Luận văn thạc sĩ về quy hoạch và quản lý tài nguyên nước tại lưu vực sông Hương, Thừa Thiên Huế

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu biện pháp cấp thoát nước, chống lũ lụt và giảm nhẹ thiên tai cho lưu vực sông Hương, tỉnh Thừa Thiên Huế.

• Tác giả: Dang Tien Dien
• Người hướng dẫn: PGS.TS Lê Quang Vinh
• Trường học: Trường Đại học Thủy lợi
• Chuyên ngành: Quy hoạch và quản lý tài nguyên nước
• Đề tài: Nghiên cứu cơ sở khoa học và thực tiễn của các biện pháp cấp thoát nước, phòng chống lũ lụt và giảm nhẹ thiên tai áp dụng cho lưu vực sông Hương tỉnh Thừa Thiên Huế
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2011
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: DIEU KIỆN TỰ NHIÊN VÀ KINH TE - XÃ HỘI
• 1.1. Điều kiện tự nhiên
• 1.1.1. Vị trí địa lý
• 1.1.2. Đặc điểm địa hình
• 1.1.3. Đặc điểm địa chất
• 1.1.4. Đặc điểm thổ nhưỡng
• 1.1.5. Đặc điểm khí tượng, khí hậu
• 1.1.6. Đặc điểm mạng lưới sông ngòi và chế độ thủy văn
• 1.1.7. Đặc điểm thủy triều
• 1.2. Kinh tế - xã hội
• 1.2.1. Cơ sở hiện trạng
• 1.2.2. Dân số và cơ cấu dân cư
• 1.2.3. Cơ cấu và hiện trạng các ngành kinh tế
• 1.2.4. Hiện trạng thủy lợi
• 1.2.5. Hiện trạng công trình cấp nước tưới cho nông nghiệp
• 1.2.6. Hiện trạng cấp nước công nghiệp và sinh hoạt
• 1.2.7. Hiện trạng công trình tiêu và phòng chống lũ lụt
• 1.2.8. Các khó khăn của yếu tố tự nhiên
• 1.2.9. Xâm nhập mặn
• 1.2.10. Suy thoái môi trường
• 1.2.11. Nhận xét và đánh giá chung về nội dung nghiên cứu chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: NGHIÊN CỨU ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP CẤP NƯỚC
• 2.1. Định hướng phát triển kinh tế xã hội trên lưu vực
• 2.1.1. Tốc độ phát triển kinh tế
• 2.1.2. Phương hướng phát triển nông nghiệp
• 2.1.3. Phương hướng phát triển lâm nghiệp
• 2.1.4. Phương hướng phát triển thủy sản
• 2.1.5. Phương hướng phát triển các ngành kinh tế khác
• 2.2. Phân vùng cấp nước
• 2.2.1. Nguyên tắc phân vùng cấp nước
• 2.2.2. Phân vùng cấp nước cho lưu vực sông Hương
• 2.3. Tính toán xác định yêu cầu cấp nước cho các ngành kinh tế
• 2.3.1. Yêu cầu cấp nước cho nông nghiệp
• 2.3.2. Yêu cầu cấp nước cho môi trường thủy sinh
• 2.3.3. Yêu cầu cấp nước cho sinh hoạt, chăn nuôi
• 2.3.4. Yêu cầu cấp nước cho công nghiệp
• 2.3.5. Yêu cầu cấp nước cho một số ngành khác
• 2.3.6. Tổng hợp yêu cầu nước cấp cho từng vùng và toàn lưu vực
• 2.4. Tính toán cân bằng cấp nước
• 2.4.1. Nguyên tắc chung
• 2.4.2. Các tài liệu tính toán
• 2.4.3. Chọn tuyển cân bằng nước
• 2.4.4. Kết quả tính cân bằng nước
• 2.5. Nghiên cứu đề xuất các giải pháp tạo nguồn cấp nước
• 2.5.1. Nguyên tắc chung
• 2.5.2. Xây dựng các hồ chứa trên đồng chí
• 2.5.3. Các giải pháp cấp nước cho công nghiệp, sinh hoạt
• 2.5.4. Các giải pháp cấp nước cho nông nghiệp
• 2.5.5. Cơ sở khoa học và khả năng áp dụng vào thực tiễn của các giải pháp đề xuất
• 3. CHƯƠNG 3: NGHIÊN CỨU ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP TIÊU NƯỚC VÀ PHÒNG CHỐNG LŨ
• 3.1. Tổng quan về tiêu nước và các giải pháp phòng chống lũ
• 3.2. Đề xuất các giải pháp tiêu nước và phòng chống lũ
• 3.2.1. Tiêu chuẩn phòng chống lũ cho các vùng nghiên cứu
• 3.2.2. Các giải pháp đề xuất chống lũ
• 3.2.3. Các giải pháp đề xuất tiêu nước
• 3.2.4. Cơ sở khoa học và khả năng áp dụng vào thực tiễn của các giải pháp đề xuất
• 3.2.5. Một số nhận xét, đánh giá chung về kết quả nghiên cứu chương 3
• 4. CHƯƠNG 4: NGHIÊN CỨU ĐÁNH GIÁ SƠ BỘ HIỆU QUẢ KINH TẾ, XÃ HỘI VÀ MÔI TRƯỜNG CỦA CÁC GIẢI PHÁP ĐỀ XUẤT
• 4.1. Hiệu quả kinh tế
• 4.1.1. Nguyên tắc chung
• 4.1.2. Các công trình thủy lợi cần xây dựng để cấp nước, phòng chống lũ và giảm nhẹ thiên tai
• 4.1.3. Ước toán kinh phí đầu tư
• 4.1.4. Tính toán hiệu quả kinh tế: Hiệu quả về mặt xã hội
• 4.1.5. Hiệu quả về mặt môi trường
• 4.1.6. Một số nhận xét và đánh giá về kết quả nghiên cứu chương 4
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• KẾT LUẬN

Tóm tắt

I. Giới thiệu chung

Bài nghiên cứu tập trung vào việc phân tích các biện pháp cấp thoát nước và giảm thiểu thiên tai cho lưu vực sông Hương, tỉnh Thừa Thiên Huế. Sông Hương không chỉ có vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội mà còn là một nguồn tài nguyên thiên nhiên quý giá. Tuy nhiên, tình trạng ngập úng và ô nhiễm nguồn nước đang gia tăng, ảnh hưởng đến đời sống của người dân. Nghiên cứu này nhằm đưa ra các giải pháp hiệu quả trong việc quản lý nước, đảm bảo nguồn nước phục vụ cho sản xuất và sinh hoạt, đồng thời giảm thiểu rủi ro thiên tai.

1.1. Tính cấp thiết của đề tài

Tình trạng biến đổi khí hậu và các hiện tượng thiên tai như lũ lụt, hạn hán đang diễn ra ngày càng phức tạp tại lưu vực sông Hương. Theo số liệu thống kê, trong vòng 20 năm qua, đã xảy ra nhiều trận lũ lớn gây thiệt hại nặng nề về tài sản và tính mạng của người dân. Do đó, việc nghiên cứu và áp dụng các biện pháp ứng phó là rất cần thiết để bảo vệ môi trường và phát triển bền vững.

II. Đặc điểm tự nhiên và kinh tế xã hội

Lưu vực sông Hương có diện tích tự nhiên lớn, với địa hình đa dạng từ đồi núi đến đồng bằng. Đặc điểm khí hậu nơi đây cũng rất phong phú, với lượng mưa trung bình hàng năm cao, tạo điều kiện thuận lợi cho sản xuất nông nghiệp. Tuy nhiên, sự phát triển kinh tế chưa đồng bộ với việc bảo vệ môi trường. Việc quản lý tài nguyên nước cần được cải thiện để đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của các ngành kinh tế, bao gồm nông nghiệp, công nghiệp và dịch vụ.

2.1. Đặc điểm địa hình và khí hậu

Địa hình lưu vực sông Hương bao gồm các dãy núi và đồng bằng, với độ dốc lớn và nhiều thung lũng. Khí hậu tại đây có mùa mưa và mùa khô rõ rệt, với lượng mưa tập trung chủ yếu vào mùa hè. Sự biến đổi khí hậu đã làm gia tăng tần suất và cường độ của các hiện tượng thời tiết cực đoan, ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp và sinh hoạt của người dân.

III. Nghiên cứu các giải pháp cấp thoát nước

Nghiên cứu đã đề xuất nhiều giải pháp cấp thoát nước nhằm đảm bảo nguồn nước cho sản xuất nông nghiệp và sinh hoạt. Các giải pháp này bao gồm xây dựng hệ thống kênh mương, hồ chứa nước và cải thiện các công trình thủy lợi hiện có. Việc áp dụng các công nghệ mới trong quản lý nước sẽ giúp tối ưu hóa việc sử dụng tài nguyên nước, đồng thời giảm thiểu tác động của thiên tai.

3.1. Giải pháp kỹ thuật

Các giải pháp kỹ thuật được đề xuất bao gồm việc xây dựng các hồ chứa nước, cải tạo kênh mương và hệ thống thoát nước. Những biện pháp này không chỉ giúp điều tiết nguồn nước mà còn góp phần giảm thiểu tình trạng ngập úng trong mùa mưa. Việc áp dụng các công nghệ mới trong quản lý nước sẽ là chìa khóa để nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên nước tại khu vực này.

IV. Đánh giá hiệu quả và tác động

Cuối cùng, nghiên cứu đã tiến hành đánh giá tác động của các giải pháp đề xuất đến hiệu quả kinh tế - xã hội và môi trường. Các giải pháp cấp thoát nước không chỉ giúp cải thiện tình hình nước tại lưu vực sông Hương mà còn góp phần bảo vệ môi trường. Đánh giá cho thấy rằng, nếu được triển khai hiệu quả, các biện pháp này sẽ mang lại lợi ích lâu dài cho cộng đồng và phát triển bền vững cho tỉnh Thừa Thiên Huế.

4.1. Hiệu quả kinh tế xã hội

Nghiên cứu chỉ ra rằng, việc áp dụng các biện pháp cấp thoát nước và phòng chống thiên tai không chỉ giúp cải thiện điều kiện sống của người dân mà còn thúc đẩy phát triển kinh tế. Các công trình thủy lợi được xây dựng sẽ tạo ra nhiều cơ hội việc làm, tăng thu nhập cho người dân và cải thiện chất lượng cuộc sống. Điều này cho thấy tầm quan trọng của việc đầu tư vào cơ sở hạ tầng thủy lợi trong bối cảnh hiện nay.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Lưu vực sông Hương, tỉnh Thừa Thiên Huế, với diện tích khoảng 3.947,9 km² và chiều dài dòng sông chính 104 km, đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Từ năm 1802, sông Hương đã trở thành biểu tượng văn hóa và nguồn nước thiết yếu cho sinh hoạt, nông nghiệp, công nghiệp và giao thông thủy. Tuy nhiên, trong những năm gần đây, lưu vực này phải đối mặt với nhiều thách thức nghiêm trọng như xâm nhập mặn, cạn kiệt nguồn nước mùa khô, ngập úng và lũ lụt thường xuyên, ảnh hưởng tiêu cực đến sản xuất và đời sống người dân. Theo thống kê, trong tổng số hơn 34.600 ha đất canh tác, chỉ khoảng 19.100 ha được tưới bằng công trình thủy lợi, còn lại chưa được khai thác hiệu quả do thiếu nguồn nước hoặc công trình chưa hoàn chỉnh.

Mục tiêu nghiên cứu là phân tích cơ sở khoa học và thực tiễn của các biện pháp cấp thoát nước, phòng chống lũ lụt và giảm nhẹ thiên tai, nhằm đề xuất các giải pháp kỹ thuật phù hợp cho lưu vực sông Hương. Phạm vi nghiên cứu tập trung trên toàn bộ lưu vực sông Hương và vùng phụ cận thuộc tỉnh Thừa Thiên Huế, với dữ liệu thu thập từ các năm gần đây, đặc biệt là giai đoạn 2000-2020. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo vệ và khai thác bền vững tài nguyên nước, nâng cao hiệu quả sản xuất nông nghiệp, công nghiệp, đồng thời giảm thiểu thiệt hại do thiên tai gây ra, góp phần phát triển kinh tế - xã hội ổn định và bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai khung lý thuyết chính: lý thuyết quản lý tổng hợp tài nguyên nước và mô hình phòng chống thiên tai thích ứng với biến đổi khí hậu. Lý thuyết quản lý tổng hợp tài nguyên nước nhấn mạnh việc cân bằng giữa cung và cầu nước, sử dụng hiệu quả nguồn nước cho các mục đích nông nghiệp, công nghiệp và sinh hoạt. Mô hình phòng chống thiên tai tập trung vào các biện pháp kỹ thuật và phi kỹ thuật nhằm giảm thiểu rủi ro lũ lụt, hạn hán và xâm nhập mặn.

Các khái niệm chính bao gồm:

• Cấp nước và tiêu thoát nước: Quản lý nguồn nước đầu vào và đầu ra trong lưu vực để đảm bảo cung cấp đủ nước cho các ngành kinh tế.
• Phòng chống lũ lụt: Các công trình và biện pháp kỹ thuật nhằm kiểm soát lũ, giảm thiểu thiệt hại.
• Giảm nhẹ thiên tai: Các giải pháp nhằm giảm tác động tiêu cực của thiên tai đến cộng đồng và môi trường.
• Cân bằng nước: Phân tích sự cân đối giữa lượng nước cung cấp và nhu cầu sử dụng trong lưu vực.
• Xâm nhập mặn: Hiện tượng nước mặn xâm nhập vào vùng nước ngọt, ảnh hưởng đến nguồn nước sinh hoạt và sản xuất.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu chính được thu thập từ các trạm khí tượng thủy văn, số liệu thống kê kinh tế - xã hội của tỉnh Thừa Thiên Huế, khảo sát thực địa và các báo cáo kỹ thuật liên quan đến công trình thủy lợi. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm 265 công trình thủy lợi lớn nhỏ, 70 hồ chứa, 195 trạm bơm điện và hệ thống kênh mương nội đồng. Phương pháp chọn mẫu là chọn đại diện các vùng địa lý và chức năng khác nhau trong lưu vực nhằm đảm bảo tính toàn diện.

Phân tích dữ liệu sử dụng các công cụ mô hình hóa cân bằng nước, tính toán nhu cầu nước theo phương pháp CROPWAT của FAO, kết hợp với phân tích thống kê mô tả và so sánh các chỉ số kinh tế - xã hội. Timeline nghiên cứu kéo dài từ tháng 9/2009 đến tháng 12/2010, bao gồm giai đoạn thu thập số liệu, phân tích và đề xuất giải pháp.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Hiện trạng công trình thủy lợi và năng lực phục vụ: Tổng năng lực thiết kế tưới là 30.135 ha, nhưng năng lực thực tế chỉ đạt khoảng 19.123 ha, tương đương 63% công suất thiết kế. Nguyên nhân chính là do nhiều công trình xuống cấp, thiếu đồng bộ và nguồn nước giảm sút. Hệ thống tiêu thoát nước hiện chỉ đảm bảo tiêu được khoảng 6.000 ha trong tổng số 15.100 ha đất nông nghiệp cần tiêu.

2. Nhu cầu cấp nước tăng cao: Tính toán nhu cầu nước cho nông nghiệp năm 2020 dự kiến đạt khoảng 817.000 m³/ngày, tăng gần 40% so với hiện tại. Nhu cầu nước cho sinh hoạt và công nghiệp cũng tăng đáng kể, trong đó khu công nghiệp Chân Mây cần khoảng 100.000 m³/ngày đêm, nhưng hiện mới đáp ứng được 6.000 m³/ngày đêm, chỉ đạt 6% nhu cầu.

3. Thiên tai và tác động môi trường: Lưu vực thường xuyên chịu ảnh hưởng của hạn hán, lũ lụt và xâm nhập mặn. Trong vòng 20 năm gần đây, đã xảy ra khoảng 10 trận lũ lớn gây thiệt hại nghiêm trọng, như trận lũ năm 1999 làm 352 người chết và thiệt hại kinh tế ước tính 1.761 tỷ đồng. Mức độ xâm nhập mặn có thể lên đến 15-22 km vào sâu trong sông Hương và sông Bồ trong mùa kiệt.

4. Hiệu quả kinh tế và xã hội của các giải pháp hiện tại: Các công trình thủy lợi hiện có chưa phát huy hết hiệu quả do thiếu đồng bộ và quản lý chưa tốt. Tỷ lệ dân số được cấp nước hợp vệ sinh tăng từ 45% năm 1990 lên 95% năm 2009, nhưng vẫn còn nhiều khu vực nông thôn chưa được phục vụ đầy đủ.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của việc chưa khai thác hiệu quả nguồn nước là do sự biến đổi khí hậu làm thay đổi chế độ thủy văn, kết hợp với sự xuống cấp của hệ thống công trình thủy lợi. So với các nghiên cứu trong khu vực Bắc Trung Bộ, lưu vực sông Hương có mức độ xâm nhập mặn và biến động dòng chảy cao hơn, đòi hỏi các giải pháp kỹ thuật phải linh hoạt và thích ứng tốt hơn. Việc phân vùng cấp nước hợp lý theo địa hình và nhu cầu sử dụng giúp tối ưu hóa nguồn nước, giảm thiểu lãng phí.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ so sánh năng lực thiết kế và thực tế của các công trình thủy lợi, bảng thống kê nhu cầu nước theo từng ngành và bản đồ phân vùng cấp nước để minh họa rõ ràng hơn. Kết quả nghiên cứu góp phần làm rõ mối quan hệ giữa phát triển kinh tế - xã hội và quản lý tài nguyên nước, đồng thời cung cấp cơ sở khoa học cho việc lập quy hoạch thủy lợi tổng thể.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Nâng cấp và đồng bộ hệ thống công trình thủy lợi: Tập trung cải tạo các đập, hồ chứa và kênh mương nhằm nâng cao năng lực tưới và tiêu thoát nước, phấn đấu tăng năng lực tưới lên 90% công suất thiết kế trong vòng 5 năm tới. Chủ thể thực hiện là Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn phối hợp với các đơn vị quản lý thủy lợi.

2. Xây dựng hệ thống quản lý tổng hợp tài nguyên nước: Áp dụng công nghệ giám sát và điều khiển tự động để cân bằng cung cầu nước, giảm thiểu thất thoát và xâm nhập mặn. Mục tiêu giảm thiểu thiệt hại do hạn hán và lũ lụt xuống dưới 10% so với hiện tại trong 10 năm tới.

3. Phát triển các công trình phòng chống lũ lụt và xâm nhập mặn: Xây dựng đê điều, cống ngăn mặn và hệ thống tiêu thoát nước nội đồng phù hợp với đặc điểm địa hình và thủy văn lưu vực. Thời gian thực hiện dự kiến 3-7 năm, do Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng tỉnh chủ trì.

4. Tăng cường công tác tuyên truyền và nâng cao nhận thức cộng đồng: Đẩy mạnh giáo dục về sử dụng nước tiết kiệm, bảo vệ môi trường và phòng chống thiên tai, nhằm nâng cao ý thức người dân và các tổ chức trong lưu vực. Thời gian triển khai liên tục, do các cơ quan truyền thông và chính quyền địa phương phối hợp thực hiện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà quản lý tài nguyên nước và thủy lợi: Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, Tổng cục Thủy lợi có thể sử dụng kết quả nghiên cứu để lập kế hoạch, quy hoạch và quản lý hiệu quả nguồn nước trong lưu vực.

2. Các nhà hoạch định chính sách và cơ quan phòng chống thiên tai: Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, Ban Chỉ huy Phòng chống thiên tai tỉnh Thừa Thiên Huế có thể áp dụng các giải pháp đề xuất để giảm thiểu thiệt hại do thiên tai.

3. Các nhà nghiên cứu và học viên cao học, sinh viên ngành thủy lợi, quản lý tài nguyên nước: Luận văn cung cấp cơ sở lý thuyết và thực tiễn phong phú, giúp nâng cao hiểu biết về quản lý nước và phòng chống thiên tai trong điều kiện biến đổi khí hậu.

4. Các doanh nghiệp và nhà đầu tư trong lĩnh vực nông nghiệp, công nghiệp và du lịch: Tham khảo để đánh giá khả năng cung cấp nước, rủi ro thiên tai và các biện pháp ứng phó nhằm đảm bảo hoạt động sản xuất kinh doanh bền vững.

Câu hỏi thường gặp

1. Lưu vực sông Hương có những thách thức chính nào về nguồn nước?
   Lưu vực đối mặt với xâm nhập mặn sâu đến 15-22 km, cạn kiệt nguồn nước mùa khô, ngập úng và lũ lụt thường xuyên, ảnh hưởng đến sản xuất và sinh hoạt.

2. Nhu cầu nước cho nông nghiệp tại lưu vực đến năm 2020 là bao nhiêu?
   Ước tính nhu cầu nước cho nông nghiệp khoảng 817.000 m³/ngày, tăng gần 40% so với hiện tại do mở rộng diện tích và thay đổi cơ cấu cây trồng.

3. Hiện trạng công trình thủy lợi có đáp ứng được nhu cầu không?
   Hiện năng lực thực tế chỉ đạt 63% công suất thiết kế, nhiều công trình xuống cấp và thiếu đồng bộ, chưa đáp ứng đủ nhu cầu cấp nước và tiêu thoát.

4. Các giải pháp kỹ thuật nào được đề xuất để phòng chống lũ lụt?
   Xây dựng đê điều, cống ngăn mặn, hệ thống tiêu thoát nước nội đồng, nâng cấp hồ chứa và áp dụng quản lý tổng hợp tài nguyên nước.

5. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả sử dụng nước trong lưu vực?
   Áp dụng công nghệ giám sát tự động, phân vùng cấp nước hợp lý, nâng cao nhận thức cộng đồng về tiết kiệm nước và bảo vệ môi trường.

Kết luận

• Lưu vực sông Hương có vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Thừa Thiên Huế nhưng đang đối mặt với nhiều thách thức về nguồn nước và thiên tai.
• Nhu cầu cấp nước cho nông nghiệp, công nghiệp và sinh hoạt tăng mạnh, trong khi hệ thống công trình thủy lợi chưa đáp ứng đủ.
• Các biện pháp cấp thoát nước, phòng chống lũ lụt và giảm nhẹ thiên tai cần được đồng bộ, dựa trên cơ sở khoa học và thực tiễn.
• Đề xuất nâng cấp công trình, xây dựng hệ thống quản lý tổng hợp và tăng cường tuyên truyền là giải pháp trọng tâm.
• Tiếp tục nghiên cứu, giám sát và điều chỉnh chính sách nhằm đảm bảo phát triển bền vững tài nguyên nước và giảm thiểu rủi ro thiên tai trong lưu vực.

Hành động ngay hôm nay để bảo vệ nguồn nước và phát triển bền vững lưu vực sông Hương là nhiệm vụ cấp thiết cho các nhà quản lý, nhà nghiên cứu và cộng đồng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: DIEU KIỆN TỰ NHIÊN VÀ KINH TẾ - XÃ HỌI. Điều kiện tự nhiên vùng nghiên cứu LAL. Vị trí địa lý Vig nghiên cứu bao gồm lưu vực sông Hương và vùng phụ cận thuộc tỉnh ‘Thita Thiên Huế, có diện tích tự nhiên 3.947,9 km”, gồm các huyện: Nam Đông, Hương Thuỷ, Hương Trà, Thành phố Huế và một phan thuộc các huyện Phong Điền, Quảng Diễn, A Lưới, Phủ Vang, Phú Lộc. Có toạ độ địa lý từ 1600" đến 16° 40° v1.49 Bắc và từ 10700" đến 10915" kinh độ Đông và 6 vị tí địa lý như sau: - Phía Đông giáp phá Tam Giang và biển Đông, - Phía Tây giáp day Trường Sơn ~ Phía Bắc giúp diy Bạch Mã và tinh Quảng Trị - Phía Nam giáp thành phố Đà Nẵng Hinh 1.

Vị trí tinh Thừa Thiên Hué và vị tí lưu vực sông Hương. Đặc điểm địa hình ‘Dia hình tính và vùng nghiên cứu rit phúc tạp và đa dạng, bao gồm các dang, địa hình như vùng đồi và núi cao, ving đồng bằng và vũng cửa sông, đầm phá “Trong đó dang địa hình đồi núi chiếm wu thé, vùng đồng bằng chỉ có một dải nhỏ hẹp phía hạ lưu của sông Hương. Địa hình lưu vực có xu hướng đốc từ tây sang đồng, từ nam ra bắc và có nhiễu đây ni cao ở phía tây và phía nam, Hình 1. Địa hình tink Thừa Thiên Huế và vùng nghiên cứu.

Địa hình ving núi cao: Chủ yếu phân bổ ở phía Tây và Tây Nam của lưu vực. “Các day núi chạy theo hướng Tay Nam - Đông Bắc tạo thành các vách phân cách các tiểu lưu vực, độ đốc lớn trên 30”. Xen kê với các dãy núi là các thung lũng khá tộng, nhiều vị trí có thể xây dựng được các hỗ chứa nước lợi dung tổng hợp nhất là chứa trong mùa lũ đễ cắt giảm lũ cho hạ du. ‘ia hình vũng đồng bing: Dang bằng sông Hương có thé nghiêng theo hướng.

Nam Bắc và Tây Đông tạo thành các lòng máng tring với độ cao biến đổi trong khoảng (0,5) đến (+2,5)m. Địa hình ving đồng bằng có thé phân thành hai vùng chính là ving Bắc sông Hương và vùng Nam sông Hương. đây là khu vực đã được khai thác tôi đa để sản xuất nông nghệp và các ngành kinh tế khác. "Địa hình ving dim pha: Đây là dang địa hình đặc biệt của Thừa Thiên - Huế nằm giữa cồn cát ven biển và đồng bằng, ở dạng địa hình này có 2 vùng Phá Tam Giang - Cầu Hai và dim Ling Cô.

Phá Tam Giang - Cầu Hai có điện tích 22. Chiều dai 80 km, noi rộng nhất 8-10 km, nơi hẹp nhất 0,5 - 0,7 km. Phá này được thông với biển bằng hai cửa Thuận An và Tư Hiển. Đầm Lang Cô có diện tích khoảng 1.800 ha độ sâu mặt nước trung bình 2 - 2,5m, chịu tác động của thuỷ triều và nước mat, Dam Lăng Cô dang là điểm phát triển thuỷ hai sản biển của Phú Lộc.

Đặc diém dja chit ~ Vang nghiên cứu nim trong ving tiếp giáp giữa sườn đông đốc Trường Sơn la chất ven biển. Bat đá chủ yếu lễ trim tích Paleozoi, Meozoi, bi chia cất bởi các khối xâm nhập lớn. Trim tích Palsozoi gdm hệ ting A Vương phân bổ trên diện ích hạn chế ở Phú Lộc. Hệ ting Long Đại phân bố rộng rãi hơn với 2 hệ tang, Hệ ting thống trên với thành phần chủ yêu a phiển sét xen bột kế, cát kết Hệ ting thống dưới phân bé rngvới thành phần trim tích cát kết khoáng ‘Trim tích Đề von tạo thành đãi dải theo ria Đông Bắc của phần trung và thượng các lưu vục sông với thành phần chủ yếu la cuội sạn kết, đá phiến sét hoặc cát Kết ở ting dưới tối bột kết xen cát kết ở tng giữa chuyển din lên bột kết, đá vôi sét + Địa chit huỷ văn Nước dưới đất vùng nghiên cứu rat phức tạp, kết quả khảo sát, khoan thăm dò, thí nghiệm của đoàn địa chất 708 cho thấy các lỗ khoan gặp nước nhạt có tỷ lưu lượng (q) lớn hơn 0,2 Vs chiếm 31,41%, các lỗ khoan gặp nước mặn có độ khoáng lớn hơn 1 gi chiếm 45.7%, các lỗ khoan nghèo nước cỏ tỷ lưu lượng nhỏ hơn 0.8%, Ngun nước dai đ ti trong ving nghiên cứu như san + Tầng chứa nước lỗ hồng- via thành tạo Héloxen trên (mvQyŸ).

+ Phúe hệ chứa nước lỗ hổng vỉa hành tạo Pleistoxen giữa - trên (amQy n) + Một số ting phức hệ chứa nước bị nhiễm mặn và chứa nước kém. + Các loại đã gốc thing Dé Vin dưới đều bị nhiễm mặn. + Các loi đá gốc thống Dê Vôn dưới - giữa hệ ting tân lâm (DI-2 1) hệ ting Long Đại (O3 - SI 1).đều chita nước (nếu không bị ảnh hưởng bối kh nứt gãy kiến tạo). Nguồn nước dưới đắt trong các loại đất đã này a không đạt yêu chu cung cấp nước với nhu cả lớn 1.

Đặc diém thé nhường ‘Theo phương pháp phân loại dat của Fao-Unesco, vùng nghiên cứu có các nhóm đất chính sau: Nhóm đất cát và côn cát biển: chiếm khoảng 34.000 ha, phân bổ chủ yếu ở các huyện ven biển Phong Diễn, Quảng Điển, Huong Tra, Phú Vang, Hương Thuỷ, Phú Lộc, chiếm 8.7% tổng diện tích tự nhiên vùng nghiên cứu. Loại này có thành phần cơ giới nhọ, rời rac, tỷ lệ sét thấp, nghèo min, nghèo chất dinh dưỡng các Cation trao đổi thắp, khả năng giữ nước kém, Loi đất này cin cải ạo bằng phân hữu cơ tạo mim, chủ động nguồn nước, canh tác mới có hiệu quả. Tiểm năng đắt loại này ở tinh còn rit lớn cần có ké hoạch khai thác đưa vio sản xuất nông nghiệp, nông lâm nghiệp kết hợp ~ Nhóm đất nhiễm mặn: có diện tích khoảng 5.000 ha được hình thành từ nguồn gốc phi sa sông, biển và hỗn hợp sông biển. Loại này được phân dia hình thấp ven dim phá thuộc huyện Phú Lộc, Phú Vang, Quảng Điễn, Hương Trả, chiếm 1,25 tổng diện tích tự nhiên vùng nghiên cứu.

Thành phần cơ giới loại này phúc tạp, đất có phản ứng trung tinh, him lượng min (1 ~ 1,5%), đạm tổng số trung, bình, nghéo lân, loại này đang sử dụng trồng lúa nhưng năng suất thấp có thể cải tạo. để nuôi trồng thuỷ sản mặn lợ tốt ~ Nhóm đất phèn: có diện tích khoảng 5.500 ha hình thành ở địa hình trang thấp, ngâm nước lâu ngày bị yếm tụ lưu huỳnh. Dat này phân bổ ở ving tring Phú Lộc, Hương Thuỷ, Hương Trả, Phú Vang, Quảng Điễn, Phong Điền, chiếm 1,369 quỹ đất. Thành phan cơ giới nặng, đắt chua, ham lượng min khả, đạm.

và ka li khá, lân nghèo, ~ Nhóm đất phủ sa: có khoảng 32.000 ha, bao gồm đất phù sa không được bồi hing năm, dit phủ sa bị gliy, dt phù sa phủ trên phn cát biễn. Bit loại đắt này phân bổ ở hiu hết các thung lang suối và đồng bằng các lưu vực sông như đồng bing sông Ô Lâu, đồng bằng sông Hương, đồng bằng Phú lộc ede sông suối thuộc Nam Đông, A Lưới, chiếm 8,11% tổng quỹ đất. Thành phần cơ giới ir hit nhẹ đến sét, Dat có phản ứng từ chua vừa đến chua, hàm lượng min từ (1+1,5%), hàm lượng. diam tổng số và lên tổng số khả, lần dễ êu trung binh, Đắt này dang được sử dụng trồng lúa miu và cây công nghiệp ngắn ngày.

Nếu có chế độ canh tác tt, diy di nguồn nước sin xuất tiền đắt này cho năng suất - Nhóm đất đỏ vàng: Nhóm dat này có diện tích lớn ni 271. 68,74% tổng quỹ đắt, phân bổ chủ yếu ở Nam Dong, A Lưới, Hương Trả Phong Điền, Hương Thuỷ, Phú Lộc và Thành Phố Huế. Bit \y phi hợp với cây lâu năm, cây công nghiệp lâu năm như chè, cá phê, cao su, các loại c ăn qua, ~ Nhóm đất vàng đỏ núi: loại này có diện tích khoảng 12.000 ha chiếm 3,15% quỹ đất, phân bé ở A Lưới, Nam Đông, Phú Lộc trên độ cao từ S00 = 900m, độ đốc địa hinh lớn 15 ~ 250 loại này dễ bị xdi và rửa trỏi do độ đốc địa hình lớn, đất thích hợp cho rừng phòng hộ đầu nguồn, rừng tự nhiên. Với tỉnh hình thổ nhường như trên trong sản xuất nông nghiệp ~ lâm nghiệp cần bảo vệ thảm phủ thực vật, nhanh chóng phủ xanh đắt trồng đổi trọc.

Vũng đồng, ự ting thấp trong qué trình canh tác phải gin liền với cải ạo đắt, nâng cao độ phì của đất, ci tạo chua phèn, giấy bằng bi pháp chủ động tue tiêu tạo điều kiện lấy phù sa hàng năm dé cải tạo đất. Khắc phục những hạn chế về thé nhudng của. đất để nâng cao năng suất cây trồng và ting cường bảo vệ độ phi của đắt 1. Đặc diém khí tượng, khí hận.

Đặc điền kh hậu Ving nghiên cứu nằm ở vị trí chuyển tiếp giữa khí hậu miễn Bắc với khí hậu miễn Nam. Hau hết các loại thiên tai đều xt hiện ở đây như: bão, mưa rio cường độ lớn gây ra lũ, hạn hin, mưa đá, gió Tây khô nóng, rét đậm.Địa hình là một trong những nhân tổ đồng va trò quan trọng, quyết định đn tính chất và sự đa dạng của các vũng tw khí hậu của vùng 11. Đặc điển mưa Mua trong vùng nghiên cứu chia làm hai mùa rõ rệt là mùa mưa và mùa ít mưa. Lượng mưa bình quân năm tăng din từ Bắc vào Nam, trung tâm mưa lớn nhất là sườn Bạch Mã.

Lượng mưa trung bình năm tại Tà Rut 2381 mm, Tại A Lưới 3.408 mm, tại Phú Ốc 2733 mm, tại Huế 2745 mm, tại Nam Đông 3.385 mm, lượng mưa bình quân năm miễn núi lớn hơn ở đồng bằng, lượng mưa năm cũng có sự biến động rất lớn, năm mưa nhỏ chỉ đạt 60% lượng mưa bình quân năm, những. năm mưa lớn gắp 2 đến 3 lẫn lượng mưa bình quân năm. Ví dụ như năm 1973 ở [Nam Đông mưa 5.664 mm, năm 1990 lượng mưa 6 A Lưới 5. Số ngày có mưa trong năm giữa các ving cing chênh lệch nhau, ving min núi trung bình có từ 200 đến 220 ngày có mưa rong một năm, vùng đồng bing và én trung bình có từ 150- 160 ngà 6 mưa trong một năm.

Tuy nhiền số ngày 6 mưa cũng phân bổ không đều trong cúc tháng. tir thing I đến thing XIII cổ số ngày mưa it hon từ tháng IX đến tháng XII, có nhiều năm cả tháng trời không mưa, uất hiện vào các thing I, HI, ngược lại có những năm có thing mưa liên tục cả tháng, xuất hig vào các tháng VI, VIL Mùa khô trong vùng nghiên cứu bit đầu từ thing I đến tháng VIII. Tổng lượng mưa trong mia khô chỉ đạt 25-30% tổng lượng mưa năm.