LỜI NÓI ĐẦU Trong quá trình học tập và rèn luyện tại trƣờng Đại Học, việc làm đề tài tốt nghiệp là điều hết sức quan trọng đối với mỗi sinh viên. Qua đợt thực tập tốt nghiệp giúp sinh viên có thể áp dụng các kiến thức đã học vào thực tế, bổ sung và củng cố kiến thức cho bản thân, tích luỹ đƣợc nhiều kinh nghiệm quý báu để phục vụ cho công việc và các hoạt động chuyên môn sau này. Đƣợc sự đồng ý của khoa Quản lý tài nguyên rừng và môi trƣờng và sự đồng ý của TRƢỜNG ĐẠI HỌC LÂM NGHIỆP và sự đồng ý của giản viên hƣớng dẫn, tôi đã tiến hành thực hiện đề tài: “NGHIÊN CỨU ĐỀ XUẤT BIỆN PHÁP PHÒNG CHỐNG SÂU HAI QUẾ TẠI XÃ LÙNG VAI - HUYỆN MƢỜNG KHƢƠNG - TỈNH LÀO CAI”. Để đề tài có kết quả tốt, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới Ban giám hiệu nhà trƣờng, Ban chủ nhiệm khoa Quản lý tài nguyên rừng và môi trƣờng và. Các cán bộ, các vị lãnh đạo và các cơ quan ban ngành của UBND xã Lùng Vai, đã tạo điều kiện rất tốt và nhiệt tình giúp tôi trong quá trình nghiên cứu, sự đóng góp của các thầy cô giáo và sự giúp đỡ của bạn bè, để tôi hoàn thành đè tài này. Đặc biệt tôi xin cảm ơn thầy giáo hƣớng dẫn là GS. Nguyễn Thế Nhã đã tận tình hƣớng dẫn và chỉ bảo tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài. Do trình độ bản thân còn hạn chế, kinh nghiệm thực tế còn yếu, thời gian thực hiện đề tài có hạn, bƣớc đầu làm quen với công tác nghiên cứu đề tài, không thể tránh khỏi những thiếu xót nhất định. Tôi rất mong nhận đƣợc những ý kiến đóng góp của các thầy giáo, cô giáo và các bạn để đề tài đƣợc hoàn thiện hơn. Tôi xin chân thành cảm ơn! Ngày 16 tháng 05 năm 2019 Sinh viên thực hiện Hù Mạnh Dũng i MỤC LỤC LỜI NÓI ĐẦU. i DANH MỤC CÁC BẢNG . iv DANH MỤC CÁC HÌNH . v TÓM TẮT KHÓA LUẬN . vii ĐẶT VẤN ĐỀ . 1 Chƣơng I: TỔNG QUAN VỀ ĐỀ TÀI NGHIIÊN CỨU . Khái quát về cây Quế . Những nghiên cứu cơ bản về sâu hại Quế . 11 Chƣơng II: NHỮNG ĐIỀU KIỆN CƠ BẢN CỦA KHU VỰC NGHIÊN CỨU 13 2. Điều kiện tự nhiên . Vị trí địa lý . Địa chất – Đất đai . Khí hậu thuỷ văn . Đặc điểm Kinh tế - Xã hội . Đặc điểm về dân số lao động . 16 Chƣơng III: MỤC TIÊU- NỘI DUNG- PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU . Mục tiêu nghiên cứu . Nội dung nghiên cứu. Phƣơng pháp nghiên cứu . Phƣơng pháp kế thừa tài liệu . Phương pháp điều tra thành phần loài sâu hại . 19 Chƣơng IV: KẾT QUẢ VÀ PHÂN TÍCH KẾT QUẢ . Đặc điểm các ô tiêu chuẩn. Thành phần sâu hại Quế . Xác định loài chủ yếu . Đặc điểm sinh học của sâu hại quế . Bọ xít nâu sẫm (Pseudodoniella chinensis zheng) . Sâu hại vỏ (Indarbela quadrinotata). Sâu đục cành (Arbela bailbarama Mast) . Ảnh hƣởng của một số yếu tố đến mật độ sâu hại quế chủ yếu . Ảnh hưởng của tuổi cây đến mật độ sâu hại .2 Ảnh hƣởng của hƣớng phơi đến mật độ sâu hại . Ảnh hưởng của độ cao đến mật độ sâu non . Phƣơng pháp quản lý phòng trừ sâu hại . Kết quả nghiên cứu thử nghiệm các biện pháp phòng trừ sâu hại chính . Đề xuất biện pháp phòng trừ sâu hại . 52 KẾT LUẬN- KIẾN NGHỊ- TỒN TẠI . 55 TÀI LIỆU THAM KHẢO . 56 iii DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 1. tổng hợp kết quả nghiên cứu về loài sâu hại quế.1: Đặc điểm cơ bản của các OTC .2: Danh lục các loài sâu hại Quế tại xã Lùng vai- Mƣờng khƣơng- Lào cai 30 Bảng 4.3: Thống kê số họ và số loài sâu hại Quế .4: Tỷ lệ phần trăm nhóm sâu hại Quế.5: Số lần sâu xuất hiện qua các đợt điều tra .6: Mật độ (M), tỉ lệ bị sâu (P%) của các loài sâu hại quế.7: Ảnh hƣởng của tuổi cây tới mật độ sâu hại chủ yếu .8: Mức độ chênh lệch về mật độ giữa hai chuẩn khác hƣớng phơi của bốn loài sâu qua các đợt điều tra .9: Kết quả kiểm tra sự sai khác do hƣớng phơi gây ra .10: Mật độ sâu hại quế ở các vị trí độ cao khác nhau.11 Kết quả kiểm tra sự chênh lệc mật độ sâu do độ cao gây ra.12: Bảng thống kê diện tích rừng Quế bị sâu hại .13: Danh lục các loài thiên địch tại khu vực nghiên cứu . 54 iv DANH MỤC CÁC HÌNH Hình 3.1: Tỷ lệ phần trăm (%) số lƣợng họ của các bộ côn trùng .2: Tỷ lệ phần trăm (%) số lƣợng loài của các bộ côn trùng .3: Tỷ lệ phần trăm các nhóm sâu hại Quế .4: Biến động mật độ sâu hại Quế qua các đợt điều tra.5: Bọ xít nâu sẫm (Pseudodoniella chinensis zheng).6: Sâu hại vỏ (Indarbela quadrinotata) .8: Sâu đục cành (Arbela bailbarama Mast) .9: Biểu đồ thể hiện sự chênh lệch của mật độ sâu non theo tuổi cây .10: Ảnh hƣởng của hƣớng phơi tới mật độ sâu hại.11: Mật độ sâu hại quế ở các ô tiêu chuẩn có độ cao khác nhau . 47 v DANH MỤC MẪU BIỂU Mẫu biểu 01: Đặc điểm cơ bản của các OTC . 20 Mẫu biểu 02: Điều tra số lƣợng, chất lƣợng sâu hại thân cành ngọn . 22 Mẫu biểu 03: Đánh giá mức độ hại của sâu ăn lá . 23 Mẫu biểu 04: Điều tra sâu hại dƣới đất . 24 vi TRƢỜNG ĐẠI HỌC LÂM NGHIỆP KHOA QUẢN LÍ TÀI NGUYÊN RỪNG VÀ MÔI TRƢỜNG TÓM TẮT KHÓA LUẬN 1. Tên khóa luận: “NGHIÊN CỨU ĐỀ XUẤT BIỆN PHÁP PHÒNG CHỐNG SÂU HAI QUẾ TẠI XÃ LÙNG VAI - HUYỆN MƢỜNG KHƢƠNG - TỈNH LÀO CAI”. Giáo viên hƣớng dẫn: Gs. Nguyễn Thế Nhã 2. Sinh viên thực hiện: Hù Mạnh Dũng Lớp: 60c- QLTNR Chuyên môn hóa: Bảo vệ thực vật Khoa: Quản lý tài nguyên rùng và môi trƣờng 3. Địa điểm thực tập: xã Lùng Vai- Mƣờng Khƣơng- Lào Cai Mục tiêu tổng quát: Nghiên cứu về đặc điểm hình thái sinh vật học của các loài sâu hại Quế. Góp phần xác định đƣợc các loài sâu hại Quế chủ yếu và có biện pháp phòng chống thích hợp, nâng cao năng suất cây trồng và chất lƣợng gỗ tăng thêm thu nhâọ cho ngƣời dân, bảo vệ môi trƣờng sinh thái. Nội dung nghiên cứu: - Điều tra, xác định thành phần loài sâu hại quế tại xã Lùng Vai- huyện Mƣờng Khƣơng- tỉnh Lào Cai. - XĐ đặc điểm hình thái, sinh thái, sinh học của các loài sâu hại. -Nghiên cứu thử nghiệm các biện pháp phòng trừ sâu hại chính - Đề xuất biện pháp phòng trừ sâu hại 5. Kết quả đạt đƣợc: - Lập đƣợc danh mục sâu hại Quế - Khóa luận đã phát hiện đƣợc 4 loài sâu hại chủ yếu của khu vực - Mô tả đƣợc đặc điểm hình thái của từng loài sâu hại - Thử nghiệm đƣợc 3 biện pháp tiêu diệt sâu hại - Đề xuất đƣợc biện pháp phòng chống sâu hại tại địa phƣơng vii ĐẶT VẤN ĐỀ Cây Quế là loài cây thân gỗ, sống lâu năm, ở cây trƣởng thành có thể cao trên 15m, đƣờng kính ngang ngực (1,3m) có thể đạt đến 40cm. Quế có lá đơn mọc cách hay gần đối lá có 3 gân gốc kéo dài đến tận đầu lá và nổi rõ ở mặt dƣới của lá, các gân bên gần nhƣ song song, mặt trên của lá xanh bóng, mặt dƣới lá xanh đậm, lá trƣởng thành dài khoảng 18 -20cm, rộng khoảng 6 -8cm, cuống lá dài khoảng 1cm. Quế có tán lá hình trứng, thƣờng xanh quanh năm, thân cây tròn đều, vỏ ngoài màu xám, hơi nứt rạn theo chiều dọc. Trong các bộ phận của cây Quế nhƣ vỏ, lá, hoa, gỗ, rễ đều có chứa tinh dầu, đặc biệt trong vỏ có hàm lƣợng tinh dầu cao nhất, có khi đạt đến 4 -5%. Tinh dầu Quế có màu vàng, thành phần chủ yếu là Aldehyt Cinamic chiếm khoảng 70 -90%. Cây Quế khoảng 8 đến 10 tuổi thì bắt đầu ra hoa, hoa Quế mọc ở nách lá đầu cành, hoa tự chùm, nhỏ chỉ bằng nửa hạt gạo, vƣơn lên phía trên của lá, màu trắng hay phớt vàng. Quế ra hoa vào tháng 4 và tháng 5 và quả chín vào tháng 1 và tháng 2 năm sau. Quả Quế khi chƣa chín có màu xanh, khi chín chuyển sang màu tím than, quả mọng trong chứa một hạt, quả dài 1 đến 1,2 cm, hạt hình bầu dục, 1 kg hạt Quế có khoảng 2. Bộ rễ Quế phát triển mạnh, rễ cọc cắm sâu vào lòng đất, rễ bàng lan rộng, đan ch o nhau vì vậy Quế có khả năng sinh sống tốt trên các vùng đồi núi dốc. Cây Quế lúc còn nhỏ cần có bóng che thích hợp mới sinh trƣởng và phát triển tốt, càng lớn lên mức độ chịu bóng càng giảm dần và sau khoảng 3- 4 năm trồng thì cây Quế hoàn toàn ƣa sáng. Tinh dầu Quế có vị thơm, cay, ngọt rất đƣợc ƣa chuộng. Hiện nay trên địa bàn huyện Mƣờng Khƣơng, cây Quế (Cinnamomum cassia Bl) xuất hiện đối tƣợng gây chết ngọn cành, những năm đầu không rõ nguyên nhân, gây hại rất nguy hiểm cho vùng Quế ở Mƣờng Khƣơng, những cây bị hại nặng ở cả đoạn ngọn và khoảng 1/3 số cành bị chết khô, gốc cành bị hại 1 thƣờng sùi to. Ở quế nhỏ (5-7 tuổi) bị hại nặng cả cây sẽ chết khô dần, bị hại nhẹ vẫn sống nhƣng đến tuổi lớn (9-12 tuổi) không bóc vỏ đƣợc, không còn tinh dầu. Ở các vùng trồng quế theo một số điều tra xuất hiện phổ biến các loài sâu hại nhƣ sâu ăn lá, sâu róm, sâu vẽ bùa, sâu đục ngọn chồi, sâu gặm vỏ, sự xuất hiện của các loài sâu gậy hại ảnh hƣởng đến sinh trƣởng phát triển của cây. Đặc biệt sâu cuốn lá, sâu đo và sâu đục ngọn chồi ở quế tuổi nhỏ (2 -4 tuổi) sâu gặm vỏ ở quế tuổi lớn có mật độ khá cao trên các vùng, gây tổn thất rất lớn về kinh tế, ảnh hƣởng lớn đến đời sống của ngƣời dân vùng sâu, vùng xa, đặc biệt là một số đồng bào dân tộc thiểu số, nguồn thu nhập chính là cây quế, nhƣng những nghiên cứu về sâu bệnh hại quế ở nƣớc ta và các công trình nghiên cứu trên thế giới công bố không có nhiều, vì vậy tôi tiến hành nghiêncứu đề tài “NGHIÊN CỨU ĐỀ XUẤT BIỆN PHÁP PHÒNG CHỐNG SÂU HAI QUẾ TẠI XÃ LÙNG VAI - HUYỆN MƢỜNG KHƢƠNG - TỈNH LÀO CAI”. Để tìm ra các biện pháp phòng trừ sâu hại Quế, nhằm cải thiện, nâng cao chất lƣợng gỗ, nâng cao giá trị kinh tế cho ngƣời dân trồng Quế. 2 Chƣơng I: TỔNG QUAN VỀ ĐỀ TÀI NGHIIÊN CỨU 1.
