Việt nam ba bản hiệp định trong hai cuộc chiến1945 1975

Chuyên khảo phân tích Việt nam ba bản hiệp định trong hai cuộc chiến1945 1975, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo.

• Tác giả: Hoàng Văn Tuấn
• Người hướng dẫn: Th.s Nguyễn Thị Kim Ánh
• Trường học: Trường Đại Học Thủ Dầu Một
• Chuyên ngành: Lịch sử
• Đề tài: Việt Nam: Ba Bản Hiệp Định Trong Hai Cuộc Chiến (1945 – 1975)
• Loại tài liệu: Đề tài nghiên cứu khoa học
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Bình Dương

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• MỞ ĐẦU
• Tính cấp thiết của đề tài
• Đối tượng, phạm vi và mục đích nghiên cứu
• Đối tượng nghiên cứu
• Phạm vi nghiên cứu
• Mục đích nghiên cứu
• Phương pháp nghiên cứu và nguồn tài liệu
• Phương pháp nghiên cứu
• Nguồn tài liệu
• Đóng góp của đề tài
• Lịch sử nghiên cứu vấn đề
• Bố cục của đề tài
• 1. CHƯƠNG 1: HAI BẢN HIỆP ĐỊNH TRONG CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG THỰC DÂN PHÁP (1945 – 1954)
• 1.1. Đôi nét về ngoại giao
• 1.1.1. Khái niệm ngoại giao
• 1.1.2. Tầm quan trọng của ngoại giao
• 1.2. Hai bản hiệp định trong kháng chiến chống thực dân Pháp 1945 - 1954
• 1.2.1. Khái quát cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp 1945 - 1954
• 1.2.2. Tình hình nước ta và thế giới sau cách mạng tháng Tám (1945)
• 1.2.3. Đảng và Chính phủ giải quyết những khó khăn trong nước (1945 – 1946)
• 1.2.4. Đối với giặc ngoại xâm
• 1.2.5. Chủ trương của Đảng và Chính phủ ta đối với thực dân Pháp và Tưởng Giới Thạch trước ngày 6/3/1946
• 1.2.6. Hiệp định Sơ bộ 6/3/1946
• 1.2.6.1. Hoàn cảnh lịch sử dẫn đến Hiệp định
• 1.2.6.2. Nội dung cơ bản của Hiệp định
• 1.2.7. Tình hình nước ta từ sau ngày 6/3/1946 đến năm 1949
• 1.2.7.1. Hoạt động ngoại giao của Đảng từ sau ngày 6/3/1946 đến ngày 19/12/1946
• 1.2.7.2. Nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa và những hoạt động ngoại giao với các nước (từ sau ngày 19/12/1946 đến năm 1949)
• 1.2.8. Đẩy mạnh ngoại giao với các nước xã hội chủ nghĩa (1950 – 1953)
• 1.2.8.1. Bối cảnh lịch sử
• 1.2.8.2. Chủ trương và đường lối đối ngoại của Đảng ta (1950 – 1953)
• 1.2.8.3. Những hoạt động ngoại giao chủ yếu
• 1.2.8.3.1. Ngoại giao tranh thủ sự giúp đỡ về vật chất
• 1.2.8.3.2. Ngoại giao tranh thủ sự giúp đỡ về kinh nghiệm chỉ đạo chiến tranh
• 1.2.8.3.3. Nước ta với phong trào dân chủ Pháp và thế giới
• 1.2.8.3.4. Củng cố mối đoàn kết đặc biệt Việt – Miên – Lào
• 1.2.9. Kháng chiến chống Pháp thắng lợi. Nguyên nhân thắng lợi và ý nghĩa lịch sử
• 1.2.9.1. Chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ
• 1.2.9.2. Hiệp định Gơnevơ về chấm dứt chiến tranh lập lại hòa bình ở Đông Dương
• 1.2.9.2.1. Bối cảnh dẫn đến Hiệp định
• 1.2.9.2.2. Tiến trình cuộc đàm phán
• 1.2.9.2.3. Nội dung Hiệp định
• 2. CHƯƠNG 2: HIỆP ĐỊNH PARIS (27/1/1973) TRONG KHÁNG CHIẾN CHỐNG MỸ CỨU NƯỚC (1954 – 1975)
• 2.1. Khái quát cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước 1954 - 1975
• 2.2. Diễn biến chiến trường và những hoạt động ngoại giao chủ yếu của Đảng trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước 1954 - 1975
• 2.2.1. Đấu tranh ngoại giao của hai miền sau Hiệp định Giơnevơ từ 1954 đến năm 1960
• 2.2.1.1. Bối cảnh lịch sử
• 2.2.1.2. Những hoạt động ngoại giao chủ yếu
• 2.2.2. Ngoại giao chống chiến lược “Chiến tranh đặc biệt” của Mỹ (1960 – 1965)
• 2.2.3. Diễn biến chiến trường và những hoạt động ngoại giao chủ yếu chống chiến lược “Chiến tranh cục bộ” của Mỹ (1965 – 1968)
• 2.2.4. Ngoại giao góp phần đánh bại chiến lược “Việt Nam hóa chiến tranh” của Mỹ, đi đến ký Hiệp định Paris (1969 – 1973)
• 2.2.4.1. Ngoại giao góp phần đánh bại “Chiến tranh Việt Nam hóa” (1969 – 1972)
• 2.2.4.2. Hiệp định Paris
• 2.2.4.2.1. Bối cảnh của cuộc đàm phán Paris
• 2.2.4.2.2. Diễn biến của cuộc đàm phán
• 2.2.4.2.3. Nội dung của Hiệp định
• 2.3. Hai miền Bắc – Nam sau Hiệp định Pari 1973. Ngoại giao đi đến thắng lợi cuối cùng (1973 – 1975)
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ ĐÁNH GIÁ VỀ CÁC BẢN HIỆP ĐỊNH
• 3.1. Ý nghĩa lịch sử và bài học kinh nghiệm của các bản Hiệp định
• 3.1.1. Ý nghĩa của Hiệp định sơ bộ 6/3/1946
• 3.1.2. Ý nghĩa của Hiệp định Giơnevơ 21/7/1954
• 3.1.3. Ý nghĩa của Hiệp định Paris 27/1/1973
• 3.1.4. Bài học kinh nghiệm
• 3.1.4.1. Bài học về đấu tranh quân sự kết hợp với đấu tranh ngoại giao
• 3.1.4.2. Bài học về kiên trì quan điểm độc lập và tự chủ của Đảng
• 3.1.4.3. Bài học về hòa bình không trọn vẹn
• 3.1.4.4. Bài học về tranh thủ dư luận, tập hợp lực lượng quốc tế tác động nội bộ đối phương
• 3.1.4.5. Bài học về nhân nhượng có nguyên tắc
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC
• Các điều khoản cụ thể của Hiệp định Giơnevơ
• Phụ khoản kèm theo Hiệp định đình chỉ chiến sự ở Việt Nam (Hiệp định Giơnevơ)
• Những nội dung cụ thể của Hiệp định Paris
• Các Nghị định thư của Hiệp định Paris

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Hiệp Định Lịch Sử Việt Nam 1945 1975

Nghiên cứu các hiệp định lịch sử Việt Nam giai đoạn 1945-1975 có ý nghĩa quan trọng trong việc hiểu rõ quá trình đấu tranh giành độc lập và thống nhất đất nước. Các hiệp định này không chỉ là văn bản pháp lý mà còn là kết quả của cuộc đấu tranh ngoại giao kiên cường, kết hợp với thắng lợi trên chiến trường. Ba bản Hiệp định Sơ bộ 6 tháng 3 năm 1946, Hiệp định Geneva 1954, và Hiệp định Paris 1973 đánh dấu những bước ngoặt quan trọng, thể hiện sự trưởng thành của nền Ngoại giao Việt Nam hiện đại. Nghiên cứu này giúp làm sáng tỏ sự sáng tạo của Đảng và Chính phủ trong chỉ đạo chiến lược, sách lược, đồng thời rút ra những bài học kinh nghiệm quý báu cho công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc ngày nay.

1.1. Tầm Quan Trọng Của Nghiên Cứu Hiệp Định Lịch Sử Việt Nam

Nghiên cứu các hiệp định lịch sử giúp chúng ta hiểu rõ hơn về quá trình đấu tranh giành độc lập, thống nhất đất nước. Nó cũng làm sáng tỏ vai trò của Ngoại giao Việt Nam trong việc bảo vệ lợi ích quốc gia và nâng cao vị thế trên trường quốc tế. Việc phân tích các điều khoản, bối cảnh lịch sử, và tác động của các hiệp định này cung cấp cái nhìn sâu sắc về Lịch sử Ngoại giao Việt Nam.

1.2. Mục Tiêu Và Phạm Vi Nghiên Cứu Các Hiệp Định Giai Đoạn 1945 1975

Nghiên cứu tập trung vào phân tích bối cảnh lịch sử, nội dung, và ý nghĩa của ba bản hiệp định chính: Hiệp định Sơ bộ 6 tháng 3 năm 1946, Hiệp định Geneva 1954, và Hiệp định Paris 1973. Phạm vi nghiên cứu bao gồm các hoạt động đàm phán hòa bình, các bên liên quan, và tác động của các hiệp định đến tình hình chính trị, quân sự, và xã hội của Việt Nam trong giai đoạn 1945-1975.

II. Phân Tích Bối Cảnh Ký Kết Hiệp Định Sơ Bộ 6 3 1946

Hiệp định Sơ bộ 6 tháng 3 năm 1946 được ký kết trong bối cảnh phức tạp sau Cách mạng tháng Tám năm 1945. Nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa non trẻ phải đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức từ cả bên trong lẫn bên ngoài. Thực dân Pháp âm mưu quay trở lại xâm lược, trong khi Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa phải tìm cách giữ vững nền độc lập và hòa bình. Hiệp định này là một giải pháp tạm thời, giúp ta có thêm thời gian chuẩn bị lực lượng và củng cố chính quyền. Theo tài liệu nghiên cứu, "Chính sách đối ngoại có vị trí hết sức quan trọng trong hệ thống các chính sách của Đảng. Sau vấn đề phòng thủ, ngoại giao là một vấn đề cốt yếu cho một nước độc lập."

2.1. Hoàn Cảnh Lịch Sử Dẫn Đến Hiệp Định Sơ Bộ 6 3 1946

Sau Cách mạng tháng Tám, Việt Nam phải đối mặt với nhiều khó khăn: nạn đói, giặc dốt, và sự đe dọa từ các thế lực ngoại xâm. Thực dân Pháp tìm cách quay trở lại xâm lược, trong khi Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa phải tìm cách giữ vững nền độc lập. Hiệp định Sơ bộ là một giải pháp tình thế, giúp ta tránh được cuộc chiến tranh sớm với Pháp.

2.2. Nội Dung Cơ Bản Và Ý Nghĩa Của Hiệp Định Sơ Bộ 6 3 1946

Hiệp định Sơ bộ công nhận Việt Nam là một quốc gia tự do, có chính phủ, nghị viện, quân đội và tài chính riêng, nằm trong Liên bang Đông Dương và Liên hiệp Pháp. Pháp công nhận Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Tuy nhiên, Hiệp định cũng cho phép Pháp đưa quân ra Bắc để thay thế quân Tưởng. Ý nghĩa lịch sử của Hiệp định là giúp ta có thêm thời gian chuẩn bị lực lượng và củng cố chính quyền.

2.3. Tác Động Của Hiệp Định Sơ Bộ Đến Quan Hệ Việt Pháp

Hiệp định Sơ bộ chỉ là một giải pháp tạm thời, không giải quyết được triệt để mâu thuẫn giữa Việt Nam và Pháp. Sau khi ký Hiệp định, Pháp vẫn tiếp tục gây hấn và tìm cách xâm lược Việt Nam. Cuộc đàm phán Fontainebleau 1946 không đạt được kết quả, và chiến tranh giữa Việt Nam và Pháp là không thể tránh khỏi.

III. Hiệp Định Geneva 1954 Bước Ngoặt Trong Chiến Tranh Đông Dương

Hiệp định Geneva 1954 là kết quả của cuộc Chiến tranh Đông Dương lần thứ nhất. Sau chiến thắng Điện Biên Phủ, Pháp buộc phải ngồi vào bàn đàm phán và công nhận độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ của Việt Nam, Lào và Campuchia. Tuy nhiên, Hiệp định cũng chia cắt Việt Nam thành hai miền, tạo tiền đề cho cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước sau này. Theo tài liệu, "Ngoại giao tranh thủ sự giúp đỡ về vật chất. Ngoại giao tranh thủ sự giúp đỡ về kinh nghiệm chỉ đạo chiến tranh."

3.1. Bối Cảnh Lịch Sử Dẫn Đến Hiệp Định Geneva 1954

Chiến thắng Điện Biên Phủ đã làm thay đổi cục diện chiến tranh, buộc Pháp phải ngồi vào bàn đàm phán. Các cường quốc như Trung Quốc, Liên Xô, và Hoa Kỳ cũng tham gia vào quá trình đàm phán. Hội nghị Geneva là một sự kiện quốc tế quan trọng, đánh dấu sự thất bại của chủ nghĩa thực dân Pháp ở Đông Dương.

3.2. Nội Dung Chính Của Hiệp Định Geneva Về Việt Nam

Hiệp định Geneva công nhận độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ của Việt Nam, Lào và Campuchia. Hiệp định cũng quy định việc chia cắt Việt Nam thành hai miền, lấy vĩ tuyến 17 làm giới tuyến quân sự tạm thời. Tổng tuyển cử tự do sẽ được tổ chức vào năm 1956 để thống nhất đất nước.

3.3. Ý Nghĩa Lịch Sử Và Hạn Chế Của Hiệp Định Geneva 1954

Hiệp định Geneva là một thắng lợi lớn của Ngoại giao Việt Nam, buộc Pháp phải công nhận các quyền dân tộc cơ bản của nhân dân ta. Tuy nhiên, việc chia cắt đất nước và sự can thiệp của Hoa Kỳ đã dẫn đến cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước sau này. Hiệp định Geneva không thể giải quyết triệt để vấn đề Việt Nam.

IV. Hiệp Định Paris 1973 Kết Thúc Chiến Tranh Việt Nam

Hiệp định Paris 1973 là kết quả của cuộc Hội nghị Paris kéo dài và đầy khó khăn. Sau nhiều năm đàm phán, các bên đã đạt được thỏa thuận về việc chấm dứt chiến tranh, lập lại hòa bình ở Việt Nam. Hiệp định đánh dấu sự thất bại của Hoa Kỳ trong cuộc chiến tranh xâm lược Việt Nam, tạo điều kiện cho Thống nhất đất nước vào năm 1975. Theo tài liệu, "Ngoại giao góp phần đánh bại chiến lược “Việt Nam hóa chiến tranh” của Mỹ, đi đến ký Hiệp định Paris (1969 – 1973)."

4.1. Bối Cảnh Lịch Sử Dẫn Đến Hiệp Định Paris 1973

Cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước đã trải qua nhiều giai đoạn, với những chiến thắng quan trọng như Mậu Thân 1968 và Điện Biên Phủ trên không 1972. Hoa Kỳ buộc phải ngồi vào bàn đàm phán do áp lực từ dư luận trong nước và quốc tế. Hội nghị Paris là một quá trình đàm phán phức tạp, với sự tham gia của nhiều bên liên quan.

4.2. Nội Dung Chính Của Hiệp Định Paris Về Việt Nam

Hiệp định Paris quy định việc Hoa Kỳ rút quân khỏi Việt Nam, chấm dứt mọi hành động can thiệp quân sự. Các bên cam kết tôn trọng độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ của Việt Nam. Hiệp định cũng quy định việc trao trả tù binh và giải quyết các vấn đề chính trị thông qua đàm phán.

4.3. Ý Nghĩa Lịch Sử Của Hiệp Định Paris Đối Với Việt Nam

Hiệp định Paris là một thắng lợi lịch sử của Ngoại giao Việt Nam, buộc Hoa Kỳ phải rút quân và chấm dứt chiến tranh. Hiệp định tạo điều kiện cho Thống nhất đất nước vào năm 1975, hoàn thành sự nghiệp giải phóng dân tộc. Hiệp định Paris là một minh chứng cho sức mạnh của chính nghĩa và tinh thần đoàn kết của dân tộc Việt Nam.

V. Bài Học Kinh Nghiệm Từ Các Hiệp Định Lịch Sử Việt Nam

Nghiên cứu các hiệp định lịch sử Việt Nam giai đoạn 1945-1975 giúp chúng ta rút ra nhiều bài học kinh nghiệm quý báu về Ngoại giao Việt Nam, chiến lược đấu tranh, và xây dựng đất nước. Các bài học này có giá trị to lớn trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc ngày nay. Theo tài liệu, "Bài học về đấu tranh quân sự kết hợp với đấu tranh ngoại giao."

5.1. Kết Hợp Đấu Tranh Quân Sự Và Đấu Tranh Ngoại Giao

Các hiệp định lịch sử cho thấy sự kết hợp chặt chẽ giữa đấu tranh quân sự và đấu tranh ngoại giao. Thắng lợi trên chiến trường tạo điều kiện thuận lợi cho đàm phán, và ngược lại, đấu tranh ngoại giao góp phần cô lập kẻ thù và tranh thủ sự ủng hộ của quốc tế.

5.2. Kiên Trì Quan Điểm Độc Lập Tự Chủ Trong Ngoại Giao

Ngoại giao Việt Nam luôn kiên trì quan điểm độc lập tự chủ, đặt lợi ích quốc gia lên trên hết. Chúng ta không chấp nhận bất kỳ sự can thiệp nào từ bên ngoài, và luôn tìm kiếm giải pháp hòa bình dựa trên nguyên tắc tôn trọng chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ.

5.3. Tranh Thủ Sự Ủng Hộ Của Quốc Tế Trong Đấu Tranh

Ngoại giao Việt Nam luôn chú trọng tranh thủ sự ủng hộ của quốc tế, đặc biệt là từ các nước xã hội chủ nghĩa và các phong trào giải phóng dân tộc. Sự ủng hộ này có vai trò quan trọng trong việc cô lập kẻ thù và tạo điều kiện thuận lợi cho đấu tranh.

VI. Ứng Dụng Nghiên Cứu Hiệp Định Vào Thực Tiễn Ngoại Giao Hiện Nay

Những bài học kinh nghiệm từ các hiệp định lịch sử Việt Nam có giá trị to lớn trong công tác Ngoại giao Việt Nam hiện nay. Trong bối cảnh thế giới có nhiều biến động, việc vận dụng sáng tạo những bài học này giúp chúng ta bảo vệ lợi ích quốc gia và nâng cao vị thế trên trường quốc tế.

6.1. Vận Dụng Bài Học Về Độc Lập Tự Chủ Trong Ngoại Giao

Trong bối cảnh thế giới có nhiều biến động, việc kiên trì quan điểm độc lập tự chủ là vô cùng quan trọng. Chúng ta cần chủ động xây dựng chính sách đối ngoại phù hợp với lợi ích quốc gia và tình hình thế giới.

6.2. Tăng Cường Hợp Tác Quốc Tế Để Phát Triển Đất Nước

Hợp tác quốc tế là một yếu tố quan trọng để phát triển đất nước. Chúng ta cần tăng cường hợp tác với các nước trên thế giới, đặc biệt là trong lĩnh vực kinh tế, khoa học, và công nghệ.

6.3. Giải Quyết Các Vấn Đề Bằng Biện Pháp Hòa Bình

Trong bối cảnh thế giới có nhiều xung đột, việc giải quyết các vấn đề bằng biện pháp hòa bình là vô cùng quan trọng. Chúng ta cần chủ động tham gia vào các hoạt động gìn giữ hòa bình và an ninh khu vực và quốc tế.

Nội dung chính

Nghiên Cứu Các Bản Hiệp Định Lịch Sử Việt Nam (1945–1975): Phân Tích Toàn Diện Về Nghệ Thuật Ngoại Giao Trong Hai Cuộc Kháng Chiến

---

Tóm tắt nghiên cứu (Research Summary)

Báo cáo nghiên cứu khoa học "Việt Nam: Ba bản Hiệp định trong hai cuộc chiến (1945 – 1975)" tập trung giải quyết câu hỏi nghiên cứu cốt lõi: Mặt trận ngoại giao và ba bản hiệp ước lịch sử (Hiệp định Sơ bộ 1946, Hiệp định Giơnevơ 1954, Hiệp định Paris 1973) đã đóng vai trò chiến lược như thế nào trong sự nghiệp giải phóng dân tộc và bảo vệ chủ quyền quốc gia của Việt Nam?

flowchart LR
    A["Hiệp định Sơ bộ (1946)<br/>Hòa để tiến - Tranh thủ thời gian"] --> B["Hiệp định Giơnevơ (1954)<br/>Công nhận chủ quyền - Giải phóng miền Bắc"]
    B --> C["Hiệp định Paris (1973)<br/>Mỹ rút quân - Tạo thời cơ thống nhất"]

Nghiên cứu áp dụng phương pháp luận duy vật lịch sử và phương pháp logic, kết hợp phân tích so sánh, đối chiếu các văn kiện Đảng, tài liệu ngoại giao và diễn biến chiến trường xuyên suốt 30 năm (1945–1975).

Các phát hiện chính chỉ ra rằng:

• Ngoại giao Việt Nam là một mặt trận chiến lược độc lập nhưng có mối liên kết hữu cơ chặt chẽ với mặt trận quân sự theo nguyên lý "thực lực là cái chiêng, ngoại giao là cái tiếng".
• Sự chuyển biến từ thế hòa hoãn giữ vững chính quyền non trẻ (1946), kết thúc chiến tranh thực dân kiểu cũ (1954), đến buộc đế quốc sừng sỏ nhất phải rút quân hoàn toàn (1973) phản ánh bước trưởng thành vượt bậc của tư duy đối ngoại độc lập, tự chủ.
• Nghiên cứu mang lại hàm ý sâu sắc cho việc đúc kết nghệ thuật đàm phán "dĩ bất biến, ứng vạn biến" và vận dụng vào công tác đối ngoại, bảo vệ chủ quyền lãnh thổ trong bối cảnh hội nhập quốc tế đương đại.

---

Bối cảnh và tầm quan trọng (Context & Significance)

Nền ngoại giao hiện đại của Việt Nam ra đời song hành cùng sự khai sinh của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa sau Cách mạng tháng Tám năm 1945. Trong suốt ba thập kỷ từ 1945 đến 1975, dân tộc Việt Nam liên tiếp đương đầu với những thách thức hiểm nghèo: thù trong giặc ngoài sau năm 1945, cuộc chiến tranh xâm lược tái chiếm của thực dân Pháp (1945–1954) và cuộc chiến tranh can thiệp khốc liệt của đế quốc Mỹ (1954–1975).

          1945                           1954                           1973                 1975
           |                              |                              |                    |
[Cách mạng tháng Tám] ----------> [Điện Biên Phủ] --------------> [Điện Biên Phủ trên không] -> [Đại thắng Mùa Xuân]
           |                              |                              |                    |
     HĐ Sơ bộ 1946                 HĐ Giơnevơ 1954                 HĐ Paris 1973       Thống nhất đất nước

Tổng quan các nghiên cứu trước đây đã làm sáng tỏ nhiều khía cạnh của từng hiệp định riêng lẻ hoặc từng cuộc đàm phán cụ thể, tiêu biểu như các công trình nghiên cứu về đàm phán Paris của Bộ Ngoại giao hay các ấn phẩm chuyên khảo về lịch sử ngoại giao 1945–2000. Tuy nhiên, một khoảng trống nghiên cứu (research gap) rõ nét vẫn tồn tại: chưa có nhiều công trình hệ thống hóa một cách đồng bộ và xuyên suốt cả ba bản hiệp định trên một trục so sánh biện chứng, đặt trong mối tương quan giữa sự biến động của cục diện quốc tế và thế trận quân sự trong nước.

Đề tài mang tính cấp thiết và thời sự sâu sắc khi đặt trong bối cảnh địa chính trị toàn cầu ngày nay đang trải qua nhiều biến động phức tạp. Việc phân tích có hệ thống các văn bản pháp lý quốc tế này không chỉ làm sáng tỏ tính đúng đắn, sáng tạo trong đường lối lãnh đạo của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh, mà còn làm phong phú hệ thống lý luận quan hệ quốc tế của Việt Nam, cung cấp luận cứ lịch sử thực tiễn vững chắc cho công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hôm nay.

---

Methodology và tiếp cận nghiên cứu (Methodology & Approach)

Đề tài được xây dựng trên nền tảng phương pháp luận khoa học chặt chẽ, kết hợp hài hòa giữa lịch sử và lý luận ngoại giao:

graph TD
    subgraph "Nguồn Dữ Liệu Khảo Sát"
        D1["Văn kiện Đảng Cộng sản Việt Nam"]
        D2["Văn bản, Nghị định thư các Hiệp định"]
        D3["Hồi ký, tư liệu lưu trữ của các nhà ngoại giao"]
    end

    subgraph "Phương Pháp Nghiên Cứu"
        M1["Phương pháp Lịch sử"]
        M2["Phương pháp Logic"]
        M3["So sánh - Đối chiếu"]
        M4["Tổng hợp đa tầng"]
    end

    subgraph "Kết Quả Đánh Giá"
        R1["Khái quát hóa quy luật đàm phán"]
        R2["Đánh giá độ tin cậy qua đối chiếu chéo tư liệu"]
    end

    D1 & D2 & D3 --> M1 & M2 & M3 & M4 --> R1 & R2

1. Thiết kế nghiên cứu (Research Design)

Nghiên cứu sử dụng thiết kế phân tích lịch sử theo tiến trình thời gian kết hợp phân tích chuyên đề so sánh (comparative historical analysis). Trục phân tích được chia làm 3 khối nội dung tương ứng với 3 bản hiệp định, kết thúc bằng chương đánh giá tổng hợp về quy luật và bài học kinh nghiệm.

2. Phương pháp thu thập dữ liệu (Data Collection Methods)

Dữ liệu nghiên cứu được khai thác từ các nguồn tài liệu sơ cấp và thứ cấp có thẩm quyền:

• Toàn văn các văn kiện, nghị định thư và phụ khoản của các Hiệp định: Hiệp định Sơ bộ (06/03/1946), Hiệp định Giơnevơ (21/07/1954), và Hiệp định Paris (27/01/1973).
• Hệ thống Văn kiện Đảng toàn tập, các chỉ thị, nghị quyết của Ban Thường vụ Trung ương Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh.
• Hồi ký, trước tác của các nhà ngoại giao kỳ cựu trực tiếp tham gia đàm phán và tư liệu lưu trữ tại Thư viện Tổng hợp Bình Dương, Thư viện Đại học Thủ Dầu Một.

3. Kỹ thuật phân tích (Analysis Techniques)

• Phương pháp lịch sử: Tái hiện trung thực, khách quan bối cảnh ra đời, tiến trình hòa đàm và diễn biến cụ thể tại các bàn hội nghị.
• Phương pháp logic: Bóc tách các mối quan hệ nhân quả giữa đòn bẩy quân sự và kết quả trên bàn đàm phán; xác định các quy luật chi phối sách lược đối ngoại.
• Phương pháp so sánh, tổng hợp: Đặt 3 bản hiệp định lên bàn cân đối sánh về vị thế đàm phán, nội dung văn bản, tính chất nhân nhượng và mức độ bảo đảm quyền dân tộc cơ bản.

4. Độ giá trị và tin cậy (Validity & Reliability)

Tính khoa học và độ tin cậy được đảm bảo nhờ kỹ thuật đối chiếu chéo (triangulation) giữa các văn bản pháp lý quốc tế gốc, hồi ký của các bên tham chiến và các công trình nghiên cứu lịch sử ngoại giao chính thống đã được công nhận.

---

Phát hiện chính của nghiên cứu (Key Findings)

Qua việc phân tích sâu sắc ba văn kiện lịch sử, nghiên cứu đưa ra 4 phát hiện cốt lõi mang giá trị học thuật cao:

mindmap
  root((Phát hiện chính của đề tài))
    (1. Biện chứng Quân sự - Ngoại giao)
      Thực lực quyết định vị thế đàm phán
      Thắng lợi chiến dịch mở đường cho văn kiện pháp lý
    (2. Nghệ thuật nhân nhượng có nguyên tắc)
      Hiệp định Sơ bộ 1946
      Phân hóa kẻ thù: Đuổi 20 vạn quân Tưởng
      Bảo toàn thực lực cách mạng non trẻ
    (3. Bài học về hòa bình không trọn vẹn)
      Hiệp định Giơnevơ 1954
      Tác động thỏa hiệp từ các nước lớn
      Sự chia cắt tạm thời thành hai miền
    (4. Đỉnh cao đàm phán độc lập tự chủ)
      Hiệp định Paris 1973
      Đánh bại Việt Nam hóa chiến tranh
      Mỹ rút hoàn toàn, giữ nguyên lực lượng giải phóng

1. Mối quan hệ biện chứng giữa sức mạnh quân sự và thắng lợi ngoại giao

Nghiên cứu khẳng định đấu tranh ngoại giao không thể đứng tách rời mà là sự chuyển hóa trực tiếp sức mạnh thực lực trên chiến trường. Ngoại giao vừa củng cố thắng lợi quân sự thành khuôn khổ pháp lý quốc tế, vừa tạo thế mở đường cho những chiến dịch quân sự tiếp theo:

• Trận quyết chiến chiến lược Điện Biên Phủ (1954) trực tiếp đặt dấu chấm hết cho tham vọng của Pháp, dẫn đến việc ký Hiệp định Giơnevơ.
• Cuộc tập kích chiến lược "Điện Biên Phủ trên không" 12 ngày đêm cuối năm 1972 đã bẻ gãy ý chí leo thang chiến tranh của Mỹ, buộc đối phương phải ký kết Hiệp định Paris vào đầu năm 1973.

2. Nghệ thuật "hòa để tiến" và phân hóa kẻ thù ở Hiệp định Sơ bộ 1946

Nghiên cứu làm sáng rõ bản lĩnh của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh khi đứng trước thế "ngàn cân treo sợi tóc". Việc ký Hiệp định Sơ bộ 6/3/1946 là một mẫu mực tuyệt vời về nghệ thuật nhân nhượng có nguyên tắc: chấp nhận nhượng bộ quyền lợi tạm thời để đuổi 20 vạn quân Tưởng Giới Thạch về nước, tránh đối đầu cùng lúc với nhiều kẻ thù, tranh thủ hơn một năm hòa bình quý báu để củng cố lực lượng kháng chiến toàn quốc.

3. Nhận diện tính chất "hòa bình không trọn vẹn" tại Hiệp định Giơnevơ 1954

Phân tích văn bản và bối cảnh Hội nghị Giơnevơ chỉ ra rằng: dù lần đầu tiên các quyền dân tộc cơ bản của Việt Nam (độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ) được các cường quốc công nhận, nhưng do chịu sức ép từ sự thỏa hiệp giữa các nước lớn trong Chiến tranh Lạnh, đất nước tạm thời bị chia cắt làm hai miền. Đây là bài học sâu sắc về tính phức tạp của quan hệ đa phương và yêu cầu tối thượng về quyền tự quyết dân tộc.

4. Đỉnh cao giữ vững độc lập, tự chủ và nghệ thuật "vừa đánh vừa đàm" tại Hiệp định Paris 1973

Hiệp định Paris 1973 là bản hiệp định hoàn chỉnh và toàn diện nhất trong lịch sử ngoại giao Việt Nam thời kỳ chiến tranh giải phóng. Nghiên cứu chỉ ra rằng Việt Nam đã giữ vững quyền chủ động chiến lược giữa bối cảnh mâu thuẫn Xô – Trung sâu sắc. Kết quả ký kết đã đạt được mục tiêu cơ bản "đánh cho Mỹ cút", bảo toàn lực lượng cách mạng miền Nam, tạo tiền đề quyết định để tiến lên "đánh cho Ngụy nhào" vào mùa Xuân năm 1975.

---

Đóng góp khoa học (Scientific Contributions)

Lĩnh vực đóng góp	Chi tiết nội dung đóng góp
Đóng góp lý luận (Theoretical)	Hệ thống hóa các nguyên lý cơ bản của trường phái ngoại giao cách mạng Việt Nam: tư tưởng kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại, nghệ thuật đàm phán "dĩ bất biến, ứng vạn biến", nguyên tắc kiên định chiến lược và mềm dẻo về sách lược.
Đổi mới phương pháp (Methodological)	Thiết lập khung tiếp cận liên thời kỳ (longitudinal framework), kết nối ba mốc lịch sử 1946 – 1954 – 1973 thành một dòng chảy logic xuyên suốt, giúp người học và nhà nghiên cứu nhìn nhận toàn cảnh chiến lược đối ngoại Việt Nam.
Ứng dụng thực tiễn (Practical)	Cung cấp tài liệu tham khảo có giá trị cao cho công tác giảng dạy, học tập môn Lịch sử Việt Nam hiện đại tại các trường phổ thông và đại học; phục vụ hiệu quả cho việc bồi dưỡng học sinh giỏi và xây dựng chuyên đề khoa học.
Hàm ý chính sách (Policy)	Đúc rút các bài học kinh nghiệm về xử lý mối quan hệ với các nước lớn, tạo thế cân bằng chiến lược, bảo vệ lợi ích quốc gia - dân tộc trong kỷ nguyên toàn cầu hóa và giải quyết các tranh chấp chủ quyền bằng biện pháp hòa bình.

---

Đối tượng quan tâm (Target Audience)

Nghiên cứu hướng tới nhiều nhóm độc giả với các giá trị ứng dụng chuyên biệt:

graph LR
    AUD["Đối Tượng Quan Tâm"]
    AUD --> G1["Giảng viên & Nhà nghiên cứu lịch sử"]
    AUD --> G2["Chuyên viên đối ngoại & Hoạch định chính sách"]
    AUD --> G3["Giáo viên, Học sinh & Sinh viên"]

    G1 -.-> V1["Khung tư liệu chuẩn xác, so sánh hệ thống"]
    G2 -.-> V2["Bài học thực tiễn về đàm phán đa phương"]
    G3 -.-> V3["Tài liệu học tập logic, chuyên đề bồi dưỡng"]

• Giảng viên và Nhà nghiên cứu lịch sử - quan hệ quốc tế: Khai thác các phân tích chuyên sâu, so sánh đối chiếu giữa các văn kiện để làm giàu giáo trình và định hướng các đề tài mở rộng.
• Chuyên viên ngoại giao và Cán bộ hoạch định chính sách: Tiếp cận những bài học kinh nghiệm quý báu về đàm phán quốc tế, kỹ năng vận động dư luận thế giới và xử lý sức ép địa chính trị đa phương.
• Giáo viên THPT, sinh viên sư phạm và học sinh giỏi Sử: Nắm bắt tư duy logic xuyên suốt giai đoạn 1945–1975, giúp ghi nhớ sự kiện có hệ thống, lý giải nguyên nhân thắng lợi và phục vụ viết sáng kiến kinh nghiệm dạy học.

---

FAQ (Câu hỏi thường gặp)

1. Điểm khác biệt mấu chốt giữa ba bản Hiệp định (1946, 1954, 1973) là gì?

Trả lời: Sự khác biệt nằm ở thế và lực của cách mạng Việt Nam qua từng thời kỳ:

• 1946 (Hiệp định Sơ bộ): Nước ta phải tạm thời nhân nhượng để giữ vững chính quyền non trẻ và đuổi quân Tưởng.
• 1954 (Hiệp định Giơnevơ): Buộc Pháp chấm dứt chiến tranh xâm lược, giải phóng hoàn toàn miền Bắc nhưng đất nước còn bị chia cắt tạm thời.
• 1973 (Hiệp định Paris): Buộc Mỹ rút hết quân đội viễn chinh, tôn trọng toàn vẹn lãnh thổ Việt Nam và giữ nguyên lực lượng cách mạng miền Nam tại chỗ.

2. Phương pháp luận của đề tài có điểm gì nổi bật?

Trả lời: Đề tài áp dụng phương pháp nghiên cứu lịch sử kết hợp chặt chẽ với phương pháp logic, không liệt kê sự kiện chiến sự dàn trải mà xâu chuỗi bản chất của mặt trận ngoại giao trong mối quan hệ hữu cơ với mặt trận quân sự suốt chiều dài 30 năm.

3. Các bài học ngoại giao trong nghiên cứu có thể khái quát hóa cho hiện tại không?

Trả lời: Hoàn toàn có thể. Các bài học về kiên trì nền độc lập tự chủ, nhân nhượng có nguyên tắc, kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại và nghệ thuật "dĩ bất biến, ứng vạn biến" là những giá trị trường tồn có thể vận dụng linh hoạt trong bảo vệ chủ quyền biển đảo và đàm phán kinh tế quốc tế ngày nay.

4. Hướng nghiên cứu tiếp theo của đề tài này nên mở rộng ở khía cạnh nào?

Trả lời: Có thể mở rộng nghiên cứu sâu hơn về tác động của các yếu tố ngoại giao nhân dân, vai trò của các phong trào phản chiến quốc tế tại các nước phương Tây hoặc so sánh đối sách ngoại giao của Việt Nam với các phong trào giải phóng dân tộc khác ở thế kỷ XX.

5. Ý nghĩa thực tiễn nổi bật nhất của đề tài đối với ngành giáo dục là gì?

Trả lời: Đề tài là tài liệu tham khảo chuẩn mực, cung cấp góc nhìn xâu chuỗi logic giúp giáo viên và học sinh chuyển đổi phương pháp học lịch sử từ "học vẹt mốc thời gian" sang "tư duy phân tích quy luật và bản chất sự kiện".

---

Kết luận (Conclusion)

Báo cáo nghiên cứu khoa học "Việt Nam: Ba bản Hiệp định trong hai cuộc chiến (1945 – 1975)" là một công trình tổng kết lịch sử có giá trị cao về mặt lý luận và thực tiễn. Nghiên cứu đã làm sáng tỏ quá trình đấu tranh ngoại giao kiên cường, sáng tạo của Đảng và nhân dân ta, khẳng định ngoại giao là một mặt trận chiến lược mang tính quyết định trong sự nghiệp bảo vệ nền độc lập dân tộc.

Những bài học kinh nghiệm lịch sử được đúc kết từ ba bản hiệp ước tiếp tục là kim chỉ nam soi sáng cho công tác đối ngoại và xây dựng nền "ngoại giao cây tre" Việt Nam hiện đại: gốc vững chắc, thân uyển chuyển, luôn kiên định mục tiêu hòa bình, độc lập và toàn vẹn lãnh thổ. Độc giả, các nhà nghiên cứu và giáo viên lịch sử được khuyến khích tiếp tục khai thác, phát triển sâu rộng các nội dung của đề tài này vào nghiên cứu chuyên sâu và giảng dạy thực tiễn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

mở đầu cho cuộc chiến tranh tái xâm lược của thực dân Pháp ở nước ta (1945 – 1954). Trước tình hình đó, Thường vụ trung ương kêu gọi nhân dân cả nước chi viện sức người, sức của cho miền Nam. Những đơn vị “Nam tiến” được thành lập, nhiều cán bộ được cử vào chi viện cho Nam Bộ. Đối với thế lực của Tưởng, ta chủ trương hòa hoãn, làm cho Tưởng rút quân càng nhanh càng tốt ra khỏi miền Bắc nước ta.

Trong những lần tiếp xúc với các tướng lĩnh của Tưởng Giới Thạch, Chủ tịch Hồ Chí Minh đều nêu chủ trương “Hoa - Việt thân thiện” và sẵn sàng hợp tác với quân Tưởng trong thời gian làm nhiệm vụ giải giáp quân Nhật. Bằng sức thuyết phục của mình, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã cảm hóa được chúng, từ đó ta khai thác được những điểm khác nhau giữa từng lực lượng trong nội bộ quân Tưởng, giữa tập đoàn quân Tưởng ở Đông Dương và Trùng Khánh, và nhất là giữa quân Tưởng và quân Pháp trong vấn đề Việt Nam - Đông Dương. Với sự hòa hoãn giữa ta và Tưởng đã làm cho Pháp thêm lo sợ và thế lực tay sai của Tưởng, Pháp thêm hoang mang. Tuy lực lượng Việt Quốc, Việt Cách vẫn tìm mọi cách để làm rối loạn xã hội, nhưng với thái độ kiên trì thương lượng của ta nên cuối cùng chúng phải thỏa hiệp với ta để tồn tại.

Để tránh gây trở ngại cho tiền đề giải phóng dân tộc, ta đã cố gắng kiềm chế trước những hành vi cướp bóc, ức hiếp của quân Tưởng đối với nhân dân ta, có những lúc chúng đưa ra những yêu sách mà ta không thể chấp nhân như đòi Nguyễn Hải Thần làm Chủ tịch chính phủ thay thế Hồ Chí Minh, đòi cải tổ Việt Minh, Đề tài nghiên cứu khoa học SV: Hoàng Văn Tuấn Trường Đại Học Thủ Dầu Một 15 GVHD: Nguyễn Thị Kim Ánh thay Quốc kỳ… Tuy nhiên, ta cũng phải nhường cho chúng một số quyền lợi như: nhường cho Việt Quốc, Việt Cách 70 ghế quốc hội không qua bầu cử, cho Nguyễn Hải Thần làm phó Chủ tịch, nhường 4 ghế bộ trưởng, nhận tiêu tiền Quan Kim và Quốc Tệ trong lúc đang mất giá, nhận cung cấp lương thực thực phẩm cho cho chúng. Với sách lược đúng đắn ta đã từng bước làm thế lực của Tưởng Giới Thạch và tay sai không thể thực hiện được mục tiêu của chúng trong “Hoa quân nhập Việt”, dù với tư cách Đồng Minh vào nước ta để thực thi quyết định của các nước lớn về Đông Dương. Nước ta cải thiện được vị thế của mình trong quan hệ với lực lượng Đồng minh và các nước lớn. Tóm lại, việc hòa hoãn với Tưởng ta tránh được một lúc phải đối phó với nhiều kẻ thù.

Hiệp định Sơ bộ 6/3/1946 a. Hoàn cảnh lịch sử dẫn đến Hiệp định Sau hơn năm tháng đánh Pháp ở Nam Bộ, Nam Trung Bộ và hòa hoãn với quân Trung Hoa dân quốc ở miền Bắc, dân tộc ta lại đứng trước một tình thế hết sức phức tạp. Quân Trung Hoa dân quốc ký với Pháp hiệp định Hoa – Pháp (28/2/1946), cho Pháp thay thế ra Bắc giải giáp quân Nhật: “Đây là kết quả mua bán, đổi chác giữa Tưởng và Pháp trên lưng ta. Việc ký hiệp ước còn thể hiện rõ dã tâm của bọn thưc dân Pháp muốn chiếm nước ta một lần nữa”[29;88].

Với Hiệp ước này, việc quân Pháp vào miền Bắc nước ta không còn chỉ là khả năng mà sẽ là hiện thực chắc chắn trước mắt. Cuộc xâm lược của chúng đã được khoác chiếc áo hợp pháp là thay quân Tưởng làm tiếp nhiệm vụ của Đồng minh. Như vậy, trên thực tế quân Đồng minh đã hoàn thành nhiệm vụ giúp thực dân Pháp trở lại Đông Dương. Tình thế đã đặt Nhà nước ta trước hai khả năng cần lựa chọn: hoặc là tiếp tục đánh Pháp, hoặc là thỏa thuận với Pháp, đồng ý việc đưa quân Pháp vào miền Bắc với một số điều kiện của ta.

Khả năng thứ nhất sẽ dẫn đến chiến tranh với hai kẻ thù cùng một lúc. Khả năng thứ hai cũng có nghĩa là chấp nhận nước ta tạm thời trong tình trạng độc lập không hoàn toàn. Để có thời gian xây dựng mọi mặt, chuẩn bị cho cuộc kháng chiến toàn quốc, cũng như là để duy trì và củng cố thành quả cách mạng vào lúc ta chưa chuẩn bị sẵn sàng khả năng đương đầu bằng quân sự với đối phương, Trung ương Đảng họp (5/3/1946) đã nhất trí tán thành chủ trương “Hòa để tiến” của Ban Thường vụ. Chỉ thị của Ban Thường vụ Trung ương Đảng vạch ra những nguyên tắc cơ bản cho sự thỏa thuận giữa ta và Pháp.

Chỉ thị nhấn mạnh: “Điều cốt tử là trong khi mở cuộc đàm phán với Pháp không những không ngừng một phút sửa soạn, sẵn sàng kháng chiến bất cứ lúc nào và ở đâu, mà còn hết sức xúc tiến việc sửa soạn ấy và nhất định không để cho việc đàm phán với Pháp làm nhụt tinh thần quyết chiến của dân tộc ta” [29; 89]. Tuy đã nhất trí hòa với Pháp là biện pháp tốt nhất với ta lúc này nhưng cũng cân nhắc đến khả năng đánh Pháp là cuối cùng nếu như Pháp không chịu nhân nhượng ta, Đề tài nghiên cứu khoa học SV: Hoàng Văn Tuấn Trường Đại Học Thủ Dầu Một 16 GVHD: Nguyễn Thị Kim Ánh áp đặt tuyên ngôn ngày 24/3/1945 thì nhất định ta phải đánh và có thể là đánh lâu dài theo lối du kích của ta. Nhất trí chủ trương, ngày 6/3/1946 Chính phủ ta ký với đại diện Chính phủ Pháp bản Hiệp định sơ bộ để Pháp đưa quân ra tiếp quản miền Bắc thay thế quân Tưởng. Nội dung cơ bản của Hiệp định Nội dung cơ bản của Hiệp định sơ bộ 6/3/1946 và văn bản phụ khoản kèm theo Hiệp định bao gồm những điềm chính sau: 1.

Chính phủ Pháp công nhận nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà là một quốc gia tự do, có Chính phủ, nghị viện, quân đội và tài chính riêng của mình và là một phần tử trong Liên bang Đông Dương, ở trong khối Liên hiệp Pháp. Việc hợp nhất “Ba kỳ”, Chính phủ Pháp cam kết thừa nhận những quyết định của nhân dân trực tiếp phán quyết. Chính phủ Việt Nam chấp nhận để 15000 quân Pháp vào Bắc Việt Nam làm nhiệm vụ thay thế quân đội Trung Hoa. Số quân Pháp kể trên sẽ rút hết trong vòng 5 năm, trừ số quân phụ trách quản lý tù binh Nhật sẽ rút sau khi hoàn thành nhiệm vụ.

Sau khi Hiệp định được ký kết, hai Chính phủ lập tức quyết định mọi phương sách cần thiết để đình chỉ ngay cuộc xung đột, giữ nguyên quân đội hai bên tại vị trí tạm thời. Hai bên đồng ý “Mở ngay cuộc đàm phán (chính thức) thân thiện và thành thực”.Trong cuộc đàm phán đó sẽ bàn ba vấn đề: a. Những liên lạc ngoại giao của Việt Nam với nước ngoài. Chế độ tương lai của Đông Dương.

Những quyền lợi kinh tế và văn hoá của Pháp ở Việt Nam. Tình hình nước ta từ sau ngày 6/3/1946 đến năm 1949 1. Hoạt động ngoại giao của Đảng từ sau ngày 6/3/1946 đến ngày 19/12/1946 Mặc dù ta đã ký với Pháp Hiệp định sơ bô, nhường cho chúng những quyền lợi về kinh tế, chính trị. Tuy nhiên, đế quốc Pháp không chịu thi hành các điều khoản của Hiệp định sơ bộ, tiếp tục khiêu khích nhiều nơi, những viêc làm này của thực dân Pháp càng thể hiện rõ dã tâm cướp nước ta một lần nữa.

Để cứu vãn tình thế, tranh thủ thêm thời gian hòa bình, kéo dài thời gian hòa hoãn nhằm chuẩn bị thêm cho cuộc kháng chiến toàn quốc, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ký thêm với Pháp bản Tạm ước ngày 14/9/1946 với nội dung tương tự nội dung của Hiệp định sơ bộ (6/3/1946). Với việc ký với Pháp bản Tạm ước 14/9/1946, ta đã có khoảng thời gian hơn một năm tương đối hòa bình xây dựng lực lượng về mọi mặt, củng cố chính quyền nhân dân. Mở rộng và củng cố mặt trận dân tộc thống nhất, ổn định đời sống kinh tế, xây dựng lực lượng vũ trang, xây dựng các chiến khu, chuẩn bị cho cuộc kháng chiến lâu Đề tài nghiên cứu khoa học SV: Hoàng Văn Tuấn Trường Đại Học Thủ Dầu Một 17 GVHD: Nguyễn Thị Kim Ánh dài, mở rộng tuyên truyền trong nước và quốc tế về cuộc đấu tranh chính nghĩa của dân tộc ta. Mặc dù đã ký với ta Hiệp định sơ bộ và Tạm ước nhưng thực dân Pháp vẫn tăng cường khiêu khích và gây hấn với ta.

Trước tình thế ta càng nhân nhượng địch càng lấn tới, Hội nghị quân sự toàn quốc của Đảng (10/1946) nhận định: “Nhất định không sớm thì muộn, Pháp sẽ đánh mình và mình cũng nhất định phải đánh Pháp” [1; 95]. Hội nghị Thường vụ Trung ương họp ở Vạn Phúc (ngày 17 và 18/12/1946) đã hạ quyết tâm phát động cuộc kháng chiến toàn quốc. Và “Khi Pháp đã cố ý gây chiến tranh, chúng ta không thể nhịn được thì cuộc kháng chiến toàn quốc bắt đầu” [1; 97]. Chủ tịch Hồ Chí Minh ra lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến (19/12/1946): Hỡi đồng bào toàn quốc! Chúng ta muốn hoà bình, chúng ta phải nhân nhượng.

Nhưng chúng ta càng nhân nhượng, thực dân Pháp càng lấn tới, vì chúng quyết tâm cướp nước ta lần nữa! Không! Chúng ta thà hy sinh tất cả, chứ nhất định không chịu mất nước, nhất định không chịu làm nô lệ. Hỡi đồng bào! Chúng ta phải đứng lên! Bất kỳ đàn ông, đàn bà, bất kỳ người già, người trẻ, không phân chia tôn giáo, đảng phái, dân tộc. Hễ là người Việt Nam thì phải đứng lên đánh thực dân Pháp để cứu Tổ quốc. Ai có súng dùng súng.

Ai có gươm dùng gươm, không có gươm thì dùng cuốc, thuổng, gậy gộc. Ai cũng phải ra sức chống thực dân Pháp cứu nước. Hỡi anh em binh sĩ, tự vệ, dân quân! Giờ cứu nước đã đến. Ta phải hy sinh đến giọt máu cuối cùng, để giữ gìn đất nước.

Dù phải gian lao kháng chiến, nhưng với một lòng kiên quyết hy sinh, thắng lợi nhất định về dân tộc ta! Việt Nam độc lập và thống nhất muôn năm! Kháng chiến thắng lợi muôn năm! Lời kêu gọi của Chủ tịch Hồ Chí Minh, chỉ thị của Đảng và tác phẩm Kháng chiến nhất định thắng lợi của Trường Chinh là cương lĩnh dẫn dắt và tổ chức nhân dân ta trong toàn bộ cuộc kháng chiến chống Pháp. Cùng ngày, các lực lượng vũ trang của ta được lệnh chủ động tiến công trước quân địch, giam chân địch trong thành phố nhằm giúp cho cả nước nhanh chóng chuyển sang thời chiến.