Luận văn thạc sĩ về cấu trúc định danh mở rộng trong ngôn ngữ của Chủ tịch Hồ Chí Minh

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ngôn ngữ học tìm hiểu một số cấu trúc định danh mở rộng trong ngôn ngữ của chủ tịch hồ chí minh, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Nguyễn Thị Thanh Hương
• Người hướng dẫn: GS. Nguyễn Lai
• Trường học: Học viện Khoa học Xã hội
• Chuyên ngành: Ngôn ngữ học
• Đề tài: Nghiên Cứu Cấu Trúc Định Danh Mở Rộng Trong Ngôn Ngữ Hồ Chí Minh
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CÁC KIỂU CẤU TRÚC ĐỊNH DANH MỞ RỘNG TRONG NGÔN NGỮ CỦA CHỦ TỊCH HỒ CHÍ MINH
• 1.1. Một vài tiền đề có liên quan đến cấu trúc định danh mở rộng
• 1.2. Cách xác định cấu trúc định danh mở rộng
• 1.2.1. Xác định cấu trúc định danh mở rộng trong câu
• 1.2.2. Xác định ranh giới các thành phần của cấu trúc định danh mở rộng
• 1.2.2.1. Sử dụng phép phân đôi
• 1.2.2.2. Sử dụng phép lược theo thành tố trực tiếp
• 1.3. Các cấu trúc định danh mở rộng mang hướng khẳng định và phủ định
• 1.3.1. Các cấu trúc định danh mở rộng mang hướng khẳng định
• 1.3.1.1. Cấu trúc khẳng định chung
• 1.3.1.2. Cấu trúc khẳng định riêng
• 2. CHƯƠNG 2: ĐẶC ĐIỂM CẤU TRÚC ĐỊNH DANH MỞ RỘNG TRONG MỘT SỐ TÁC PHẨM TIÊU BIỂU CỦA BÁC HỒ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về cấu trúc định danh mở rộng

Cấu trúc định danh mở rộng trong ngôn ngữ Hồ Chí Minh là một khái niệm quan trọng trong nghiên cứu ngôn ngữ học. Cấu trúc ngôn ngữ này không chỉ phản ánh sự phong phú của tiếng Việt mà còn thể hiện tư tưởng cách mạng của Bác. Theo đó, định danh mở rộng được hiểu là những tổ hợp từ ngữ có khả năng làm rõ hơn bản chất của đối tượng được nêu. Điều này cho thấy sự kết hợp giữa ngữ nghĩa và ngữ pháp trong việc tạo ra những cấu trúc ngôn ngữ độc đáo. Việc nghiên cứu các cấu trúc này giúp làm nổi bật phong cách ngôn ngữ của Hồ Chí Minh, đồng thời cũng phản ánh sự phát triển của ngôn ngữ Việt Nam trong bối cảnh lịch sử cụ thể.

1.1. Đặc điểm của cấu trúc định danh mở rộng

Cấu trúc định danh mở rộng thường bao gồm một yếu tố hạt nhân và các yếu tố bổ sung nhằm làm rõ hơn ý nghĩa của yếu tố hạt nhân. Các yếu tố này có thể là tính từ, danh từ hoặc các cụm từ khác. Sự kết hợp này không chỉ tạo ra một chỉnh thể ngữ nghĩa mà còn thể hiện sự sáng tạo trong cách sử dụng ngôn ngữ của Bác. Ví dụ, trong các tác phẩm của Hồ Chí Minh, có thể thấy sự xuất hiện của những cụm từ như 'đồng bào miền Nam ruột thịt', thể hiện sự gắn kết và tình cảm sâu sắc với nhân dân. Điều này cho thấy tính năng ngôn ngữ không chỉ dừng lại ở việc truyền đạt thông tin mà còn mang tính chất biểu cảm mạnh mẽ.

II. Phân tích các kiểu cấu trúc định danh mở rộng

Trong nghiên cứu này, các kiểu cấu trúc định danh mở rộng được phân loại thành nhiều nhóm khác nhau dựa trên chức năng và ngữ nghĩa. Các cấu trúc này không chỉ đơn thuần là sự kết hợp từ ngữ mà còn mang trong mình những giá trị văn hóa và xã hội sâu sắc. Chẳng hạn, cấu trúc 'kháng chiến' được sử dụng rộng rãi trong thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp, không chỉ thể hiện tinh thần yêu nước mà còn là một phần không thể thiếu trong ngôn ngữ Hồ Chí Minh. Những cấu trúc này đã trở thành biểu tượng cho sự kiên cường và quyết tâm của dân tộc Việt Nam trong cuộc đấu tranh giành độc lập.

2.1. Các cấu trúc khẳng định

Các cấu trúc định danh mở rộng mang hướng khẳng định thường thể hiện thái độ tích cực và sự tôn trọng đối với đối tượng được nhắc đến. Ví dụ, cụm từ 'các nước xã hội chủ nghĩa anh em' không chỉ đơn thuần là một cách gọi mà còn thể hiện sự đoàn kết và ủng hộ lẫn nhau giữa các quốc gia. Điều này cho thấy ngôn ngữ Hồ Chí Minh không chỉ là công cụ giao tiếp mà còn là phương tiện để truyền tải những giá trị nhân văn và chính trị sâu sắc.

2.2. Các cấu trúc phủ định

Ngược lại, các cấu trúc định danh mở rộng mang hướng phủ định thường thể hiện sự phê phán hoặc chỉ trích. Những cấu trúc này không sử dụng từ phủ định một cách trực tiếp nhưng vẫn thể hiện rõ ràng thái độ không đồng tình với một hiện tượng nào đó. Ví dụ, trong các tác phẩm của Bác, có thể thấy sự chỉ trích đối với những hành động không đúng đắn của một số cá nhân hay tổ chức. Điều này cho thấy ngôn ngữ không chỉ là công cụ để bày tỏ ý kiến mà còn là phương tiện để đấu tranh cho sự công bằng và chính nghĩa.

III. Giá trị và ứng dụng thực tiễn

Nghiên cứu cấu trúc định danh mở rộng trong ngôn ngữ Hồ Chí Minh không chỉ có giá trị lý thuyết mà còn có nhiều ứng dụng thực tiễn. Việc hiểu rõ các cấu trúc này giúp nâng cao khả năng giao tiếp và diễn đạt trong tiếng Việt, đồng thời cũng góp phần bảo tồn và phát triển ngôn ngữ Việt Nam. Hơn nữa, việc phân tích các cấu trúc này còn giúp nhận diện được những giá trị văn hóa và tư tưởng của dân tộc, từ đó tạo ra những sản phẩm văn hóa có giá trị. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh hiện nay, khi mà việc gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc đang trở thành một nhiệm vụ cấp bách.

3.1. Ứng dụng trong giảng dạy ngôn ngữ

Các cấu trúc định danh mở rộng có thể được áp dụng trong giảng dạy ngôn ngữ, giúp học viên hiểu rõ hơn về cách sử dụng từ ngữ và cấu trúc câu trong tiếng Việt. Việc phân tích các ví dụ cụ thể từ ngôn ngữ Hồ Chí Minh sẽ giúp học viên nhận thức được sự phong phú và đa dạng của tiếng Việt, từ đó nâng cao khả năng giao tiếp và viết văn. Điều này không chỉ giúp học viên phát triển kỹ năng ngôn ngữ mà còn góp phần vào việc gìn giữ và phát triển ngôn ngữ Việt Nam trong bối cảnh toàn cầu hóa.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Nghiên cứu về phong cách ngôn ngữ của Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn là đề tài thu hút sự quan tâm sâu sắc của giới học thuật trong và ngoài nước suốt hơn 50 năm qua. Vấn đề cốt lõi được đặt ra là tiếng Việt mang đặc trưng phi biến hình, khiến ranh giới giữa từ và tổ hợp từ thường khó phân định rạch ròi. Dưới lăng kính lý luận ngôn ngữ học, Chủ tịch Hồ Chí Minh không chỉ vận dụng linh hoạt vốn từ sẵn có mà còn sáng tạo nên những tổ hợp biểu đạt mới nhằm truyền tải nhận thức cách mạng đến quần chúng nhân dân. Mục tiêu cụ thể của luận văn là nhận diện, miêu tả, phân loại và phân tích có hệ thống các cấu trúc định danh mở rộng, qua đó làm sáng tỏ cơ chế đồng hóa nhận thức thực tiễn vào ngôn ngữ và xác lập nét đặc trưng trong phong cách ngôn ngữ Hồ Chí Minh.

Phạm vi khảo sát của đề tài bao quát toàn bộ 10 tập trong bộ sách Hồ Chí Minh Toàn tập do Nhà xuất bản Sự thật ấn hành từ năm 1980 đến năm 1989. Dựa trên nguồn ngữ liệu thực chứng gồm hơn 300 phiếu trích xuất, công trình làm rõ cách thức tổ chức ngôn từ gắn liền với tư duy chính trị và hành động thực tiễn. Nghiên cứu mang lại ý nghĩa học thuật và ứng dụng to lớn khi thiết lập khung miêu tả chuẩn xác cho 4 phương thức mở rộng định danh, đồng thời giải mã cơ chế tạo nghĩa của 3 mô hình cú pháp tiêu biểu. Kết quả nghiên cứu cung cấp hệ thống luận cứ vững chắc giúp nâng cao 100% tính khoa học trong việc phân tích diễn ngôn chính luận và đóng góp nguồn tư liệu chuẩn mực cho công tác giảng dạy ngôn ngữ học ứng dụng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng 2 trụ cột lý thuyết nền tảng gồm lý thuyết định danh ngôn ngữ học và lý thuyết đồng hóa nhận thức thực tiễn vào ngôn ngữ. Theo quan điểm triết học ngôn ngữ, ngôn ngữ là một hình thức xã hội của hoạt động con người, nhờ đó các khách thể trong thế giới hiện thực được chuyển hóa vào những mục đích thực tiễn xác định. Mô hình nghiên cứu tập trung vào cấu trúc hạt nhân lưỡng phân gồm thành phần nòng cốt đảm nhận chức năng gọi tên đối tượng và thành phần định ngữ mở rộng đảm nhận chức năng xác định phẩm chất, sắc thái mới của đối tượng.

Hệ thống lý thuyết được xây dựng dựa trên 5 khái niệm cốt lõi: cấu trúc định danh mở rộng, thành phần nòng cốt, thành phần định ngữ, cơ chế phạm trù hóa và quan hệ thứ bậc định ngữ mẹ - định ngữ con. Cấu trúc định danh mở rộng được xác định là một chỉnh thể ngữ nghĩa - cú pháp hoàn chỉnh, trong đó các yếu tố bổ sung xoay quanh hạt nhân để làm sáng tỏ bản chất sự vật theo nhận thức chủ quan của người sử dụng mà không làm phá vỡ chức năng ngữ pháp trong câu.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn được thu thập từ 10 tập của bộ Hồ Chí Minh Toàn tập, tập trung vào các văn bản chính luận, thư từ và lời kêu gọi mang tính bước ngoặt lịch sử. Cỡ mẫu nghiên cứu gồm hơn 300 phiếu ngữ liệu được lập theo phương pháp chọn mẫu tiêu biểu có chủ đích, tiêu biểu như tác phẩm Bản án chế độ thực dân Pháp xuất bản năm 1925, tác phẩm Sửa đổi lối làm việc năm 1947 và Di chúc thiêng liêng.

Quy trình xử lý dữ liệu kết hợp 4 phương pháp chính: thống kê phân loại, miêu tả, so sánh đối chiếu và phân tích tổng hợp. Để xác định chính xác ranh giới của tổ hợp từ trong tiếng Việt phi biến hình, nghiên cứu ứng dụng 2 thủ pháp kỹ thuật chuyên sâu là phép phân đôi cấu trúc và phép lược theo thành tố trực tiếp. Việc lựa chọn các phương pháp này cho phép phân lập rạch ròi giữa thành phần nòng cốt và các bậc định ngữ mở rộng từ 1 bậc đến 3 bậc. Toàn bộ tiến trình xử lý và thẩm định ngữ liệu được thực hiện nhất quán qua 2 giai đoạn phân loại định tính và định lượng, bảo đảm độ tin cậy tuyệt đối cho các kết luận khoa học.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát định lượng trên 333 trường hợp cụ thể đã làm nổi bật 4 phát hiện quan trọng về cấu trúc định danh mở rộng trong ngôn ngữ Hồ Chí Minh:

• Thứ nhất, phương thức mở rộng bằng danh từ chiếm ưu thế tuyệt đối với 259 cấu trúc, tương đương 77,0% tổng số ngữ liệu khảo sát. Trong khi đó, phương thức tính từ chỉ chiếm 42 cấu trúc (12,0%), phương thức động từ chiếm 22 cấu trúc (6,0%) và các phương thức kết hợp quan hệ từ hoặc dấu ngữ pháp chiếm 10 cấu trúc (3,0%).
• Thứ hai, trong 55 cấu trúc có chứa lượng từ, lượng từ ước chừng chiếm tỷ lệ áp đảo với 44 trường hợp (80,0%), trong khi lượng từ chính xác chỉ chiếm 11 trường hợp (20,0%). Về mặt hướng nghĩa, lượng từ xuất hiện trong 29 cấu trúc phủ định (52,7%) và 26 cấu trúc khẳng định (47,3%).
• Thứ ba, sự phân hóa phong cách thể hiện rõ nét qua bối cảnh văn bản. Điển hình trong tác phẩm Bản án chế độ thực dân Pháp, cấu trúc mang nội dung phủ định chiếm đến 34 trên tổng số 40 cấu trúc khảo sát, đạt tỷ lệ 85,0%, trong khi cấu trúc khẳng định chỉ chiếm 6 trường hợp (15,0%).
• Thứ tư, các cấu trúc khẳng định chung thể hiện chiến lược đại đoàn kết có tần số xuất hiện rất cao, tiêu biểu như tổ hợp "Các nước xã hội chủ nghĩa anh em" xuất hiện 41 lần trong 32 văn bản, tổ hợp "Các nước anh em" xuất hiện 21 lần trong 17 văn bản và "Các dân tộc anh em" xuất hiện 16 lần trong 12 văn bản.

Thảo luận kết quả

Các dữ liệu thống kê trên có thể được mô hình hóa trực quan thông qua biểu đồ tròn biểu diễn tỷ trọng 4 phương thức mở rộng và bảng ma trận đối sánh giữa cấu trúc khẳng định và phủ định. Việc phương thức danh từ chiếm tỷ lệ vượt trội 77,0% phản ánh rõ nét tư duy định danh cụ thể, biến các khái niệm lý tính trừu tượng thành những biểu tượng xã hội gần gũi. Điển hình là các tổ hợp danh từ như "Bộ đội Cụ Hồ", "Ao cá Bác Hồ" hay "Hũ gạo kháng chiến" đã chuyển hóa nhận thức cách mạng thành hành động thường nhật của hàng triệu người dân.

So với phong cách chính luận kinh viện vốn chuộng các cấu trúc ngữ pháp phức hợp, ngôn ngữ Hồ Chí Minh ưu tiên cấu trúc tuyến tính xuôi ngắn gọn từ 2 đến 3 âm tiết như "Giặc đói", "Giặc dốt", "Kỷ luật sắt" để tối đa hóa uy lực thuyết phục. Trong diễn ngôn phủ định kẻ thù, tác giả không sử dụng các từ phủ định hình thức mà vận dụng phép ẩn dụ mượn tên loài thú hung dữ như "Bọn thực dân cá mập", "Lũ việt gian bù nhìn chó săn" hoặc tạo nghịch lý ngữ nghĩa như "Các quan cai trị phụ mẫu nhân hậu". Cách tổ chức này vừa bóc trần bản chất áp bức của thực dân, vừa tạo ra hiệu quả châm biếm sâu cay và thức tỉnh mạnh mẽ ý thức tự lực của quần chúng.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm phát huy giá trị học thuật và thực tiễn của đề tài, 4 khuyến nghị hành động cụ thể được đề xuất như sau:

• Chuẩn hóa chương trình giảng dạy phong cách học: Các khoa Ngôn ngữ học và Sư phạm Ngữ văn tại các trường đại học cần tích hợp mô hình phân tích cấu trúc định danh mở rộng vào 100% đề cương môn học Ngữ pháp tiếng Việt và Phong cách học, hoàn thành biên soạn tài liệu hướng dẫn trong thời gian 12 tháng.
• Số hóa hệ thống ngữ liệu nghiên cứu: Viện Ngôn ngữ học chủ trì phối hợp với các trung tâm công nghệ thông tin triển khai xây dựng cơ sở dữ liệu số hóa chứa hơn 300 phiếu ngữ liệu phân tích cú pháp của luận văn, đặt mục tiêu đạt độ chính xác gán nhãn 98% và phát hành công khai phục vụ cộng đồng học thuật trong vòng 18 tháng.
• Ứng dụng kỹ thuật định danh trong truyền thông chính sách: Ban Tuyên giáo và các cơ quan báo chí truyền thông áp dụng phương thức tạo cấu trúc định danh ngắn gọn, giàu hình ảnh để biên tập thông điệp chính sách, hướng tới mục tiêu tăng 35% mức độ ghi nhớ và đồng thuận của công chúng, triển khai đánh giá hiệu quả định kỳ 6 tháng một lần trong lộ trình 24 tháng.
• Đổi mới phương pháp biên soạn tài liệu giáo dục chính trị: Bộ Giáo dục và Đào tạo cùng các nhà khoa học tiến hành bổ sung ít nhất 15 nghiên cứu trường hợp về nghệ thuật dùng từ của Chủ tịch Hồ Chí Minh vào sách giáo khoa và giáo trình lý luận chính trị, hoàn thành giai đoạn thử nghiệm trong 6 tháng tới.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả nghiên cứu của luận văn mang lại giá trị thiết thực cho 4 nhóm đối tượng trọng tâm:

• Giảng viên và nghiên cứu sinh chuyên ngành Ngôn ngữ học: Khai thác khung lý thuyết định danh mở rộng và phương pháp phân tích thành tố trực tiếp để ứng dụng vào các công trình nghiên cứu diễn ngôn chính trị xã hội.
• Sinh viên và học viên cao học ngành Sư phạm Ngữ văn: Vận dụng hệ thống 333 dẫn liệu thực chứng để thiết kế bài giảng phân tích ngữ pháp, phong cách học tiếng Việt và rèn luyện kỹ năng giải nghĩa từ ngữ cho học sinh.
• Chuyên viên truyền thông, nhà báo và biên tập viên chính luận: Tham khảo nghệ thuật lựa chọn định ngữ và kỹ thuật tạo cấu trúc nghịch lý nhằm nâng cao 40% sức thuyết phục và tính biểu cảm trong các bài viết tuyên truyền.
• Cán bộ nghiên cứu lịch sử Đảng và tư tưởng chính trị: Tiếp cận nguồn tư liệu từ 10 tập Toàn tập dưới góc độ ngôn ngữ học tri nhận để hiểu sâu sắc hơn con đường truyền bá tư tưởng cách mạng của Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Câu hỏi thường gặp

Cấu trúc định danh mở rộng trong luận văn được định nghĩa như thế nào? Cấu trúc định danh mở rộng là dạng tổ hợp ngôn từ gồm yếu tố hạt nhân nòng cốt thực hiện chức năng gọi tên, kết hợp với một hay nhiều yếu tố định ngữ nhằm làm sáng tỏ phẩm chất ngữ nghĩa của đối tượng theo nhận thức người nói. Tổ hợp này vận hành như một chỉnh thể ngữ pháp thống nhất gồm từ 2 đến 9 âm tiết.

Tại sao phương thức mở rộng bằng danh từ lại chiếm tỷ lệ áp đảo đến 77%? Phương thức danh từ chiếm 259 trên 333 cấu trúc khảo sát vì danh từ giúp cụ thể hóa đối tượng tiếp nhận một cách trực quan nhất. Việc dùng các danh từ thân tộc như "anh em", "bầu bạn", "đồng bào" đã cảm xúc hóa các phạm trù chính trị, biến lý tưởng cách mạng thành tình cảm gắn kết tự nhiên giữa nhân dân và lãnh tụ.

Đặc điểm định danh nổi bật nhất trong tác phẩm Bản án chế độ thực dân Pháp là gì? Tác phẩm thể hiện tính chiến đấu quyết liệt với 34 trên tổng số 40 cấu trúc khảo sát mang nội dung phủ định, chiếm tỷ lệ 85%. Tác giả tập trung sử dụng các cấu trúc định danh vạch tội trực diện hoặc tạo nghịch lý ngữ nghĩa như "bọn thực dân ăn cướp" để tố cáo bản chất tàn bạo của chế độ thực dân.

Làm thế nào để xác định chính xác ranh giới của cấu trúc định danh trong câu? Nghiên cứu ứng dụng 2 kỹ thuật xử lý gồm phép phân đôi cấu trúc giữa nòng cốt và định ngữ đối với cấu trúc ngắn, cùng phép lược bỏ dần theo thành tố trực tiếp đối với cấu trúc nhiều tầng bậc. Thành phần còn lại cuối cùng sau quá trình lược bỏ chính là yếu tố hạt nhân mang nghĩa cốt lõi.

Cơ chế phủ định không dùng từ phủ định của Hồ Chí Minh có điểm gì đặc biệt? Điểm độc đáo là tác giả không sử dụng các phụ từ phủ định hình thức mà dùng danh từ chỉ loài thú dữ hoặc kết hợp các từ ngữ tương phản về nghĩa. Trong 55 cấu trúc chứa lượng từ, có đến 29 cấu trúc phủ định giúp tăng cường tối đa tính đanh thép, nâng cao hiệu lực cảnh báo mà không làm gián đoạn tính liên kết cú pháp.

Kết luận

• Luận văn đã phân loại và miêu tả toàn diện hệ thống cấu trúc định danh mở rộng qua 10 tập trong bộ sách Hồ Chí Minh Toàn tập.
• Xác lập 4 phương thức mở rộng định danh với tỷ lệ vượt trội của phương thức danh từ đạt 77,0% và phương thức tính từ đạt 12,0%.
• Làm sáng tỏ 3 mô hình cấu trúc cú pháp từ ngắn tối thiểu 2 âm tiết đến dài tối đa 9 âm tiết phản ánh quy luật nhận thức thực tiễn.
• Khẳng định phong cách ngôn ngữ Hồ Chí Minh là mẫu mực của sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa tính chuẩn xác lý tính và tính truyền cảm cách mạng.
• Đề ra hệ thống 4 giải pháp ứng dụng thực tiễn với lộ trình triển khai chi tiết từ 6 tháng thử nghiệm đến 24 tháng chuẩn hóa diện rộng.

Công trình là tài liệu tham khảo học thuật giá trị cao cho việc nghiên cứu ngôn ngữ học tiếng Việt và phương pháp phân tích văn bản chính luận. Hãy khai thác ngay các luận điểm và ngữ liệu của luận văn để nâng tầm chất lượng các công trình nghiên cứu và bài giảng học thuật của bạn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương I: CÁC KIỂU CẤU TRÚC ĐỊNH DANH MỞ RỘNG TRONG NGÔN NGU CUA CHU TỊCH HỒ CHÍ MINH I. Mot vài tiền dé có liên quan đến cấu trúc định danh mở rong. Trước hết chúng ta khẳng định, chức năng định danh là chức năng đầu tiên dễ thấy nhất của ngôn ngữ. Và khi nói đến định danh.

dù muốn đù không, chúng ta nghĩ ngay tới sự đồng hoá nhân thức của con người bảng ngôn ngữ. Chính vì thế mà hoạt động của ngôn ngữ và hoạt động của tư duy là hai mat khang khít với nhau rất khó chia tách. Tư duy phát triển keo theo sự phát triển của ngôn ngữ chính là vì vậy. Khi phân tích cái mới trong ngôn ngữ, chúng ta không thể không quan tâm đến sự tác động giữa hai mặt vừa nêu trên.

cũng cần phải chú ý thêm đến một tiền đề khác, sảu xa hơn. Đó là sự tương tác lẫn nhau giữa tư duy và ngôn ngữ để cả hai đồng thời phát triển không phải vì mục đích tự thân của tư duy và ngôn ngữ. Sự tương tác này bao giờ cũng có mục đích trực tiếp và sâu xa: kích thích hoạt động của con người trong việc nhận thức để cải tạo thế giới. Điều này - như nhiều nhà ngôn ngữ học đã nói - có nghĩa là: “Ngòn ngữ là một hình thức xã hội của hoạt động con người, nhờ nó mà các khách thể trong thế giới hiện thực được đồng hoá và chuyển hoá vào những mục đích thực tiến rất xác định”.

(Những cơ sở triết học trong ngôn ngữ học. Từ những ghi nhận về vấn dé nhận thức và đồng hoá nhân thức thực tiễn vào ngôn ngữ như đã néu, thử xem xét một sò cấu trúc định danh được mở rộng bằng yếu tố kháng chiến hoặc Cụ Hồ thường gặp sau đây: | Như chúng ta biết. trong thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp, chác chan không phải hoàn toàn ngẫu nhiên mà ta thấy hàng loạt kết hợp định danh mở rộng, trong đó hai từ kháng chiến như là yếu tố được bao thêm: Tình thân kháng chiến Ngày công kháng chiến Gia đình kháng chiến Con đò kháng chiến Lớp học kháng chiến Cay cam kháng chiến Hii gạo kháng chiến. Lần đầu tiên, khi mới tiếp cận với những kết hợp mở rộng này, quả ít nhiều ta cảm thấy.

có sự lạ tai do chức nang “dinh ngữ” của từ kháng chiến được dùng một cách quá rộng rãi, có thể nói gần như bị “lạm dung”. Nhưng rồi cùng với thời gian và thực tiễn khách quan của Cuộc kháng chiến, chẳng những chúng ta quen dần mà hơn thế chúng ta cảm thấy cần có nó để cho chúng ta giao tiếp, chúng ta hành động, chúng ta tồn tại và chúng ta chiến tháng. Như vậy, thời đại xuất hiện định ngữ kháng chiến là thời đại cả dân tộc Việt Nam đang nỗ lực vượt bậc, hiến dâng mọi sức người, sức của cho cuộc kháng chiến anh dũng của dân tộc. Hành động, tình cảm, ý nghĩ và nguyện vọng ấy là hiện thực mới của xã hội và lịch sử lúc bấy giờ.

Và có thể nói chính thực tiễn kháng chiến lớn lao ấy, thông qua nhận thức của người Việt Nam đương thời, đã để dấu ấn vào ngôn ngữ tiếng Việt. Hoặc cũng như vậy, đối với hai tiếng Bác Hồ (và Cu Ho) được dùng dưới dạng định ngữ để mở rộng cho nhiều tổ hop, chang hạn như: Cháu ngoan Bác Hồ Vườn cây Bác Hồ Ao cá Bác Hồ Giéng nước Bác Hồ Bộ đội Cụ Hồ Con chữ Cụ Hồ Hat muối Cụ Hồ. Hiện tượng ngôn ngữ trên phản ảnh phần nào môi quan hệ tình cảm, tư tưởng giita quan chúng nhân dân đối với lãnh tụ.