%$. CAVI tăng dần có ý nghĩa thống kê theo lứa tuổi, số lượng các yếu tố nguy cơ tim mạch phối hợp (đặc biệt nhóm có $\ge 4$ yếu tố nguy cơ), mức nguy cơ theo thang điểm Framingham và phân nhóm xác suất tiền nghiệm PTP.
• Tương quan của CAVI với các biến số: CAVI tương quan thuận với tuổi, huyết áp tâm thu, chỉ số khối lượng cơ thất trái (LVMI), độ dày nội - trung mạc động mạch cảnh (IMT), nồng độ HbA1c, mức độ hẹp lòng động mạch vành, số lượng nhánh động mạch vành tổn thương, điểm Syntax và điểm Gensini; tương quan nghịch với phân suất tống máu thất trái (LVEF).
• Giá trị chẩn đoán tổn thương mạch vành: Đường cong ROC của CAVI cho thấy diện tích dưới đường cong (AUC) cao trong việc chẩn đoán hẹp động mạch vành $\ge 50%$, hẹp nặng $\ge 75%$ và tổn thương $\ge 2$ nhánh động mạch vành khi đối chiếu với IMT và thang điểm Framingham.
• Tiên lượng biến cố tim mạch (BCTM): Trong thời gian theo dõi dọc 18 - 24 tháng ở nhóm bệnh nhân hẹp $\ge 50%$, những bệnh nhân có CAVI ban đầu tăng cao có tỷ lệ gặp biến cố tim mạch tích lũy cao hơn rõ rệt. Đường cong Kaplan - Meier và phân tích hồi quy Cox đa biến xác lập các điểm cut-off có giá trị dự báo biến cố tim mạch là CAVI trung bình = 9,63 và CAVI tối đa = 9,65.

Chương 4: Bàn luận

Chương này bàn luận sâu sắc về các phát hiện nghiên cứu dựa trên đối chiếu với các công trình trong nước và quốc tế. Tác giả luận giải cơ chế tại sao CAVI phản ánh trung thực tình trạng xơ vữa động mạch vành: xơ vữa là bệnh lý toàn thể của hệ thống mạch máu đàn hồi và mạch máu cơ - đàn hồi; sự giảm tính đàn hồi thành mạch trung tâm và ngoại vi xuất hiện đồng thời và tương ứng với mức độ lắng đọng mảng xơ vữa tại cây mạch vành.

Tác giả phân tích sự vượt trội của CAVI so với vận tốc sóng mạch (PWV) và siêu âm IMT mạch cảnh, làm rõ tính ổn định của CAVI khi không bị nhiễu bởi huyết áp tại thời điểm thăm khám. Chương bàn luận phân tích chi tiết giá trị của việc tích hợp CAVI vào quy trình phân tầng nguy cơ nhằm hạn chế các chỉ định chụp mạch vành xâm lấn không cần thiết ở nhóm nguy cơ thấp, đồng thời tối ưu hóa chỉ định can thiệp sớm ở nhóm bệnh nhân có nguy cơ cao xảy ra biến cố tim mạch.

---

Kết quả và những đóng góp mới

Đóng góp về mặt lý luận

• Cung cấp dữ liệu lâm sàng đầu tiên tại Việt Nam chứng minh tính quy luật về sự biến đổi của chỉ số CAVI trên bệnh nhân bệnh động mạch vành mạn tính.
• Làm sáng tỏ mối liên quan tuyến tính và độc lập giữa độ cứng của hệ thống động mạch chủ - động mạch chi (CAVI) với mức độ phức tạp và độ nặng của tổn thương giải phẫu cây mạch vành được lượng hóa bằng các thang điểm quốc tế (Syntax và Gensini).
• Bổ sung cơ sở khoa học khẳng định mối liên hệ giữa tình trạng xơ vữa động mạch toàn thân phản ánh qua CAVI với nguy cơ khởi phát các biến cố tim mạch trong trung hạn (18 - 24 tháng).

Đóng góp về mặt thực tiễn

• Xác lập quy trình thăm dò không xâm lấn, an toàn, dễ thực hiện và lặp lại bằng máy đo CAVI tự động (Vasera VS-1500) trong thực hành tim mạch lâm sàng tại Việt Nam.
• Xác định các ngưỡng cắt (cut-off) của CAVI trong sàng lọc nguy cơ hẹp động mạch vành có ý nghĩa ($\ge 50%$, $\ge 75%$, tổn thương nhiều nhánh) nhằm nâng cao độ chính xác của phân tầng xác suất tiền nghiệm trước khi chỉ định chụp mạch xâm lấn.
• Xác định điểm cut-off tiên lượng của CAVI trung bình (9,63) và CAVI tối đa (9,65) giúp bác sĩ lâm sàng nhận diện sớm nhóm bệnh nhân có nguy cơ cao gặp biến cố tim mạch để có chiến lược điều trị nội khoa tối ưu hoặc theo dõi sát sau can thiệp.

Kiến nghị và đề xuất ứng dụng

• Đưa kỹ thuật đo chỉ số tim – cổ chân (CAVI) vào danh mục thăm dò thường quy tại các khoa khám bệnh và nội tim mạch để sàng lọc bệnh động mạch vành mạn tính cho các đối tượng có yếu tố nguy cơ tim mạch.
• Ứng dụng CAVI kết hợp cùng các thang điểm lâm sàng (PTP, Framingham) nhằm nâng cao hiệu quả phân tầng nguy cơ và tối ưu hóa chỉ định chụp động mạch vành qua da.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của nghiên cứu

• Nghiên cứu được thực hiện tại một trung tâm đơn lẻ (Bệnh viện Đa khoa Đức Giang) với phương pháp chọn mẫu thuận tiện theo trình tự thời gian, có thể chưa mang tính đại diện đầy đủ cho mọi vùng quần thể dân cư.
• Tiêu chuẩn lựa chọn đã loại trừ các bệnh nhân có rung nhĩ, rối loạn nhịp tim nặng hoặc bệnh động mạch ngoại biên nặng cả 2 bên ($ABI \le 0,90$), do đó kết quả nghiên cứu chưa thể ngoại suy cho nhóm đối tượng bệnh lý kết hợp phức tạp này.
• Thời gian theo dõi dọc biến cố tim mạch kéo dài trong khoảng 18 đến 24 tháng; cần thời gian theo dõi dài hơn (3 đến 5 năm) để đánh giá toàn diện các kết cục tim mạch lâu dài.

Hướng nghiên cứu tiếp

• Mở rộng triển khai nghiên cứu đa trung tâm với cỡ mẫu lớn hơn để chuẩn hóa khoảng tham chiếu CAVI cho người Việt Nam ở từng nhóm tuổi.
• Thực hiện các nghiên cứu đánh giá sự thay đổi động học của CAVI theo thời gian dưới tác động của các nhóm thuốc điều trị nội khoa tối ưu (statin liều cao, ức chế SGLT-2, ức chế men chuyển/thụ thể) hoặc sau tái thông mạch vành.
• Nghiên cứu ứng dụng các thuật toán hiệu chỉnh để đo lường độ cứng động mạch ở nhóm bệnh nhân có rối loạn nhịp tim hoặc bệnh động mạch chi dưới kết hợp.

---

Giá trị tham khảo

• Đối với bác sĩ chuyên khoa Tim mạch và Nội khoa: Cung cấp bằng chứng thực nghiệm và cơ sở dữ liệu tin cậy để áp dụng CAVI trong thực hành khám chữa bệnh hàng ngày, phục vụ việc chẩn đoán sớm và phân loại nguy cơ bệnh nhân vành mạn không triệu chứng hoặc đau ngực không điển hình.
• Đối với nghiên cứu sinh, học viên sau đại học chuyên ngành Tim mạch: Là tài liệu tham khảo chuẩn mực về phương pháp luận nghiên cứu kết hợp giữa các chỉ số sinh lý mạch máu không xâm lấn với hình ảnh giải phẫu can thiệp mạch vành, phương pháp tính điểm Syntax/Gensini và kỹ thuật phân tích sống còn trong y học.
• Đối với các nhà quản lý y tế và hoạch định chính sách y tế cơ sở: Cung cấp cơ sở khoa học để đánh giá hiệu quả kinh tế - y tế trong việc trang bị hệ thống máy đo độ cứng mạch tự động nhằm phục vụ chiến lược sàng lọc và dự phòng bệnh tim mạch sớm trong cộng đồng.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Chỉ số tim – cổ chân (CAVI) có ưu điểm vượt trội gì so với vận tốc sóng mạch (PWV) và bề dày nội - trung mạc (IMT)?

CAVI được tính toán dựa trên thông số độ cứng $\beta$ và phương trình Bramwell – Hill, trong đó vận tốc sóng mạch được chuẩn hóa độc lập với biến động huyết áp tức thời tại thời điểm đo. Khác với IMT chỉ đánh giá cấu trúc cục bộ tại động mạch cảnh, CAVI phản ánh độ cứng chức năng của toàn bộ cây mạch máu đàn hồi từ gốc động mạch chủ đến cổ chân.

2. Các đối tượng bệnh nhân nào bị loại trừ khỏi nghiên cứu đo CAVI trong luận án?

Nghiên cứu loại trừ các bệnh nhân: đã từng can thiệp tái thông mạch vành (PCI hoặc CABG); mắc bệnh động mạch ngoại biên cả hai bên ($ABI \le 0,90$ cả 2 bên); viêm tắc tĩnh mạch chi cấp tính; hội chứng Raynaud; cắt cụt chi; thiếu máu nặng; rối loạn nhịp tim phức tạp (rung nhĩ, block nhĩ thất cấp 3); và bệnh nhân không đồng ý tham gia.

3. Ngưỡng điểm cut-off nào của CAVI được xác định để dự báo nguy cơ gặp biến cố tim mạch trong thời gian theo dõi 18 - 24 tháng?

Qua phân tích đường cong ROC và đường cong sống còn tích lũy Kaplan – Meier, nghiên cứu xác lập điểm cut-off của CAVI trung bình là 9,63 và CAVI tối đa là 9,65 để dự báo nguy cơ mắc biến cố tim mạch ở nhóm bệnh nhân hẹp động mạch vành $\ge 50%$.

4. Thang điểm xác suất tiền nghiệm (PTP) theo ESC 2019 được áp dụng trong luận án gồm những yếu tố nào?

Thang điểm PTP của ESC 2019 được xác định dựa trên 4 biến số lâm sàng cơ bản: độ tuổi (từ 30 đến $\ge 70$ tuổi), giới tính (nam/nữ), tính chất triệu chứng đau thắt ngực (đau ngực điển hình, không điển hình, đau ngực không do mạch vành) và triệu chứng khó thở đơn thuần.

5. Tại sao bệnh nhân có rung nhĩ hoặc ABI cả 2 bên $\le 0,90$ lại không được chỉ định đo CAVI?

Rung nhĩ làm khoảng cách giữa các chu chuyển tim biến thiên liên tục dẫn đến việc ghi nhận tiếng tim T2 và thời gian lan truyền sóng mạch ($tb, tba$) bị sai lệch. Đối với bệnh nhân có $ABI \le 0,90$ cả 2 chi dưới, lòng động mạch chi bị hẹp nặng hoặc tắc nghẽn làm suy giảm biên độ sóng mạch đến cổ chân, khiến phép tính vận tốc sóng mạch $haPWV$ không còn chính xác.

---

Kết luận

Luận án Tiến sĩ Y học của tác giả Lê Văn Dũng là công trình nghiên cứu tiến cứu toàn diện về giá trị của chỉ số tim – cổ chân (CAVI) ở bệnh nhân bệnh động mạch vành mạn tính tại Việt Nam. Kết quả nghiên cứu đã chứng minh CAVI có mối tương quan thuận độc lập, chặt chẽ với mức độ hẹp lòng mạch, số lượng nhánh động mạch vành tổn thương và độ phức tạp theo thang điểm Syntax và Gensini. Đồng thời, công trình đã xác lập các ngưỡng cut-off có giá trị cao của CAVI trong việc sàng lọc tổn thương mạch vành và dự báo biến cố tim mạch trong trung hạn. Luận án cung cấp cơ sở khoa học vững chắc và có tính ứng dụng cao cho thực hành chẩn đoán tim mạch không xâm lấn.